Adhyaya 1

Verse 1

कूर्मपुराण (ग्रेतिल्) कूर्मपुराण हेअदेर् थिस् फ़िले इस् अन् ह्त्म्ल् त्रन्स्फ़ोर्मतिओन् ओफ़् स_कुर्मपुरन।xम्ल् wइथ् अ रुदिमेन्तर्य् हेअदेर्। फ़ोर् अ मोरे एxतेन्सिवे हेअदेर् प्लेअसे रेफ़ेर् तो थे सोउर्चे फ़िले। दत एन्त्र्य्: मेम्बेर्स् ओफ़् थे सन्स्क्नेत् प्रोजेच्त् चोन्त्रिबुतिओन्: मेम्बेर्स् ओफ़् थे सन्स्क्नेत् प्रोजेच्त् दते ओफ़् थिस् वेर्सिओन्: २०२०-०७-३१ सोउर्चे: । पुब्लिस्हेर्: गऺत्तिन्गेन् रेगिस्तेर् ओफ़् एलेच्त्रोनिच् तेxत्स् इन् इन्दिअन् लन्गुअगेस् (ग्रेतिल्), सुब् गऺत्तिन्गेन् लिचेन्चे: थिस् ए-तेxत् wअस् प्रोविदेद् तो ग्रेतिल् इन् गोओद् फ़ैथ् थत् नो चोप्य्रिघ्त् रिघ्त्स् हवे बेएन् इन्फ़्रिन्गेद्। इफ़् अन्योने wइस्हेस् तो अस्सेर्त् चोप्य्रिघ्त् ओवेर् थिस् फ़िले, प्लेअसे चोन्तच्त् थे ग्रेतिल् मनगेमेन्त् अत् ग्रेतिल्(अत्)सुब्(दोत्)उनि-गोएत्तिन्गेन्(दोत्)दे। थे फ़िले wइल्ल् बे इम्मेदिअतेल्य् रेमोवेद् पेन्दिन्ग् रेसोलुतिओन् ओफ़् थे च्लैम्। दिस्त्रिबुतेद् उन्देर् अ च्रेअतिवे चोम्मोन्स् अत्त्रिबुतिओन्-नोन्चोम्मेर्चिअल्-स्हरेअलिके ४।० इन्तेर्नतिओनल् लिचेन्से। इन्तेर्प्रेतिवे मर्कुप्: नोने नोतेस्: थिस् फ़िले हस् बेएन् च्रेअतेद् ब्य् मस्स् चोन्वेर्सिओन् ओफ़् ग्रेतिल्ऽस् सन्स्क्रित् चोर्पुस् फ़्रोम् कुर्म्प्१उ।ह्त्म्। दुए तो थे हेतेरोगेनेइत्य् ओफ़् थे सोउर्चेस् थे हेअदेर् मर्कुप् मिघ्त् बे सुबोप्तिमल्। फ़ोर् थे सके ओफ़् त्रन्स्परेन्च्य् थे हेअदेर् ओफ़् थे लेगच्य् फ़िले इस् दोचुमेन्तेद् इन् थे <नोते> एलेमेन्त् बेलोw: कुर्म-पुरन, पर्त् १ इन्पुत् ब्य् मेम्बेर्स् ओफ़् थे सन्स्क्नेत् प्रोजेच्त् (www।सन्स्क्नेत्।ओर्ग्) थिस् ग्रेतिल् वेर्सिओन् हस् बेएन् चोन्वेर्तेद् फ़्रोम् अ चुस्तोम् देवनगरि एन्चोदिन्ग्। थेरेफ़ोरे, wओर्द् बोउन्दरिएस् अरे उसुअल्ल्य् नोत् मर्केद् ब्य् ब्लन्क्स्। थेसे अन्द् ओथेर् इर्रेगुलरितिएस् चन्नोत् बे स्तन्दर्दिज़ेद् अत् प्रेसेन्त्। थे तेxत् इस् नोत् प्रोओफ़्-रेअद्! रेविसिओन्स्: २०२०-०७-३१: तेइ एन्चोदिन्ग् ब्य् मस्स् चोन्वेर्सिओन् ओफ़् ग्रेतिल्ऽस् सन्स्क्रित् चोर्पुस् तेxत् कूर्मपुराणम्-१ अथ श्रीकूर्मपुराणम् पूर्वविभागः नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् / देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत् // कूर्म्प्१,मन्ग्।१ // नमस्कृत्वाप्रमेयाय विष्णवे कूर्मरूपिणे / पुराणं संप्रवक्ष्यामि यदुक्तं विश्वयोनिना

ナーラーヤナに礼拝し、また人々の中の最勝者ナルに、さらに女神サラスヴァティーに礼拝してのち、吉祥の始めとして「勝利あれ！」と唱えるべきである。

Verse 2

सत्रान्ते सूतमनघं नैमिषीया महर्षयः / पुराणसंहितां पुण्यां पप्रच्छू रोमहर्षणम्

供犠の会が終わると、ナイミシャの大聖仙たちは、咎なきスータ、ローマハルシャナに、功徳に満ちた聖なるプラーナ・サンヒターについて問いかけた。

Verse 3

त्वया सूत महाबुद्धे भगवान् ब्रह्मवित्तमः / इतिहासपुराणार्थं व्यासः सम्यगुपासितः

おおスータよ、大いなる बुद्धि を備えた者よ。イティハーサとプラーナの真義を知るために、汝はブラフマンを知る者の中で最勝なる福徳のヴィヤーサに、正しく仕え学んだのである。

Verse 4

तस्य ते सर्वरोमाणि वचसा हृषितानि यत् / द्वैपायनस्य भगवांस्ततो वै रोमहर्षणः

その言葉に歓喜して全身の毛が逆立ったゆえに、福徳のドヴァイパーヤナ（ヴィヤーサ）は彼に「ローマハルシャナ」—「毛が逆立つ者」—という名を授けた。

Verse 5

भवन्तमेव भगवान् व्याजहार स्वयं प्रभुः / मुनीनां संहितां वक्तुं व्यासः पौराणिकीं पुरा

福徳の主—自ら主権を持ち自在なる प्रभु—は汝ただ一人に語りかけた。さらに古の時、プラーナに通暁する師ヴィヤーサは、牟尼たちのためにプラーナのサンヒターを説き示した。

Verse 6

त्वं हि स्वायंभुवे यज्ञे सुत्याहे वितते हरिः / संभूतः संहितां वक्तुं स्वांशेन पुरुषोत्तमः

まことに汝こそハリ—プルショーत्तマ（至上の御方）である。スヴァーヤンブヴァ・マヌの祭祀において、ソーマを搾る儀礼が執り行われたとき、汝は自らの一分として顕現し、この聖なるサンヒターを宣説するために現れた。

Verse 7

तस्माद् भवन्तं पृच्छामः पुराणं कौर्ममुत्तमम् / वक्तुमर्हसि चास्माकं पुराणार्थविशारद

ゆえに、われらは最勝の『クールマ・プラーナ』について汝に問う。プラーナの義に通達せる御方よ、われらのためにそれを説き明かすにふさわしい。

Verse 8

मुनीनां वचनं श्रुत्वा सूतः पौराणिकोत्तमः / प्रणम्य मनसा प्राह गुरुं सत्यवतीसुतम्

仙人たちの言葉を聞くや、プラーナ説者の最勝たるスータは、心中にて礼拝し、ついで師であるサティヤヴァティーの子（ヴィヤーサ）に申し述べた。

Verse 9

रोमहर्षण उवाच नमस्कृत्वा जगद्योनिं कूर्मरूपधरं हरिम् / वक्ष्ये पौराणिकीं दिव्यां कथां पापप्रणाशिनीम्

ローマハルシャナは言った。「世界の胎にして根源、亀（クールマ）の姿を帯びたハリに礼拝して、罪を滅する神聖なるプラーナの物語を我は宣説しよう。」

Verse 10

यां श्रुत्वा पापकर्मापि गच्छेत परमां गतिम् / न नास्तिके कथां पुण्यामिमां ब्रूयात् कदाचन

この聖なる物語を聞けば、罪業に携わる者でさえ最高の境地に至り得る。ゆえに、この功徳ある語りを不信の者（ナースティカ）に、いかなる時も説いてはならない。

Verse 11

श्रद्दधानाय शान्ताय धार्मिकाय द्विजातये / इमां कथामनुब्रूयात् साक्षान्नारायणेरिताम्

この聖なる物語は、信心に満ち、心静かで、ダルマに確立した二度生まれの者に語り聞かせるべきである。なぜなら、これはナーラーヤナご自身が直に宣説されたものだからである。

Verse 12

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च / वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्

創造と再創造、系譜、マヌの時代循環、そしてその王統に続く物語—この五つの相（特徴）によって「プラーナ（Purāṇa）」は定義される。

Verse 13

ब्राह्मं पुराणं प्रथमं पाद्मं वैष्णवमेव च / शैवं भागवतं चैव भविष्यं नारदीयकम्

第一はブラーフマ・プラーナ、次いでパードマとヴァイシュナヴァ。さらにシャイヴァとバーガヴァタ、またバヴィシュヤとナーラディーヤがある。

Verse 14

मार्कण्डेयमथाग्नेयं ब्रह्मवैवर्तमेव च / लैङ्गं तथा च वाराहं स्कान्दं वामनमेव च

また、マールカンデーヤ、アーグネーヤ、ブラフマヴァイヴァルタがあり、同様にリンガ、ヴァーラーハ、スカーンダ、ヴァーマナのプラーナもある。

Verse 15

कौर्मं मात्स्यं गारुडं च वायवीयमनन्तरम् / अष्टादशं समुद्दिष्टं ब्रह्मण्डमिति संज्ञितम्

次いでクールマ、マーツヤ、ガールダ、そしてその後にヴァーヤヴィーヤが続く。第十八のプラーナは「ブラフマाण्ड（梵卵）プラーナ」と称されると宣言されている。

Verse 16

अन्यान्युपराणानि मुनिभिः कथितानि तु / अष्टादशपुराणानि श्रुत्वा संक्षेपतो द्विजाः

他の副次のプラーナもまた、まことに牟尼たちによって語り伝えられた。おお二度生まれの者たちよ、十八の主要プラーナを要略して聞き終えたのち、（ここに説かれるべき要義を求めるのである）。

Verse 17

आद्यं सनत्कुमारोक्तं नारसिहमतः परम् / तृतीयं स्कान्दमुद्दिष्टं कुमारेण तु भाषितम्

第一の教えはサナトクマーラによって説かれ、次はナーラシンハの教法である。第三はスカンダの教えと宣言され、これもまたクマーラによって講説された。

Verse 18

चतुर्थं शिवधर्माख्यं साक्षान्नन्दीशभाषितम् / दुर्वाससोक्तमाश्चर्यं नारदोक्तमतः परम्

第四の章は「シヴァ・ダルマ」と呼ばれ、ナンディーシャが直に説いた。次いでドゥルヴァーサスが宣した驚異の教えが来て、その後にナーラダの語った教示が続く。

Verse 19

कापिलं मानवं चैव तथैवोशनसेरितम् / ब्रह्माण्डं वारुणं चाथ कालिकाह्वयमेव च

「（それらのプラーナはまた）カーピラ、マーナヴァ、そしてウシャナスの説いたもの、さらにブラフマाण्ड、ヴァールナ、またカーリカーと呼ばれるものとしても知られる。」

Verse 20

माहेश्वरं तथा साम्बं सौरं सर्वार्थसंचयम् / पराशरोक्तमपरं मारीचं भार्गवाह्वयम्

また、マーヘーシュヴァラの伝承、サーンバの伝承、サウラの伝承、そして「サルヴァールタ・サンチャヤ」（『一切義の集成』）がある。さらに、パラーシャラの説いた別のもの、マーリーチャの伝承、そしてバールガヴァとして知られるものもある。

Verse 21

इदं तु पञ्चदशमं पुराणं कौर्ममुत्तमम् / चतुर्धा संस्थितं पुण्यं संहितानां प्रभेदतः

これこそ第十五のプラーナ、最勝なる『クールマ・プラーナ』である。サンヒター（集成）の区別により、この功徳ある聖典は四部に配されている。

Verse 22

ब्राह्मी भगवती सौरी वैष्णवी च प्रकीर्तिताः / चतस्त्रः संहिताः पुण्या धर्मकामार्थमोक्षदाः

それらはブラーフミー、バガヴァティー、サウリー、ヴァイシュナヴィーと称えられる。四つの清浄なるサンヒターは、ダルマ・カーマ・アルタ・モークシャを授ける。

Verse 23

इयं तु संहिता ब्राह्मी चतुर्वेदैस्तु सम्मिता / भवन्ति षट्सहस्त्राणि श्लोकानामत्र संख्यया

これはまさしくブラーフミー・サンヒターであり、四ヴェーダと調和している。この書に収められたシュローカの総数は六千である。

Verse 24

यत्र धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च मुनीश्वराः / माहात्म्यमखिलं ब्रह्म ज्ञायते परमेश्वरः

そこにおいて、賢聖の主たちよ、ブラフマンの全き大いなる威光が知らしめられる—そのブラフマンこそ至上主（パラメーシュヴァラ）—またダルマ・アルタ・カーマ・モークシャの教えも併せて説かれる。

Verse 25

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च / वंशानुचरितं दिव्याः पुण्याः प्रासङ्गिकीः कथाः

創造（サルガ）と再創造（プラティサルガ）、諸系譜（ヴァンシャ）、マンヴァンタラの諸周期、王統の事績（ヴァンシャーヌチャリタ）。さらに神聖で功徳ある、文脈に連なる物語—これらがプラーナに説かれるべき公認の主題である。

Verse 26

ब्राह्मणाद्यैरियं धार्या धार्मिकैः शान्तमानसैः / तामहं वर्तयिष्यामि व्यासेन कथितां पुरा

この聖なるプラーナは、バラモンをはじめ諸階級の者、法（ダルマ）に住し心静まれる人々によって護持されるべきである。かつてヴィヤーサが語ったその教えを、今わたしは順序正しく説き明かそう。

Verse 27

पुरामृतार्थं दैतेयदानवैः सह देवताः / मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुः क्षीरसागरम्

いにしえ、不死の甘露アムリタを求めて、神々はダイティヤとダーナヴァと共に、マンダラ山を攪拌の杵として乳海をかき混ぜた。

Verse 28

मथ्यमाने तदा तस्मिन् कूर्मरूपी जनार्दनः / बभार मन्दरं देवो देवानां हितकाम्यया

その攪拌が進むとき、主ジャナールダナはクールマ（亀）の姿をとり、マンダラ山を支えた。神々の福利を願うがゆえに、主はそのように為された。

Verse 29

देवाश्च तुष्टुवुर्देवं नारदाद्या महर्षयः / कूर्मरूपधरं दृष्ट्वा साक्षिणं विष्णुमव्ययम्

亀の姿をとられた神を見て、ナーラダをはじめとする大聖仙と神々は、滅びなき証人たるヴィシュヌを讃嘆した。

Verse 30

तदन्तरे ऽभवद् देवी श्रीर्नारायणवल्लभा / जग्राह भगवान् विष्णुस्तामेव पुरुषोत्तमः

その間に、ナーラーヤナの愛妃たる女神シュリーが現れた。すると至上の御方プルショーत्तマ、世尊ヴィシュヌは、ただ彼女のみを己がものとして受け入れられた。

Verse 31

तेजसा विष्णुमव्यक्तं नारदाद्या महर्षयः / मोहिताः सह शक्रेण श्रियो वचनमब्रुवन्

未顕現のヴィシュヌの光輝に圧倒され、ナーラダを先頭とする大聖仙たちは、シャクラ（インドラ）とともに惑乱し、シュリー（ラクシュミー）に言葉を申し上げた。

Verse 32

भगवन् देवदेवेश नारायण जगन्मय / कैषा देवी विशालाक्षी यथावद् ब्रूहि पृच्छताम्

おおバガヴァン、神々の神主、全宇宙に遍満するナーラーヤナよ――この大きな眼の女神は誰なのですか。問う者のため、正しく説き明かしてください。

Verse 33

श्रुत्वा तेषां तदा वाक्यं विष्णुर्दानवमर्दनः / प्रोवाच देवीं संप्रेक्ष्य नारदादीनकल्मषान्

彼らの言葉を聞くと、ダーナヴァを打ち砕くヴィシュヌは女神を見やり、さらにナーラダら無垢の聖仙たちへと眼差しを注いで、語り始めた。

Verse 34

इयं सा परमा शक्तिर्मन्मयी ब्रह्मरूपिणी / माया मम प्रियानन्ता ययेदं मोहितं जगत्

この女神こそ至上のシャクティ、わが本質そのものであり、ブラフマンの姿をとる。彼女はわが愛しき無尽のマーヤーであり、彼女によってこの全世界は迷わされる。

Verse 35

अनयैव जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् / मोहयामि द्विजश्रेष्ठा ग्रसामि विसृजामि च

まさにこの力によって、二度生まれの中の最勝者よ、わたしは神々・アスラ・人間を含む全宇宙を迷わせる。さらにこの力によって、わたしは万有を収め取り、また再び放ち出すのだ。

Verse 36

उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतनामागतिं गतिम् / विज्ञायान्वीक्ष्य चात्मानं तरन्ति विपुलामिमाम्

衆生の生起と滅尽を知り、その来去を悟り、さらに自己（アートマン）を見分けて観想する者は、この広大なる輪廻の大海を渡り越える。

Verse 37

अस्यास्त्वंशानधिष्ठाय शक्तिमन्तो ऽभवन् द्विजाः / ब्रह्मेशानादयो देवाः सर्वशक्तिरियं मम

彼女の力の分有を司ることにより、光輝ある者たちは力を得た。かくしてブラフマー、イーシャーナ（シヴァ）および他の神々が現れた。この（女神）こそ、わが一切を包むシャクティである。

Verse 38

सैषा सर्वजगत्सूतिः प्रकृतिस्त्रिगुणात्मिका / प्रागेव मत्तः संजाता श्रीकल्पे पद्मवासिनी

彼女こそ全宇宙を生み出す母源、三グナを本性とするプラクリティである。さらに以前、シュリー・カルパにおいて、彼女は我より生じ、パドマヴァーシニー—蓮華に住する者—となった。

Verse 39

चतुर्भुजा शङ्खचक्रपद्महस्ता शुभान्विता / कोटिसूर्यप्रतीकाशा मोहिनी सर्वदेहिनाम्

四臂にして、手に法螺貝・円盤・蓮華を執り、吉祥を具え、千万の太陽のごとく輝く—彼女はモーヒニー、あらゆる有身の者を惑わす魅惑者であった。

Verse 40

नालं देवा न पितरो मानवा वसवो ऽपि च / मायामेतां समुत्तर्तुं ये चान्ये भुवि देहिनः

神々も、祖霊（ピトリ）も、人間も、さらにはヴァスたちでさえ、このマーヤーを渡り越えることはできない。まして地上に住む他の有身の者は言うまでもない。

Verse 41

इत्युक्तो वासुदेवेन मुनयो विष्णुमब्रुवन् / ब्रूहि त्वं पुण्डरीकाक्ष यदि कालत्रये ऽपि च / को वा तरति तां मायां दुर्जयां देवनिर्मिताम्

こうしてヴァースデーヴァに告げられると、聖仙たちはヴィシュヌに申し上げた。「蓮華の眼をもつ御方よ、過去・現在・未来の三時のいずれにおいても、主なる神が造り給うた、征し難きマーヤーを渡り越える者は誰か、どうかお示しください。」

Verse 42

अथोवाच हृषीकेशो मुनीन् मुनिगणार्चितः / अस्ति द्विजातिप्रवर इन्द्रद्युम्न इति श्रुतः

そのとき、多くの聖仙に崇敬されるフリシーケーシャは、仙人たちに告げた。「二度生まれの中に最勝の者がいる。名をインドラデュムナといい、伝承に名高い。」

Verse 43

पूर्वजन्मनि राजासावधृष्यः शङ्करादिभिः / दृष्ट्वा मां कूर्मसंस्थानं श्रुत्वा पौराणिकीं स्वयम् / संहितां मन्मुखाद् दिव्यां पुरस्कृत्य मुनीश्वरान्

前生において、その王は—シャンカラをはじめ諸神にも屈せぬ者—わたしをクールマ（亀）の姿として拝し、さらにわが口より発せられる神聖なるプラーナのサンヒターを自ら聴聞した。かくて彼は大聖仙たちを敬い、最上の座に据えた。

Verse 44

ब्रह्माणं च महादेवं देवांश्चान्यान् स्वशक्तिभिः / मच्छक्तौ संस्थितान् बुद्ध्वा मामेव शरणं गतः

梵天もマハーデーヴァも、ほかの神々も—それぞれの力とともに—わがシャクティのうちに安住すると悟り、彼はただわたしのみに帰依した。

Verse 45

संभाषितो मया चाथ विप्रयोनिं गमिष्यसि / इन्द्रद्युम्न इति ख्यातो जातिं स्मरसि पौर्विकीम्

そしてわたしは彼に告げた。「汝はブラーフマナの家系に生まれゆく。そこで『インドラデュムナ』の名で知られ、前生の身をも想起するであろう。」

Verse 46

सर्वेषामेव भूतानां देवानामप्यगोचरम् / वक्तव्यं यद् गुह्यतमं दास्ये ज्ञानं तवानघ / लब्ध्वा तन्मामकं ज्ञानं मामेवान्ते प्रवेक्ष्यसि

一切の生類はもとより、神々さえも及ばぬものを、罪なき者よ、汝に告げよう――最も秘奥の教えを。わが知を得たなら、ついには汝はただ我のうちへと入るであろう。

Verse 47

अंशान्तरेण भूम्यां त्वं तत्र तिष्ठ सुनिर्दृतः / वैवस्वते ऽन्तरे ऽतिते कार्यार्थं मां प्रवेक्ष्यसि

地上において、なおしばらくの間そこに留まり、堅く決意して動じるな。ヴァイヴァスヴァタ・マンヴァンタラが過ぎ去るとき、なすべき務めを成就するために、汝は我に入るであろう。

Verse 48

मां प्रणम्य पुरीं गत्वा पालयामास मेदिनीम् / कालधर्मं गतः कालाच्छ्वेतद्वीपे मया सह

我に礼拝してのち、彼は王都へ赴き、大地を治めた。やがて時の法が彼に及ぶと、定められた時に去り――今は我とともにシュヴェータドヴィーパに住する。

Verse 49

भुक्त्वा तान् वैष्णवान् भोगान् योगिनामप्यगोचरान् / मदाज्ञया मुनिश्रेष्ठा जज्ञे विप्रकुले पुनः

ヨーギーすら及ばぬヴァイシュナヴァの福楽を味わい尽くしたのち、牟尼の中の最勝者たる彼女は、我が命により、再びブラーフマナの家系に生まれた。

Verse 50

ज्ञात्वा मां वासुदेवाख्यं यत्र द्वे निहिते ऽक्षरे / विद्याविद्ये गूढरूपे यत्तद् ब्रह्म परं विदुः

ヴァースデーヴァと呼ばれる我を知るとき――我のうちに秘め置かれた二つの不滅なるもの、すなわち隠れた相の「知」と「無知」を悟るとき――賢者が至上のブラフマンと知るそれを、汝は体得する。

Verse 51

सोर्ऽचयामास भूतानामाश्रयं परमेश्वरम् / व्रतोपवासनियमैर्हेमैर्ब्राह्मणतर्पणैः

彼は一切衆生の依り処たる至上主パラメーシュヴァラを、誓願と断食と戒律によって礼拝し、黄金の供養と、バラモンを満足させ敬う行いによって奉仕した。

Verse 52

तदाशीस्तन्नमस्कारस्तन्निष्ठस्तत्परायणः / आराधयन् महादेवं योगिनां हृदि संस्थितम्

その御方へと祝福を捧げ、その御方へと礼拝を捧げ、ただその御方に堅住し、その御方を至上の帰依処として、彼は瑜伽行者の心中に安住するマハーデーヴァを礼拝した。

Verse 53

तस्यैवं वर्तमानस्य कदाचित् परमा कला / स्वरूपं दर्शयामास दिव्यं विष्णुसमुद्भवम्

そのように修していた折、ある時、至上の力は自らの本来の姿を彼に示した――光輝に満ちた神妙なる相、ヴィシュヌより顕れ出たものであった。

Verse 54

दृष्ट्वा प्रणम्य शिरसा विष्णोर्भगवतः प्रियाम् / संस्तूय विविधैः स्तोत्रैः कृताञ्जलिरभाषत

世尊ヴィシュヌの愛妃を拝見すると、彼は頭を垂れて礼拝し、ついで合掌して種々の讃歌をもって称え、言葉を発した。

Verse 55

इर्न्द्दयुम्न उवाच का त्वं देविविशालाक्षि विष्णुचिह्नङ्किते शुभे / याथातथ्येन वै भावं तवेदानीं ब्रवीहि मे

インドラデュムナは言った。「大いなる眼をもつ女神よ、ヴィシュヌの印を帯びた吉祥なる御方よ、あなたは誰であられるのか。いま、ありのまま真実に、あなたの本質のありさまを私にお告げください。」

Verse 56

तस्य तद् वाक्यमाकर्ण्य सुप्रसन्ना सुमङ्गला / हसन्ती संस्मरन् विष्णुं प्रियं ब्राह्मणमब्रवीत्

その言葉を聞くと、福徳に満ち最も吉祥なる女神は大いに歓喜して微笑み、ヴィシュヌを想起しつつ、愛しきブラーフマナに語りかけた。

Verse 57

न मां पश्यन्ति मुनयो देवाः शक्रपुरोगमाः / नारायणात्मिका चैका मायाहं तन्मया परा

牟尼たちも、インドラをはじめとする神々も、真に我を見極めることはできない。我ひとりがマーヤーであり、その本質はナーラーヤナである。彼に全く属するがゆえに、我は至上の力である。

Verse 58

न मे नारायणाद् भेदो विद्यते हि विचारतः / तन्मयाहं परं ब्रह्म स विष्णुः परमेश्वरः

真の洞察によれば、我とナーラーヤナの間に差別はまったくない。我は彼の本質そのものであり、我は至上のブラフマンである。彼こそヴィシュヌ、最高の主（パラメーシュヴァラ）である。

Verse 59

येर्ऽचयन्तीह भूतानामाश्रयं परमेश्वरम् / ज्ञानेन कर्मयोगेन न तेषां प्रभवाम्यहम्

この世において、万有の究極の帰依処たる至上主を、智慧とカルマ・ヨーガによって礼拝する者たちには、我は及ばない。彼らに対して我は力を持たぬ。

Verse 60

तस्मादनादिनिधनं कर्मयोगपरायणः / ज्ञानेनाराधयानन्तं ततो मोक्षमवाप्स्यसि

ゆえに、カルマ・ヨーガに専心し、真実の智慧によって、無始無終の無限者（至上主）を礼拝せよ。そうすれば汝はモークシャ（解脱）を得る。

Verse 61

इत्युक्तः स मुनिश्रेष्ठ इन्द्रद्युम्नो महामतिः / प्रणम्य शिरसा देवीं प्राञ्जलिः पुनरब्रवीत्

かく告げられると、大智なる王インドラデュムナ—諸牟尼の中の最勝—は女神に頭を垂れて礼拝し、合掌（アンジャリ）して、再び語り始めた。

Verse 62

कथं स भगवानीशः शाश्वतो निष्कलो ऽच्युतः / ज्ञातुं हि शक्यते देवि ब्रूहि मे परमेश्वरि

いかにして、福徳具足の主—イーシャ、常住にして無分、決して失われぬアチュタ—を真に知り得ましょうか。女神よ、至上の女主（パラメーシュヴァリー）よ、私にお説きください。

Verse 63

एकमुक्ताथ विप्रेण देवी कमलवासिनी / साक्षान्नारायणो ज्ञानं दास्यतीत्याह तं मुनिम्

ついで婆羅門の言葉を聞き終えると、蓮華に住まう女神（ラクシュミー）はその牟尼に告げた。「ナーラーヤナご自身が、直接に智（ジュニャーナ）を授けよう。」

Verse 64

उभाभ्यामथ हस्ताभ्यां संस्पृश्य प्रणतं मुनिम् / स्मृत्वा परात्परं विष्णुं तत्रैवान्तरधीयत

ついで両手で、礼拝して伏す牟尼に触れ、至上をも超える至上者ヴィシュヌを念じて、その場でただちに姿を消した。

Verse 65

सो ऽपि नारायणं द्रष्टुं परमेण समाधिना / आराधयद्धृषीकेशं प्रणतार्तिप्रभञ्जनम्

彼もまたナーラーヤナを拝見せんと、最上のサマーディにてフリシーケーシャを礼拝した—帰依してひれ伏す者の苦を打ち砕く御方を。

Verse 66

ततो बहुतिथे काले गते नारायणः स्वयम् / प्रादुरासीन्महायोगी पीतवासा जगन्मयः

やがて長き時が過ぎ去ると、ナーラーヤナ御自身が顕現された――大いなるヨーギー、黄衣をまとい、全宇宙に遍満し、そのものとして現れ給う。

Verse 67

दृष्ट्वा देवं समायान्तं विष्णुमात्मानमव्ययम् / जानुभ्यामवनिं गत्वा तुष्टाव गरुडध्वजम्

近づき来たる神――不滅の至上我たるヴィシュヌ――を見て、彼は両膝を地に着け、ガルダを旗印とする御方を讃えた。

Verse 68

इन्द्रद्युम्न उवाच यज्ञेशाच्युत गोविन्द माधवानन्त केशव / कुष्ण विष्णो हृषीकेश तुभ्यं विश्वात्मने नमः

インドラデュムナは言った。「祭祀の主よ、アチュタよ—ゴーヴィンダ、マーダヴァ、アナンタ、ケーシャヴァよ。クリシュナよ、ヴィシュヌよ、フリシーケーシャよ—万有に内住する宇宙我（ヴィシュヴァートマン）なる御身に敬礼いたします。」

Verse 69

नमो ऽस्तु ते पुराणाय हरये विश्वमूर्तये / सर्गस्थितिविनाशानां हेतवे ऽनन्तशक्ये

古（プラーナ）なるハリよ、全宇宙を御身の姿とする御方よ、創造・維持・滅尽の因にして、量り知れぬ力をもつ御方よ、あなたに敬礼いたします。

Verse 70

निर्गुणाय नमस्तुभ्यं निष्कलायामलात्मने / पुरुषाय नमस्तुभ्यं विश्वरूपाय ते नमः

無 गुण（ニルグナ）にして、分け隔てなく、垢なき清浄なる自己よ、あなたに敬礼。至上のプルシャよ、あなたに敬礼。全宇宙の姿（ヴィシュヴァルーパ）をもつ御方よ、あなたに敬礼。

Verse 71

नमस्ते वासुदेवाय विष्णवे विश्वयोनये / आदिमध्यान्तहीनाय ज्ञानगम्याय ते नमः

汝ヴァースデーヴァ—ヴィシュヌ、宇宙の胎にして根源なる御方に敬礼する。始めも中ほども終わりもなく、真実の智によってのみ到達される汝に敬礼する。

Verse 72

नमस्ते निर्विकाराय निष्प्रपञ्चाय ते नमः / भेदाभेदविहीनाय नमो ऽस्त्वानन्दरूपिणे

不変なる御方に敬礼する。あらゆる現象の投影を超えた御方に敬礼する。差別と無差別の二辺を離れ、歓喜（アーナンダ）を本性とする御方に、まことに敬礼する。

Verse 73

नमस्ताराय शान्ताय नमो ऽप्रतिहतात्मने / अनन्तमूर्तये तुभ्यममूर्ताय नमो नमः

救いへ導く導師にして寂静なる御方に敬礼する。自己がいかなる妨げも受けぬ御方に敬礼する。無量の姿を現す御方に敬礼し、また重ねて、無相なる御方に敬礼する。

Verse 74

नमस्ते परमार्थाय मायातीताय ते नमः / नमस्ते परमेशाय ब्रह्मणे परमात्मने

最高の真理にしてマーヤーを超えた御方に敬礼する。至上主（パラメーシャ）、ブラフマン、そして至上我（パラマートマン）に敬礼する。

Verse 75

नमो ऽस्तु ते सुसूक्ष्माय महादेवाय ते नमः / नमः शिवाय शुद्धाय नमस्ते परमेष्ठिने

至妙にして最も微細なる御方に敬礼する。マハーデーヴァに敬礼する。清浄なるシヴァに敬礼し、至高の主パラメーシュティンに敬礼する。

Verse 76

त्वयैव सृष्टमखिलं त्वमेव परमा गतिः / त्वं पिता सर्वभूतानां त्वं माता पुरुषोत्तम

この全宇宙はただ汝によって創られ、ただ汝こそが至上の帰依処にして究竟の目的である。汝は一切衆生の父、また母でもある――おお、プルショーッタマ（至上の御方）よ。

Verse 77

त्वमक्षरं परं धाम चिन्मात्रं व्योम निष्कलम् / सर्वस्याधारमव्यक्तमनन्तं तमसः परम्

汝は不滅なるアクシャラ、至上の住処。純粋意識そのもの、分割なき虚空である。汝は万有の支え、未顕現（アヴィヤクタ）にして無限、タマス（闇）をことごとく超越する。

Verse 78

प्रपश्यन्ति परात्मानं ज्ञानदीपेन केवलम् / प्रपद्ये भवतो रूपं तद्विष्णोः परमं पदम्

ただ智慧の灯によって、彼らは至上我パラマートマンを直観する。われは汝の御姿に帰依する――それこそがヴィシュヌの最高の境地、至上の位である。

Verse 79

एवं स्तुवन्तं भगवान् भूतात्मा भूतभावनः / उभाभ्यामथ हस्ताभ्यां पस्पर्श प्रहसन्निव

かく讃嘆する彼に対し、衆生の内なる我にして衆生を生み育む福徳具足の主は、まるでやさしく微笑むかのように、両の御手で彼に触れた。

Verse 80

स्पृष्टमात्रो भगवता विष्णुना मुनिपुङ्गवः / यथावत् परमं तत्त्वं ज्ञातवांस्तत्प्रसादतः

福徳具足のヴィシュヌにただ触れられただけで、その最勝の聖仙は、御恩寵によって、最高の真理をありのままに悟った。

Verse 81

ततः प्रहृष्टमनसा प्रणिपत्य जनार्दनम् / प्रोवाचोन्निद्रपद्माक्षं पीतवाससमच्युतम्

そのとき彼は歓喜に満ちた心でジャナールダナにひれ伏して礼拝し、蓮華の眼をすっかり開き、黄衣をまとわれた不落の主アチュタに申し上げた。

Verse 82

त्वत्प्रसादादसंदिग्धमुत्पन्नं पुरुषोत्तम / ज्ञानं ब्रह्मैकविषयं परमानन्दसिद्धिदम्

あなたの恩寵により、ああプルショーत्तマよ、疑いなき智が我が内に生じました—ただブラフマンのみを唯一の対象とし、至上の歓喜の成就を授ける智です。

Verse 83

नमो भगवते तुभ्यं वासुदेवाय वेधसे / किं करिष्यामि योगेश तन्मे वद जगन्मय

あなたに帰命いたします、バガヴァーンよ—ヴァースデーヴァ、万事を知り定めるヴェーダスよ。ヨーゲーシャ、宇宙に遍満する御方よ、我はいかに為すべきか、どうかお告げください。

Verse 84

श्रुत्वा नारायणो वाक्यमिन्द्रद्युम्नस्य माधवः / उवाच सस्मितं वाक्यमशेषजगतो हितम्

インドラデュムナ王の言葉を聞き終えると、ナーラーヤナ—マーダヴァ—はやわらかな微笑みをたたえ、あらゆる世界の利益となる返答を語られた。

Verse 85

श्रीभगवानुवाच वर्णाश्रमाचारवतां पुंसां देवो महेश्वरः / ज्ञानेन भक्तियोगेन पूजनीयो न चान्यथा

世尊は告げられた。「ヴァルナとアーシュラマの規範に従って生きる人々にとって、神なる大自在天マヘーシュヴァラは、霊知（ジュニャーナ）と信愛のヨーガ（バクティ・ヨーガ）によって礼拝されるべきであり、他の方法ではない。」

Verse 86

विज्ञाय तत्परं तत्त्वं विभूतिं कार्यकारणम् / प्रवृतिं चापि मे ज्ञात्वा मोक्षार्थोश्वरमर्चयेत्

その至上の真理を悟り、因と果の背後にある根本因としての我が主宰の顕現（ヴィブーティ）を理解し、さらに我が宇宙的働き（プラヴリッティ）を知ったなら、解脱を求める者はイーシュヴァラを礼拝すべきである。

Verse 87

सर्वसङ्गान् परित्यज्य ज्ञात्वा मायामयं जगत् / अद्वैतं भावयात्मानं द्रक्ष्यसे परमेश्वरम्

一切の執着を捨て、この世界がマーヤーより成ると知り、自己を不二（アドヴァイタ）として観想せよ。そうすれば至上主パラメーシュヴァラを拝するであろう。

Verse 88

त्रिविधा भावना ब्रह्मन् प्रोच्यमाना निबोध मे / एका मद्विषया तत्र द्वितीया व्यक्तसंश्रया / अन्या च भावना ब्राह्मी विज्ञेया सा गुणातिगा

ブラフマン（聖仙）よ、我より説かれる三種の観想（バーヴァナー）を知れ。第一は我に向けられるもの、第二は顕現（ヴィヤクタ）に依るもの、そして第三のブラーフミーの観想は、グナを超越するものとして知るべきである。

Verse 89

आसामन्यतमां चाथ भावनां भावयेद् बुधः / अशक्तः संश्रयेदाद्यामित्येषा वैदिकी श्रुतिः

次いで賢者は、それらのうち最も普遍なる観想を修すべきである。もし力及ばぬなら、第一の根源的な拠り所に帰依せよ――これこそヴェーダのシュルティの宣言である。

Verse 90

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तन्निष्ठस्तत्परायणः / समाराधय विश्वेशं ततो मोक्षमवाप्स्यसि

ゆえに、あらゆる努力を尽くし、彼に堅く住し、彼のみを至上の帰依処として、宇宙の主ヴィシュヴェーシャを礼拝せよ。そうすれば汝は解脱を得る。

Verse 91

इन्द्रद्युम्न उवाच किं तत् परतरं तत्त्वं का विभूतिर्जनार्दन / किं कार्यं कारणं कस्त्वं प्रवृत्तिश्चापि का तव

インドラデュムナは言った。「おおジャナールダナよ、万有を超えてさらに上なる実在（タットヴァ）とは何ですか。あなたのヴィブーティ（威徳の顕現）とは何ですか。何が結果で何が原因ですか。あなたは真に誰であり、また行為へと向かわせる衝動（プラヴリッティ）とは何ですか。」

Verse 92

परात्परतरं तत्त्वं परं ब्रह्मैकमव्ययम् / नित्यानन्दं स्वयञ्ज्योतिरक्षरं तमसः परम्

「彼岸」をも超える実在—唯一にして至上、不滅のブラフマン—それは常住の歓喜であり、自ら輝く光、朽ちぬ不壊のもの、そして無明という闇を超越する。

Verse 93

ऐश्वर्यं तस्य यन्नित्यं विभूतिरिति गीयते / कार्यं जगदथाव्यक्तं कारणं शुद्धमक्षरम्

その主の常住の自在力は「ヴィブーティ」として讃えられる。宇宙はその結果であり、未顕現（アヴィヤクタ）は原因—清浄にして不滅、不朽である。

Verse 94

अहं हि सर्वभूतानामन्तर्यामीश्वरः परः / सर्गस्थित्यन्तकर्तृत्वं प्रवृत्तिर्मम गीयते

なぜなら、わたしは一切衆生の内に住する内在の統御者（アンタリヤーミン）、至上の主だからである。創造・維持・融解を成し遂げる力こそ、わたしの神聖な働き（プラヴリッティ）と説かれる。

Verse 95

एतद् विज्ञाय भावेन यथावदखिलं द्विज / ततस्त्वं कर्मयोगेन शाश्वतं सम्यगर्चय

おお二度生まれの者よ、これら一切を正しく、しかも信心の心で理解したなら、カルマ・ヨーガ—奉献された行為の修行—によって、常住の御方を正しく礼拝せよ。

Verse 96

इन्द्रद्युम्न उवाच के ते वर्णाश्रमाचारा यैः समाराध्यते परः / ज्ञानं च कीदृशं दिव्यं भावनात्रयसंस्थितम्

インドラデュムナは言った。「いかなるヴァルナとアーシュラマの規律によって、至上者は正しく礼拝されるのか。さらに、三種の観修（バーヴァナー）に安立するその神聖なる智とは、いかなる性質のものか。」

Verse 97

कथं सृष्टमिदं पूर्वं कथं संह्रियते पुनः / कियत्यः सृष्टयो लोके वंशा मन्वन्तराणि च / कानि तेषां प्रमाणानि पावनानि व्रतानि च

「この宇宙は初めにいかに創られ、またいかにして再び融解されるのか。世に創造はいくつあり、諸王統の系譜（ヴァンシャ）と諸マヌヴァンタラとは何か。これらの尺度と権威（プラマーナ）は何であり、またそれに関わる清浄の誓戒（ヴラタ）はいかなるものか。」

Verse 98

तीर्थान्यर्कादिसंस्थानं पृथिव्यायामविस्तरे / कति द्वीपाः समुद्राश्च पर्वताश्च नदीनदाः / ब्रूहि मे पुण्डरीकाक्ष यथावदधुनाखिलम्

「蓮華の眼をもつ主よ、聖なる巡礼地（ティールタ）と、太陽ならびに他の光体の配列について、余すところなくお語りください。また広大なる大地には、いくつの大陸、海、山、河川と流れがあるのですか。今ここで、すべてを正しく私に説き明かしてください。」

Verse 99

श्रीकूर्म उवाच एवमुक्तो ऽथ तेनाहं भक्तानुग्रहकाम्यया / यथावदखिलं सर्वमवोचं मुनिपुङ्गवाः

聖なるクールマは語った。「彼にこのように問われ、我が信者に恩寵を授けんとして、私は賢仙の最勝たる汝らに、すべてを如法に、余すところなく説き明かした。」

Verse 100

व्याख्यायाशेषमेवेदं यत्पृष्टो ऽहं द्विजेन तु / अनुगृह्य च तं विप्रं तत्रैवान्तर्हितो ऽभवम्

「その二度生まれ（ブラーフマナ）に問われたことを、私は一切余さず説き終え、彼に恩寵を示したのち、その場からただちに姿を隠した。」

Verse 101

सो ऽपि तेन विधानेन मदुक्तेन द्विजोत्तमः / आराधयामास परं भावपूतः समाहितः

かくして、最上の再生者（ドヴィジャ）は、わたしの説いた作法に従い、信愛（バクティ）により清められた心をもって、定に安住しつつ至上なる主を礼拝した。

Verse 102

त्यक्त्वा पुत्रादिषु स्नेहं निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः / संन्यस्य सर्वकर्माणि परं वैराग्यमाश्रितः

子らなどへの愛着を捨て、二対（ドヴァンドヴァ）を超えて無執着となり、いっさいの行為を捨離して、至上の離欲（パラマ・ヴァイラーギャ）に帰依する。

Verse 103

आत्मन्यात्मानमन्वीक्ष्य स्वात्मन्येवाखिलं जगत् / संप्राप्य भावनामन्त्यां ब्राह्मीमक्षरपूर्विकाम्

自己のうちに自己を観じ、全宇宙がただ自らの真我のうちにのみ存すると見極めて、最後の観想成就—不滅（アクシャラ）に基づくブラーフミーの境地—に到達する。

Verse 104

अवाप परमं योगं येनैकं परिपश्यति / यं विनिद्रा जितश्वासाः काङ्क्षन्ते मोक्षकाङ्क्षिणः

彼は無上のヨーガを得て、それによってただ一者のみを観る。解脱を求める者が希求するその境地を、眠りを離れ、息（プラーナ）を制した者たちは切に慕い求める。

Verse 105

ततः कदाचिद् योगीन्द्रो ब्रह्माणं द्रष्टुमव्ययम् / जगामादित्यनिर्देशान्मानसोत्तरपर्वतम् / आकाशेनैव विप्रेन्द्रो योगैश्वर्यप्रभावतः

やがてある時、ヨーギンの王は不滅のブラフマーを拝見せんとして旅立った。太陽の示す道筋に従い、最上のバラモンはマーナソッタラ山へ赴き、ヨーガ自在（ヨーガイーシュヴァリヤ）より生じた威力と威厳によって、虚空そのものを行き来した。

Verse 106

विमानं सूर्यसंकाशं प्राधुर्भूतमनुत्तमम् / अन्वगच्छन् देवगणा गन्धर्वाप्सरसां गणाः / दृष्ट्वान्ये पथि योगीन्द्रं सिद्धा ब्रह्मर्षयो ययुः

太陽のごとく輝く、無上に勝れたヴィマーナ（天の車）が忽然と現れた。これに随って神々の群れ、さらにガンダルヴァとアプサラスの大衆が従った。道にてヨーギンの主を見たゆえに、ほかの成就者（シッダ）と梵仙（ブラフマリシ）もまたそこへ進み行った。

Verse 107

ततः स गत्वा तु गिरिं विवेश सुरवन्दितम् / स्थानं तद्योगिभिर्जुष्टं यत्रास्ते परमः पुमान्

それから彼は進み、神々さえ礼拝するその山へと入り、ヨーギンたちが親しみ住まう聖なる処、そこに無上の御方がまします場所へ入った。

Verse 108

संप्राप्य परमं स्थानं सूर्यायुतसमप्रभम् / विवेश चान्तर्भवनं देवानां च दुरासदम्

一万の太陽にも等しく輝く至上の境地に到り、彼は内なる宮殿へと入った。そこは神々の住処にして、他の者には近づき難い所である。

Verse 109

विचिन्तयामास परं शरण्यं सर्वदेहिनाम् / अनादिनिधनं देवं देवदेवं पितामहम्

彼は、すべての有身の者の至上の帰依処を観想した。始まりも終わりもなき神、神々の神、原初の父（ピターマハ）である。

Verse 110

ततः प्रादुरभूत् तस्मिन् प्रकाशः परमात्मनः / तन्मध्ये पुरुषं पूर्वमपश्यत् परमं पदम्

そのとき、その境において至上我（パラマートマン）の光明が顕れた。光のただ中で、見る者は原初のプルシャを—すなわち至上の境地そのものを—拝した。

Verse 111

महान्तं तेजसो राशिमगम्यं ब्रह्मविद्विषाम् / चतुर्मुखमुदाराङ्गमर्चिभिरुपशोभितम्

彼らは、ブラフマンに敵対する者には近づき得ぬ、広大なる光輝の塊を見た。その光の中に、四つの顔をもつ御方が、肢体は大きく、姿は高雅にして、光の炎により燦然と輝いて立っていた。

Verse 112

सो ऽपि योगिनमन्वीक्ष्य प्रणमन्तमुपस्थितम् / प्रत्युद्गम्य स्वयं देवो विश्वात्मा परिषस्वजे

そのヨーギーが御前に立ち、敬虔に礼拝しているのをご覧になると、神ご自身—宇宙のアートマン—がみずから歩み寄り、迎えて抱擁された。

Verse 113

परिष्वक्तस्य देवेन द्विजेन्द्रस्याथ देहतः / निर्गत्य महती ज्योत्स्ना विवेशादित्यमण्डलम् / ऋग्यजुः सामसंज्ञं तत् पवित्रममलं पदम्

そして、神がその最勝の再生者を抱擁すると、彼の身より大いなる光明がほとばしり、太陽の光輪へと入り、リグ・ヤジュス・サーマの三ヴェーダそのものと称される、清浄無垢の境地に至った。

Verse 114

हिरण्यगर्भो भगवान् यत्रास्ते हव्यकव्यभुक् / द्वारं तद् योगिनामाद्यं वेदान्तेषु प्रतिष्ठितम् / ब्रह्मतेजोमयं श्रीमन्निष्ठा चैव मनीषिणाम्

福徳なる主ヒラニヤガルバが住し—神々への供物ハヴ்யと祖霊への儀礼カヴ்யの双方を受け味わう御方—そこはヨーギーたちの根源の門であり、ヴェーダーンタの教えに堅く安立する。そこはブラフマンの光輝に満ちて吉祥にして、まさに賢者の不動の帰依処である。

Verse 115

दृष्टमात्रो भगवतात ब्रह्मणार्चिर्मयो मुनिः / अपश्यदैश्वरं तेजः शान्तं सर्वत्रगं शिवम्

その聖仙—ブラフマンの炎のごとき姿をもつ者—は、ただ世尊を拝しただけで、自在なる神光を悟った。静寂にして遍満し、あらゆる処に吉祥なるシヴァとして在す光である。

Verse 116

स्वात्मानमक्षरं व्योमतद् विष्णोः परमं पदम् / आनन्दमचलं ब्रह्म स्थानं तत्पारमेश्वरम्

不滅にして遍満する内なる自己は、虚空のごとく広大なる実在—すなわちヴィシュヌの至上の住処である。動かざるブラフマン、清浄なる歓喜、そして至高主（パラメーシュヴァラ）の超越の位である。

Verse 117

सर्वभूतात्मभूतः स परमैश्वर्यमास्थितः / प्राप्तवानात्मनो धाम यत्तन्मोक्षाख्यमव्ययम्

一切の存在の内なる自己となって、彼は至上の主権に安住する。彼は自らの真の住処—不滅にして「モークシャ（解脱）」と呼ばれる境地—に到達した。

Verse 118

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वर्णाश्रमविधौ स्थितः / समाश्रित्यान्तिमं भावं मायां लक्ष्मीं तरेद् बुधः

ゆえに、あらゆる努力をもってヴァルナとアーシュラマの規範に安住し、賢者は—究竟（最高）の悟りの境地に帰依して—マーヤーを渡り越え、さらにはラクシュミー（富と世俗の成就）さえも超えてゆく。

Verse 119

सूत उवाच व्याहृता हरिणा त्वेवं नारादाद्या महर्षयः / शक्रेण सहिताः सर्वे पप्रच्छुर्गरुडध्वजम्

スータは言った。ハリがこのように語り終えると、ナーラダをはじめとする大聖仙たちは、シャクラ（インドラ）とともに、ガルダを旗印とする主ガルダドゥヴァジャに一斉に問いかけた。

Verse 120

ऋषय ऊचुः देवदेव हृषीकेश नाथ नारायणामल / तद् वदाशेषमस्माकं यदुक्तं भवता पुरा

聖仙たちは言った。「神々の神、フリシーケーシャよ—われらの主、無垢なるナーラーヤナよ—かつてあなたが説かれたその教えを、余すところなく我らに語ってください。」

Verse 121

इन्द्रद्युम्नाय विप्रया ज्ञानं धर्मादिगोचरम् / शुश्रूषुश्चाप्ययं शक्रः सखा तव जगन्मय

おおジャガンマヤ（万有に遍満する主）よ。婆羅門の婦人は、ダルマとそれに随伴する諸原理に及ぶ智をインドラデュムナに授けた。さらにこのシャクラ（インドラ）も奉仕を願い、あなたの友として伴う者となった。

Verse 122

ततः स भगवान् विष्णुः कूर्मरूपी जनार्दनः / रसातलगतो देवो नारदाद्यैर्महर्षिभिः

その後、福徳円満なるヴィシュヌ—ジャナールダナ—はクールマ（亀）の姿をとり、ラサータラへと降り給うた。神はナーラダをはじめとする大聖仙たちに随伴されていた。

Verse 123

पृष्टः प्रोवाच सकलं पुराणं कौर्ममुत्तमम् / सन्निधौ देवराजस्य तद् वक्ष्ये भवतामहम्

問われるや、彼は神々の王の御前にて、最勝の『クールマ・プラーナ』を余すところなく説き明かした。その同じ物語を、今ここに汝らに語ろう。

Verse 124

धन्यं यशस्यामायुष्यं पुण्यं मोक्षप्रदं नृणाम् / पुराणश्रवणं विप्राः कथनं च विशेषतः

おお婆羅門たちよ。人々にとってプラーナを聴聞すること—とりわけそれを説き明かすこと—は福徳に満ち、名声を与え、寿命を増し、功徳を生み、解脱（モークシャ）を授ける。

Verse 125

श्रुत्वा चाध्यायमेवैकं सर्वपापैः प्रमुच्यते / उपाख्यानमथैकं वा ब्रह्मलोके महीयते

たとえ一章のみを聴いても、あらゆる罪より解き放たれる。あるいは聖なる逸話を一つ聴くだけでも、ブラフマーの世界（ブラフマローカ）において尊ばれる。

Verse 126

इदं पुराणं परमं कौर्मं कूर्मस्वरूपिणा / उक्तं देवाधिदेवेन श्रद्धातव्यं द्विजातिभिः

この最上のプラーナは「クールマ・プラーナ」と称され、亀の御姿を帯びる主、諸神の上なる神によって説き示された。ゆえに二度生まれの者は、敬虔なる信をもってこれを受持すべきである。