Adhyaya 51

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरस्यौर्वाश्रमगमनं नाम पञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५०// सगर उवाच कुशलं मम सर्वत्र महर्षे नात्र संशयः / यस्य मे त्वमनुध्याता शमं भार्गवसत्तमः

かくして『聖ブラフマाण्ड・マハープラーナ』、ヴァーユの説く中篇・第三序説品に、「サガラのウルヴァ仙庵への来訪」と名づける第五十章がある。サガラは言った。「大聖仙よ、我は至る所で安泰であり、疑いはない。バーグヴァ族の最勝よ、あなたが我が益を念じ、寂静を授けてくださるからである。」

Verse 2

यस्तथा शिक्षितः पूर्वमस्त्रे शस्त्रे च सांप्रतम् / सो ऽहं कथमशक्तः स्यां सकलारिविनिग्रहे

かつて私はアストラとシャストラをそのように学んだ。ならば今、あらゆる敵を鎮圧するのにどうして無力であろうか。

Verse 3

त्वं मे गुरुः सुहृद्दैवं बन्धुर्मित्रं च केवलम् / न ह्यन्यमभिजानामि त्वामृते पितरं च मे

あなたこそ我が師、神にも等しい親友、親族にして唯一の友。あなたと我が父を除き、他の誰も私は知らぬ。

Verse 4

त्वयोपदिष्टेनास्त्रेण सकला भूभृतो मया / विजिता यदनुस्मृत्या शक्तिः सा तपसस्तव

あなたが授けた武器によって、我は諸王をことごとく征した。それを想起するだけで湧く力は、あなたの苦行の威力である。

Verse 5

तपसा त्वं जगत्सर्वं पुनासि परिपासि च / स्रष्टुं संहर्त्तुमपि च शक्नोष्येव न संशयः

苦行によって、あなたは全世界を清め、守護する。創造も滅尽も成し得る—疑いはない。

Verse 6

महाननन्यसामान्यप्रभावस्तपसश्च ते / इह तस्यैकदेशो ऽपि दृश्यते विस्मयप्रदः

あなたの苦行の威力は偉大にして比類ない。ここではその一端さえ現れ、驚嘆をもたらす。

Verse 7

पश्यसिंहासने बाल्यादुपेत्य मृगपोतकः / पिबत्यंभः शनैर्ब्रह्मन्निःशङ्कं ते तपोवने

ブラフマンよ、見よ—あなたの苦行林では、幼い頃から小鹿が獅子座のもとへ近づき、恐れなくゆるやかに水を飲む。

Verse 8

धयत्यत्रातिविस्रंभात् कृशापि हरिणी स्तनम् / करोति मृगशृङ्गाग्रे गण्डकण्डूयनं रुरुः

ここでは深い信頼ゆえ、やせた牝鹿でさえ乳を与え、ルル鹿は鹿角の先で頬のかゆみをこすっている。

Verse 9

नवप्रसूतां हरिणीं हत्वा वृत्त्यै वनान्तरे / व्याघ्री त्वत्तपसावासे सैव पुष्णाति तच्छिशून्

森で生きるために産みたての牝鹿を倒しても、あなたの苦行の庵では、その同じ雌虎がその子らを養っている。

Verse 10

गजं द्रुतमनुद्रुत्य सिंहो यस्मादिदं वनम् / प्रविष्टो ऽनुसरन्तौ त्वद्भयादेकत्र तिष्ठतः

速く走る象を追って獅子はこの森に入ったが、あなたへの畏れによって、追う者も追われる者も同じ場所に立ち止まる。

Verse 11

नकुलस्त्वाशुमार्जारमयूरशशपन्नगाः / वृकसूकरशार्दूलशरभर्क्षप्लवङ्गमाः

ここにはマングース、猫、孔雀、兎、蛇があり、さらに狼、猪、虎、シャラバ、熊、猿たちもいる。

Verse 12

सृगाला गवयागावो हरिणा महिषास्तथा / वने ऽत्र सहजं वैरं हित्वा मैत्रीमुपागताः

この森では、豺、ガヴァヤ、牛、鹿、水牛が、生まれつきの敵意を捨てて友愛に至っている。

Verse 13

एवंविधा तपःशक्तिर्लोकविस्मयदायिनी / न क्वापि दृश्यते ब्रह्मंस्त्वामृते भुवि दुर्लभा

このような苦行の力は世を驚嘆させる。おおブラフマンよ、あなたを除いては地上に稀で、どこにも見られない。

Verse 14

अहं तु त्वत्प्रसादेन विजित्य वसुधामि माम् / रिपुभिः सह विप्रर्षे स्वराज्यं समुपागतः

聖なる婆羅門の仙よ、あなたの恩寵により我は大地を征し、敵を屈して、自らの主権の王国を得た。

Verse 15

वश्यामात्यस्त्रिवर्गे ऽपि यथायोग्यकृतादरः / त्वयोपदिष्टमार्गेण सम्यग्राज्यमपालयम्

臣下は従順であり、ダルマ・アルタ・カーマの三目的にも相応の敬意を尽くした。あなたの示した道により、我は正しく国を治めた。

Verse 16

एवं प्रवर्त्तमानस्य मम राज्ये ऽवतिष्ठतः / भवद्दिदृक्षा संजाता सापेक्षा भृगुपुङ्गव

ブリグ族の至高よ、このように国に留まり政を行ううちに、あなたにお目にかかりたい願いが我に生じた。今なおその期待は尽きない。

Verse 17

किं त्वद्य मयि पर्याप्तमनपत्यतयैव मे / पितृपिण्डप्रदानेन सह संरक्षणं भुवः

だが今の我に何が足りよう。子が無いゆえ、祖霊へのピンダ供養とともに、大地の守護をいかに成し遂げられようか。

Verse 18

तदिदं दुःशमत्यर्थमनिवार्यं मनोगतम् / नानयो ऽपहर्त्तां लोकंऽस्मिन् ममेति त्वामुपागतः

これは我が心に起こった、きわめて耐え難く抑えがたい思いである。この世において「これは我がもの」との権利を他の誰も奪えぬゆえ、私は汝のもとへ帰依して来た。

Verse 19

इत्युक्तः सगरेणाथ स्थित्वा सो ऽतर्मनाः क्षणम् / उवाच भगवानौर्वः सनिदेशमिदं वचः

サガラがそう言うと、彼はしばし内に沈思して立ち止まった。やがて尊きアウルヴァは、教示を添えて次の言葉を語った。

Verse 20

नियम्य सह भार्याभ्यां किञ्चित्कालमिहावस / अवाप्स्यति ततो ऽभीष्टं भवान्नात्र विचारमा

二人の妃とともに戒めを守り、しばらくここに住むがよい。やがて汝は望むものを得るであろう；このことに迷いを抱くな。

Verse 21

स च तत्रावसत्प्रीतस्तच्छुश्रूषापरायमः / पत्नीभ्यां सह धर्मात्मा भक्तियुक्तश्चिरं तदा

彼は喜んでそこに住み、あの聖者への奉仕に専心した。法を尊ぶ王は二人の妃とともに、敬虔な帰依をもって長くそこに留まった。

Verse 22

राजपत्न्यौ च ते तस्य सर्वकालमतन्द्रिते / मुनेरतनुतां प्रीतिं विनयाचारभक्तिभिः

二人の王妃もまた常に怠らず、謙譲と正しい作法と信愛によって、その牟尼の歓びをいよいよ深めた。

Verse 23

भक्त्या शुश्रूषया चैव तयोस्तुष्टो महामुनिः / राजपत्न्यौ समाहूय इदं वचनम ब्रवीत्

二人の信愛と奉仕に満足した大聖仙は、二人の王妃を呼び寄せ、次の言葉を告げた。

Verse 24

भवत्यौ वरमस्मत्तो व्रियतां काममीप्सितम् / दास्यामि तं न संदेहो यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

汝ら二人は、我より望むままの恩寵を選べ。たとえ至難のものであっても、疑いなく授けよう。

Verse 25

ततः प्रणम्यशिरसा ते ऽप्युभे तं महामुनिम् / ऊचतुर्भगवान्पुत्रान्कामयावेति सादरम्

そこで二人は頭を垂れて大聖仙に礼拝し、恭しく言った。「バガヴァンよ、我らは御子を願います。」

Verse 26

ततस्ते भगवानाह भवतीभ्यां मया पुनः / राज्ञश्चप्रियकामेन वरो दत्तो ऽयमीप्सितः

すると世尊のごとき仙人は言った。「汝ら二人に、また王の愛する願いに従い、この望みの恩寵をすでに授けた。」

Verse 27

पुत्रवत्यौ महाभागे भवत्यौ मत्प्रसादतः / भवेतां ध्रुवमन्यच्च श्रूयतां वचनं मम

幸い多き二人よ、我が加護により汝らは必ずや子を授かる。さらに一事ある、我が言葉を聞け。

Verse 28

पुत्रो भविष्यत्येकस्यामेकः सो ऽनतिधार्मिकः / तथापि तस्य कल्पान्तं संभूतिश्च भविष्यति

一人の妃からはただ一人の王子が生まれるであろう。彼はきわめて篤いダルマの人ではない。されど劫（カルパ）の終わりには、彼にも吉祥なる出現がある。

Verse 29

षष्टिः पुत्रसहस्राणामपरस्यां च जायते / अकृतार्थाश्च ते सर्वे विनङ्क्ष्यन्त्यचिरादिव

もう一人の妃からは六万の王子が生まれる。彼らは皆、目的を果たせぬまま、ほどなく滅び去る。

Verse 30

एवंविधगुणेपेतो वरौ दत्तौ मया युवाम् / अभीप्सितं तु यद्यस्याः स्वेच्छया तत्प्रकीर्त्यताम्

このような徳を備えた花婿の恩寵を、汝ら二人に我は授けた。いま彼女が望むことを、己が意のままに言い表すがよい。

Verse 31

एवमुक्ते तु मुनिना वैदर्भ्यान्वयवर्द्धनम् / वरयामास तनयं पुत्रानन्यास्तथा परा

聖仙がこのように告げると、ヴァイダルビーは家系を栄えさせる王子を選んだ。もう一人もまた同様に、他の王子たちを選び取った。

Verse 32

इति दत्त्वा वरं राज्ञे सगराय महामुनिः / सभार्यामनुमान्यैनं विससर्ज पुरीं प्रति

かくして大聖仙はサガラ王に恩寵の願いを授け、妃とともに祝福して許し、都へと送り返した。

Verse 33

मुनिना समनुज्ञातः कृत कृत्यो महीपतिः / रथमारुह्य वेगेन सप्रियः प्रययौ पुरीम्

聖仙の許しを得て務めを果たした王は、愛する者たちとともに戦車に乗り、速やかに都へと向かった。

Verse 34

स प्रविश्य पुरीं रम्यां त्दृष्टपुष्टजनावृताम् / आनन्दितः पौरजनै रेमे परमया मुदा

彼は豊かで健やかな民に囲まれた麗しき都へ入った。市民の歓びに心満たされ、至上の喜びのうちに憩った。

Verse 35

एतस्मिन्नेव काले तु राजपत्न्यावुभे नृप / राज्ञे प्रावोचतां गर्भं मुदा परमया युते

まさにその時、王よ、二人の王妃は至上の歓喜に満ちて、王に懐妊のことを告げた。

Verse 36

ववृधे च तयोर्गर्भः शुक्लपक्षे यथोडुराट् / सह संतोषसंपत्त्या पित्रोः पौरजनस्य च

二人の胎は、白月の月が満ちゆくように育った。父母と都の人々の満足と繁栄もまた共に増した。

Verse 37

संपूर्णे तु ततः काले मुहूर्ते केशिनीशुभे / असूयताग्निगर्भाभं कुमारममितद्युतिम्

時が満ち、ケーシニーの吉祥なるムフールタに、彼女は火の胎のごとく輝く、無量の光を放つ王子を産んだ。

Verse 38

जातकर्मादिकं तस्य कृत्वा चैव यथाविधि / असमञ्चस इत्येव नाम तस्या करोन्नृपः

定めの作法に従って誕生儀礼（ジャータカルマ）などを行い、王はその子に「アサマンチャサ」と名づけた。

Verse 39

सुमतिश्चापि तत्काले गर्भालाबमसूयत / संप्रसूतं तु तं त्यक्तं दृष्ट्वा राजाकरोन्मनः

その時、スーマティもまたガルバ―ラーバを妬み憎んだ。生まれた子が捨てられているのを見て、王の心は乱れた。

Verse 40

तज्ज्ञात्वा भगवानौर्वस्तत्रागच्छद्यदृच्छया / सम्यक् संभावितो राज्ञा तमुवाच त्वरान्वितः

それを知った聖なるアウルヴァは、偶然のようにそこへ来た。王が正しくもてなすと、彼は急ぎ王に告げた。

Verse 41

गर्भालाबुरयं राजन्न त्यक्तुं भवतार्हति / पुत्राणां षष्टिसाहस्रबीजभूतो यतस्तव

王よ、このガルバ―ラーバを捨ててはならぬ。彼こそ汝の六万の子らの種子となる者だからである。

Verse 42

तस्मात्तत्सकलीकृत्य घृतकुंभेषु यत्नतः / निःक्षिप्य सपिधानेषु रक्षणीयं पृथक्पृथक्

ゆえに彼を細かく分け、注意深くギーの壺に納め、蓋をして、一つ一つ別々に守り保て。

Verse 43

सम्यगेवं कृते राजन्भवतो मत्प्रसादतः / यथोक्तसंख्या पत्राणां भविष्यति न संशयः

王よ、このとおり正しく行えば、わが恩寵により葉の数は告げたとおりとなる。疑いはない。

Verse 44

काले पूर्णे ततः कुम्भान्भित्त्वा निर्यान्ति ते पृथक् / एवं ते षष्टिसाहस्रं पुत्राणां जायते नृप

時が満ちると、彼らは壺を破ってそれぞれ別々に現れる。こうして王よ、六万の पुत्र（息子）が生まれる。

Verse 45

इत्युक्त्वा भगवानौर्वस्तत्रैवान्तरधाद्विभुः / राजा च तत्तथा चक्रे यथौर्वेण समीरितम्

そう言い終えると、聖なるアウルヴァはその場で姿を消した。王もまた、アウルヴァの告げたとおりに行った。

Verse 46

ततः संवत्सरे पूर्णे घृतकुंभात्क्रमेण ते / भित्त्वाभित्त्वा पुनर्जज्ञुः सहसैवानुवासरम्

やがて一年が満ちると、彼らは酥油の壺を順に破り、日ごとに、たちまち再び生まれ出た。

Verse 47

एवं क्रमेण संजातास्तनयास्ते महीपते / ववृधुः संघशो राजन्षष्टिसाहस्रसंख्याया

かくして大地の主よ、その子らは順に生まれ、王よ、群れをなして成長し、その数は六万に及んだ。

Verse 48

अपृथग्धर्मचरणा महाबलपराक्रमाः / बभूवुस्ते दुराधर्षाः क्रूरात्मानो विशेषतः

彼らはダルマの行いに隔てなく、偉大な力と武勇を備えていた。とりわけ彼らは屈し難く、残酷な心の者となった。

Verse 49

स नातिप्रीतिमांस्तेषु राजा मतिमतां वरः / केशिनीतनयं त्वेकं बहुमान सुतं प्रियम्

賢者の中でも優れたその王は、彼らに深い愛着を抱かなかった。だがケーシニーの子ただ一人を、愛する息子として厚く遇した。

Verse 50

विवाहं विधिवत्तस्मै कारयामास पार्थिवः / सचाप्यानन्दयामास स्वगुणैः सुहृदो ऽखिलान्

王は彼のために法にかなった婚礼を執り行わせた。彼もまた自らの徳によって、すべての友を喜ばせた。

Verse 51

एवं प्रवर्त मानस्य केशिनीतनयस्य तु / अजायत सुतः श्रीमानंशुमानिति विश्रुतः

このようにケーシニーの子が歩みを進めるうち、光輝ある一子が生まれ、『アṃシュマン』として名高くなった。

Verse 52

स बाल्य एव मतिमानुदारैः स्वगुणैर्भृशम् / प्रीणयामास सुत्दृदः स्वपितामहमेव च

彼は幼少の頃から聡明で、寛やかな徳によって父を、さらに祖父をも大いに喜ばせた。

Verse 53

एतस्मिन्नन्तरे राज्ञस्तस्य पुत्रो ऽसमञ्जसः / आविष्टो नष्टचेष्टो ऽभूत्स पिशाचेन केन चित्

その間に、王の子アサマンジャサは、あるピシャーチャに憑かれて、動作も意志も失ってしまった。

Verse 54

स तु कश्चिदभूद्वैश्यः पूर्वजन्मनि धर्मवित् / कस्याचिद्विषये राज्ञः प्रभूतधनधान्यवान्

彼は前世ではダルマを知るヴァイシャであり、ある王の領内で財宝と穀物に恵まれていた。

Verse 55

स कदाचिदरण्येषु विचरन्निधिमुत्तमम् / दृष्ट्वा ग्रहीतुमारेभे वणिग्लोभवरिप्लुतः

あるとき森をさまよっていた彼は、すぐれた宝蔵を見つけ、商人の貪欲に呑まれてそれを取ろうとし始めた。

Verse 56

ततस्तद्रक्षको ऽभ्येत्य पिशाचः प्राह तं तदा / क्षुधितो ऽहं चिरादस्मिन्निवसन्निधिपालकः

するとその宝蔵の守り手であるピシャーチャが近づいて言った。「私は久しくここに住む宝蔵の守護者だ。飢えている。」

Verse 57

तस्मात्तत्परिहाराय मम दत्त्वा गवामिषम् / कामतः प्रतिगृह्णीष्व निधिमेनं ममाज्ञया

ゆえにその災いを避けるため、私に牛の肉を与えよ。そうすれば私の命により、望むままにこの宝蔵を受け取れ。

Verse 58

सतस्मै तत्परिश्रुत्य दास्यामीति गवामिषम् / आदत्त च निधिं तं तु पिशाचेनानुमोदितः

それを聞くと彼は「牛の肉を与えよう」と約し、ピシャーチャの承認を得てその財宝を取り上げた。

Verse 59

न प्रादाच्च ततो मौढ्यात्तस्मै यत्तत्प्रतिश्रुतम् / प्रतिश्रुताप्रदानोत्थरोषं न श्रद्दधे नृप

しかし愚かにも、約束したものを彼は与えなかった。王よ、約束を果たさぬことから生じる怒りを、彼は信じなかった。

Verse 60

तमेवं सुचिरं कालं प्रतीक्ष्याशनकाङ्क्षया / अपनीतधनः सो ऽपि ममार व्यथितः क्षुधा

食を望んで長く待ち続けたが、財を奪われ、彼もまた飢えに苦しんで死んだ。

Verse 61

वैश्यो ऽपि बालो मरणं संप्राप्य सगरस्य तु / बभूव काले केशिन्यां तनयो ऽन्वयवर्द्धनः

そのヴァイシャの少年も死を迎え、時が来るとサガラ王のもと、ケーシニーから生まれる子となり、家系を栄えさせる者となった。

Verse 62

अशरीरः पिशाचे ऽपि पूर्ववैरमनुस्मरन् / वायुभूतो ऽविशद्देहं राजपुत्रस्य भूपते

王よ、身体なきピシャーチャもまた旧怨を思い起こし、風となって王子の身に入り込んだ。

Verse 63

तेनाविष्टस्ततः सो ऽपि क्रूरचित्तो ऽभवत्तदा / मतिविभ्रंशमासाद्य मुहुस्तेन बलात्कृतः

それに憑依され、彼はその時、残忍な心を持つようになった。理性を失い、彼は度々その力によって無理やり動かされた。

Verse 64

असमञ्जसत्वं नगरे चक्रे सो ऽपि नृशंसवत् / बालांश्च यूनः स्थविरान्योषितश्च सदा खलः

彼は都市の中で、残虐な者のように不適切な行いをした。その悪人は常に子供、若者、老人、そして女性たちを苦しめた。

Verse 65

हत्वाहत्वा प्रचिक्षेप सरय्वामतिनिर्दयः / ततः पौरजनाः सर्वे दृष्ट्वा तस्य कदर्यताम्

彼は極めて無慈悲に人々を次々と殺しては、サラユ川に投げ込んだ。市民たちは皆、彼の卑劣な行いを見て...

Verse 66

बहुशो निकृतास्तेन गत्वा राज्ञे व्यजिज्ञापन् / राजा च तदुपश्रुत्य तमाहूय प्रयत्नतः

彼によって度々虐げられた市民たちは、王のもとへ行き訴えた。王はそれを聞き、努めて彼を呼び寄せた。

Verse 67

वारयामास बहुधा दुःखेन महतान्वितः / बहुशः प्रतिषिद्धो ऽपि पित्रा तेन महात्मना

そして深い悲しみに満ちて、様々な方法で彼を制止した。その偉大な父によって度々禁じられたにもかかわらず...

Verse 68

जले तप्ते च संतप्ताः संबभूवुर्यथा यवाः / नाशकत्तं यदा पापाद्विनिवर्त्तयितुं नृपः

沸き立つ水で大麦が焼け焦げるように、彼らは苦悩に灼かれた。王もまた彼を罪から引き戻すことができなかった。

Verse 69

लोकापवादभीरुत्वाद्विषयानत्यजत्तदा

世の非難を恐れて、彼はその時、欲楽を捨てなかった。