Adhyaya 11

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे पितृराज्य कल्पो नाम दशमो ऽध्यायः // १०// बृहस्पतिरुवाच राजतं राजताक्तं वा पितॄणां पात्रमुच्यते / राजतस्य कथावापि दर्शनं दान मेव वा

かくして『シュリー・ブラフマाण्ड・マハープラーナ』（ヴァーユの宣説）中篇・第三ウポッダータパーダ、「ピトリラージャヤ・カルパ」と名づける第十章。ブリハスパティは言った――祖霊（Pitṛ）のための器は銀、または銀で覆ったものと説かれる。銀についての語りを聞くこと、銀を拝すること、あるいは銀を布施することもまた（功徳となる）。

Verse 2

अनन्तमक्षयं स्वर्गे राजते दानमुच्यते / पितॄनेतेन दानेन सत्पुत्रास्तारयन्त्युत

天界において銀の布施は、無量で尽きぬ果報をもたらすと説かれる。この布施によって、善き子は祖霊（Pitṛ）をも救い渡す。

Verse 3

राजते हि स्वधा दुग्धा पात्रे तैः पृथिवी पुरा / स्वधां वा पार्थिभिस्तात तस्मिन् दत्तं तदक्षयम्

昔、地上において彼ら（祖霊Pitṛ）は銀の器にスヴァダーを搾り入れた。子よ、王たちがその器にスヴァダーを供えるなら、その布施は尽きぬ功徳（アクシャヤ）となる。

Verse 4

कृष्णाजिनस्य सांनिध्यं दर्शनं दानमेव च / रक्षोघ्नं ब्रह्म वर्चस्यं पशून्पुत्रांश्च तारयेत्

黒羚羊の皮のそばにあること、それを拝見し、施しとして捧げることは、魔を滅し、ブラフマンの光輝を増し、家畜と子らをも救い渡す。

Verse 5

कनकं राजतं पात्रं दौहित्रं कुतुपस्तिलाः / वस्तूनि पावनीयानि त्रिदण्डीयोग एव वा

黄金・白銀・器、娘の子（外孫）への施し、クトゥパと胡麻—これらは浄めの品である。あるいは三杖行者（トリダンディー）のヨーガの修行もまた浄めとなる。

Verse 6

श्राद्धकर्मण्ययं श्रेष्ठो विधिर्ब्राह्मः सनातनः / आयुःकीर्तिप्रजैश्वर्यप्रज्ञासंततिवर्द्धनः

シュラーダの儀において、この永遠なるブラフマンの作法こそ最上である。寿命・名声・子孫・繁栄・智慧、そして家系の継続を増し育てる。

Verse 7

दिशिदक्षिणपूर्वस्यां वेदिस्थानं निवेदयेत् / सर्वतो ऽरत्निमात्रं च चतुरस्रं सुसंस्थितम्

南東の方角にヴェーディの場所を定めよ。四方それぞれ一アラトニの大きさで、正方形に整え、堅固に据えるべし。

Verse 8

वक्ष्यामि विधिवत्स्थानं पितॄणामनुशासितम् / धन्यमायुष्यमारोग्यं बलवर्णविवर्द्धनमा

これより、祖霊（ピトリ）により教示された、作法にかなう場所を説こう。それは吉祥にして寿命と健康を授け、力と容色の光輝を増し育てる。

Verse 9

तत्र गर्तास्त्रयः कायार्स्त्रयो दण्डाश्च खादिराः / अरत्निमात्रास्ते कार्या रजतैः प्रविभूषिताः

そこに三つの穴を作り、またカディラの木で三本の杖を作れ。杖は一アラトニの長さとし、銀で美しく飾るべし。

Verse 10

ते वितस्त्यायता गर्त्ताः सर्वतश्चतुरङ्गुलाः / प्राग्दक्षिणमुखान्कुर्यात्स्थिरानशुषिरांस्तथा

それらの穴は一ヴィタスティの長さで、四方は四指の寸法とせよ。東南に向け、堅固で空洞のないように作るべし。

Verse 11

अद्भिः पवित्रयुक्ताभिः पावयेत्सततं शुचिः / पयसा ह्याज गव्येन शोधनं चाद्भिरेव च

パヴィトラを添えた水によって、清浄なる者は常に身を浄めよ。山羊乳と牛乳によって、また水によっても清めを行うべし。

Verse 12

सततं तर्पणं ह्येतत्तृप्तिर्भवति शास्वती / इह वामुत्र य वशी सर्वकामसमन्वितः

これはまさに絶え間なきタर्पナであり、そこから永遠の満足が生じる。かく自制する者は、この世でも彼世でも一切の願いに満ちる。

Verse 13

एवं त्रिषवणस्नातो योर्ऽचयेत्प्रयतः पितॄन् / मन्त्रेण विधिवत्सम्यगश्वमेधफलं लभेत्

このように三時の沐浴（トリ・サヴァナ）を行い、慎みをもって真言により法にかなって祖霊（ピトリ）を供養する者は、アシュヴァメーダ祭の果報を得る。

Verse 14

तान्स्थापयेदमावास्यां गर्त्तान्वै चतुरङ्गुलान् / त्रिःसप्तसंस्थास्ते यज्ञास्त्रैलोक्यं धार्यते तु यः

アマーヴァーシャー（新月）の日に、四指の深さの穴をそれらに設けよ。これらは三×七（二十一）の次第をもつ祭祀であり、三界を支える。

Verse 15

तस्य पुष्टिस्तथैश्वर्यमायुः संततिरेव च / दिवि च भ्राजतेलक्ष्म्या मोक्षं च लभते क्रमात्

その者には滋養と威徳、長寿と子孫が備わる。天においてはラクシュミーの輝きに照らされ、やがて次第に解脱を得る。

Verse 16

पाप्मापहं पावनीयं ह्यश्वमेधफलं लभेत् / अश्वमेधफलं ह्येत्तद्द्विजैः संस्कृत्य पूजितम्

彼は罪を除き清めるアシュヴァメーダの果報を得る。このアシュヴァメーダの果報は、二度生まれ（ドヴィジャ）たちにより儀礼により浄められ礼拝されてきた。

Verse 17

मन्त्रं वक्ष्याम्यहं तस्मादमृतं ब्रह्मनिर्मितम् / देंवतेभ्यः पितृभ्यश्च महायोगिभ्य एव च

ゆえに私は、ブラフマンによって造られた甘露のごとき真言を説こう。これは神々と祖霊（ピトリ）と、さらに大ヨーギーたちのためでもある。

Verse 18

नमः स्वाहयै स्वधायै नित्यमेव भवत्युत / आद्धे ऽवसाने श्राद्धस्य त्रिरावृत्तं जपेत्सदा

「スヴァーハー」と「スヴァダー」に常に礼拝あれ。シュラーダの始めと終わりに、これを常に三度唱えるべきである。

Verse 19

पिण्डनिर्वपणे वापि जपेदेतं समाहितः / क्षिप्रमायान्ति पितरो रक्षांसि प्रद्रवन्ति च

ピンダ（供団）を捧げる時であっても、心を統一してこの真言を唱える者には、祖霊ピトリたちが速やかに来臨し、羅刹は逃げ去る。

Verse 20

पित्र्यं तु त्रिषु कालेषु मन्त्रो ऽयं तारयत्युत / पठ्यमानः सदा श्राद्धे नियतैर्ब्रह्मवादिभिः

この祖霊（ピトリ）の真言は三時に誦すればまことに救いとなり、シュラーダ（供養）では戒律を守るブラフマヴァーディンたちが常に読誦する。

Verse 21

राज्यकामो जपेदेतं सदा मन्त्रमतन्द्रितः / वीर्यशौर्यार्थसत्त्वाशीरायुर्बुद्धिविवर्द्धनम्

王権を望む者は怠らず常にこの真言を誦せよ。これは精力・勇武・財・サットヴァ・加護・寿命・智慧を増大させる。

Verse 22

प्रीयन्ते पितरो येन जपेन नियमेन च / सप्तर्चिषं प्रवक्ष्यामि सर्वकामप्रदं शुभम्

いかなる誦持と規律によって祖霊が喜ぶのか、私は吉祥にして一切の願いを授ける「サプタルチシュ」を説き明かそう。

Verse 23

अमूर्त्तीनां समूर्त्तिनां पितॄणां दीप्ततेजसाम् / नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां योगचक्षुषाम्

無形にして有形、輝く威光を具えた祖霊ピトリたち――禅定に住し、ヨーガの眼をもつ彼らに、私は常に礼拝する。

Verse 24

इन्द्रादीनां च नेतारो दशमारीचयोस्तथा / सप्तर्षीणां पितॄणां च तान्नमस्यामि कामदान्

インドラらの導き手、十人のマリーチ、そしてサプタリシの祖霊ピトリたち――願いを授けるその御方々に、私は礼拝する。

Verse 25

मन्वादिनां च नेतारः सूर्याचन्द्रमसोस्तथा / तान्नमस्कृत्य सर्वान्वै पितृमत्सु विधिष्वपि

マヌらの導き手、また太陽と月の導き手に礼拝し、彼らすべてに拝礼して、祖霊ピトリに関わる諸儀軌もまた行う。

Verse 26

नक्षत्राणां ग्रहाणां च वाय्वग्न्योश्च पितॄनथ / द्यावापृथिव्योश्च सदा नामस्यामि कृताञ्जलिः

星宿と諸惑星、ヴァーユとアグニ、そして天と地（ディヤーヴァー＝プリティヴィー）の祖霊ピトリに、私は常に合掌して礼拝する。

Verse 27

देवर्षीणां च नेतारः सर्वलोकनमस्कृताः / त्रातारः सर्वभूतानां नमस्यामि पितामहान्

デーヴァリシの導き手であり、あらゆる世界に礼拝され、万有の守護者であるピターマハたちに、私は礼拝する。

Verse 28

प्रजापतेर्गवां वह्नेः सोमाय च यमाय च / योगेश्वरेभ्यश्च सदा नमस्यामि कृताञ्जलिः

プラジャーパティ、聖なる牛たち、アグニ、ソーマ、ヤマ、そしてヨーゲーシュヴァラたちに、私は常に合掌して礼拝する。

Verse 29

पितृगणेभ्यः सप्तभ्यो नमो लोकेषु सप्तसु / स्वयंभुवे नमश्चैव ब्रह्मणे योगचक्षुषे

七つの世界における七つの祖霊（ピトリ）群に礼拝する。さらに自生の梵天、ヨーガの眼をもつブラフマーに礼拝する。

Verse 30

एतदुक्तं च सप्तार्चिर्ब्रह्मर्षिगणसेवितम् / पवित्रं परमं ह्येतच्छ्रीमद्रोगविनाशनम्

これは「サプタールチ」と説かれ、ブラフマリシたちに奉仕される。最上の清浄で、吉祥に満ち、病を滅する。

Verse 31

एतेन विधिना युक्तस्त्रीन्वरांल्लभते नरः / अन्नमायुः सुताश्चैव ददते पितरो भुवि

この法にかなう者は三つの恩寵を得る。地上において祖霊（ピトリ）は食と寿命と子を授ける。

Verse 32

भक्त्या परमया युक्तः श्रद्धधानो जितेन्द्रियः / सप्तार्चि षं जपेद्यस्तु नित्यमेव समाहितः

至上の信愛に結ばれ、信を抱き、感官を制し、常に心を統一して「サプタールチ」を唱える者は、

Verse 33

सप्तद्वीपसमुद्रायां पृथिव्यामेकराड् भवेत् / यत्किञ्चित्पच्यते गेहे भक्ष्यं वा भोज्यमेव वा

七つの大陸と海をもつ大地において、彼は独りの王となる。家で調理されるものは何であれ—軽食であれ食事であれ—

Verse 34

अनिवेद्य न भोक्तव्यं तस्मिन्नयतने सदा / क्रमशः कीर्तयिष्यामि बलिपात्राण्यतः परम्

その不適切な場所では、供えずに食してはならない。これより後、バリ供物の器を順に述べよう。

Verse 35

येषु यच्च फलं प्रोक्तं तन्मे निगदतः श्रुणु / पलाशे ब्रह्मवर्चस्त्वमश्वत्थे वसुभावना

それぞれに説かれた果報を、我が言葉として聞け。パラーシャには梵の光輝、アシュヴァッタには財宝を招く念がある。

Verse 36

सर्वभूताधिपत्यं च प्लक्षे नित्यभुदात्दृतम् / पुष्टिः प्रजाश्च न्यग्रोधे बुद्धिः प्रज्ञा धृतिः स्मृतिः

プラクシャには万有を統べる主権が常に説かれる。ニヤグローダには滋養と子孫、さらに बुद्धि（知性）、prajñā（叡智）、dhṛti（堅忍）、smṛti（記憶）がある。

Verse 37

रशोध्नं च यशस्यं च काश्मरीपात्रमुच्यते / सौभाग्यमुत्तमं लोके माधूके समुदात्दृतम्

カाशマリーの器は病を鎮め名声を授けると言われる。マードゥーカには、この世で最上の幸運が説かれる。

Verse 38

फलगुपात्रेषु कुर्वाणः सर्वान्कामानवाप्नुयात् / परां द्युतिमथार्केतु प्राकाश्यं च विशेषतः

ファルグの器で行ずる者はあらゆる願いを得る。アルカにおいては、最上の光輝と、とりわけ特別な明澄を得る。

Verse 39

बैल्वे लक्ष्मीन्तथा मेधां नित्यमायुस्तथैव च / क्षेत्रारामतडागेषु सर्वसस्येषु चैव ह

ビルヴァ樹の傍らでは、ラクシュミーと叡智と長寿が常に増し、田畑・園・池、そしてあらゆる穀物にも吉祥が満ちる。

Verse 40

वर्षत्य जस्रं पर्जन्यो वेणुपात्रेषु कुर्वतः / एतेष्वेव सुपात्रेषु भोजनाग्रमशेषतः

竹の器に供食を整える者には、雨神パルジャニヤが絶えず雨を降らせる。その清浄なる器に、食の初分を余すところなく捧げよ。

Verse 41

सदा दद्यात्स यज्ञानां सर्वेषां फलमाप्नुयात् / पितृभ्यः पुष्पमाल्यानि सुगन्धानि च तत्परः

常に施す者は、あらゆる祭祀の果報を得る。さらに祖霊ピトリに、花鬘と香り高き供物を捧げることに専心する。

Verse 42

सदा दद्यात्क्रियायुक्तः श विभाति दिवाकरः / गुग्गुलादींस्तथा धूपान्पितृभ्यो यः प्रयच्छति

作法にかなって常に施す者は、太陽のように輝く。祖霊ピトリにグッグルなどの薫香を捧げる者である。

Verse 43

संयुक्तान्मधुसर्पिर्भ्यं सो ऽग्निष्टोमफलं लभेत् / धूपं गन्धगुणोपेतं कृत्वा पितृपरायणः

蜜とギーを合わせて捧げる者は、アグニシュトーマ祭の果報を得る。香徳を具えた薫香を調え、祖霊ピトリへの帰依に専心する者である。

Verse 44

लभते च सुशर्माणि इह चामुत्र चोभयोः / दद्यादेवं पितृभ्यास्तु नित्यमेव ह्यतन्द्रितः

怠ることなく常にこのようにピトリ（祖霊）へ施しを捧げる者は、この世と彼の世の両方において安寧と吉祥を得る。

Verse 45

दीपं पितृभ्यः प्रयतः सदा यस्तु प्रयच्छति / गतिं चाप्रतिमं चक्षुस्तस्मात्सलभते शुभम्

清らかな心で常にピトリ（祖霊）へ灯明を捧げる者は、比類なき行き先と天眼を得る。ゆえに吉祥を受け取る。

Verse 46

तेजसा यशसा चैव कान्त्या चापि बलेन च / भुवि प्रकाशो भवति ब्राजते च त्रिविष्टपे

威光と名声と輝きと力によって、彼は地上で光を放ち、またトリヴィシュタパ（天界）においても燦然と栄える。

Verse 47

अप्सरोभिः परिवृतो विमानाग्रे च मोदते / गन्धपुष्पैश्च धूपैश्व जपाहुतिभिरेव च

アプサラスに囲まれ、彼はヴィマーナの前方で歓喜する。香りと花と薫香、さらにジャパとアーフティの供えによっても満たされる。

Verse 48

फलमूलनमस्कारैः पितॄणां प्रयतः शुचिः / पूजां कृत्वा द्विजान्पश्चात्पूजयेदन्नसंपदा

清浄にして慎み、果実と根菜と礼拝によってピトリ（祖霊）を供養せよ。ついでドヴィジャを礼敬し、食の豊かさをもってもてなせ。

Verse 49

श्राद्धकालेषु नियतं वायुभूताः पितामहाः / आविशन्ति द्विजाञ्छ्रेष्ठांस्तस्मादेतद्ब्रवीमि ते

シュラーダ（供養）の時、祖霊たるピターマハたちは風の姿となり、必ず最上のドヴィジャたちに入り込む。ゆえに私は汝にこれを告げる。

Verse 50

वस्त्रै रत्नप्रदानैश्च भक्ष्यैः पेयैस्तथैव च / गोभिरश्वैस्तथा ग्रामैः पूजयेद्द्विजसत्तमान्

衣、宝玉の施し、食と飲み物、さらに牛や馬、村落の布施によって、最上のドヴィジャたちを供養し敬うべきである。

Verse 51

भवन्ति पितरः प्रीताः पूजितेषु द्विजातिषु / तस्माद्यत्नेन विधिवत्पूजयेत द्विजान्सदा

ドヴィジャが供養されると、祖霊ピトリたちは歓喜する。ゆえに努めて、作法に則り、常にドヴィジャを礼拝すべきである。

Verse 52

सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां कुर्यादुल्लेखनं द्विजाः / प्रोक्षणं च ततः कुर्याच्छ्राद्धकर्मण्यतन्द्रितः

ドヴィジャは左手と右手の両方で「ウッレーカナ」を行い、その後、シュラーダの作法において怠らず「プロークシャナ（灑水浄め）」を行うべきである。

Verse 53

दर्भान्पिण्डांस्तथा भक्ष्यान्पुष्पाणि विविधानि च / गन्धदानमलङ्कारमेकैकं निर्वपेद् बुधः

ダルバ草、ピンダ（供団）、供食、さまざまな花、香の供え、装身具—賢者はそれらを一つ一つ順に供えるべきである。

Verse 54

पेषयित्वाञ्जनं सम्यग्विश्वेषामुत्तरोत्तरम् / अभ्यङ्गं दर्भविञ्जूलैस्त्रिभिः कुर्याद्यथाविधि

アニャジャナ（聖なるコール）をよく摺りつぶし、ヴィシュヴェデーヴァたちのために順次、規定の作法に従って行を修すべし。ついでダルバ草の三束により、法のとおり塗油（アビヤンガ）を行うべし。

Verse 55

अपसव्यं वितृभयश्च दद्यादञ्जनमुत्तमम् / निपात्य जानु सर्वेषां वस्त्रार्थं सूत्रमेव वा

アパサヴィヤの作法にて、恐れを鎮める行を伴い、最上のアニャジャナを授けよ。ついで皆の前で膝をつき、衣のための糸、あるいはただ一本の糸を施すべし。

Verse 56

खण्डनं प्रोक्षणं चैव तथैवोल्लेखनं द्विजः / सकृद्देवपितॄणां स्यात्पितॄणां त्रिभिरुच्यते

ドヴィジャは、カンダナ（分割）、プロークシャナ（灑水）、そして同様にウッレーカナ（記し付け）を行うべし。デーヴァ・ピトリには一度、ピトリには三度と説かれる。

Verse 57

एकं पवित्रं हस्तेन पितॄनसर्वान्सकृत्सकृत् / चैलमन्त्रेण पिण्डेभ्यो दत्त्वादर्शाञ्जिने हि तम्

手に一つのパヴィトラ（クシャ草の輪）を持ち、すべてのピトリを幾度も触れて敬うべし。ついで「チャイラの真言」によりピンダへ供え、これをダルシャー・アンジャリの作法に置くべし。

Verse 58

सदा सर्पिस्तिलैर्युक्तांस्त्रीन्पिण्डान्निर्वपेद्भुवि / जानु कृत्वा तथा सव्यं भूमौ पितृपरायणः

ピトリに帰依して、ギーと胡麻を混ぜた三つのピンダを常に地に供えよ。ついで膝をつき、サヴィヤの作法にて、大地の上で儀礼を行うべし。

Verse 59

पितॄन्पितामहांश्चैव तथैव प्रपितामहान् / आहूय च पितॄन्प्राञ्चः पितृतीर्थेन यत्नतः

父・祖父・曾祖父なる祖霊を、東に向かい、ピトリ・ティールタによって丹念に招請せよ。

Verse 60

पिण्डान्परिक्षिपेत्सम्यगपसव्यमतन्द्रितः / अन्नाद्यैरेव मुख्यैश्चभक्ष्यैश्चैव पृथग्विधैः

怠らず、アパサヴ்யの作法でピンダを正しく配し、主たる穀食と種々の供物を別々に捧げよ。

Verse 61

पृथङ्मातामहानां तु केचिदिच्छन्ति मानवाः / त्रीन्पिण्डानानुपूर्व्येण सांगुष्ठान्पुष्टिवर्द्धनान्

母方の祖霊には別のピンダを望む者もいる。彼らは順に、親指ほどの大きさで滋養を増す三つのピンダを捧げる。

Verse 62

जान्वन्तराभ्यां यत्नेन पिण्डान्दद्याद्यथाक्रमम् / सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां धारार्थं मन्त्रमुच्चरन्

両膝の間に、順序に従って丁寧にピンダを供えよ。サヴ்யオッタラの手の形で両手に支え、真言を唱える。

Verse 63

नमो वः पितरः शोषायेति सर्वमतन्द्रितः / दक्षिणस्यां तु पाणिभ्यां प्रथमं पिण्डमुत्सृजेत्

怠らず「ナモー・ヴァḥ・ピタラḥ・ショーシャーヤ」と唱え、右手で最初のピンダを供え置け。

Verse 64

नमो वः पितरः सौम्यः पठन्नेवमतन्द्रितः / सव्योत्तराभ्यां पाणिभ्यां धर्मेर्ऽधं समतन्द्रितः

祖霊ピトリたちよ、汝らに礼拝。温和なる者はこのように怠らず誦し、左手と両手を高く掲げて、ダルマの儀にアルギャを捧げよ。

Verse 65

उलूखलस्य लेखायामुदपात्रावसेचनम् / क्षौमं सूत्रं नवं दद्याच्छाणं कार्पासकं तथा

ウルーカラ（臼）の刻み目に水器から水をそそぎ散らす。ついで新しいクシャウマの糸、また麻（シャナ）と綿（カールパーサ）の糸を施せ。

Verse 66

पत्रोर्णं पट्टसूत्रं च कौशेयं परिवर्जयेत् / वर्जयेद्यक्षणं यज्ञे यद्यप्यहतवस्त्रजाम्

パトロールナ、パッタの糸、そしてカウシェーヤ（絹）を避けよ。ヤジュニャでは、たとえ新しく未洗いの布であっても用いてはならない。

Verse 67

न प्रीणन्ति तथैतानि दातु श्चाप्यहितं भवेत् / श्रेष्ठमाहुस्त्रिककुदमञ्जनं नित्यमेव च

それらはそのようには喜ばせず、施す者にも不利益となり得る。最上と説かれるのはトリカクダのアンジャナ（眼用の黒粉）であり、しかも常に供えるべきである。

Verse 68

कृष्णेभ्यश्च तेलैस्तैलं यत्नात्सुपरिरक्षितम् / चन्दनागुरुणी चोभे तमालोशीरपद्मकम्

黒き者たち（クリシュナ、神々／祖霊）には、諸油のうち丹念に守り保った油を捧げよ。また白檀とアグル（沈香）をともに、さらにタマーラ、ウシーラ、パドマカをも供えよ。

Verse 69

धूपश्च गुग्गलः श्रेष्टस्तुरुष्कः श्वेत एव च / शुक्लाः सुमनसः श्रेष्ठास्तथा पद्मोत्पलानि च

香の中ではグッグルが最上であり、白きトゥルシュカもまた然り。白きスーマナの花は殊勝で、さらにパドマとウトパラの蓮も同様である。

Verse 70

गन्धरूपोपपन्नानि चारण्यानि च कृत्स्नशः / तथा हि सुमना नाडीरूपिकास्मकुरण्डिका

香りと姿の美を備えた林野の花々もまた、ことごとく。さらにスーマナー、ナーḍīルーピカー、アスマクランḍिकாも同様である。

Verse 71

पुष्पाणि वर्जनीयानि श्राद्धकर्मणि नित्यशः / यथा गन्धादपेतानि चोग्रगन्धानि यानि च

シュラーダの作法においては、常に避けるべき花がある。香りの失せたもの、また香気があまりに強烈なもの。

Verse 72

वर्जनीयानि पुष्पाणि पुष्टिमन्विच्चता सदा / द्विजातयो यथोद्दिष्टा नियताः स्युरुदङ्मुखाः

繁栄（プシュティ）を求める者は、常に避けるべき花を退けよ。二度生まれの者たちは、示されたとおり規律を守り、北に面して座すべし。

Verse 73

पूजयेद्यजमानस्तु विधिवद्यक्षिणामुखः / तेषामभिमुखो दद्याद्दर्भत्पिण्डांश्च यत्नतः

施主（ヤジャマーナ）は作法に従い南に面して礼拝すべし。さらに彼らに向かい、努めてダルバ草を添えたピṇḍa（供団）を捧げよ。

Verse 74

अनेन विधिना साक्षादर्चिताः स्युः पितामहाः / हरिता वै स पिञ्जालाः पुष्टाः स्निग्धाः समाहिताः

この作法によって、ピターマハ（祖霊）はまさに直に供養される。彼らは青黄の色を帯び、よく養われ、しっとりと潤い、心は静かに定まる。

Verse 75

रत्निमात्राः प्रमाणेन वितृतीर्थेन संस्मृताः / उपमूले तथा नीला विष्टरार्थं कुशोत्तमाः

掌幅一ラトニの規定により、これを「ヴィトリティールタ」として念ずる。根元近くは青みを帯び、広げるためには最上のクシャ草を用いる。

Verse 76

तथा श्यामाकनीवारा दूर्वा च समुदाहृता / पूर्वं कीर्त्तिमतां श्रेष्ठो बभूवाश्वः प्रजापतिः

また、シャーマカ、ニーヴァーラ、そしてドゥールヴァ草も挙げられる。古の時代、名声ある者の中で最勝は、アシュヴァと名づくプラジャーパティであった。

Verse 77

तस्य बाला निपतिता भूमौ काशत्वामागताः / तस्माद्देयाः सदा काशाः श्राद्धकर्मसु पूजिताः

その毛は地に落ちてカーシャ草となった。ゆえに、シュラーダの儀礼において尊ばれるカーシャ草は常に供えるべきである。

Verse 78

पिण्डनिर्वपणं तेषु कर्त्तव्यं भूतिमिच्छता / प्रजाः पुष्टिद्युतिप्रज्ञाकीर्त्तिकान्तिसमन्विताः

繁栄（bhūti）を願う者は、そこにてピンダ供（piṇḍa-nirvapaṇa）を必ず行うべきである。そうすれば人々は滋養、光輝、智慧、名声、そして麗しさを具える。

Verse 79

भवन्ति रुचिरा नित्यं विपाप्मानो ऽघवर्जिताः / सकृदेवास्तरेद्यर्भान्पिण्डार्थे दक्षिणामुखः

彼らは常に麗しく、罪なく、あらゆる穢れを離れる。ピンダ供養のため、南に面して一度だけクシャ草を敷くべし。

Verse 80

प्राग्दक्षिणाग्रान्नियतो विधि चाप्यत्र वक्ष्यति / न दीनो नापि वा क्रुद्धो न चैवान्यमना नरः / एकत्र चाधाय मनः श्राद्धं कुर्यात्समाहितः

ここでの作法は、クシャ草の先端を東と南に定めること。人は沈まず、怒らず、心を散らさず、一処に心を置いて静かにシュラーダを行うべし。

Verse 81

निहन्मि सर्वं यदमेध्यवद्भवेद्धतश्च सर्वे सुरदानवा मया / रक्षांसि यक्षाः सपिशाचसंघा हता मया यातुधानाश्च सर्वे

穢れに等しきものはすべて我が滅ぼす。われにより、神々に敵するダーナヴァは討たれた。ラークシャサ、ヤクシャ、ピシャーチャの群れ、そしてすべてのヤートゥダーナも我が手で倒された。

Verse 82

एतेन मन्त्रेण तु संयतात्मा तां वै वेदिं सकृदुल्लिख्य धीरः / शिवां हि बुद्धिं ध्रुवमिच्छमानः क्षिपेद्द्विचातिर्दिशमुत्तरां गतः

この真言によって心を制した堅き者は、そのヴェーディを一度だけ刻み定め、吉祥で揺るがぬ बुद्धि を願いつつ北へ赴き、二度そそぎ清めよ。

Verse 83

एवं पित्र्यं दृष्टमन्त्रं हि यस्यतस्यासुरा वर्जयन्तीह सर्वे / यस्मिन्देशे पठ्यते मन्त्र एष तं वै देशं राक्षसा वर्जयन्ति

このような祖霊（ピトリヤ）の成就した真言を持つ者を、ここではすべてのアスラが避ける。この真言が誦される国土を、ラークシャサもまた遠ざける。

Verse 84

अन्नप्रकारानशुचीनसाधून्संवीक्षते नो स्पृशंश्वापि दद्यात् / पवित्रपाणिश्च भवेन्न वा हि यः पुमान्न कार्यस्य फलं समश्नुते

不浄でふさわしくない食の種々を見ても触れてもならず、犬にさえ与えてはならない。手を清浄に保て；そうでない者は行いの果を得ない。

Verse 85

अनेन विधिना नित्यं श्राद्धं कुर्याद्धि यः सदा / मनसा काङ्क्षते यद्यत्तत्तद्यद्युः पितमहाः

この法により常に日々シュラーダを修する者は、心に願うものをことごとく、祖霊たるピターマハが授ける。

Verse 86

पितरो हृष्टमनसो रक्षांसि विमनांसि च / भवन्त्येवं कृते श्राद्धे नित्यमेव प्रयत्नतः

このように努めて日々シュラーダを行えば、ピトリたちは歓喜し、ラークシャサたちは意気消沈する。

Verse 87

शूद्राः श्राद्धेष्वविक्षीरं बल्वजा उपलास्तथा / विरणाश्चोतुवालाश्च लड्वा वर्ज्याश्च नित्यशः

シュラーダにおいては常に、シュードラ、濾していない乳、バルヴァジャ、ウパラー、ヴィラナ、オトゥヴァーラ、そしてラッドゥは避けるべきである。

Verse 88

एवमादीन्ययज्ञानि तृणानि परिवर्जयेत् / अञ्जनाभ्यजनं गन्धान्सूत्रप्रणयनं तथा

このような祭祀に不相応な草などを避けよ。また（その時は）アンジャナを施すこと、油を塗ること、香を用いること、そしてヤジュニョーパヴィータ（聖紐）を身につけることも慎むべきである。

Verse 89

काशेः पुनर्भवैः कार्यमश्वमेधफलं लभेत् / काशाः पुनर्भवा ये च बर्हिणो ह्युपबर्हिणः

カーシーに再生することにより、アシュヴァメーダ祭の果報を得る。カーシーの再生者はバルヒナおよびウパバルヒナと称される。

Verse 90

इत्येते पितरो देवा देवाश्च पितरः पुनः / पुष्पगन्धविभूषाणामेष मन्त्र उदाहृतः

かくして祖霊（ピトリ）は神々であり、神々もまた祖霊である。花と香と荘厳具を供えるためのこの真言が説き示された。

Verse 91

आहृत्य दक्षिणाग्निं तु होमार्थं वै प्रयत्नतः / अन्यार्थे लौकिकं वापि जुहुयात्कर्मसिद्धये

護摩のためには、努めてダクシナ―アグニ（南方の聖火）を迎え備えるべきである。ほかの目的でも、行の成就のために世俗の火に供物を投じてもよい。

Verse 92

अन्तर्विधाय समिधस्ततो दीप्तो विधीयते / समाहितेन मनसा प्रणीयाग्निं समन्ततः

薪（サミド）を内に納めてから、火を明るく燃え立たせる。心を統一し、火を四方にわたり作法どおりに運行させよ。

Verse 93

अग्नये कव्यवाहाय स्वधा अङ्गिरसे नमः / सोमाय वै पितृमते स्वधा अङ्गिरसे पुनः

供物を祖霊へ運ぶカヴィヤヴァーハなるアグニに、「スヴァダー」とともに礼拝し、アンギラサに帰命する。祖霊に結ぶソーマにも、「スヴァダー」とともに礼拝し、再びアンギラサに帰命する。

Verse 94

यमाय वैवस्वतये स्वधानम इति ध्रुवम् / इत्येते होममन्त्रास्तु त्रयाणामनुपूर्वशः

ヤマ（ヴァイヴァスヴァタ）に「スヴァダーナム」と、まことに定めて唱える。これらが三者のためのホーマ真言であり、順次に用いられる。

Verse 95

दक्षिणेनाग्नये नित्यं सोमायोत्तरतस्तथा / एतयोरन्तरे नित्यं जुहुयाद्वै विवस्वते

南にはアグニに常に供え、北には同じくソーマに供える。両者の間では、日々ヴィヴァスヴァトに供物を火に投じよ。

Verse 96

उपहारः स्वधाकारस्तथैवोल्लेखनं च यत् / होमजप्ये नमस्कारः प्रोक्षणं च विशेषतः

供物（ウパハーラ）、『スヴァダー』の唱和、そして儀礼の言及があり、ホーマとジャパには礼拝（ナマスカーラ）と、とりわけ灑水（プロークシャナ）がある。

Verse 97

बहुहव्येन्धने चाग्नौ सुसमिद्धे तथैव च / अञ्जनाब्यञ्जनं चैव पिण्डनिर्वपणं तथा

多くの供物と薪によってよく燃え立つ火において、塗香・塗油の作法（アンジャナ・アビャンジャナ）と、ピンダの供置（ピンダ・ニルヴァパナ）もまた行うべきである。

Verse 98

अश्वमेधफलं चैतत्समिद्धे यत्कृतं द्विजैः / क्रिया सर्वा यथोद्दिष्टाः प्रयत्नेन समाचरेत्

よく燃える火において二度生まれの者たちが行うこの行は、アシュヴァメーダの果報をもたらす。ゆえに、示されたすべての作法を努力して修めよ。

Verse 99

बहुहव्येन्धने चाग्नौ सुसमिद्धे विशेषतः / विधूमे लेलिहाने च होतव्यं कर्मसिद्धये

行の成就のためには、供物の薪が多く、ことさらによく燃え、煙なく、炎の舌が舐めるように揺らめく聖火にて供養すべきである。

Verse 100

अप्रबुद्धे समिद्धे वा जुहुयाद्यो हुताशने / यजमानो भवे दन्धः सो ऽमुत्रेति हि नः श्रुतम्

まだ十分に燃え立たぬ、あるいはただ燻るばかりのフタ―シャナの火に供物を注ぐ者は、施主として貧窮と愚昧に陥る。彼は彼世において滅する、と我らは聞く。

Verse 101

अल्पेन्धनो वा रूक्षो ऽग्निर्वस्फुलिङ्गश्च सर्वशः / ज्वालाधूमापसव्यश्च स तु वह्निरसिद्धये

薪が少なく乾いて荒く、四方に火花を散らし、炎と煙が左（逆旋）へ流れる火は、成就のための火ではない。

Verse 102

दुर्गन्धश्चैव नीलश्च कृष्णश्चैव विशेषतः / भूमिं वगाहते यत्र तत्र विद्यात्पराभवत्

悪臭を放ち、青く、ことに黒く見え、しかも地に潜り込むように沈むところがあれば、そこは「敗北（不吉）」と知るべきである。

Verse 103

अर्चिष्मान् पिण्डितशिखः सर्प्पिकाञ्जनसन्निभः / स्निग्धः प्रदक्षिणश्चैव वह्निः स्यात्कार्यसिद्धये

光り輝き、炎の先が凝り、ギーを混ぜたアンジャナのように艶やかで、滑らかに潤い、右旋（プラダクシナ）して燃える火は、事の成就をもたらす。

Verse 104

नरनारीगणेभ्यश्च पूजां प्राप्नोति शाश्वतीम् / अक्षयं पूजितास्तेन भवन्ति पितरो ऽग्नयः

彼は男女の衆から永遠の供養を受ける。彼によって礼拝されたピトリ（祖霊）と火神アグニは、尽きぬ功徳の果を授ける者となる。

Verse 105

बिल्वोदुंबरपत्राणि फलानि समिधस्तथा / श्राद्धे महापवित्राणि मेध्यानि च विशेषतः

ビルヴァとウドゥンバラの葉、果実、そしてサミド（供木）は、シュラーダにおいて大いに清浄で、とりわけ浄化の力をもつとされる。

Verse 106

पवित्रं च द्विजश्रेष्ठाः शुद्धये जन्मकर्मणाम् / पात्रेषु फलमुद्दिष्टं यन्मया श्राद्धकर्मणि

最勝のドヴィジャたちよ。生と行為の浄化のため、シュラーダの作法において、パヴィトラ（浄具）と器に供える果実とを私が定めた。

Verse 107

तदेव कृत्स्नं विज्ञेयं समित्सु च यथाक्रमम् / कृत्वा समाहितं चित्तमाग्नेयं वै करोम्यहम्

それと同じことを、サミドについても順序に従って全体として知るべきである。心を統一して、私はまさにアグニに属するアグネーヤの作法を行う。

Verse 108

अनुज्ञातः कुरुष्वेति तथैव द्विजसत्तमैः / घृतमादाय पात्रे च जुहुयाद्धव्यवाहने

最勝のドヴィジャたちから「行え」と許可されたなら、器にギーを取り、供物を運ぶ火神ハヴィヤヴァーハナ（聖火）へ供献すべきである。

Verse 109

पलाशप्लक्षन्यग्रोधप्लक्षाश्वत्थविकङ्कताः / उदुंबरस्तथाबिल्वश्चन्दनो यज्ञियाश्च ये

パラーシャ、プラクシャ、ニャグローダ（バンヤン）、プラクシャ、アシュヴァッタ、ヴィカンカタ、ウドゥンバラ、ビルヴァ、白檀、そしてヤジュニャにふさわしい諸樹。

Verse 110

सरलो देवदारुश्च शालश्च कदिरस्तथा / समिदर्थे प्रशस्ताः स्युरेते वृक्षा विशेषतः

サララ、デーヴァダール、シャーラ、カディラ—これらの樹はとりわけサミド（供犠の薪）として賞讃される。

Verse 111

ग्राम्याः कण्टकिनश्चैव याज्ञिया ये च केचन / पूजिताः समिदर्थं ते पितॄणां वचनं यथा

里の木であれ棘ある木であれ、いかなるヤジュニャの木であれ、サミドとして敬われるなら、それはピトリ（祖霊）の言葉のとおりである。

Verse 112

समिद्भिः षट्फलेयाभिर्जुहुयाद्यो हुताशनम् / फलं यत्कर्मणस्तस्य तन्मे निगदतः शृणु

「シャットパレーヤ」のサミドをもってフタ―シャナ（火神）に供物を投ずる者よ、その行為の果報を、我が語るところとして聞け。

Verse 113

अक्षयं सर्वकामीयमश्वमेधफलं हि तत् / श्लेष्मान्तको नक्तमालः कपित्थः शाल्मलिस्तथा

その果報は尽きることなく、あらゆる願いを成就させる。まことにアシュヴァメーダの果に等しい。（サミドの樹：）シュレーシュマーントカ、ナクタマーラ、カピッタ、シャールマリもまた。

Verse 114

नीपो विभीतकश्चैव श्राद्धकर्मणि गर्हिताः / चिरबिल्वस्तथा कोलस्तिदुकः श्राद्धकर्मणि

シュラーダ（祖霊供養）の作法において、ニーパ樹とヴィビータカ樹は不適とされる。さらにチラビルヴァ、コーラ、ティドゥカもシュラーダでは避けるべきである。

Verse 115

बल्वजः कोविदारश्च वर्जनीयाः समन्ततः / शकुनानां निवासांश्च वर्जयेत महीरुहान्

バルヴァジャとコーヴィダーラはあらゆる点で避けるべきである。また、鳥たちの住み処となっている大樹も避けよ。

Verse 116

अन्यांश्चैवंविधान्सर्वान्नयज्ञीयांश्च वर्जयेत् / स्वधेति चैव मन्त्राणां पितॄणां वचनं यथा / स्वाहेति चैव देवानां यज्ञकर्मण्युदाहृतम्

このように、祭祀（ヤジュニャ）にふさわしくないものはすべて避けるべきである。祖霊（ピトリ）に向ける真言には「スヴァダー」と唱え、神々の供犠の作法では「スヴァーハー」と唱えると説かれる。