Adhyaya 19

Verse 1

श्रीराजोवाच व्रतं पुंसवनं ब्रह्मन् भवता यदुदीरितम् । तस्य वेदितुमिच्छामि येन विष्णु: प्रसीदति ॥ १ ॥

マハーラージャ・パリークシットは言った。「尊きブラーフマナよ、あなたはすでにプṁサヴァナの誓願を語られた。今、それを詳しく聞きたい。なぜなら、その誓願により至上主ヴィシュヌが喜ばれると知るからである。」

Verse 2

श्रीशुक उवाच शुक्ले मार्गशिरे पक्षे योषिद्भ‍‌र्तुरनुज्ञया । आरभेत व्रतमिदं सार्वकामिकमादित: ॥ २ ॥ निशम्य मरुतां जन्म ब्राह्मणाननुमन्‍त्र्‍य च । स्‍नात्वा शुक्लदती शुक्ले वसीतालङ्‌कृताम्बरे । पूजयेत्प्रातराशात्प्राग्भगवन्तं श्रिया सह ॥ ३ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。アグラハーヤナ（マーガシールシャ）月の白分（明半月）の初日に、夫の許しに従って、女性はこの苦行を伴う信愛の誓願を始めるべきである。これはあらゆる願いを成就させる。ヴィシュヌを礼拝する前に、マルットたちの誕生の物語を聴き、相応しいブラーフマナの指示のもと、朝に歯を清めて沐浴し、白衣と装身具を身につけ、朝食の前にシュリー・ラクシュミーとともにましますバガヴァーン・ヴィシュヌを礼拝すべきである。

Verse 3

श्रीशुक उवाच शुक्ले मार्गशिरे पक्षे योषिद्भ‍‌र्तुरनुज्ञया । आरभेत व्रतमिदं सार्वकामिकमादित: ॥ २ ॥ निशम्य मरुतां जन्म ब्राह्मणाननुमन्‍त्र्‍य च । स्‍नात्वा शुक्लदती शुक्ले वसीतालङ्‌कृताम्बरे । पूजयेत्प्रातराशात्प्राग्भगवन्तं श्रिया सह ॥ ३ ॥

マーガシールシャ月の明半月のプラティパダーの日、夫の許しにより、女性は万願成就をもたらすこの誓願を始めるべきである。マルット誕生の物語を聴き、ブラーフマナの承認を得たのち、朝に歯を清めて沐浴し、白衣と装身具をまとい、朝食の前にシュリー・ラクシュミーとともにヴィシュヌ・バガヴァーンを信愛をもって礼拝する。

Verse 4

अलं ते निरपेक्षाय पूर्णकाम नमोऽस्तु ते । महाविभूतिपतये नम: सकलसिद्धये ॥ ४ ॥

満ち足りて何ものにも依らぬ主よ、あなたに恭しく礼拝いたします。大いなる栄光の主、シュリー・ラクシュミーの夫君、あらゆる神通（シッディ）の主よ、幾度もあなたに帰依して礼拝いたします。

Verse 5

यथा त्वं कृपया भूत्या तेजसा महिमौजसा । जुष्ट ईश गुणै: सर्वैस्ततोऽसि भगवान् प्रभु: ॥ ५ ॥

主よ、あなたは無因の慈悲、あらゆる富貴、威力、栄光、力、そして超越の徳をすべて具えておられる。ゆえにあなたこそバガヴァーン、万有の主である。

Verse 6

विष्णुपत्नि महामाये महापुरुषलक्षणे । प्रीयेथा मे महाभागे लोकमातर्नमोऽस्तु ते ॥ ६ ॥

ヴィシュヌの妃よ、マハーマーヤーよ、マハープルシャの相を具える方よ。大いなる福徳の女神よ、どうか私にご満悦ください。世界の母よ、あなたに恭しく礼拝いたします。

Verse 7

ॐ नमो भगवते महापुरुषाय महानुभावाय महाविभूतिपतये सह महाविभूतिभिर्बलिमुपहरामीति । अनेनाहरहर्मन्त्रेण विष्णोरावाहनार्घ्यपाद्योपस्पर्शनस्‍नानवासउपवीतविभूषणगन्धपुष्पधूप दीपोपहाराद्युपचारान् सुसमाहितोपाहरेत् ॥ ७ ॥

オーム、至上主・マハープルシャ、偉大なる威徳を具え、偉大なる富の主よ。ヴィシュヴァクセーナ等の尊き随伴者と共に在す御身に、この供えを捧げ奉る。此の真言を日々専心して唱え、ヴィシュヌを招請し、アルギャ、水による足洗いと口すすぎ、沐浴の水、衣、聖紐、飾り、香、花、薫香、灯明など一切の供養を捧げるべし。

Verse 8

हवि:शेषं च जुहुयादनले द्वादशाहुती: । ॐ नमो भगवते महापुरुषाय महाविभूतिपतये स्वाहेति ॥ ८ ॥

その後、残りの供物（ハヴィ）を聖火に十二回の供献として捧げる。各供献ごとに「オーム・ナモー・バガヴァテー・マハープルシャーヤ・マハーヴィブーティ・パタエー・スヴァーハー」と唱える。

Verse 9

श्रियं विष्णुं च वरदावाशिषां प्रभवावुभौ । भक्त्या सम्पूजयेन्नित्यं यदीच्छेत्सर्वसम्पद: ॥ ९ ॥

あらゆる繁栄を望む者は、日々、深いバクティをもって、妃シュリー・ラクシュミーと共に在す主ヴィシュヌを、前述の作法に従い礼拝すべきである。ヴィシュヌと福徳女神は計り知れぬ力の結合であり、あらゆる恩寵を授け、吉祥の源である。ゆえに万人はラクシュミー＝ナーラーヤナを崇敬すべし。

Verse 10

प्रणमेद्दण्डवद्भ‍ूमौ भक्तिप्रह्वेण चेतसा । दशवारं जपेन्मन्त्रं तत: स्तोत्रमुदीरयेत् ॥ १० ॥

バクティによって心をへりくだらせ、地に伏して棒のように全身を投げ出すダンダヴァットの礼拝を捧げよ。その礼拝のまま、先の真言を十回唱え、次いで讃歌（ストートラ）を誦すべし。

Verse 11

युवां तु विश्वस्य विभू जगत: कारणं परम् । इयं हि प्रकृति: सूक्ष्मा मायाशक्तिर्दुरत्यया ॥ ११ ॥

ああ、遍く力ある御方よ。御二方――ヴィシュヌと母ラクシュミー――こそ全宇宙の主であり、創造の至高の原因である。このプラクリティはきわめて微妙で、御身のマーヤー・シャクティにして、超え難きものである。

Verse 12

तस्या अधीश्वर: साक्षात्त्वमेव पुरुष: पर: । त्वं सर्वयज्ञ इज्येयं क्रियेयं फलभुग्भवान् ॥ १२ ॥

主よ、かの力の主宰はまさにあなたであり、ゆえにあなたは至上のプルシャです。あなたはヤジュニャ（祭祀）そのものの化身であり、シュリー・ラクシュミーはあなたへの礼拝の根源の姿、そしてあなたは一切の祭祀の果報を享受されるお方です。

Verse 13

गुणव्यक्तिरियं देवी व्यञ्जको गुणभुग्भवान् । त्वं हि सर्वशरीर्यात्मा श्री: शरीरेन्द्रियाशया: । नामरूपे भगवती प्रत्ययस्त्वमपाश्रय: ॥ १३ ॥

ここにおられる女神シュリー・ラクシュミーは諸徳の顕現であり、あなたはそれらの徳を顕し、また享受されるお方です。あなたはすべての生命の内にパラマートマーとして住み、シュリーは彼らの身体・感官・心の拠り所の姿です。彼女には聖なる名と形があり、あなたはあらゆる名と形の依処であり、その顕現の原因です。

Verse 14

यथा युवां त्रिलोकस्य वरदौ परमेष्ठिनौ । तथा म उत्तमश्लोक सन्तु सत्या महाशिष: ॥ १४ ॥

あなたがたお二方は三界の至高の統治者であり、恩寵を授ける方々です。ゆえに、ウッタマシュローカよ、あなたの慈悲によって私の大いなる願いが成就しますように。

Verse 15

इत्यभिष्टूय वरदं श्रीनिवासं श्रिया सह । तन्नि:सार्योपहरणं दत्त्वाचमनमर्चयेत् ॥ १५ ॥

このようにして、シュリーニヴァーサと呼ばれる主ヴィシュヌを、母ラクシュミーとともに、上に述べた作法に従って祈りを捧げ礼拝すべきである。次に供具を片づけ、アーチャマナ（手を洗い口をすすぐ）ための水を捧げ、さらに再び礼拝する。

Verse 16

तत: स्तुवीत स्तोत्रेण भक्तिप्रह्वेण चेतसा । यज्ञोच्छिष्टमवघ्राय पुनरभ्यर्चयेद्धरिम् ॥ १६ ॥

その後、バクティと謙遜に満ちた伏した心で、讃歌（ストートラ）をもって主と母ラクシュミーを讃える。次に、ヤジュニャのプラサーダの残りの香りをいただき、再びハリとラクシュミー・ジーを礼拝する。

Verse 17

पतिं च परया भक्त्या महापुरुषचेतसा । प्रियैस्तैस्तैरुपनमेत् प्रेमशील: स्वयं पति: । बिभृयात् सर्वकर्माणि पत्‍न्या उच्चावचानि च ॥ १७ ॥

妻は夫を至上人格神の代理と見なし、混じりけのないバクティによってプラサーダを捧げつつ夫を礼拝すべきである。妻の愛に満足した夫は、家の大小の務めを自ら担うべきである。

Verse 18

कृतमेकतरेणापि दम्पत्योरुभयोरपि । पत्‍न्‍यां कुर्यादनर्हायां पतिरेतत् समाहित: ॥ १८ ॥

夫婦のうち一人がこの奉愛の務めを行えばそれで足り、良き結びつきゆえに果報は両者に及ぶ。ゆえに妻が行えないときは夫が慎重に実践し、信心深い妻もその果を分かち受ける。

Verse 19

विष्णोर्व्रतमिदं बिभ्रन्न विहन्यात्कथञ्चन । विप्रान् स्त्रियो वीरवती: स्रग्गन्धबलिमण्डनै: । अर्चेदहरहर्भक्त्या देवं नियममास्थिता ॥ १९ ॥ उद्वास्य देवं स्वे धाम्नि तन्निवेदितमग्रत: । अद्यादात्मविशुद्ध्यर्थं सर्वकामसमृद्धये ॥ २० ॥

このヴィシュヌの誓戒（viṣṇu-vrata）を受け、決してその実践を損なってはならない。プラサーダの余供、花鬘、白檀、供物、装身具を捧げ、日々バクティをもってブラーフマナたちと、夫子と安らかに暮らす婦人たちをも礼拝する。規定を守る妻は、毎日大いなるバクティで主ヴィシュヌを崇拝すべきである。

Verse 20

विष्णोर्व्रतमिदं बिभ्रन्न विहन्यात्कथञ्चन । विप्रान् स्त्रियो वीरवती: स्रग्गन्धबलिमण्डनै: । अर्चेदहरहर्भक्त्या देवं नियममास्थिता ॥ १९ ॥ उद्वास्य देवं स्वे धाम्नि तन्निवेदितमग्रत: । अद्यादात्मविशुद्ध्यर्थं सर्वकामसमृद्धये ॥ २० ॥

その後、主を御住処の寝台にお休みさせ、捧げた供物を御前に置く。ついで自己の浄化とあらゆる願いの成就のためにプラサーダをいただく。かくして夫婦は清められ、望むものを得る。

Verse 21

एतेन पूजाविधिना मासान् द्वादश हायनम् । नीत्वाथोपरमेत्साध्वी कार्तिके चरमेऽहनि ॥ २१ ॥

この礼拝法によって、貞節な妻は十二か月、すなわち一年間、絶えず奉愛の務めを行うべきである。一年が過ぎたなら、カルッティカ月の満月の日に断食して誓いを結ぶ。

Verse 22

श्वोभूतेऽप उपस्पृश्य कृष्णमभ्यर्च्य पूर्ववत् । पय:श‍ृतेन जुहुयाच्चरुणा सह सर्पिषा । पाकयज्ञविधानेन द्वादशैवाहुती: पति: ॥ २२ ॥

翌朝、沐浴して身を清め、前と同じくシュリー・クリシュナを礼拝する。ついでグリヒヤ・スートラに説かれるパーカヤジュニャの作法により、ギーを加えた甘乳粥（パーヤサ／キール）を煮て、その供物で夫は聖火に十二回アーフティを捧げる。

Verse 23

आशिष: शिरसादाय द्विजै: प्रीतै: समीरिता: । प्रणम्य शिरसा भक्त्या भुञ्जीत तदनुज्ञया ॥ २३ ॥

その後、ブラーフマナたちを満足させる。満足したブラーフマナが祝福を授けたなら、彼は信愛をもって頭を垂れて礼拝し、彼らの許しを得てプラサーダを頂く。

Verse 24

आचार्यमग्रत: कृत्वा वाग्यत: सह बन्धुभि: । दद्यात्पत्‍न्यै चरो: शेषं सुप्रजास्त्वं सुसौभगम् ॥ २४ ॥

食事の前に、夫はまずアーチャーリヤを前に安楽に座らせ、親族らと共に言葉を慎み、師（グル）にプラサーダを捧げる。ついで妻はギーで煮たチャルの残りを頂く。これにより善き子と吉祥の幸運が得られる。

Verse 25

एतच्चरित्वा विधिवद्‌व्रतं विभो रभीप्सितार्थं लभते पुमानिह । स्त्री चैतदास्थाय लभेत सौभगं श्रियं प्रजां जीवपतिं यशो गृहम् ॥ २५ ॥

この誓願をシャーストラの定めどおり正しく行えば、 पुरुषはこの生においてさえ主より望む恩寵を得る。これを実践する妻は、良縁の幸運、富、子宝、長寿の夫、名声、そして善き住まいを必ず授かる。

Verse 26

कन्या च विन्देत समग्रलक्षणं पतिं त्ववीरा हतकिल्बिषां गतिम् । मृतप्रजा जीवसुता धनेश्वरी सुदुर्भगा सुभगा रूपमग्र्यम् ॥ २६ ॥ विन्देद्विरूपा विरुजा विमुच्यते य आमयावीन्द्रियकल्यदेहम् । एतत्पठन्नभ्युदये च कर्म- ण्यनन्ततृप्ति: पितृदेवतानाम् ॥ २७ ॥ तुष्टा: प्रयच्छन्ति समस्तकामान् होमावसाने हुतभुक् श्रीहरिश्च । राजन् महन्मरुतां जन्म पुण्यं दितेर्व्रतं चाभिहितं महत्ते ॥ २८ ॥ नैवोद्विजे पर दुरत्ययवैतरण्या- स्त्वद्वीर्यगायनमहामृतमग्नचित्त: । शोचे ततो विमुखचेतस इन्द्रियार्थ- मायासुखाय भरमुद्वहतो विमूढान् ॥ ४३ ॥

このヴラタを未婚の娘が行えば、吉相具足の優れた夫を得る。夫や子のない女（アヴィーラー）は罪垢が滅して高き境地に至り、子を失った女は長寿の子と財の恵みを得る。不運は幸運へ、醜さは最上の美へと転じ、病人は病を離れて働ける健全な身を得る。祖霊（ピトリ）や神々のために、特にシュラーダの供養で、供物を捧げつつこの物語を誦すれば、彼らは大いに満足してあらゆる願いを授ける。ホーマの終わりには、火神アグニ、シュリー・ハリ（ヴィシュヌ）とシュリー・ラクシュミーが喜ばれる。パリークシット王よ、ディティがこの大いなる誓願を行い、マルットという福徳の子らを得て幸福に生きた次第を、私は詳しく説き尽くした。

Verse 27

कन्या च विन्देत समग्रलक्षणं पतिं त्ववीरा हतकिल्बिषां गतिम् । मृतप्रजा जीवसुता धनेश्वरी सुदुर्भगा सुभगा रूपमग्र्यम् ॥ २६ ॥ विन्देद्विरूपा विरुजा विमुच्यते य आमयावीन्द्रियकल्यदेहम् । एतत्पठन्नभ्युदये च कर्म- ण्यनन्ततृप्ति: पितृदेवतानाम् ॥ २७ ॥ तुष्टा: प्रयच्छन्ति समस्तकामान् होमावसाने हुतभुक् श्रीहरिश्च । राजन् महन्मरुतां जन्म पुण्यं दितेर्व्रतं चाभिहितं महत्ते ॥ २८ ॥ नैवोद्विजे पर दुरत्ययवैतरण्या- स्त्वद्वीर्यगायनमहामृतमग्नचित्त: । शोचे ततो विमुखचेतस इन्द्रियार्थ- मायासुखाय भरमुद्वहतो विमूढान् ॥ ४३ ॥

このヴラタ（誓戒）を守れば、未婚の娘はあらゆる吉相を具えた最上の夫を得る。『アヴィーラー』—夫または息子を持たぬ女—がこの儀礼を行えば、罪障が滅して高き霊的境地に至る。生まれてまもなく子を失う女は、長寿の息子を授かり、財にも恵まれる。不運は幸運へ、醜き姿は最勝の美へと転ずる。病める男も病苦を離れ、務めを果たすに足る健やかな身を得る。シュラーダ（śrāddha）などで祖霊（ピトリ）と諸天に火供を捧げつつこの物語を誦すれば、彼らは大いに満足し、あらゆる願いを授ける。火供の終わりには、シュリー・ハリ（ヴィシュヌ）とシュリー・ラクシュミーがことさらに歓喜される。パリークシット王よ、ディティがこの誓戒を行い、マルットたちの功徳ある誕生と安楽な生を得た次第を、私は詳しく語り尽くした。

Verse 28

कन्या च विन्देत समग्रलक्षणं पतिं त्ववीरा हतकिल्बिषां गतिम् । मृतप्रजा जीवसुता धनेश्वरी सुदुर्भगा सुभगा रूपमग्र्यम् ॥ २६ ॥ विन्देद्विरूपा विरुजा विमुच्यते य आमयावीन्द्रियकल्यदेहम् । एतत्पठन्नभ्युदये च कर्म- ण्यनन्ततृप्ति: पितृदेवतानाम् ॥ २७ ॥ तुष्टा: प्रयच्छन्ति समस्तकामान् होमावसाने हुतभुक् श्रीहरिश्च । राजन् महन्मरुतां जन्म पुण्यं दितेर्व्रतं चाभिहितं महत्ते ॥ २८ ॥ नैवोद्विजे पर दुरत्ययवैतरण्या- स्त्वद्वीर्यगायनमहामृतमग्नचित्त: । शोचे ततो विमुखचेतस इन्द्रियार्थ- मायासुखाय भरमुद्वहतो विमूढान् ॥ ४३ ॥

このヴラタ（誓戒）を守れば、未婚の娘はあらゆる吉相を具えた最上の夫を得る。『アヴィーラー』—夫または息子を持たぬ女—がこの儀礼を行えば、罪障が滅して高き霊的境地に至る。生まれてまもなく子を失う女は、長寿の息子を授かり、財にも恵まれる。不運は幸運へ、醜き姿は最勝の美へと転ずる。病める男も病苦を離れ、務めを果たすに足る健やかな身を得る。シュラーダ（śrāddha）などで祖霊（ピトリ）と諸天に火供を捧げつつこの物語を誦すれば、彼らは大いに満足し、あらゆる願いを授ける。火供の終わりには、シュリー・ハリ（ヴィシュヌ）とシュリー・ラクシュミーがことさらに歓喜される。パリークシット王よ、ディティがこの誓戒を行い、マルットたちの功徳ある誕生と安楽な生を得た次第を、私は詳しく語り尽くした。