Adhyaya 9

Verse 1

श्रीशुक उवाच तेऽन्योन्यतोऽसुरा: पात्रं हरन्तस्त्यक्तसौहृदा: । क्षिपन्तो दस्युधर्माण आयान्तीं दद‍ृशु: स्त्रियम् ॥ १ ॥

シュカデーヴァ・ゴースワーミーは言った。その後、悪魔たちは互いに敵対するようになった。強盗のように蜜の壺を奪い合っていると、彼らは一人の女性が近づいてくるのを見た。

Verse 2

अहो रूपमहो धाम अहो अस्या नवं वय: । इति ते तामभिद्रुत्य पप्रच्छुर्जातहृच्छया: ॥ २ ॥

その美しい女性を見て、悪魔たちは言った。「ああ、なんと素晴らしい美しさだ！なんと素晴らしい体の輝きだ！なんと素晴らしい若さだ！」こう言いながら、彼らは情欲を抱いて彼女に近づき、問いかけ始めた。

Verse 3

का त्वं कञ्जपलाशाक्षि कुतो वा किं चिकीर्षसि । कस्यासि वद वामोरु मथ्नतीव मनांसि न: ॥ ३ ॥

蓮の花弁のような眼をもつ麗しき乙女よ、汝は誰か。いずこより来たり、何のためにここへ来たのか、そして誰に属するのか。あまりに美しき腿をもつ者よ、汝を見ただけで我らの心はかき乱される。

Verse 4

न वयं त्वामरैर्दैत्यै: सिद्धगन्धर्वचारणै: । नास्पृष्टपूर्वां जानीमो लोकेशैश्च कुतो नृभि: ॥ ४ ॥

人間は言うまでもなく、天人・阿修羅・シッダ・ガンダルヴァ・チャーラナ、さらに宇宙の統治者たるプラジャーパティに至るまで、誰ひとりとして汝に触れたことはない。されど我らが汝の正体を知らぬということではない。

Verse 5

नूनं त्वं विधिना सुभ्रू: प्रेषितासि शरीरिणाम् । सर्वेन्द्रियमन:प्रीतिं विधातुं सघृणेन किम् ॥ ५ ॥

美しき眉の乙女よ、きっと摂理の主は理由なき慈悲によって、我らすべての有身の者の感官と心を喜ばせるために汝を遣わされたのだ。そうではないか。

Verse 6

सा त्वं न: स्पर्धमानानामेकवस्तुनि मानिनि । ज्ञातीनां बद्धवैराणां शं विधत्स्व सुमध्यमे ॥ ६ ॥

尊き乙女よ、ただ一つのもの――甘露の器――のために、我らは競い合い、互いに怨みを結んでしまった。同じ一族の親族でありながら敵意は増すばかり。細腰の麗人よ、どうか恩寵をもってこの争いを裁き、我らに安寧を与えよ。

Verse 7

वयं कश्यपदायादा भ्रातर: कृतपौरुषा: । विभजस्व यथान्यायं नैव भेदो यथा भवेत् ॥ ७ ॥

我らは皆――天人も阿修羅も――カश्यパの子孫、ゆえに兄弟である。だが今は各々の武勇を誇って不和に陥っている。ゆえに正義にかなって甘露を分け、我らの間に分裂が生じぬようにしてほしい。

Verse 8

इत्युपामन्त्रितो दैत्यैर्मायायोषिद्वपुर्हरि: । प्रहस्य रुचिरापाङ्गैर्निरीक्षन्निदमब्रवीत् ॥ ८ ॥

このように阿修羅たちに請われると、美しき女の姿を取られた至上主ハリは微笑まれた。艶やかな流し目で彼らを見つめ、次のように語られた。

Verse 9

श्रीभगवानुवाच कथं कश्यपदायादा: पुंश्चल्यां मयि सङ्गता: । विश्वासं पण्डितो जातु कामिनीषु न याति हि ॥ ९ ॥

至上主は言われた。「カश्यパの子孫よ、わたしはただの奔放な女にすぎない。なぜそれほどわたしを信じるのか。賢者は決して女色に信を置かぬものだ。」

Verse 10

सालावृकाणां स्त्रीणां च स्वैरिणीनां सुरद्विष: । सख्यान्याहुरनित्यानि नूत्नं नूत्नं विचिन्वताम् ॥ १० ॥

阿修羅たちよ。猿や山犬や犬が欲の交わりに定まりなく、日ごとに新しい相手を求めるように、勝手気ままに生きる女もまた日々新たな友を探す。そのような女との交わりは決して永続しない――これが賢者の見解である。

Verse 11

श्रीशुक उवाच इति ते क्ष्वेलितैस्तस्या आश्वस्तमनसोऽसुरा: । जहसुर्भावगम्भीरं ददुश्चामृतभाजनम् ॥ ११ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは続けた。モーヒニー・ムールティが冗談めかして語った言葉を聞くと、阿修羅たちはすっかり安心した。彼らは重々しく笑い、ついに甘露の器を彼女の手に渡した。

Verse 12

ततो गृहीत्वामृतभाजनं हरि- र्बभाष ईषत्स्मितशोभया गिरा । यद्यभ्युपेतं क्‍व च साध्वसाधु वा कृतं मया वो विभजे सुधामिमाम् ॥ १२ ॥

それから至上主ハリは甘露の器を手に収め、ほのかな微笑みをたたえた甘美な言葉で言われた。「阿修羅たちよ、わたしが何をしようとも――正しくとも正しくなくとも――それを受け入れるなら、このスダーをあなたがたに分ける責任をわたしが負おう。」

Verse 13

इत्यभिव्याहृतं तस्या आकर्ण्यासुरपुङ्गवा: । अप्रमाणविदस्तस्यास्तत् तथेत्यन्वमंसत ॥ १३ ॥

モーヒニー・ムールティの甘美な言葉を聞くと、判断に長けぬアスラの首領たちはただちに同意し、「はい、あなたのお言葉のとおりです」と答えた。

Verse 14

अथोपोष्य कृतस्‍नाना हुत्वा च हविषानलम् । दत्त्वा गोविप्रभूतेभ्य: कृतस्वस्त्ययना द्विजै: ॥ १४ ॥ यथोपजोषं वासांसि परिधायाहतानि ते । कुशेषु प्राविशन्सर्वे प्रागग्रेष्वभिभूषिता: ॥ १५ ॥

それから半神とアスラは断食し、沐浴して清め、ギーと供物を火に投じて供養し、牛とブラーフマナ、さらに他の階層の者たちへ相応の施しをした。二度生まれの導きのもと吉祥の儀礼を行い、各々好みの新衣をまとい宝飾で身を飾って、クシャ草の座に東向きに座した。

Verse 15

अथोपोष्य कृतस्‍नाना हुत्वा च हविषानलम् । दत्त्वा गोविप्रभूतेभ्य: कृतस्वस्त्ययना द्विजै: ॥ १४ ॥ यथोपजोषं वासांसि परिधायाहतानि ते । कुशेषु प्राविशन्सर्वे प्रागग्रेष्वभिभूषिता: ॥ १५ ॥

それから半神とアスラは断食し、沐浴して清め、ギーと供物を火に投じて供養し、牛とブラーフマナ、さらに他の階層の者たちへ相応の施しをした。二度生まれの導きのもと吉祥の儀礼を行い、各々好みの新衣をまとい宝飾で身を飾って、クシャ草の座に東向きに座した。

Verse 16

प्राङ्‌मुखेषूपविष्टेषु सुरेषु दितिजेषु च । धूपामोदितशालायां जुष्टायां माल्यदीपकै: ॥ १६ ॥ तस्यां नरेन्द्र करभोरुरुशद्दुकूल- श्रोणीतटालसगतिर्मदविह्वलाक्षी । सा कूजती कनकनूपुरशिञ्जितेन कुम्भस्तनी कलसपाणिरथाविवेश ॥ १७ ॥

王よ、香の薫りに満ち、花輪と灯火で飾られた広間で、半神とディティジャが東を向いて座していたとき、その女が入って来た。比類なく美しい衣をまとい、低く重い腰のためにゆるやかに歩み、若さの驕りにより眼差しは落ち着かない。黄金の足鈴を鳴らしつつ、乳房は水壺のごとく、腿は象の鼻のごとく、手には水瓶を携えていた。

Verse 17

प्राङ्‌मुखेषूपविष्टेषु सुरेषु दितिजेषु च । धूपामोदितशालायां जुष्टायां माल्यदीपकै: ॥ १६ ॥ तस्यां नरेन्द्र करभोरुरुशद्दुकूल- श्रोणीतटालसगतिर्मदविह्वलाक्षी । सा कूजती कनकनूपुरशिञ्जितेन कुम्भस्तनी कलसपाणिरथाविवेश ॥ १७ ॥

王よ、香の薫りに満ち、花輪と灯火で飾られた広間で、半神とディティジャが東を向いて座していたとき、その女が入って来た。比類なく美しい衣をまとい、低く重い腰のためにゆるやかに歩み、若さの驕りにより眼差しは落ち着かない。黄金の足鈴を鳴らしつつ、乳房は水壺のごとく、腿は象の鼻のごとく、手には水瓶を携えていた。

Verse 18

तां श्रीसखीं कनककुण्डलचारुकर्ण- नासाकपोलवदनां परदेवताख्याम् । संवीक्ष्य सम्मुमुहुरुत्स्मितवीक्षणेन देवासुरा विगलितस्तनपट्टिकान्ताम् ॥ १८ ॥

黄金の耳飾りに飾られた耳、麗しい鼻と頬は、至高の女神と称えられるモーヒニー・ムールティの御顔をいよいよ美しくした。彼女がほほえみを含む流し目を向け、胸元のサリーの縁がわずかにずれるのを見て、天神も阿修羅もすっかり魅了された。

Verse 19

असुराणां सुधादानं सर्पाणामिव दुर्नयम् । मत्वा जातिनृशंसानां न तां व्यभजदच्युत: ॥ १९ ॥

阿修羅は本性として蛇のように狡く曲がっている。ゆえに彼らに甘露の分け前を与えることは、蛇に乳を与えるほど危険である。生来の残忍さを見抜いた不落の主アチュタは、阿修羅に甘露を分け与えなかった。

Verse 20

कल्पयित्वा पृथक् पङ्क्तीरुभयेषां जगत्पति: । तांश्चोपवेशयामास स्वेषु स्वेषु च पङ्क्तिषु ॥ २० ॥

宇宙の主はモーヒニー・ムールティとして、天神と阿修羅のために別々の座列を整え、それぞれを自分の列に着座させた。

Verse 21

दैत्यान्गृहीतकलसो वञ्चयन्नुपसञ्चरै: । दूरस्थान् पाययामास जरामृत्युहरां सुधाम् ॥ २१ ॥

甘露の壺を手に、彼女はまずダイティヤのもとへ近づき、甘い言葉で満足させてその分け前を巧みに奪った。ついで遠くに座る天神たちに、病・老い・死を除く甘露を飲ませた。

Verse 22

ते पालयन्त: समयमसुरा: स्वकृतं नृप । तूष्णीमासन्कृतस्‍नेहा: स्त्रीविवादजुगुप्सया ॥ २२ ॥

王よ、阿修羅たちは「この女が正しかろうと不正であろうと、なすことを受け入れる」と約した。ゆえにその約束を守り、また女と争うことを忌み嫌って、彼らは沈黙した。

Verse 23

तस्यां कृतातिप्रणया: प्रणयापायकातरा: । बहुमानेन चाबद्धा नोचु: किञ्चन विप्रियम् ॥ २३ ॥

アスラたちはモヒニ・ムルティに好意を抱き、その関係が壊れることを恐れていました。そのため、彼らは敬意を表し、彼女を不快にさせるようなことは何も言いませんでした。

Verse 24

देवलिङ्गप्रतिच्छन्न: स्वर्भानुर्देवसंसदि । प्रविष्ट: सोममपिबच्चन्द्रार्काभ्यां च सूचित: ॥ २४ ॥

ラーフは神に変装して神々の集会に入り込み、アムリタ（甘露）を飲みました。しかし、太陽と月が彼を見破り、そのことを告げました。

Verse 25

चक्रेण क्षुरधारेण जहार पिबत: शिर: । हरिस्तस्य कबन्धस्तु सुधयाप्लावितोऽपतत् ॥ २५ ॥

主ハリは、カミソリのように鋭い円盤（チャクラ）でラーフの首を切り落としました。アムリタに触れていなかった彼の胴体は、地面に倒れ落ちました。

Verse 26

शिरस्त्वमरतां नीतमजो ग्रहमचीक्लृपत् । यस्तु पर्वणि चन्द्रार्कावभिधावति वैरधी: ॥ २६ ॥

ラーフの頭は不死となり、ブラフマー神はそれを惑星の一つとしました。彼は恨みを抱き、満月と新月の時に太陽と月を襲います。

Verse 27

पीतप्रायेऽमृते देवैर्भगवान् लोकभावन: । पश्यतामसुरेन्द्राणां स्वं रूपं जगृहे हरि: ॥ २७ ॥

神々がアムリタをほとんど飲み終えたとき、世界の守護者である主ハリは、アスラたちの目の前で本来の姿を現しました。

Verse 28

एवं सुरासुरगणा: समदेशकाल- हेत्वर्थकर्ममतयोऽपि फले विकल्पा: । तत्रामृतं सुरगणा: फलमञ्जसापु- र्यत्पादपङ्कजरज:श्रयणान्न दैत्या: ॥ २८ ॥

このように、天神と阿修羅は場所・時・原因・目的・行為・志において同じであっても、得た果報は異なった。主の蓮華の御足の塵に帰依する天神は容易に甘露を飲めたが、御足に依らぬダイティヤは望む果を得られなかった。

Verse 29

यद् युज्यतेऽसुवसुकर्ममनोवचोभि- र्देहात्मजादिषु नृभिस्तदसत् पृथक्त्वात् । तैरेव सद् भवति यत् क्रियतेऽपृथक्त्वात् सर्वस्य तद् भवति मूलनिषेचनं यत् ॥ २९ ॥

人は心・言葉・行いによって、身や子らや財を守ろうと様々に努めるが、身体を中心とする分離の思いゆえ、バクティから離れたそれらはむなしい。だが同じ行為も主を喜ばせるために行えば真に善となり、木の根に水を注げば全体に行き渡るように、その益は万物に及ぶ。