Rig Veda 5.30.13: Mandala 5, Sukta 30, Mantra 13

Sukta 5.30

Rishi: Atri Bhauma (Ātreya)

Devata: Agni (with Indra/Soma nexus)

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm via metrical audit)

Samhita Patha (Devanagari)

सुपेशसं माव सृजन्त्यस्तं गवां सहस्रै रुशमासो अग्ने । तीव्रा इन्द्रमममन्दुः सुतासोऽक्तोर्व्युष्टौ परितक्म्यायाः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.30.13

Transliteration

supéśasaṃ mā́v sṛjánty ástaṃ gávāṃ sahásrai ruśámāso agne | tīvrā́ índram amamanduḥ sutā́so ’któ̄r vyùṣṭau páritakmyāyāḥ ||

Translation

Para Ruśamā tidak membiarkanku pulang hampa dari keelokan—mereka (mengutusku) dengan ribuan sinar Cahaya, wahai Agni. Soma yang diperas kuat, yang telah dipersembahkan, membuat Indra sangat bersukacita pada fajar Malam yang berputar dan berlari mengitari.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सु-पेशसम्: well-adorned, beautiful
• सु-पेशसम्: कर्म (गौण-विशेषणम्) / विधेय-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु- + पेशस् (प्रातिपदिक) < √पिश्/पेश् (to adorn, form) (etym.)

• मा: not
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध) अव्यय

• अव: down, away
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय) अव्यय

• सृजन्ति: they let go, release
• सृजन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सृज् (सृजति)

• अस्तम्: to the west; to setting (of the sun)
• अस्तम्: अधिकारण/दिशा-निर्देश (गत्यर्थ-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable (directional accusative) / Noun-use
• Root: अस्त (प्रातिपदिक) अव्ययभावे/द्वितीया

• गवाम्: of cows
• गवाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• सहस्रैः: with thousands
• सहस्रैः: करण (instrumental: ‘with thousands’)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• रुशमासः: the bright ones (R̥śamā-s)
• रुशमासः: कर्तृ (of सृजन्ति)
• Type: Noun/Adjective (substantivized)
• Root: रुशमा (प्रातिपदिक; ‘bright/white one’)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• तीव्राः: strong, sharp
• तीव्राः: कर्तृ (of अममन्दुः)
• Type: Adjective
• Root: तीव्र (प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (of अममन्दुः)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अममन्दुः: they exhilarated, gladdened
• अममन्दुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मन्द् (to gladden, exhilarate) with reduplication (aorist/perfect-like Vedic form)

• सुतासः: the pressed (Soma-drops)
• सुतासः: कर्तृ (of अममन्दुः)
• Type: Noun/Adjective (substantivized)
• Root: सुत (PPP from √सु ‘to press (Soma)’) as prātipadika

• अक्तोः: of the night
• अक्तोः: सम्बन्ध (with व्युष्टौ)
• Type: Noun
• Root: अक्ति (प्रातिपदिक; ‘night’) / or अक्तु (Vedic) ‘night’

• व्युष्टौ: at daybreak
• व्युष्टौ: अधिकारण (locative: ‘at dawn’)
• Type: Noun
• Root: व्युष्टि (प्रातिपदिक; ‘dawn, daybreak’) < √वस्/√उष् (to shine, dawn) (etym.)

• परि: around, about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• तक्म्यायाः: of the roaming one (night)
• तक्म्यायाः: सम्बन्ध (genitive with अक्तोः/व्युष्टौ)
• Type: Noun/Adjective (f.)
• Root: तक्म्या (प्रातिपदिक; ‘running/roaming’, esp. of night; Vedic) < √तकम्/√तक् (to run/creep) (etym.)