Rig Veda 3.45.5: Mandala 3, Sukta 45, Mantra 5

Sukta 3.45

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional, Mandala 3)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)

Samhita Patha (Devanagari)

स्वयुरिन्द्र स्वराळसि स्मद्दिष्टिः स्वयशस्तरः । स वावृधान ओजसा पुरुष्टुत भवा नः सुश्रवस्तमः ॥

Transliteration

svayúr indra sva-rā́ḷ asi smád-diṣṭiḥ sváyaśas-taraḥ | sá vāvṛdhānó ójasā puru-stuta bhávā naḥ su-śrávas-tamaḥ ||

Translation

Dengan daya dari dirimu sendiri engkau bergerak, wahai Indra; engkau memerintah diri, dituntun oleh hukum-mu sendiri, melampaui dalam kemuliaanmu sendiri. Bertumbuh oleh kekuatanmu, wahai yang banyak dipuji, jadilah bagi kami yang paling sempurna membawa kemasyhuran—mendengar dan membuat terdengar kebenaran kami.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्वयुः: self-impelled; self-aiding
• स्वयुः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वयु (प्रातिपदिक) < स्व (स्वयं) + यु (यु ‘मिश्रणे/योजने’ से व्युत्पन्न, ‘स्वयमेव प्रेरित/स्वयंसहायक’)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• स्वराट्: self-ruling; sovereign
• स्वराट्: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्वराट् (प्रातिपदिक; स्व + राट् ‘राजन्/शासक’)

• असि: you are
• असि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) ‘भू/अस्ति’

• स्मत्-दिष्टिः: whose gaze/aim is toward us; having regard for us
• स्मत्-दिष्टिः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणरूपेण)
• Type: Noun (compound)
• Root: दिष्टि (प्रातिपदिक; √दिश् ‘दर्शने/निर्देशे’ से ‘दृष्टि/दिशा/निग्रह-शक्ति’), स्मत् = अस्मद्-प्रातिपदिकस्य पञ्चमी/षष्ठी-आधारः (‘हमसे/हमारा’)

• स्वयशस्तरः: more glorious by oneself; most self-renowned
• स्वयशस्तरः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (comparative)
• Root: स्वयशस् (प्रातिपदिक; स्व + यशस् ‘यश’), -तर (तुलनार्थक प्रत्यय)

• सः: he (that one)
• सः: Kartā (भवा इत्यस्य कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वावृधानः: growing strong; increasing
• वावृधानः: Kartā (सः … भवा)
• Type: Participle (present, intensive/reduplicated sense in RV usage)
• Root: √वृध् ‘वर्धने’ (वृध्/वर्ध्)

• ओजसा: by strength; with might
• ओजसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• पुरुष्टुत: O much-praised one
• पुरुष्टुत: Sambodhana
• Type: Adjective (vocative epithet)
• Root: पुरु-स्तुत (प्रातिपदिक; पुरु ‘बहु’ + स्तुत ‘स्तुत/प्रशस्त’ < √स्तु ‘स्तुतौ’)

• भवा: be; become
• भवा: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √भू ‘सत्तायाम्’

• नः: for us; to us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• सुश्रवस्तमः: most famed; of best renown
• सुश्रवस्तमः: Kartā/Predicate-nominative (भव-क्रियायाः विधेयविशेषणम्)
• Type: Adjective (superlative)
• Root: सु-श्रवस् (प्रातिपदिक; सु ‘सु-’ + श्रवस् ‘कीर्ति/यश’), -तम (अतिशय/श्रेष्ठार्थक)