Valmiki Ramayana 2.86.4: Ayodhya Kanda, Sarga 86, Shloka 4

लक्ष्मणगुणवर्णनम् · Lakshmana’s Vigil and Guha’s Testimony

Devanagari script

उचितोऽयं जनस्सर्वो दुःखानां त्वं सुखोचितः ।

धर्मात्मंस्तस्य गुप्त्यर्थं जागरिष्यामहे वयम् ॥४॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.86.4

Transliteration

ucito 'yaṃ janaḥ sarvo duḥkhānāṃ tvaṃ sukho-citaḥ |

dharmātmāṃs tasya gupty-arthaṃ jāgariṣyāmahe vayam ||4||

Translation

Semua orang di sini telah terbiasa menanggung derita, sedangkan engkau layak menikmati kenyamanan. Maka, wahai yang berhati dharma, demi perlindungannya kami akan berjaga dan tetap terjaga.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उचितः: accustomed, fit
• उचितः: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उचित (प्रातिपदिक; √उच्/वच्? रूढ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्—जनः

• अयम्: this
• अयम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जनः: people
• जनः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (collective)

• सर्वः: all
• सर्वः: विशेषण (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्—जनः

• दुःखानाम्: of hardships
• दुःखानाम्: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), बहुवचन; ‘of hardships’ (sense: ‘for hardships/with hardships’ idiomatically)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• सुखोचितः: accustomed to comfort
• सुखोचितः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सुख-उचित (प्रातिपदिक; सुख + उचित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—सुखे उचितः ‘accustomed to comfort’

• धर्मात्मन्: O righteous one
• धर्मात्मन्: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: धर्मात्मन् (प्रातिपदिक; धर्म + आत्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः—धर्मः आत्मा यस्य

• तस्य: of him (Rama)
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• गुप्त्यर्थम्: for protection
• गुप्त्यर्थम्: प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: गुप्ति-अर्थ (प्रातिपदिक; गुप्ति + अर्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (उद्देश्य), एकवचन; तत्पुरुषः—गुप्त्यर्थम् ‘for protection’

• जागरिष्यामहे: we shall stay awake
• जागरिष्यामहे: क्रिया (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जागृ (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्/Future), उत्तमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद

• वयम्: we
• वयम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, बहुवचन

Context

O righteous one! you are used to conforts where as all of our people are accustomed to hardships. So we will stay awake and protect Rama.

Characters & Entities

• Rama
• Lakshmana
• Sita

FAQs

What dharma is highlighted in Ayodhya Kanda 2.86.4?

The verse highlights protective duty (rakṣaṇa-dharma): those able to endure hardship should keep vigil to safeguard the one they serve, placing responsibility above personal comfort.

How does this verse connect dharma with satya (truth)?

By truthfully acknowledging differing capacities for hardship and comfort, the speaker commits to a sincere vow of vigilance—satya expressed as reliable action in service of dharma.