Adhyaya 177

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यापि च तत्रास्ति गौरी वै पञ्चपिंडिका । लक्ष्म्या संस्थापिता चैव मानुषत्वंव्यवस्थया

સૂત બોલ્યા—ત્યાં બીજું એક સ્વરૂપ પણ છે—‘પંચપિંડિકા’ નામે પ્રસિદ્ધ ગૌરી. માનવહિતની વ્યવસ્થા અનુસાર સ્વયં લક્ષ્મીએ જ તેણીને સ્થાપિત કરી।

Verse 2

तस्या दर्शनमात्रेण नारी सौभाग्यमामुयात् । ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे वृषस्थे च दिवाकरे

તેણીના માત્ર દર્શનથી જ સ્ત્રી સૌભાગ્ય પામે છે—વિશેષ કરીને જ્યેષ્ઠ માસના શુક્લ પક્ષમાં, જ્યારે સૂર્ય વૃષ રાશિમાં હોય।

Verse 3

तस्या उपरि नारी या जलयन्त्रं दधाति वै । स्राव्यमाणं दिवानक्तं सौभाग्यं परमं लभेत्

જે સ્ત્રી તેણીના ઉપર જલયંત્ર મૂકે છે, જેથી દિવસ-રાત પાણી ટપકતું રહે, તે પરમ સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 4

यत्फलं लभते नारी समस्तैर्विहितैर्व्रतैः । गौरीसमुद्भवैश्चैव दानैर्दत्तैस्तदिष्टजैः । तत्फलं लभते सर्वं जलयन्त्रस्य कारणात्

સમસ્ત વિધિપૂર્વક કરેલા વ્રતો દ્વારા અને ગૌરીસંબંધિત, તેણીને પ્રિય એવા દાન-ઉપહારોથી સ્ત્રીને જે ફળ મળે—તે સર્વ ફળ જલયંત્ર સ્થાપનના કારણે પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 5

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्त्रीभिः सौभाग्यकारणात् । जलयन्त्रं विधातव्यं ज्येष्ठे गौर्याः प्रयत्नतः

અતએવ સૌભાગ્યના હેતુથી સ્ત્રીઓએ સર્વ પ્રયત્ન કરીને, વિશેષ કરીને જ્યેષ્ઠ માસમાં, ગૌરીદેવી માટે શ્રદ્ધાપૂર્વક અને સાવધાનીથી જલયંત્ર ગોઠવવું જોઈએ।

Verse 6

किं व्रतैर्नियमैर्वापि स्त्रीणां ब्राह्मणसत्तमाः । जपैर्होमैः कृतैरन्यैर्बहुक्लेशकरैश्च तैः

હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠો, સ્ત્રીઓને વ્રત-નિયમોની શું જરૂર છે? અને બહુ કષ્ટદાયક જપ, હોમ વગેરે અન્ય કર્મોની પણ શું આવશ્યકતા?

Verse 7

स्त्रीणां ब्राह्मणशार्दूला जलेयन्त्रे धृते सति । गौर्या उपरि सद्भक्त्या वृषस्थे तीक्ष्णदीधितौ

હે બ્રાહ્મણશાર્દૂલ, તીક્ષ્ણ કિરણોવાળો સૂર્ય જ્યારે વૃષ રાશિમાં હોય અને ગૌરી પર સદ્ભક્તિથી જલયંત્ર સ્થાપિત થાય, ત્યારે સ્ત્રીઓ માટે તેનું ફળ નિશ્ચિત બને છે।

Verse 8

नैवं संजायते वंध्या काकवन्ध्या न जायते । न दौर्भाग्यसमोपेता सप्तजन्मांतराणि सा

આ રીતે તે વંધ્યા બનતી નથી, ‘કાક-વંધ્યતા’ પણ ઉત્પન્ન થતી નથી; અને તે સાત જન્મો સુધી દુર્ભાગ્યથી પીડિત થતી નથી।

Verse 9

ऋषय ऊचुः । गौरी चतुर्भुजा प्रोक्ता दृश्यते परमेश्वरी । पञ्चपिंडा कथं जाता ह्येतं नः संशयं वद

ઋષિઓએ કહ્યું—ગૌરી પરમેશ્વરી ચતુર્ભુજા કહેવાય છે અને તેવી જ દર્શાય છે. તો પછી ‘પંચપિંડા’ રૂપ કેવી રીતે ઉત્પન્ન થયું? અમારો આ સંશય દૂર કરો।

Verse 10

सूत उवाच । यदा च प्रलयो भावि तदा त्मानं करोत्यसौ । पश्चपिंडीमयं विप्राः कुरुते रूपमुत्तमम्

સૂતજીએ કહ્યું—જ્યારે પ્રલયનો સમય આવે છે, ત્યારે તે દેવી, હે બ્રાહ્મણો, પોતાને પંચપિંડમય પરમ ઉત્તમ રૂપે ધારણ કરે છે।

Verse 11

एषा सा परमा शक्तिः सर्वं व्याप्य सुरेश्वरी । तया सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

એ જ પરમા શક્તિ છે—દેવોની અધિષ્ઠાત્રી, સર્વવ્યાપિની. તેના દ્વારા આ સમગ્ર ત્રૈલોક્ય ચરાચર સહિત વ્યાપ્ત છે।

Verse 12

पृथिव्यापश्च तेजश्च वायुराकाशमेव च । सृष्ट्यर्थं रक्षयेदेषा ततः स्यात्पंचपिंडिका

પૃથ્વી, જળ, તેજ, વાયુ અને આકાશ—આ પાંચને તે સૃષ્ટિહિતાર્થે રક્ષે છે; તેથી તે ‘પંચપિંડિકા’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે।

Verse 13

यदस्यां पूजितायां तु प्रत्यक्षायां प्रजायते । सहस्रत्रिगुणं तच्च यत्र स्यात्पञ्चपिण्डिका

તે પ્રત્યક્ષ હાજર હોય ત્યારે તેની પૂજાથી જે ફળ મળે છે, પંચપિંડિકા જ્યાં સ્થિત છે ત્યાં તે પુણ્ય સહસ્રગણું અને ફરી ત્રિગણું વધે છે।

Verse 14

ज्येष्ठे मासि विशेषेण जलयंत्रार्चनेन च । अत्र वः कीर्तयिष्यामि त्विति हासं पुरातनम्

જ્યેષ્ઠ માસમાં વિશેષરૂપે, તેમજ જલયંત્રના અર્ચનથી પણ—હું અહીં તમને આ પ્રાચીન આખ્યાન વર્ણવીશ।

Verse 15

यद्वृत्तं काशिराजस्य भार्याया द्विजसत्तमाः । यच्च प्रोक्तं पुरा लक्ष्म्या विष्णवे परिपृष्टया

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! કાશીરાજની પત્ની વિષે જે વૃત્તાંત બન્યો તે હું કહું છું; અને વિષ્ણુએ પૂછતાં લક્ષ્મીએ પૂર્વે જે કહ્યું હતું તે પણ સાંભળો।

Verse 16

लक्ष्मी रुवाच । काशिराजः पुरा ह्यासीज्जयसेन इति श्रुतः । तस्य भार्यासहस्रं तु ह्यासीद्रूपसमन्वितम्

લક્ષ્મી બોલ્યાં—પ્રાચીનકાળે કાશીમાં ‘જયસેન’ નામે પ્રસિદ્ધ એક રાજા હતો. તેને રૂપસમન્વિત હજાર પત્નીઓ હતી.

Verse 17

अथ चान्या प्रिया तेन लब्धा भार्या सुशोभना । मनुष्यत्वव्यवस्थाया मम चांशकला हि या । सुता मद्राधिराजस्य विष्वक्सेनस्य धीमतः

પછી તેને બીજી એક પ્રિય, અતિ શોભન પત્ની પ્રાપ્ત થઈ—માનવલોકની વ્યવસ્થામાં તે મારી જ અંશકલા હતી. તે ધીમાન મદ્રાધિરાજ વિષ્ણ્વક્સેનની પુત્રી હતી.

Verse 18

सा गत्वा प्रातरुत्थाय शुभे गंगातटे तदा । पञ्चपिंडात्मिकां गौरीं कृत्वा कर्द्दमसंभवाम्

તે પ્રાતઃકાળે ઊઠીને ત્યારે શુભ ગંગાતટે ગઈ અને પવિત્ર કર્દમથી ‘પંચપિંડાત્મિકા’ ગૌરીની પ્રતિમા રચી।

Verse 19

ततः संपूजयामास मन्त्रैः पंचभिरेव च । ततो गन्धैः परैर्माल्यैर्धूपै र्वस्त्रैः सुशोभनैः

પછી તેણે પાંચ મંત્રોથી દેવીની સંપૂર્ણ પૂજા કરી. ત્યારબાદ ઉત્તમ સુગંધ, માળા, ધૂપ અને સુંદર વસ્ત્રો અર્પણ કરીને દેવીનું આરાધન કર્યું।

Verse 20

नैवेद्यैः परमान्नैश्च गीतैर्नृत्यैः प्रवादितैः । ततो विसृज्य तां देवीं तदुद्देशेन वै ततः

નૈવેદ્ય, ઉત્તમ અન્ન-વ્યંજન, ગીત, નૃત્ય અને વાદ્યનાદ સાથે તેણે પૂજા કરી. પછી દેવીને શ્રદ્ધાપૂર્વક વિસર્જિત કરીને, તેણીને અર્પિત વ્રત-આચરણ મુજબ આગળ વધી.

Verse 21

दत्त्वा दानानि भूरीणि गौरिणीनां द्विजन्मनाम् । ततश्च गृहमभ्येति भूरिवादित्रनिःस्वनैः

પૂજ્ય દ્વિજોને બહુ પ્રમાણમાં દાન આપીને, અનેક વાદ્યોના ગુંજતા નાદ વચ્ચે તે પછી ગૃહે પરત આવે છે.

Verse 22

यथायथा च तां पूजां तस्या गौर्या करोति सा । तथातथा तु सौभाग्यं तस्याश्चाप्यधिकं भवेत्

તે ગૌરીની તે પૂજા જે રીતે અને જેટલી માત્રામાં કરે છે, તે જ રીતે અને એટલી જ માત્રામાં તેનું સૌભાગ્ય વધે છે—અને સતત વધુ થતું જાય છે.

Verse 23

सर्वासां च सपत्नीनां सौभाग्यं वाधिकं भवेत्

અને સર્વ સહપત્નીઓમાં તેનું સૌભાગ્ય સર્વોત્તમ અને વધુ બની જાય છે.

Verse 24

अथ तस्याः सपत्न्यो याः सर्वा दुःखसमन्विताः । दृष्ट्वा सौभाग्यवृद्धिं तां तस्या एव दिनेदिने

પછી તેની સર્વ સહપત્નીઓ, જે દુઃખથી ભરેલી હતી, તેની સૌભાગ્યવૃદ્ધિ દિનપ્રતિદિન વધતી જોઈને…

Verse 25

एकाः प्रोचुः कर्म चैतद्यदेषा कुरुते सदा । मृन्मयांश्च समादाय पूजयेत्पंचपिंडकान्

કેટલાંકએ કહ્યું—આ જ તેનું નિત્યકર્મ છે; તે માટીના પિંડ બનાવી પાંચ પિંડકોની પૂજા કરે છે।

Verse 26

अन्यास्तां मंत्रसंसिद्धां प्रवदंति महर्षयः । अन्या वदन्ति पुण्यानि ह्यस्याः पूर्वकृतानि च

બીજાઓએ કહ્યું—મહર્ષિઓએ તેને ‘મંત્રસંસિદ્ધ’ કહેલી છે; અન્યોએ કહ્યું—આ તો તેના પૂર્વકૃત પુણ્યકર્મોનું ફળ છે।

Verse 27

एवं तासां सुदुःखानां महान्कालो जगाम ह । कस्यचित्त्वथ कालस्य सर्वाः संमंत्र्य ता मिथः

આ રીતે અત્યંત દુઃખિત સ્ત્રીઓનો ઘણો સમય વીતી ગયો; પછી એક સમયે તેઓ સૌ પરસ્પર વિચારવિમર્શ કરવા લાગ્યા।

Verse 28

तस्याः संनिधिमाजग्मुस्तस्मिन्नेव जलाशये । यत्र सा पूजयेद्गौरीं कृत्वा तां पञ्च पिंडिकाम्

પછી તેઓ સૌ તેની નજીક, એ જ જળાશય પાસે આવ્યા; જ્યાં તે પાંચ નાની પિંડિકા બનાવી ગૌરીની પૂજા કરતી હતી।

Verse 29

ततः सर्वाः समालोक्य त्यक्त्वा गौरीप्रपूजनम् । संमुखी प्रययौ तूर्णं कृतांजलिपुटा स्थिता

તેમને સૌને જોઈ તેણે ગૌરીપૂજન રોક્યું અને તરત જ તેમની સામે ગઈ; હાથ જોડીને ભક્તિપૂર્વક ઊભી રહી।

Verse 30

स्वागतं वो महा भागा भूयः सुस्वागतं च वः । कृत्यं निवेद्यतां शीघ्रं येनाशु प्रकरोम्यहम्

હે મહાભાગ્યવતી સ્ત્રીઓ, તમારું સ્વાગત—ફરી સદ્‌સ્વાગત. કરવાનું કાર્ય શીઘ્ર જણાવો, જેથી હું તેને તરત જ પૂર્ણ કરી દઉં.

Verse 31

सपत्न्य ऊचुः । वयं सर्वाः समायाताः कौतुके तवांतिकम् । दौर्भाग्यवह्निनिर्दग्धास्तव सौभाग्यजेनच

સપત્નીઓએ કહ્યું: કૌતુકવશ અમે સર્વે તારી પાસે આવી છીએ. અમારા દુર્ભાગ્યની અગ્નિથી દગ્ધ થઈ, તારા સૌભાગ્યના તેજથી આકર્ષાઈ અહીં આવી છીએ.

Verse 32

तस्माद्वद महाभागे मृन्मयां पंचपिंडिकाम् । नित्यमर्चयसि त्वं किं सौभा ग्यस्य विवर्धनम्

અતએવ, હે મહાભાગ્યવતી, કહો—માટીની તે ‘પંચપિંડિકા’ શું છે, જેને તમે નિત્ય અર્ચના કરો છો, જેથી સ્ત્રી-સૌભાગ્ય વધે?

Verse 33

किं ते कारणमेतद्धि किं वा मन्त्रसमुद्भवः । प्रभावोऽयं महाभागेगुह्यं चेन्नो वदस्व नः

આનું કારણ શું છે? કે આ પ્રભાવ મંત્રથી ઉત્પન્ન થયો છે? હે મહાભાગ્યવતી, જો આ ગુપ્ત રાખવાનું ન હોય તો અમને કહો.

Verse 34

पद्मावत्युवाच । रहस्यं परमं गुह्यं यत्पृष्टास्मि शुभाननाः । अवक्तव्यं वदिष्यामि भवतीनां तथापि च

પદ્માવતીએ કહ્યું: હે શુભમુખી સ્ત્રીઓ, તમે મને પરમ રહસ્ય, અતિ ગુપ્ત વાત પૂછેલી છે. જે કહેવા યોગ્ય નથી, તે પણ હું તમારે માટે છતાં કહું છું.

Verse 35

गौरीपूजनकाले तु यस्माच्चैव समागताः । सर्वा मम भगिन्यः स्थ ईर्ष्याधर्मो न मेऽस्ति च

ગૌરીપૂજનના સમયે તમે સૌ અહીં એકત્ર થયા છો; તમે સૌ મને બહેનો સમાન છો. મારા હૃદયમાં ઈર્ષ્યાનો ભાવ નથી.

Verse 36

अहमासं पुरा कन्या पुरे कुसुमसंज्ञिते । वीरसेनस्य शूद्रस्य वणिक्पुत्रस्य धीमतः । तेन दत्ताऽस्मि धर्मेण विवाहार्थं महात्मना

પૂર્વે હું ‘કુસુમ’ નામના નગરમાં એક કન્યા હતી. ત્યાં વણિક્-કુલમાં જન્મેલો અને શૂદ્રસ્થિતિવાળો બુદ્ધિમાન વીરસેનને, તે મહાત્માએ ધર્માનુસાર વિવાહાર્થે મને અર્પણ કરી હતી.

Verse 37

ततो विवाहसमये मम दत्तानि वृद्धये । पंचाक्षराणि श्रेष्ठानि योषिता दीक्षया सह । गौरी पूजाकृते चैव प्रोक्ता चाहं ततः परम्

પછી મારા વિવાહસમયે મારી વૃદ્ધિ માટે તે સ્ત્રીએ દીક્ષા સહિત શ્રેષ્ઠ પંચાક્ષરી મંત્ર મને આપ્યો; ત્યારબાદ ગૌરીપૂજાના વિધાન માટે મને વધુ ઉપદેશ મળ્યો.

Verse 38

यावत्पुत्रि त्वमात्मानमेतैः पूजयसेऽक्षरैः । जलपानं न कर्तव्यं तावच्चैव कथञ्चन

‘પુત્રી, જ્યાં સુધી તું આ અક્ષરો દ્વારા પૂજન કરે છે, ત્યાં સુધી—પૂજા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી—કોઈ રીતે પણ પાણી પીવું નહીં.’

Verse 39

येन संप्राप्स्यसेऽभीष्टं तत्प्रभावाद्यदीप्सितम् । तथेति च मया प्रोक्तं तस्याश्चैव वरानने

‘આના પ્રભાવથી તું તારો અભીષ્ટ, ઇચ્છિત હેતુ પ્રાપ્ત કરીશ’ એમ તેણીએ કહ્યું. હે સુમુખી, મેં તેણીને ‘તથાસ્તુ’ કહી ઉત્તર આપ્યો.

Verse 40

ततो विवाहे निर्वृत्ते गताऽहं पतिना सह । श्वशुर स्तिष्ठते यत्र श्वश्रूश्चैव सुदारुणा

પછી વિવાહ પૂર્ણ થતાં હું પતિ સાથે ત્યાં ગઈ, જ્યાં મારા સસરા રહેતા હતા અને સાસુ પણ અતિ કઠોર સ્વભાવની હતી।

Verse 41

गौरीपूजाकृते मां च निवारयति सर्वदा । ततोऽहं भयसन्त्रस्ता गौरीभक्तिपरायणा । जलार्थं यत्र गच्छामि तस्मिंश्चैव जलाश्रये

ગૌરીપૂજા કરવાના કારણે તે મને હંમેશાં અટકાવતો. તેથી હું ભયથી કંપતી હોવા છતાં ગૌરીભક્તિમાં પરાયણ રહી, જ્યારે પાણી માટે જાઉં ત્યારે એ જ જળાશ્રય પાસે જ જાઉં।

Verse 42

ततः कर्द्दममादाय मन्त्रैः पंचभिरेवच । तैरेव पूजयाम्येव गौरीं भक्तिपरायणा

પછી હું કર્દમ (માટી/કાદવ) લઈને માત્ર પાંચ મંત્રોથી, એ જ મંત્રો દ્વારા ભક્તિપરાયણ બની ગૌરીની પૂજા કરું છું।

Verse 43

प्रक्षिपामि तत स्तोये ततो गच्छामि मन्दिरम् । कस्यचित्त्वथ कालस्य भर्ता मे प्रस्थितः शुभः । देशांतरं वणिग्वृत्त्या सोऽपि मार्गं तमाश्रितः

પછી હું તેને પાણીમાં નાખી દઉં છું અને ત્યારબાદ મંદિરે જાઉં છું. થોડા સમય પછી મારા શુભ પતિ પ્રસ્થાન કર્યા; વેપારીવૃત્તિથી તેઓ અન્ય દેશમાં ગયા અને એ જ માર્ગ અપનાવ્યો।

Verse 44

स गच्छन्मरुमार्गेण मां समादाय स्नेहतः । संप्राप्तो निर्जलं देशं सुरौद्रं मरुमंडलम्

તે રણમાર્ગે જતા સ્નેહવશ મને સાથે લઈ ગયો અને નિર્જલ દેશ—અતિ ઉગ્ર રણમંડળ—માં પહોંચી ગયો।

Verse 45

तथा रौद्रतरे काले वृषस्थे दिवसाधिपे । ततः सार्थः समस्तश्च विश्रांतः स्थलमध्यगः

અતિ દાહક એવા તે કાળે, જ્યારે દિવસાધિપતિ સૂર્ય વૃષભ રાશિમાં સ્થિત હતો, ત્યારે સમગ્ર કારવાં જમીનના મધ્યભાગે થંભીને વિશ્રામ કરવા લાગ્યું।

Verse 46

कूपमेकं समाश्रित्य गम्भीरं जलदोपमम् । एतस्मिन्नेव काले तु मया दृष्टः समीपगः । तोयाकारो मरु द्देशस्तश्चित्ते विचिन्तितम्

જલમેઘ સમાન દેખાતો એક ગહન કૂવો આશ્રય લઈને, એ જ સમયે મેં નજીક જળાકાર દેખાતો મરુદેશ જોયો અને મનમાં તેનું ચિંતન કર્યું।

Verse 47

यत्तच्च दृश्यते तोयं समीपस्थं तथा बहु । अत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः । पिबामि सलिलं पश्चात्सुस्वादु सरसीभवम्

અહીં નજીક બહુ પ્રમાણમાં દેખાતું જે જળ છે, તેમાં હું સ્નાન કરીને શુદ્ધ બની, ભક્તિપૂર્વક ગૌરીદેવીની આરાધના કરું છું; ત્યારબાદ સરોવરજન્ય સમાન અતિમધુર જળ પીઉં છું।

Verse 48

ततः संप्रस्थिता यावत्प्रगच्छामि पदात्पदम् । यावद्दूरतरं यामि तावत्सा मृगतृष्णिका

પછી હું પ્રસ્થાન કરીને પગલે પગલે આગળ વધ્યો; જેટલો જેટલો વધુ દૂર ગયો, તેટલી જ તે મૃગતૃષ્ણા ટકી રહી।

Verse 49

एतस्मिन्न न्तरे प्राप्तो नभोमध्यं दिवाकरः । वृषस्थो येन दह्यामि ह्युपरिष्टाच्छुभानना

આ દરમિયાન દિવાકર સૂર્ય આકાશના મધ્યમાં પહોંચ્યો; વૃષભ રાશિમાં સ્થિત એ જ સૂર્ય ઉપરથી મને દહન કરે છે, હે શુભાનને।

Verse 50

अधोभागे सुतप्ताभिर्वालुकाभिः समंततः । तृष्णार्ताऽहं ततस्तस्मिन्मरुदेशे समाकुला

નીચે ચારે તરફ અત્યંત તપેલી રેતી ફેલાઈ હતી. તરસથી પીડિત હું તે રણભૂમિમાં વ્યાકુળ અને ગભરાઈ ગઈ.

Verse 51

ततश्च पतिता भूमौ विस्फोटकसमावृता । ततो मया स्मृता चित्ते कथा भारतसंभवा

પછી હું જમીન પર પડી ગઈ; મારું શરીર ફોડા-ફુસીથી ઢંકાઈ ગયું. એ ક્ષણે ભારતપરંપરામાંથી જન્મેલી એક કથા મનમાં ઊઠી અને હૃદયમાં સ્મરણ થઈ આવી.

Verse 52

नृगेण तु यथा यज्ञो वालुकाभिर्विनिर्मितः । कूपान्तः क्षिप्यमाणेन तृणलोष्टांबुवर्जितम्

મને સ્મરણ થયું—રાજા નૃગના પ્રસંગમાં, જ્યારે તેને કૂવાના તળિયે ફેંકવામાં આવતો હતો અને ઘાસ, માટીના ઢેલા તથા પાણીથી પણ વંચિત હતો, ત્યારે માત્ર રેતીથી જ યજ્ઞ રચાયો હતો.

Verse 53

भक्तिग्राह्यास्ततो देवास्तुष्टास्तस्य महात्मनः । तदहं वालुकाभिश्च पूजयामि हरप्रियाम्

ભક્તિથી જ પ્રસન્ન થનારા દેવો તે મહાત્મા પર તૃપ્ત થયા. તેથી હું પણ રેતી અર્પણ કરીને હરપ્રિયા દેવીની પૂજા કરું છું.

Verse 54

तेन तुष्टा तु सा देवी मम राज्यं प्रयच्छति । अद्य देहान्तरे प्राप्ते मनोभीष्टमनंतकम्

તેના કારણે પ્રસન્ન થયેલી તે દેવી મને રાજ્યાધિકાર આપે છે. આજે પણ, દેહાંતર (નવજન્મ) પ્રાપ્ત થયા પછી, તે મારા મનગમતા ફળને અનંત અને અખંડ રીતે બક્ષે છે.

Verse 55

ततस्तु पंचभिर्मन्त्रैस्तैरेव स्मृतिमागतैः । पंचभिर्मुष्टिभिर्देवी वालुकोत्थैः प्रपूजिता

પછી સ્મૃતિમાં આવેલા એ જ પાંચ મંત્રોથી, રેતીની પાંચ મુઠ્ઠીઓ લઈને મેં દેવીની વિધિપૂર્વક પૂર્ણ પૂજા કરી।

Verse 56

ततः पञ्चत्वमापन्ना तत्कालेऽहं वरांगनाः । दशार्णाधिपतेर्जाता सदने लोकविश्रुते

પછી સમય આવતાં દેહત્યાગ થયો; અને હું ફરી એક શ્રેષ્ઠ કન્યા રૂપે—દશાર્ણાધિપતિના લોકવિખ્યાત ગૃહમાં જન્મી।

Verse 57

जातिस्मरणसंयुक्ता तस्या देव्याः प्रसादतः । भवतीनां कनिष्ठास्मि ज्येष्ठा सौभाग्यतः स्थिता

તે દેવીના પ્રસાદથી મને પૂર્વજન્મસ્મરણ છે; તમામાં હું કનિષ્ઠા હોવા છતાં સૌભાગ્યમાં અગ્રસ્થાને સ્થિત છું।

Verse 58

एत स्मात्कारणाद्गौरीं मुक्त्वैतान्पञ्चपिण्डकान् । कर्द्दमेन विधायाथ पूजयामि दिनेदिने

આ કારણથી હું આ પાંચ પિંડોને અલગ રાખીને, કાદવથી ઘડી, ગૌરીની દિનપ્રતિદિન પૂજા કરું છું।

Verse 59

एतद्गुह्यं मया ख्यातं भवतीनामसंशयम् । सत्येनानेन मे गौरी मनोभीष्टं प्रयच्छतु

આ ગુહ્ય વાત મેં તમને નિઃસંદેહ કહી છે; આ સત્યના પ્રભાવથી મારી ગૌરી મને મનોભીષ્ટ ફળ આપે।

Verse 61

प्रसादं कुरु चास्माकं दीयतां मन्त्रपंचकम् । तदेव येन ते देवी तुष्टा सा परमेश्वरी

અમારા પર પણ કૃપા કરો; અમને મંત્રપંચક આપો. હે દેવી, એ જ મંત્રપંચકથી પરમેશ્વરી તમારાથી પ્રસન્ન થઈ હતી.

Verse 62

मया प्रोक्ताश्च ता सर्वाः प्रार्थयध्वं यथेच्छया । अहं सर्वं प्रदास्यामि तत्सत्यं वचनं मम

મેં તે બધું કહી દીધું છે; તમારી ઇચ્છા મુજબ પ્રાર્થના કરો. હું સર્વ આપિશ—આ મારું સત્ય વચન છે.

Verse 63

ततो देव मया प्रोक्तं तासां तन्मंत्रपंचकम् । शिष्यत्वं गमितानां च वाङ्मनःकायकर्मभिः

પછી, હે દેવ, મેં તેમને તે મંત્રપંચક ઉપદેશ્યું. અને વાણી, મન તથા દેહકર્મોથી તેમને શિષ્યત્વમાં સ્વીકાર્યા.

Verse 64

विष्णुरुवाच । ममापि वद देवेशि कीदृक्तन्मन्त्रपञ्चकम् । यत्त्वयाऽनुष्ठितं पूर्वं तया तासां निवेदि तम्

વિષ્ણુએ કહ્યું—હે દેવેશી, મને પણ કહો કે તે મંત્રપંચક કેવું છે. તમે પૂર્વે જેમ અનુષ્ઠાન કર્યું હતું, તેમ જ તેમને તેનું નિવેદન કરો.

Verse 65

लक्ष्मीरुवाच । नमः पृथिव्यै क्षांतीशि नम आपोमये शुभे । तेजस्विनि नमस्तुभ्यं नमस्ते वायुरूपिणि

લક્ષ્મી બોલ્યાં—હે ક્ષાંતીશિ, પૃથ્વીરূপિણી, તમને નમસ્કાર. હે શુભે, જલમયી, તમને નમસ્કાર. હે તેજસ્વિણી, તમને નમસ્કાર; હે વાયુરূপિણી, તમને નમસ્કાર.

Verse 66

आकाशरूपसंपन्ने पंचरूपे नमोनमः

આકાશસ્વરૂપથી સંપન્ન, પંચરૂપિણી દેવીને વારંવાર નમસ્કાર.

Verse 67

एभिर्मन्त्रैर्मया पूर्वं पूजिता परमेश्वरी । तेन राज्यं मया प्राप्तं सर्वस्त्रीणां सुदुर्लभम्

પૂર્વે આ મંત્રોથી મેં પરમેશ્વરીની પૂજા કરી હતી; તેના ફળે મને રાજ્યપ્રાપ્તિ થઈ—જે સર્વ સ્ત્રીઓ માટે અતિ દુર્લભ છે.

Verse 68

ततश्च स्थापिता देवी कृत्वा रत्नमयी शुभा । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे मया तत्र सुरेश्वर

પછી મેં શુભ દેવીને રત્નમયી રૂપે ઘડી ત્યાં જ સ્થાપિત કરી; હે સુરેશ્વર, હાટકેશ્વર ક્ષેત્રમાં મેં તેણીની પ્રતિષ્ઠા કરી.

Verse 69

तां या पूजयते नारी सद्योऽपि पतिवल्लभा । जायते नात्र सन्देहः सर्वपापविवर्जिता

જે સ્ત્રી તે દેવીની પૂજા કરે છે, તે તરત જ પતિને પ્રિય બને છે; તેમાં શંકા નથી—તે સર્વ પાપોથી રહિત થાય છે.

Verse 177

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पञ्चपिंडिकोत्पत्ति माहात्म्य वर्णनं नाम सप्तसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના ષષ્ઠ નાગરખંડમાં, હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ‘પંચપિંડિકોત્પત્તિ-માહાત્મ્ય વર્ણન’ નામનો એકસો સત્તોત્તર સત્તરમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.