Sukta 1

Mantra 1

मा चिदन्यद्वि शंसत सखायो मा रिषण्यत । इन्द्रमित्स्तोता वृषणं सचा सुते मुहुरुक्था च शंसत ॥

હે સખાઓ, બીજું કશું ન બોલો; હાનિમાં ન પડો. પિષિત સોમ સાથે ઇન્દ્રને જ—વૃષણ, મહાબળવાન—સ્તુતિ કરો; વારંવાર ઉક્તિઓ ઉચ્ચારો, જેથી આપણામાં બળ વધે અને સ્થિર રહે.

Mantra 2

अवक्रक्षिणं वृषभं यथाजुरं गां न चर्षणीसहम् । विद्वेषणं संवननोभयंकरं मंहिष्ठमुभयाविनम् ॥

ઇન્દ્ર તે વૃષભ છે—શત્રુદબાણને નીચે દબાવનાર, અવિરત વેગે ધાવનાર; જનસમૂહોમાં બળવાન પશુ સમો ચર્ષણી-સહ, સર્વને વશ કરનાર. તે વૈર વિઘટાવે છે, સંઘટન કરાવે છે; બંને પક્ષે ભય ઉપજાવી શકે છે; છતાં તે સર્વથી મહિષ્ઠ દાતા છે—શરણ લેવાય ત્યારે આપણા અંદર બંને શક્તિઓને ધારણ કરી પૂર્ણ કરનાર.

Mantra 3

यच्चिद्धि त्वा जना इमे नाना हवन्त ऊतये । अस्माकं ब्रह्मेदमिन्द्र भूतु तेऽहा विश्वा च वर्धनम् ॥

જ્યાં કે આ લોકો તને સહાય માટે અનેક રીતે બોલાવે છે, હે ઇન્દ્ર, તો પણ આ અમારું બ્રહ્મ—સત્યવચન—તારું જ બને; આજ અને સર્વદા, સર્વ-અસ્તિત્વના વૃદ્ધિરૂપે.

Mantra 4

वि तर्तूर्यन्ते मघवन्विपश्चितोऽर्यो विपो जनानाम् । उप क्रमस्व पुरुरूपमा भर वाजं नेदिष्ठमूतये ॥

હે મઘવન, વિપશ્ચિત ઋષિઓ—માનવોમાં આર્ય વિપ—પ્રયત્નમાં આગળ ધસી આવે છે. તું અનેક રૂપે નજીક આવ; અમને ઊતયે માટે, અતિ નિકટનું વાજ—બળની પૂર્ણતા—લાવી આપ.

Mantra 5

महे चन त्वामद्रिवः परा शुल्काय देयाम् । न सहस्राय नायुताय वज्रिवो न शताय शतामघ ॥

હે અદ્રિવઃ (પથ્થર ધારક), મહા મૂલ્ય આપીને પણ હું તને પરે સોંપી ન દઉં; હે વજ્રિવઃ (વજ્રધારી), ન તો હજાર માટે, ન તો દસ હજાર માટે; હે શતામઘ (સો દાનવાળો), સો માટે પણ નહિ. તું આત્મવિજયની અનિવાર્ય શક્તિ છે.

Mantra 6

वस्याँ इन्द्रासि मे पितुरुत भ्रातुरभुञ्जतः । माता च मे छदयथः समा वसो वसुत्वनाय राधसे ॥

હે ઇન્દ્ર, પિતા કરતાં અને ભોગમાં ભાગીદાર ભાઈ કરતાં પણ તું મને વધુ પ્રિય છે. તું તો માતા સમો પણ છે, જે ઢાંકે અને આશ્રય આપે. હે વસુ, સત્ય ધન—વસુત્વ અને રાધસ (સમૃદ્ધિ)—પ્રાપ્ત કરવા માટે મારી સાથે રહેજે.

Mantra 7

क्वेयथ क्वेदसि पुरुत्रा चिद्धि ते मनः । अलर्षि युध्म खजकृत्पुरंदर प्र गायत्रा अगासिषुः ॥

તું ક્યાં ગતિ સ્થાપે છે, અને ક્યાં તું સાચે નિવાસ કરે છે? કારણ કે તારો મન (ચેતન) તો અનેક દિશાઓમાં વ્યાપે છે. હે યોધ્ધા, ઉગ્ર, ખજકૃત્, પુરંદર (આવરણો ભેદનાર), ગાયત્રી-શક્તિઓ ગીતરૂપે તારી તરફ પ્રસર્યાં છે—અમામાં તારી શક્તિ જાગૃત કરવા.

Mantra 8

प्रास्मै गायत्रमर्चत वावातुर्यः पुरंदरः । याभिः काण्वस्योप बर्हिरासदं यासद्वज्री भिनत्पुरः ॥

તેને ગાયત્રી-સ્તુતિ અર્પો—વેગે ધસી આવનાર, પુરો (આવરણો) ભેદનાર પુરંદર—જેનાં બળોથી તે કાણ્વના પવિત્ર બર્હિ પરના આસન પાસે આવે; વજ્રધારી આવીને બંધ કિલ્લાઓને ચીરી નાખે છે.

Mantra 9

ये ते सन्ति दशग्विनः शतिनो ये सहस्रिणः । अश्वासो ये ते वृषणो रघुद्रुवस्तेभिर्नस्तूयमा गहि ॥

તારી જે શક્તિઓ દશગ્વિન (દશગણી) છે, જે શતિન (સોગણી) છે, જે સહસ્રિણ (હજારગણી) છે; અને તારા તે વીર્યવાન, વેગવાન, દૃઢ દોડતા અશ્વો—એ બધાં સાથે અમારી સ્તુતિ-ઉન્નતિ માટે ઝડપથી અમારી પાસે આવ.

Mantra 10

आ त्वद्य सबर्दुघां हुवे गायत्रवेपसम् । इन्द्रं धेनुं सुदुघामन्यामिषमुरुधारामरंकृतम् ॥

આજે હું તને—સમૃદ્ધ દૂધ આપનાર, ગાયત્રીથી પ્રેરિત—આહ્વાન કરું છું. ઇન્દ્રને હું ધેનુરૂપે બોલાવું છું: સુદૂઘા (સારા દૂધ આપનાર) પોષણ, વિશાળ ધારાઓવાળો બીજો પ્રવાહ—અમારા અસ્તિત્વ માટે તૈયાર કરાયેલ.

Mantra 11

यत्तुदत्सूर एतशं वङ्कू वातस्य पर्णिना । वहत्कुत्समार्जुनेयं शतक्रतुः त्सरद्गन्धर्वमस्तृतम् ॥

જ્યારે સૂર્યનો અંકુશ એતશ (Etaśa)ને હાંકે છે અને પવનના પાંખવાળો તેને આગળ વહન કરે છે—ત્યારે શતક્રતુ (ઇન્દ્ર) અર્જુનેય કુત્સને સાથે લઈ, અસ્તૃત (અનવિસ્તૃત) ગંધર્વને વટાવી, યાત્રાને બાંધતી સૂક્ષ્મ સીમા પાર કરે છે.

Mantra 12

य ऋते चिदभिश्रिषः पुरा जत्रुभ्य आतृदः । संधाता संधिं मघवा पुरूवसुरिष्कर्ता विह्रुतं पुनः ॥

જે, આધાર વિના પણ, પ્રાચીન કાળે ખભાં પર ચઢેલી પીડાઓને આઘાત કરીને દૂર કરી—એ મઘવાન (ઇન્દ્ર), બહુ ધનવાળો, સંધિનો સંધાતા છે: તૂટેલી ગાંઠને ફરી જોડે છે; જે વિખૂટું પડ્યું છે તેને ફરી સ્થિર કરે છે.

Mantra 13

मा भूम निष्ट्या इवेन्द्र त्वदरणा इव । वनानि न प्रजहितान्यद्रिवो दुरोषासो अमन्महि ॥

હે ઇન્દ્ર, અમે નિષ્કાસિત થયેલાં જેવા ન બનીએ; તારા પાસેથી વિખૂટા પડેલા ખોવાયેલા જેવા પણ નહીં. ત્યજાયેલા વનો જેવા ન થાઈએ. હે અદ્રિવો (પથ્થર-બળના ધારક), અમે પોતાને તારા આશ્રયના શોધક માન્યા છે; માર્ગને ત્યજતા નથી.

Mantra 14

अमन्महीदनाशवोऽनुग्रासश्च वृत्रहन् । सकृत्सु ते महता शूर राधसा अनु स्तोमं मुदीमहि ॥

હે વૃત્રહન્ (અવરોધ-વધક) ઇન્દ્ર! અમે દોડમાં અચળ, અવિફળ રહ્યા છીએ અને અનુગામી બન્યા છીએ. હે શૂર! તારા મહાન રાધસ (દાન-બળ) વડે—એકવાર પણ—અમે સ્તોમ (સ્તુતિ-ગીત) સાથે આનંદિત થઈએ છીએ; તારી વિશાળતા અમને પ્રસન્નતામાં વહેંચે છે.

Mantra 15

यदि स्तोमं मम श्रवदस्माकमिन्द्रमिन्दवः । तिरः पवित्रं ससृवांस आशवो मन्दन्तु तुग्र्यावृधः ॥

જો તે—અમારો ઇન્દ્ર—મારો સ્તોમ સાંભળે, તો પવિત્ર (પવિત્રક)માંથી પસાર થઈ વહેતા, ઝડપી સોમ-ધારા તેને આનંદિત કરે. તુગ્ર્ય-વર્ધક ઉલ્લાસો વધે—અંતરના યોદ્ધાને ઉંચે ઉઠાવતા.

Mantra 16

आ त्वद्य सधस्तुतिं वावातुः सख्युरा गहि । उपस्तुतिर्मघोनां प्र त्वावत्वधा ते वश्मि सुष्टुतिम् ॥

આજે અમારી સ્થિર સધસ્તુતિ (સતત સ્તુતિ) તરફ આવો, હે ઝડપી! મિત્રરૂપે અહીં આવો. મઘોનાં (દાનવંતો)ની ઉપસ્તુતિ તને આગળ દોરી જાય; ત્યાર પછી હું તારા માટે સુષ્ટુતિ (સુઘડ સ્તુતિ-ગીત) રચું—યોગ્ય ઉચ્ચારથી તારો બળ અમામાં સ્થાપિત કરું.

Mantra 17

सोता हि सोममद्रिभिरेमेनमप्सु धावत । गव्या वस्त्रेव वासयन्त इन्नरो निर्धुक्षन्वक्षणाभ्यः ॥

હા, સોમ-પેષક પથ્થરો (અદ્રિ) વડે આ સોમને જળોમાં ધોઈ શુદ્ધ કરે છે; અને પુરુષો તેને ગાયજન્ય વસ્ત્ર સમે આવરી, કુંડોમાંથી દોહી બહાર વહેવા દે છે—એ રીતે આનંદદાયક સોમ દેવયોગ્ય રૂપે પરિશુદ્ધ થાય છે.

Mantra 18

अध ज्मो अध वा दिवो बृहतो रोचनादधि । अया वर्धस्व तन्वा गिरा ममा जाता सुक्रतो पृण ॥

પછી—અહીં પૃથ્વીમાંથી કે વિશાળ તેજોમય સ્વર્ગલોકમાંથી—આ દ્વારા વૃદ્ધિ પામ: મારી ગિરા (વાણી) દ્વારા અને તારા તનુ (દેહ) દ્વારા. હે સુક્રતુ, અમામાં જન્મેલો, અમને તારી પૂર્ણતાથી પરિપૂરિત કર.

Mantra 19

इन्द्राय सु मदिन्तमं सोमं सोता वरेण्यम् । शक्र एणं पीपयद्विश्वया धिया हिन्वानं न वाजयुम् ॥

ઇન્દ્ર માટે સર્વાધિક ઉલ્લાસ જગાવતો, વરેણ્ય સોમ પેષ; શક્ર તેને સર્વવ્યાપી ધિયા (વિચાર-બુદ્ધિ) વડે અમામાં ફુલાવે, અને તેને આગળ ધપાવે—જેમ બળ-સમૃદ્ધિનો શોધક.

Mantra 20

मा त्वा सोमस्य गल्दया सदा याचन्नहं गिरा । भूर्णिं मृगं न सवनेषु चुक्रुधं क ईशानं न याचिषत् ॥

હે (ઇન્દ્ર) પ્રભુ! સોમના અલ્પ અંશથી અને મારી ગિરા (સ્તુતિ-વાણી) વડે હું તને સદા યાચના ન કરું; નહિ તો સવનોમાં હું તને ચંચળ વનમૃગ સમો ક્રોધિત કરી બેસું—કારણ કે અધિપત્યના ઈશાનને કોણ ન યાચે?

Mantra 21

मदेनेषितं मदमुग्रमुग्रेण शवसा । विश्वेषां तरुतारं मदच्युतं मदे हि ष्मा ददाति नः ॥

મદથી પ્રેરિત ઉગ્ર મદ, ઉગ્ર શવસ (બળ) વડે—તે સર્વનો તરુતાર (વિજયી), મદચ્યુત નહિ (જેનો આનંદ કદી ખૂટે નહિ); મદમાં જ તે નિશ્ચયે અમને દાન આપે છે.

Mantra 22

शेवारे वार्या पुरु देवो मर्ताय दाशुषे । स सुन्वते च स्तुवते च रासते विश्वगूर्तो अरिष्टुतः ॥

શુભ અને રક્ષક એવા અનેક વરદાન દેવ દાશુષ (અર્પણ કરનાર) મર્ત્યને આપે છે; સવતા (સોમ પિષનાર) અને સ્તુવતા (સ્તુતિ કરનાર)ને તે દાન કરે છે—વિશ્વગૂર્ત (સર્વે દ્વારા પ્રશંસિત), અરીષ્ટુત (અહત નહિ, અપરાજિત) તે.

Mantra 23

एन्द्र याहि मत्स्व चित्रेण देव राधसा । सरो न प्रास्युदरं सपीतिभिरा सोमेभिरुरु स्फिरम् ॥

હે ઇન્દ્ર, આવો અને તારા ચિત્ર (પ્રકાશમાન) દેવ-રાધસાથી આનંદ માણો. જેમ સરોવર પોતાનું ઉદર ભરતું જાય તેમ, સખાભાવથી સાથે પીધેલા સોમપાનોથી તું વિશાળ અને સ્થિર રીતે પરિપૂર્ણ થા.

Mantra 24

आ त्वा सहस्रमा शतं युक्ता रथे हिरण्यये । ब्रह्मयुजो हरय इन्द्र केशिनो वहन्तु सोमपीतये ॥

હજાર અને સો—યુગ્મિત થઈ—સુવર્ણ રથ પર તને લાવે; બ્રહ્મ-યુજ, બળવાન કેશવાળા, હે ઇન્દ્ર, તે તવ હરિ અશ્વો સોમપાન માટે તને વહન કરે.

Mantra 25

आ त्वा रथे हिरण्यये हरी मयूरशेप्या । शितिपृष्ठा वहतां मध्वो अन्धसो विवक्षणस्य पीतये ॥

સુવર્ણ રથ પર મયૂર-સૌંદર્યવાળા તે બે હરિ (તવ અશ્વો) તને લાવે; શિતિપૃષ્ઠ (ચિતરાં પીઠવાળા) તેઓ મધુર મધ્વ-અંધસ, વિસ્તૃત-ઉચ્ચારિત આનંદના સોમરસના પાન માટે તને વહન કરે.

Mantra 26

पिबा त्वस्य गिर्वणः सुतस्य पूर्वपा इव । परिष्कृतस्य रसिन इयमासुतिश्चारुर्मदाय पत्यते ॥

હે ગિર્વણ (સ્તુતિપ્રિય) પ્રભુ, આ પિરસાયેલ સોમરસને—પૂર્વે પીધેલા જેવો—પાન કર. સુસંસ્કૃત, રસસભર સારનો આ મનોહર સુતિ (હવિ) મદ/આનંદ માટે તૈયાર છે અને ઉલ્લાસ તરફ ધસી આવે છે.

Mantra 27

य एको अस्ति दंसना महाँ उग्रो अभि व्रतैः । गमत्स शिप्री न स योषदा गमद्धवं न परि वर्जति ॥

જે એકમાત્ર છે—દંસના (પ્રભાવશાળી શક્તિ)માં મહાન અને વ્રત (ધર્મનિયમ)ની તીવ્રતા વડે ઉગ્ર—તે આવે. શિપ્રિ (પ્રકાશિત ઓઠવાળો) સમાન તે સંમતિ આપે; બોલાવા પર આવે છે અને અમારી હવનેથી કદી વળી નથી જતો—સ્થિર આધાર જેવો, બાજુએ ફરીને ટળતો નથી.

Mantra 28

त्वं पुरं चरिष्ण्वं वधैः शुष्णस्य सं पिणक् । त्वं भा अनु चरो अध द्विता यदिन्द्र हव्यो भुवः ॥

તું તારા પ્રહારો વડે શુષ್ಣની ચલતી પુર (દુર્ગ)ને ચકનાચૂર કરી. તું પ્રકાશ (ભા)ના અનુસરી ગયો; અને પછી ફરી, હે ઇન્દ્ર, તું હવનીય બને છે—આહ્વાન થતાં અર્પણ માટે પાછો વળે છે.

Mantra 29

मम त्वा सूर उदिते मम मध्यंदिने दिवः । मम प्रपित्वे अपिशर्वरे वसवा स्तोमासो अवृत्सत ॥

સૂર્યના ઉદય સમયે તને પસંદ કરનારા સ્તોત્રો મારા છે; દ્યૌના મધ્યાહ્ને પણ મારા છે; સંધ્યાના આગમનમાં અને આવરણરૂપ રાત્રિમાં પણ મારા છે. હે વસુ! સ્તોમો તારી તરફ વળ્યા છે—તને જ પોતાનું નિવાસ માનીને.

Mantra 30

स्तुहि स्तुहीदेते घा ते मंहिष्ठासो मघोनाम् । निन्दिताश्वः प्रपथी परमज्या मघस्य मेध्यातिथे ॥

સ્તુતિ કર, હા—સ્તુતિ કર; આ તો દાતાઓમાં મહાદાતા એવા તારા અતિ-ઉદાર બળો છે. હે મેધ્યાતિથિ! માર્ગ પર આગળ વધ; નિંદિત ‘અશ્વો’ પણ, જ્યારે દાનશક્તિનું તેજ અમામાં યોગ્ય રીતે પ્રજ્વલિત થાય, ત્યારે પરમ જોડાણો બની ઊઠે છે.

Mantra 31

आ यदश्वान्वनन्वतः श्रद्धयाहं रथे रुहम् । उत वामस्य वसुनश्चिकेतति यो अस्ति याद्वः पशुः ॥

જ્યારે વિજયી અશ્વો નજીક લાવવામાં આવે, ત્યારે શ્રદ્ધાથી હું રથ પર ચઢું છું. અને હું ઇચ્છનીય વસુને ઓળખું છું—અમારું જીવંત ધન, જે આપણું છે: આંતરિક સંપત્તિ, જે પોતાનો માર્ગ જાણે છે.

Mantra 32

य ऋज्रा मह्यं मामहे सह त्वचा हिरण्यया । एष विश्वान्यभ्यस्तु सौभगासङ्गस्य स्वनद्रथः ॥

જે ઋજુ અને તેજસ્વી છે, જેને હું મારા કલ્યાણ માટે મહિમાવંત કરું છું—સુવર્ણ આવરણ સાથે—એ જ સર્વ પર પ્રભુત્વ પામે. સૌભાગ્યસભર આસંગને ધારણ કરતો, ગર્જનરથ સમો તે રથ સર્વત્ર ધ્વનિત થાય.

Mantra 33

अध प्लायोगिरति दासदन्यानासङ्गो अग्ने दशभिः सहस्रैः । अधोक्षणो दश मह्यं रुशन्तो नळा इव सरसो निरतिष्ठन् ॥

પછી પ્લાયોગિ, આગળ વધી, હે અગ્નિ, આસંગને દસ હજાર દાન આપ્યા. ત્યારબાદ દસ તેજસ્વી વાછરડા-વૃષભો મારા માટે આગળ ધપાવાયા—સરોવરમાંથી બહાર ઊગતા નળા જેમ; ઊંડાણમાંથી ખુલ્લામાં પ્રગટતી શક્તિઓ સમા.

Mantra 34

अन्वस्य स्थूरं ददृशे पुरस्तादनस्थ ऊरुरवरम्बमाणः । शश्वती नार्यभिचक्ष्याह सुभद्रमर्य भोजनं बिभर्षि ॥

મેં તેની સ્થૂલ, વિશાળ આકૃતિ આગળ જોઈ—અડગ રહી, દૃઢ જાંઘ સાથે ઝુકતો. શાશ્વતી નારી, તેને નિહાળી, બોલી: ‘હે આર્ય, તું શુભદ્ર ભોજન ધારણ કરે છે’—યાત્રાને ટેકો આપતું પોષક પરિપૂર્ણતા.