Adhyaya 19

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने ललितापरमेश्वरीसेनाजय यात्रा नामाष्टादशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच चक्रराजरथेन्द्रस्य याःपर्वणि समाश्रिताः / देवता प्रकटाभिख्यास्तासामाख्यां निवेदय

આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણના ઉત્તરભાગમાં, હયગ્રીવ–અગસ્ત્ય સંવાદના લલિતોપાખ્યાનમાં ‘લલિતાપરમેશ્વરી સેનાજય યાત્રા’ નામનો અઢારમો અધ્યાય. અગસ્ત્ય બોલ્યા—ચક્રરાજ રથેન્દ્રના જે જે પર્વ પર પ્રગટ-પ્રસિદ્ધ દેવતાઓ આશ્રિત છે, તેમના નામ જણાવો।

Verse 2

संख्याश्च तासामखिला वर्णभेदांश्च शोभनान् / आयुधानि च दिव्यानि कथयस्व हयानन

હે હયાનન! તેમની સંપૂર્ણ સંખ્યા, તેમના શોભન વર્ણભેદો તથા તેમના દિવ્ય આયુધો પણ કહો।

Verse 3

हयग्रीव उवाच नवमं पर्व दीप्तस्य रथस्य समुपस्थिताः / तश प्रोक्ता सिद्धिदेव्यस्तासां नामानि मच्छृणु

હયગ્રીવ બોલ્યા—દીપ્તિમાન રથના નવમા પર્વ પર જે ઉપસ્થિત છે, તેઓ ‘સિદ્ધિ’ દેવીઓ કહેવાય છે; તેમના નામો મારી પાસેથી સાંભળો।

Verse 4

अणिमा महिमाचैव लघिमा गरिमा तथा / ईशिता वशिता चैव प्राप्तिः सिद्धिश्च सप्तमी

અણિમા, મહિમા, લઘિમા, ગરિમા; તેમજ ઈશિતા, વશિતા, પ્રાપ્તિ અને સાતમી ‘સિદ્ધિ’।

Verse 5

प्राकाम्यमुक्तिसिद्धिश्च सर्वकामाभिधापरा / एतादेव्यश्चतुर्बाह्व्यो जपाकुसुमसंनिभाः

પ્રાકામ્ય, મુક્તિ અને સિદ્ધિ—આ સર્વકામ-પ્રદાયિની દેવીઓ છે; તેઓ ચતુર્ભુજા અને જપાકુસુમ સમ તેજસ્વી છે.

Verse 6

चिन्तामणिकपालं च त्रिशूलं सिद्धिकज्जलम् / दधाना दयया पूर्णा योगिभिश्च निषेविताः

તેઓ ચિંતામણિ-શોભિત કપાલ, ત્રિશૂલ અને સિદ્ધિ-પ્રદ કજ્જલ ધારણ કરે છે; દયાથી પરિપૂર્ણ થઈ યોગીઓ દ્વારા સેવિત છે.

Verse 7

तत्र पूर्वार्द्धभागे च ब्रह्माद्या अष्ट शक्तयः / ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्मवी तथा / वाराही चैव मांहेन्द्री चामुण्डा चैव सप्तमी

ત્યાં પૂર્વાર્ધ ભાગમાં બ્રહ્માદિ અષ્ટ શક્તિઓ છે—બ્રાહ્મી, માહેશ્વરી, કૌમારી, વૈષ્ણવી, વારાહી, માહેન્દ્રિ, ચામુંડા અને સપ્તમી.

Verse 8

महालक्ष्मीरष्टमी च द्विभुजाः शोणविग्रहाः / कपालमुत्पलं चैव बिभ्राणा रक्तवाससः

મહાલક્ષ્મી અને અષ્ટમી—તેઓ દ્વિભુજા, લાલ વર્ણના દેહવાળા; કપાલ અને ઉત્પલ ધારણ કરી, રક્તવસ્ત્રો પહેરે છે.

Verse 9

अथ वान्य प्रकारेण केचिद्ध्यानं पचक्षते / ब्रह्मादिसदृशाकारा ब्रह्मादिसदृशायुधाः

પછી કેટલાક અન્ય રીતે ધ્યાનનું વર્ણન કરે છે—તેમનો આકાર બ્રહ્માદિ સમાન અને તેમના આયુધ પણ બ્રહ્માદિ સમાન છે.

Verse 10

ब्रह्मादीनां परं चिह्नं धारयन्त्यः प्रकीर्तिताः / तासामूर्ध्वस्थानगतां मुद्रा देव्यो महत्तराः

તે દેવીઓ બ્રહ્મા આદિનું પરમ ચિહ્ન ધારણ કરનારી તરીકે કીર્તિત છે. તેમની મહત્તર દેવીઓની મુદ્રા ઊર્ધ્વસ્થાને સ્થિત છે.

Verse 11

मुद्राविरचनायुक्तैर्हस्तैः कमलकान्तिभिः / दाडिमीपुष्पसङ्काशाः पीतांबरमनोहराः

મુદ્રા રચવામાં નિપુણ, કમળકાંતિ જેવા હાથોથી યુક્ત તેઓ દાડિમી પુષ્પ સમાન વર્ણવાળા અને પીતાંબરથી મનોહર છે.

Verse 12

चतुर्भुजा भुजद्वन्द्वधृतचर्मकृपाणकाः / मदरक्तविलोलाक्ष्यस्तासां नामानि मच्छृणु

તેઓ ચતુર્ભુજા છે; ભુજદ્વંદ્વમાં ચર્મ અને કૃપાણ ધારણ કરે છે. મદથી રક્તિમ ચંચલ નેત્રવાળી તેમની નામાવલી મારી પાસેથી સાંભળો.

Verse 13

सर्वसंक्षोभिणी चैव सर्वविद्राविणी तथा / सर्वाकर्षणकृन्मुद्रा तथा सर्ववशङ्करी

એક ‘સર્વસંક્ષોભિણી’ અને એક ‘સર્વવિદ્રાવિણી’; તેમજ ‘સર્વાકર્ષણકૃત્’ મુદ્રા અને ‘સર્વવશંકરી’ પણ છે.

Verse 14

सर्वोन्मादनमुद्रा च यष्टिः सर्वमहाङ्कुशा / सर्वखेचरिका मुद्रा सर्वबीजा तथापरा

‘સર્વોન્માદન’ મુદ્રા, ‘યષ્ટિ’ (દંડ), ‘સર્વમહાંકુશા’; તેમજ ‘સર્વખેચરિકા’ મુદ્રા અને ‘સર્વબીજા’ નામની પરા (શ્રેષ્ઠ) પણ છે.

Verse 15

सर्वयोनिश्च नवमी तथा सर्वत्रिशण्डिका / सिद्धिब्राहयादिमुद्रास्ता एताः प्रकटशक्तयः

સર્વયોની, નવમી તથા સર્વત્રિશંડિકા; અને સિદ્ધિ-બ્રાહ્મી આદિ મુદ્રાઓ—આ બધી પ્રગટ શક્તિઓ છે.

Verse 16

भण्डासुरस्य संहारं कर्तुं रक्तरथे स्थिताः / या गुप्ताख्याः पूर्वमुक्तास्तासां नामानि मच्छृणु

ભંડાસુરનો સંહાર કરવા તેઓ રક્તરથ પર સ્થિત થયા; જે પહેલાં ‘ગુપ્ત’ કહેવાયા, તેમના નામો મારી પાસેથી સાંભળો.

Verse 17

कामाकर्षणिका चैव बुद्ध्याकर्षणिका कला / अहङ्काराकर्षिणी च शब्दाकर्षणिका कला

કામને આકર્ષનાર કલા, બુદ્ધિને આકર્ષનાર કલા; અહંકારને આકર્ષનાર અને શબ્દને આકર્ષનાર કલા.

Verse 18

स्पर्शाकर्षणिका नित्या रूपाकर्षणिका कला / रसाकर्षणिका नित्या गन्धाकर्षणिका कला

સ્પર્શને આકર્ષનાર નિત્યા, રૂપને આકર્ષનાર કલા; રસને આકર્ષનાર નિત્યા, ગંધને આકર્ષનાર કલા.

Verse 19

चित्ताकर्षणिका नित्या धैर्याकर्षणिका कला / स्मृत्या कर्षणिका नित्या नामाकर्णणिका कला

ચિત્તને આકર્ષનાર નિત્યા, ધૈર્યને આકર્ષનાર કલા; સ્મૃતિને આકર્ષનાર નિત્યા, અને નામને કાનમાં પડાવનાર કલા.

Verse 20

बीजाकर्षणिका नित्या चात्मकर्षणिका कला / अमृताकर्षणी नित्या शरीराकर्षिणी कला

બીજને આકર્ષનાર નિત્ય કલા અને આત્માને આકર્ષનાર કલા; અમૃતને આકર્ષનાર નિત્ય શક્તિ તથા શરીરને આકર્ષનાર કલા છે.

Verse 21

एताः षोडश शीतांशुकलारूपाश्च शक्तयः / अष्टमं पर्व सम्प्राप्ता गुप्ता नाम्ना प्रकीर्तिताः

આ સોળ શક્તિઓ શીતાંશુ (ચંદ્ર)ની કલારૂપ છે; આઠમા પર્વે પહોંચીને ‘ગુપ્તા’ નામે પ્રખ્યાત કહેવાય છે.

Verse 22

विद्रुमद्रुमसङ्काशा मन्दस्मित मनोहराः / चतुर्भुजास्त्रिनेत्राश्च चन्द्रार्कमुकुजोज्ज्वलाः

તેઓ વિદ્રુમવૃક્ષ સમાન તેજસ્વી, મંદ સ્મિતથી મનોહર; ચતુર્ભુજા, ત્રિનેત્રા અને ચંદ્ર-સૂર્યના મુકુટથી ઉજ્જ્વલ હતા.

Verse 23

चापबाणौ चर्मखड्गौ दधाना दिव्यकान्तयः / भण्डासुरवधार्थाय प्रवृत्ताः कुम्भसम्भव

દિવ્ય કાંતિથી યુક્ત તેઓ ધનુષ-બાણ અને ઢાલ-ખડ્ગ ધારણ કરીને; હે કુંભસમ્ભવ, ભંડાસુરવધ માટે પ્રવૃત્ત થયા.

Verse 24

सायन्तनज्वलद्दीपप्रख्यचक्ररथस्य तु / सप्तमे पर्वणि कृतावासा गुप्ततराभिधाः

સાંજના જ્વલંત દીપ સમાન તેજસ્વી ચક્રરથના; સાતમા પર્વમાં નિવાસ કરીને તેઓ ‘ગુપ્તતરા’ નામે અભિધેય થયા.

Verse 25

अनङ्गमदनानङ्गमदनातुरया सह / अनङ्गलेखा चानङ्गवेगानङ्गाङ्कुशापि च

અનંગમદના અનંગમદનાતુરા સાથે, તેમજ અનંગલેખા, અનંગવેગા અને અનંગાંકુશા પણ હતાં.

Verse 26

अनङ्गमालिग्यपरा एता देव्यो जपात्विषः / इक्षुचापं पुष्पशरान्पुष्पकन्दुकमुत्पलम्

જપાકુસુમ જેવી તેજસ્વી આ દેવીઓ અનંગને આલિંગન કરવા તત્પર હતી; તેઓ ઇક્ષુચાપ, પુષ્પશર, પુષ્પકંદુક અને ઉત્પલ ધારણ કરતાં.

Verse 27

बिभ्रत्यो ऽदभ्रविक्रान्तिशालिन्यो ललिताज्ञया / भण्डासुरमभिक्रुद्धाः प्रज्वलन्त्य इव स्थिताः

અપર વિક્રમશાળી તેઓ લલિતાની આજ્ઞાથી શસ્ત્ર ધારણ કરીને; ભંડાસુર પર ક્રોધિત થઈ જાણે પ્રજ્વલિત અગ્નિ સમા ઊભા રહ્યા.

Verse 28

अथ चक्ररथेन्द्रस्य षष्ठं पर्व समाश्रिताः / सर्वसंक्षोभिणीमुख्याः सम्प्रदायाख्यया युताः

પછી તેઓ ચક્રરથઇન્દ્રના છઠ્ઠા પર્વને આશ્રયે ગયા; ‘સર્વસંક્ષોભિણી’ મુખ્ય શક્તિઓ ‘સમ્પ્રદાય’ નામની વ્યવસ્થાથી યુક્ત હતાં.

Verse 29

वेणीकृतकचस्तोमाः सिंदूरतिलकोज्ज्वलाः / अतितीव्रस्वभावाश्च कालानलसमत्विषः

તેમના વાળ વેણીમાં ગૂંથાયેલા, સિંદૂર-તિલકથી ઉજ્જ્વલ; સ્વભાવ અતિ તીવ્ર અને તેજ પ્રલયાગ્નિ સમાન હતું.

Verse 30

वह्निबाणं वह्निचापं वह्निरूपमसिं तथा / वह्निचक्राख्याफलकं दधाना दीप्तविग्रहाः

તેઓ અગ્નિબાણ, અગ્નિધનુષ, અગ્નિરૂપ ખડ્ગ તથા ‘અગ્નિચક્ર’ નામનું ફલક ધારણ કરીને દીપ્ત દેહવાળા હતા.

Verse 31

असुरेन्द्रं प्रति क्रुद्धाः कामभस्मसमुद्भवाः / आज्ञाशक्तय एवैता ललिताया महौजसः

તેઓ અસુરેન્દ્ર પ્રત્યે ક્રોધિત હતા; કામદેવના ભસ્મમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી—આ જ મહાતેજસ્વી લલિતાની આજ્ઞાશક્તિઓ છે.

Verse 32

सर्वसंक्षोभिणी चैव सर्वविद्राविणी तथा / सर्वाकर्षणिका शक्तिः सर्वाह्लादिनिका तथा

એક શક્તિ ‘સર્વસંક્ષોભિણી’, બીજી ‘સર્વવિદ્રાવિણી’; એક ‘સર્વાકર્ષણિકા’ શક્તિ અને એક ‘સર્વાહ્લાદિનિકા’ શક્તિ છે.

Verse 33

सर्वसंमोहिनीशक्तिः सर्वस्तम्भनशक्तिका / सर्वजृंभणशक्तिश्च सर्वोन्मादनशक्तिका

એક ‘સર્વસંમોહિની’ શક્તિ, એક ‘સર્વસ્તંભન’ શક્તિ; એક ‘સર્વજૃંભણ’ શક્તિ અને એક ‘સર્વોન્માદન’ શક્તિ છે.

Verse 34

सर्वार्थसाधिका शक्तिः सर्वसम्पत्तिपूरणी / सर्वमन्त्रमयी शक्तिः सर्वद्वन्द्वक्षयङ्करी

એક ‘સર્વાર્થસાધિકા’ શક્તિ છે, જે સર્વ સંપત્તિ પૂર્ણ કરે; અને એક ‘સર્વમંત્રમયી’ શક્તિ છે, જે સર્વ દ્વંદ્વોનો ક્ષય કરે.

Verse 35

एवं तु सम्प्रदायानां नामानि कथितानि वै / अथ पञ्चमपर्वस्थाः कुलोत्तीर्णा इति स्मृताः

આ રીતે સંપ્રદાયોના નામો નિશ્ચયે કહ્યાં. ત્યારબાદ પંચમપર્વસ્થાઓ ‘કુલોત્તીર્ણ’ તરીકે સ્મૃત છે.

Verse 36

ताश्च सप्तटिकसङ्काशाः परशुं पाशमेव च / गदां घण्टां मणिं चैव दधाना दीप्तविग्रहाः

તેઓ સાત ટિકાઓ સમાન તેજસ્વી હતાં; અને પરશુ, પાશ, ગદા, ઘંટા તથા મણિ ધારણ કરીને દીપ્ત વિગ્રહવાળા હતાં.

Verse 37

देवद्विषमति क्रुद्धा भ्रुकुटीकुटिलाननाः / एतासामपि नामानि समाकर्मय कुम्भज

દેવદ્વેષીઓ પર ક્રોધિત, ભ્રુકુટીથી વાંકું થયેલા મુખવાળા—હે કુંભજ! એમનાં નામો પણ ક્રમથી ગોઠવો.

Verse 38

सर्वसिद्धिप्रदा देवी सर्वसम्पत्प्रदा तथा / सर्वप्रियङ्करी देवी सर्वमङ्गलकारिणी

દેવી સર્વ સિદ્ધિ આપનારી, તેમજ સર્વ સંપત્તિ પ્રદાન કરનારી; સર્વને પ્રિય કરનારી દેવી અને સર્વ મંગળ કરનારી છે.

Verse 39

सर्वकामप्रदा देवी सर्वदुःखविमोचिनी

દેવી સર્વ કામનાઓ આપનારી અને સર્વ દુઃખોથી વિમોચન કરનારી છે.

Verse 40

सर्वमृत्युप्रशमिनी सर्वविघ्ननिवारिणी / सर्वाङ्गसुन्दरी देवी सर्वसौभाग्यदायिनी

એ દેવી સર્વ મૃત્યુભયને શમાવનારી, સર્વ વિઘ્નોને નિવારનારી; સર્વાંગસુંદરી અને સર્વ સૌભાગ્ય આપનારી છે.

Verse 41

दशैन्ताः कथिता देव्यो दयया पूरिताशयाः / चक्रे तुरीयपर्वस्था मुक्ताहारसमत्विषः

આ દસ દેવીઓ કરુણાથી પરિપૂર્ણ હૃદયવાળી કહેવાઈ છે; તેઓ ચક્રમાં તુરીય પર્વસ્થિત છે અને મુક્તાહાર જેવી સમકાંતિ ધરાવે છે.

Verse 42

निगर्भयोगिनीनाम्ना प्रथिता दश कीर्तिताः / सर्वज्ञा सर्वशक्तिश्च सर्वैश्वर्यप्रदा तथा

‘નિગર્ભયોગિની’ નામે પ્રસિદ્ધ એવી આ દસ દેવીઓ કીર્તિત છે; તેઓ સર્વજ્ઞ, સર્વશક્તિમતી અને સર્વ ઐશ્વર્ય આપનારી છે.

Verse 43

सर्वज्ञानमयी देवी सर्वव्याधिविनाशिनी / सर्वाधारस्वरूपा च सर्वपापहरा तथा

એ દેવી સર્વજ્ઞાનમયી, સર્વ વ્યાધિઓનો વિનાશ કરનારી; સર્વનો આધારસ્વરૂપ અને સર્વ પાપ હરણ કરનારી છે.

Verse 44

सर्वानन्दमयी देवी सर्वरक्षास्वरूपिणी / दशमी देवताज्ञेया सर्वेष्सितफलप्रदा

એ દેવી સર્વાનંદમયી અને સર્વરક્ષાસ્વરૂપિણી છે; તેને દશમી દેવતા તરીકે જાણવી, જે સર્વ ઇચ્છિત ફળ આપે છે.

Verse 45

एताश्चतुर्भुजा ज्ञेया वज्रं शक्तिं च तोमरम् / चक्रं चैवाभिबिभ्राणा भण्डासुरवधोद्यताः

આ દેવીઓ ચતુર્ભુજા છે; તેઓ વજ્ર, શક્તિ, તોમર અને ચક્ર ધારણ કરીને ભંડાસુરવધ માટે ઉદ્યત છે.

Verse 46

अथ चक्ररथेन्द्रस्य तृतीयं पर्वसंश्रिताः / रहस्ययोगिनीनाम्ना प्रख्याता वागधीश्वराः

પછી ચક્રરથેઇન્દ્રના તૃતીય પર્વમાં આશ્રિત, ‘રહસ્યયોગિની’ નામે પ્રસિદ્ધ, વાણીની અધિષ્ઠાત્રી દેવીઓ છે.

Verse 47

रक्ताशोकप्रसूनाभाबाणकार्मुकपाणयः / कवचच्छन्नसर्वाङ्गयो वीणापुस्तकशोभिताः

તેઓ લાલ અશોકપુષ્પ સમ તેજસ્વી છે; હાથમાં બાણ અને ધનુષ્ય; સર્વ અંગ કવચથી ઢંકાયેલા, વીણા અને પુસ્તકથી શોભિત છે.

Verse 48

वशिनी चैव कामेशी भोगिनी विमला तथा / अरुणाच जविन्याख्या सर्वेशी कौलिनी तथा

વશિની, કામેશી, ભોગિની, વિમલા, અરુણા, ‘જવિની’ નામે પ્રસિદ્ધ, સર્વેશી અને કૌલિની—આ દેવીઓ છે.

Verse 49

अष्टावेताः स्मृता देव्यो दैत्यसंहारहेतवः / अथ चक्ररथेन्द्रस्य द्वितीयं पर्वसंश्रिताः

આ આઠ દેવીઓ દૈત્યસંહારના હેતુરૂપે સ્મૃત છે; ત્યારબાદ તેઓ ચક્રરથેઇન્દ્રના દ્વિતીય પર્વમાં આશ્રિત છે.

Verse 50

चापबाणौ पानपात्रं मातुरुङ्गं कृपाणिकाम् / तिस्रस्त्रिपीठनिलया अष्टबाहुसमन्विताः

તેઓ ધનુષ્ય-બાણ, પાનપાત્ર, માતુલિંગ (લીંબુ) અને કૃપાણિકા ધારણ કરે છે; ત્રિપીઠમાં નિવાસ કરનારી તે ત્રણ દેવીઓ અષ્ટભુજાયુક્ત છે.

Verse 51

पलकं नागपाशं च घण्टां चैव महाध्वनिम् / विभ्राणा मदिरामत्ता अतिगुप्तरहस्यकाः

તેઓ પલક, નાગપાશ અને મહાધ્વનિવાળી ઘંટા ધારણ કરે છે; મદિરાથી મત્ત થઈ, તેઓ અતિ ગુપ્ત રહસ્યોની ધારક છે.

Verse 52

कामेशी चैव वज्रेशी भगमालिन्यथापरा / तिस्र एताः स्मृता देव्यो भण्डे कोपसमन्विताः

કામેશી, વજ્રેશી અને બીજી ભગમાલિની—આ ત્રણ દેવીઓ ભંડાસુર પ્રત્યે ક્રોધથી યુક્ત તરીકે સ્મૃત છે.

Verse 53

ललितासममाहात्म्या ललितासमतेजसः / एतास्तु नित्यं श्रीदेव्या अन्तरङ्गाः प्रकीर्तिताः

માહાત્મ્યમાં લલિતાસમાન અને તેજમાં પણ લલિતાસમાન—આઓ સદૈવ શ્રીદેવીની અંતરંગ શક્તિઓ તરીકે કીર્તિત છે.

Verse 54

अथानन्दमहापीठे रथमध्यमपर्वणि / परितो रचितावासाः प्रोक्ताः पञ्चदशाक्षराः

પછી આનંદ-મહાપીઠમાં, રથના મધ્ય પર્વ પર, ચારે તરફ રચાયેલા આવાસોથી યુક્ત પઞ્ચદશાક્ષરી (મંત્રશક્તિ) કહેવાઈ છે.

Verse 55

तिथिनित्याः कालरूपा विश्वं व्याप्यैव संस्थिताः / भण्डासुरादिदैत्येषु प्रक्षुब्धभ्रुकुटीतटाः

તિથિ-નિત્યાઓ કાળરૂપા છે; તેઓ સમગ્ર વિશ્વમાં વ્યાપીને સ્થિત છે. ભંડાસુર આદિ દૈત્યો પર તેઓ ક્રોધિત ભ્રુકુટી-તટથી ઉગ્ર બને છે.

Verse 56

देवीसमनिजाकारा देवीसमनिजायुधाः / जगतामुपकाराय वर्तमाना युगेयुगे

તેઓ દેવી સમાન સ્વરૂપવાળા અને દેવી સમાન આયુધવાળા છે; જગતના ઉપકાર માટે તેઓ યુગે યુગે પ્રવર્તે છે.

Verse 57

तासां नामानि मत्तस्त्वमवधारयकुम्भज / कामेशी भगमाला च नित्यक्लिन्ना तथैव च

હે કુંભજ! મારી પાસેથી તું તેમની નામાવલી નિશ્ચિત કર—કામેશી, ભગમાલા અને તેમ જ નિત્યક્લિન્ના.

Verse 58

भेरुण्डा वह्निवासिन्यो महावज्रेश्वरी तथा / दती च त्वरिता देवी नवमी कुलसुन्दरी

ભેરુન્ડા, વહ્નિવાસિન્યઃ, મહાવજ્રેશ્વરી; તેમજ દતી, ત્વરિતા દેવી, નવમી અને કુલસુંદરી.

Verse 59

नित्या नीलपताका च विजया सर्वमङ्गला / ज्वालामालिनिकाचित्रे दश पञ्च च कीर्तिताः

નિત્યા, નીલપતાકા, વિજયા, સર્વમંગલા અને જ્વાલામાલિનિકા—આ રીતે ‘ચિત્રે’માં દસ અને પાંચ, કુલ પંદર, કીર્તિત છે.

Verse 60

एताभिः सहिता देवी सदा सेवैकबुद्धिभिः / दुष्टं भण्डासुरं जेतुं निर्ययौ परमेश्वरी

આ બધાની સાથે, સેવામાં એકાગ્ર બુદ્ધિવાળાઓ સાથે પરમેશ્વરી દેવી દુષ્ટ ભંડાસુરને જીતવા માટે પ્રસ્થાન કરી।

Verse 61

मन्त्रिनाथा महाचक्रे गीतिं चक्रे रथोत्तमे / सप्तपर्वाणि चोक्तानि तत्र देव्याश्च ताः शृणु

મંત્રિનાથાએ તે ઉત્તમ રથના મહાચક્રમાં ગીતી રચી; ત્યાં દેવીના સાત પર્વો કહેવાયા છે—તે સાંભળો।

Verse 62

गेयचक्ररथे पर्वमध्यपीढनिकेतना / संगीतयोगिनी प्रोक्ता श्रीदेव्या अतिवल्लभा

ગેયચક્ર રથના પર્વમધ્ય પીઠમાં નિવાસ કરનારી, ‘સંગીતયોગિની’ તરીકે કહેવાયેલી, શ્રીદેવીને અત્યંત પ્રિય છે।

Verse 63

तदेव प्रथमं पर्व मन्त्रिण्यास्तु निवासभूः / अथ द्वितीयपर्वस्था गेयचक्रे रथोत्तमे

એ જ પ્રથમ પર્વ મંત્રિણીનું નિવાસસ્થાન છે; ત્યારબાદ દ્વિતીય પર્વ તે ઉત્તમ ગેયચક્ર રથમાં સ્થિત છે।

Verse 64

रतिः प्रीतिर्मनोजा च वीणाकार्मुकपाणयः / तमालश्यामलाकारा दानवोन्मूलनक्षमाः

રતિ, પ્રીતિ અને મનોજા—જેનાં હાથમાં વીણા અને ધનુષ છે; તમાલવૃક્ષ સમ શ્યામ આકારવાળા, દાનવોનું ઉન્મૂલન કરવા સમર્થ છે।

Verse 65

तृतीयपर्वसंरूढा मनोभूबाणदेवता / द्राविणी शोषिणी चैव बन्धिनी मोहिनी तथा

તૃતીય પર્વ પર આરુઢ, મનોભવના બાણોની દેવતાઓ—દ્રાવિણી, શોષિણી, બંધિણી અને મોહિણી.

Verse 66

उन्मादिनीति पञ्चैता दीप्तकार्मुकपाणयः / तत्र पर्वण्यधस्तात्तु वर्तमाना महौजसः

‘ઉન્માદિની’ સહિત આ પાંચેયના હાથમાં દીપ્ત ધનુષ છે; તે પર્વના નીચે ભાગે મહાતેજસ્વી બની સ્થિત છે.

Verse 67

कामराजश्च कन्दर्पौं मन्मथो मकरध्वजः / मनोभवः पञ्चमः स्यादेते त्रैलोक्यमोहनाः

કામરાજ, કંદર્પ, મન્મથ, મકરધ્વજ—અને પાંચમો મનોભવ; એ બધા ત્રિલોકને મોહીત કરનાર છે.

Verse 68

कस्तूरीतिलकोल्लासिभालामुक्ताविराजिताः / कवचच्छन्नसर्वाङ्गाः पलाशप्रसवत्विषः

કસ્તૂરી તિલકથી ઝળહળતા ભાલ, મુક્તાથી શોભિત; કવચથી ઢંકાયેલા સર્વ અંગ, પલાશ પુષ્પ જેવી કાંતિ ધરાવે છે.

Verse 69

पञ्चकामा इमे प्रोक्ता भण्डासुरवधार्थिनः / जेयचक्ररथेन्द्रस्य चतुर्थं पर्व संश्रिताः

આ ‘પંચકામ’ કહેવાયા છે, ભંડાસુરના વધને ઇચ્છનાર; જેયચક્ર રથેન્દ્રના ચોથા પર્વમાં આશ્રિત છે.

Verse 70

ब्रह्मीमुख्यास्तु पूर्वोक्ताश्चण्डिका त्वष्टमी परा / तत्र पर्वण्यधस्ताच्च लक्ष्मीश्चैव सरस्वती

પૂર્વે કહેલી દેવીઓમાં બ્રાહ્મી વગેરે મુખ્ય છે; અને અષ્ટમીમાં પરા ચંડિકા છે. તે પર્વમાં નીચે તરફ લક્ષ્મી તથા સરસ્વતી પણ છે.

Verse 71

रतिः प्रीतिः कीर्तिशान्ती पुष्टिस्तुष्टिश्च शक्तयः / एताश्चक्रोधरक्ताक्ष्यो दैत्यं हन्तुं महाबलम्

રતિ, પ્રીતિ, કીર્તિ, શાંતિ, પુષ્ટિ અને તુષ્ટિ—આ શક્તિઓ છે. ક્રોધથી રક્તનેત્ર બની, એ દેવીઓ મહાબળવાન દૈત્યને હણવા નીકળી.

Verse 72

कुन्तचक्रधराः प्रोक्ताः कुमार्यः कुंभसंभव / पञ्चमं पर्व संप्राप्ता वामाद्याः षोडशापराः

હે કુંભસંભવ! તે કુમારીઓ ભાલા અને ચક્ર ધારણ કરનારી કહેવાય છે. પાંચમા પર્વે વામા વગેરે અન્ય સોળ (કુમારીઓ) પ્રગટ થઈ.

Verse 73

गीतिं चक्रू रथेन्द्रस्य तासां नामानि मच्छृणु / वामा ज्येष्टा च रौद्री च शान्तिः श्रद्धा सरस्वती

તેઓએ રથેન્દ્ર માટે ગীতি ગાઈ; હવે તેમના નામો મારી પાસેથી સાંભળો—વામા, જ્યેષ્ઠા, રૌદ્રી, શાંતિ, શ્રદ્ધા અને સરસ્વતી.

Verse 74

श्रीभूशाक्तिश्च लक्ष्मीश्च सृष्टिश्चैव तु मोहिनी / तथा प्रमाथिनी चाश्वसिनी वीचिस्तथैव च

શ્રી-ભૂ-શક્તિ, લક્ષ્મી, સૃષ્ટિ અને મોહિની; તેમજ પ્રમાથિની, આશ્વસિની અને વીચિ પણ (તેમામાં છે).

Verse 75

विद्युन्मालिन्यथ सुरानन्दाथो नागबुद्धिका / एतास्तु कुरविन्दाभा जगत्क्षोभणलंपटाः

વિદ્યુન્માલિની, સુરાનંદા અને નાગબુદ્ધિકા—આ બધી કુરવિંદ સમી કાંતિ ધરાવતી, જગતને ક્ષોભિત કરવા લંપટ છે।

Verse 76

महासरसमन्नाहमादधानाः पदेपदे / वज्रकङ्कटसंछन्ना अट्टहासोज्ज्वलाः परे / वज्रदण्डौ शतघ्नीं च संबिभ्राणा भुशुण्डिकाः

પ્રત્યેક પગલે મહાસરસ સમો સન્નાહ ધારણ કરી, વજ્રકંકટથી ઢંકાયેલા, અট্টહાસથી તેજસ્વી; વજ્રદંડ, શતઘ્ની અને ભુશુણ્ડિકા ધારણ કરે છે।

Verse 77

अथ गीतिरथेन्द्रस्य षष्ठं पर्व समाश्रिताः / असिताङ्गप्रभृतयो भैरवाः शस्त्रभीषणाः

પછી ગીતિરથೇಂದ್ರના છઠ્ઠા પર્વને આશ્રય કરીને, અસિતાંગ વગેરે ભૈરવો શસ્ત્રોથી ભયંકર બની પ્રગટ થયા।

Verse 78

त्रिशिखं पानपात्रं च बिभ्राणा नीलवर्चसः / असिताङ्गो रुरुश्चण्डः क्रोध उन्मत्तभैरवः

નીલ તેજવાળા તેઓ ત્રિશિખ અને પાનપાત્ર ધારણ કરે છે—અસિતાંગ, રુરુ, ચંડ, ક્રોધ અને ઉન્મત્તભૈરવ।

Verse 79

कपाली भीषणश्चैव संहारश्चाष्ट भैरवाः / अथ गीतिरथेन्द्रस्य सप्तमं पर्व संश्रिताः

કપાલી, ભીષણ અને સંહાર—આ રીતે આઠ ભૈરવો; પછી તેઓ ગીતિરથೇಂದ್ರના સાતમા પર્વને આશ્રયે ગયા।

Verse 80

मातङ्गी सिद्धलक्ष्मीश्च महामातङ्गिकापि च / महती सिद्धलक्ष्मीश्च शोणा बाणधनुर्धराः

માતંગી, સિદ્ધલક્ષ્મી, મહામાતંગિકા તથા મહતી સિદ્ધલક્ષ્મી—અને શોણા, જે બાણ અને ધનુષ ધારણ કરે છે.

Verse 81

तस्यैव पर्वणो ऽधस्ताद्गणपः क्षेत्रपस्तथा / दुर्गांबा बटुकश्चेंव सर्वे ते शस्त्रपाणयः

એ જ પર્વના નીચે ગણપ અને ક્ષેત્રપાલ છે; દુર્ગાંબા અને બટુક પણ—તે બધા શસ્ત્રધારી છે.

Verse 82

तत्रैव पर्वणो ऽधस्ताल्लक्ष्मीश्चैव सरस्वती / शङ्खः पद्मो निधिश्चैव ते सर्वे शस्त्रपाणयः

ત્યાં જ તે પર્વના નીચે લક્ષ્મી અને સરસ્વતી છે; શંખ, પદ્મ અને નિધિ પણ—તે બધા શસ્ત્રધારી છે.

Verse 83

लोकद्विषं प्रति क्रुद्धा भण्डं चण्डपराक्रमम् / शक्रादयश्च विष्म्वन्ता दश दिक्चक्रनायकाः

લોકદ્વેષી પ્રત્યે ક્રોધિત થઈ, ભયંકર પરાક્રમી ભંડને સામનો કર્યો; અને શક્ર આદિ દશ દિશાચક્રના નાયકો આશ્ચર્યચકિત થયા.

Verse 84

शक्तिरूपास्तत्र पर्वण्यधस्तात्कृतसंश्रयाः / वज्रे शक्तिं कालदण्डमकिं पाशं ध्वजं तथा

ત્યાં તે પર્વના નીચે શક્તિરૂપા દેવીઓ આશ્રય લઈને સ્થિત થઈ—વજ્ર, શક્તિ, કાલદંડ, અંકુશ, પાશ અને ધ્વજ ધારણ કરીને.

Verse 85

गदां त्रिशूलं दर्भास्त्रं वज्रं च दधतस्त्वमी / सेवन्ते मन्त्रिनाथां तां नित्यं भक्तिसमन्विताः

તેઓ ગદા, ત્રિશૂલ, દર્ભાસ્ત્ર અને વજ્ર ધારણ કરીને, ભક્તિથી યુક્ત થઈ નિત્ય મંત્રિણીનાથા દેવીની સેવા કરે છે।

Verse 86

भण्डासुरान्दुर्दुरूढान्निहन्तुं विश्वकण्टकान् / मन्त्रिनाथाश्रयद्वारा ललिताज्ञापनोत्सुकाः

જગતના કાંટા સમા દુર્દમ ભંડાસુરોને સંહારવા, તેઓ મંત્રિણીનાથાના આશ્રય દ્વારા લલિતા દેવીની આજ્ઞા મેળવવા ઉત્સુક છે।

Verse 87

गीतिचक्ररथोपान्ते दिक्पालाः संश्रयं ददुः / सर्वेषां चैव देवानां मन्त्रिणी द्वारतः कृता

ગીતી-ચક્રરથની પાસે દિક્પાલોએ આશ્રય લીધો; અને સર્વ દેવતાઓ માટે મંત્રિણીને દ્વારપાલિકા રૂપે સ્થાપિત કરવામાં આવી।

Verse 88

विज्ञापना महादेव्याः कार्यसिद्धिं प्रयच्छति / राक्षी विज्ञापना चेति प्रधानद्वारतः कृता

મહાદેવીને કરેલી વિનંતી કાર્યસિદ્ધિ આપે છે; તેથી ‘રાક્ષી’ અને ‘વિજ્ઞાપના’—આ બન્નેને મુખ્ય દ્વારે નિયુક્ત કરાયા।

Verse 89

यथा खलु फलप्राप्तिः सेवकानां हि जायते / अन्यथा कथमेतेषां सामर्थ्यं ज्वलितौजसः

સેવકોને જેમ ફળપ્રાપ્તિ થાય છે તેમ જ થાય; નહિતર જ્વલંત તેજ ધરાવનારાં આ લોકોનું સામર્થ્ય કેવી રીતે સિદ્ધ થાય?

Verse 90

अपधृष्यप्रभावायाः श्रीदेव्या उपसर्पणे / सा हि संगीतविद्येति श्रीदेव्या अतिवल्लभा

અપરાજેય પ્રભાવવાળી શ્રીદેવીની સમીપે ઉપસર્પણ કરતાં, તે ‘સંગીતવિદ્યા’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને શ્રીદેવીને અતિ પ્રિય છે।

Verse 91

नातिलङ्घति च क्वापि तदुक्तं कार्यसिद्धिषु / श्रीदेव्याःशक्तिसाम्राज्ये सर्वकर्माणि मन्त्रिणी

કાર્યસિદ્ધિમાં તે કહેલું ક્યાંય પણ લંઘતી નથી; શ્રીદેવીના શક્તિ-સામ્રાજ્યમાં તે સર્વ કર્મોની મંત્રિણી છે।

Verse 92

अकर्त्तुमन्यथा कर्तुं कर्तुं चैव प्रगल्भते / तस्मात्सर्वे ऽपि दिक्पालाः श्रीदेव्या जयकाङ्क्षिणः / तस्याः प्रधानभूतायाः सेवामेव वितन्वते

તે ન કરવાનું પણ કરી શકે છે અને કરેલું પણ અન્યથા કરી શકે છે; તેથી સર્વ દિક્પાલો શ્રીદેવીની જયકામના કરીને, તેની મુખ્ય શક્તિની સેવાજ વિસ્તારે છે।

Verse 93

इति श्रीललितादेव्याश्चक्रराजरथोत्तमे / पर्वस्थितानां देवीनां नामानि कथितान्यलम्

આ રીતે શ્રીલલિતાદેવીના ઉત્તમ ચક્રરાજ-રથમાં પર્વસ્થિત દેવીઓનાં નામો પૂરતાં રીતે કહ્યાં।

Verse 94

भण्डासुरस्य संहारे तस्या दिव्यायुधान्यपि / प्रोक्तानि गेयचक्रस्य पर्वदेव्याश्च कीर्तिताः

ભંડાસુરના સંહારમાં તેની દિવ્ય આયુધો પણ જણાવાયા, અને ગેયચક્રની પર્વદેવીઓ પણ કીર્તિત થઈ।

Verse 95

इमानि सर्वदेवीनां नामान्याकर्णयन्ति ये / सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते स्युर्विजयिनो नराः

જે સર્વ દેવીઓનાં આ નામો ભક્તિપૂર્વક સાંભળે છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ વિજયી પુરુષ બને છે.