Adhyaya 211: Methods for the Removal of Sin and the Eulogy of Prabodhinī Ekādaśī/Dvādaśī

Verse 1

पुनः पापनाशोपायवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं धर्मराजस्य नारदः ॥ इदं भावेन भक्त्या च पुनर्वचनमब्रवीत् ॥

De nuevo, la exposición de los medios para destruir el pecado. El hijo del ṛṣi dijo: Al oír Nārada esta auspiciosa declaración de Dharmarāja, con sentimiento y devoción reverente, volvió a pronunciar estas palabras.

Verse 2

नारद उवाच ॥ समः सर्वेषु भूतेषु स्थावरेषु चरेषु च ॥ धर्मराज महाबाहो पितृतुल्यपराक्रम ॥

Nārada dijo: «Eres imparcial con todos los seres, tanto los inmóviles como los móviles. Oh Dharmarāja, de brazos poderosos, cuyo valor es comparable al de los Pitṛs (Padres ancestrales)…»

Verse 3

ब्राह्मणानां हितार्थाय यदुक्तं मे प्रदक्षिणम् ॥ इदं श्रेयतमाख्यानं श्रुतं श्रुतपरं पदम् ॥

«Para el bienestar de los brāhmaṇas, lo que se me declaró acerca de la pradakṣiṇā: éste es un relato sumamente benéfico, oído como una enseñanza supremamente autorizada de la tradición.»

Verse 4

त्रयो वर्णा महाभाग यज्ञसामान्यभागिनः ॥ शूद्रा वेदपवित्रेभ्यो ब्राह्मणैस्तु बहिष्कृताः ॥

«Tres varṇas, oh afortunado, participan de las porciones comunes del sacrificio (yajña); pero los śūdras son excluidos por los brāhmaṇas de los ritos védicos de consagración.»

Verse 5

यथैव सर्वसमता तव भूतेषु मानद ॥ तथैव तेषामपि हि श्रेयो वाच्यं महामते ॥

«Así como muestras plena imparcialidad hacia los seres, oh dador de honor, así también debe declararse para ellos lo que es verdaderamente beneficioso, oh magnánimo.»

Verse 6

यथा कर्म हितं वाक्यं शूद्राणामपि कथ्यताम् ॥ यम उवाच ॥ अहं ते कथयिष्यामि चातुर्वर्ण्यस्य नित्यशः ॥

«Que se exponga, conforme a la acción y al deber, una enseñanza beneficiosa incluso para los śūdras.» Yama dijo: «Te explicaré, de manera constante, los principios perdurables relativos al orden de las cuatro varṇas.»

Verse 7

यद्धितं धर्मयुक्तं च नित्यं भवति सुव्रत ॥ केवलं श्रुतिसंयोगाच्छ्रद्धया नियमेन च ॥

Aquello que es beneficioso y conforme al dharma se vuelve perdurable, oh de buenos votos, por la unión con la sagrada tradición (śruti), por la fe y por la observancia disciplinada.

Verse 8

करोति पापनाशार्थमिदं वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ गावः पवित्रा मङ्गल्या देवानामपि देवताः ॥

Esto se realiza para destruir el pecado; lo declararé: escucha. Las vacas son purificadoras y auspiciosas, veneradas como divinidades incluso entre los dioses.

Verse 9

यस्ताः शुश्रूषते भक्त्या स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ सौम्ये मुहूर्ते संयुक्ते पञ्चगव्यं तु यः पिबेत् ॥

Quien las atiende (a las vacas) con devoción queda liberado de los pecados. Y quien beba pañcagavya en un muhūrta auspicioso y bien dispuesto (tiempo ritual)…

Verse 10

सर्वतीर्थफलṃ प्राप्य स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ प्रस्रवेण च यः स्नायाद्रोहिण्यां मानवॆ द्विज ॥

Habiendo obtenido el fruto de todos los tīrthas, queda liberado de los pecados. Y quien se bañe mediante un manantial que fluye (prasrava), en Rohiṇī, oh hombre, oh dos veces nacido (dvija)…

Verse 11

सर्वपापकृतान्दोषान्दहत्याशु न संशयः ॥ धेनुस्तनाद्विनिष्क्रान्तां धारां क्षीरस्य यो नरः ॥

Quema pronto las faltas nacidas de todos los pecados; no hay duda. El hombre que recibe o utiliza el chorro de leche que ha salido del pezón de la vaca…

Verse 12

शिरसा प्रतिगृह्णाति स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ ब्राह्मणस्तु सदा स्नातो भक्त्या परमया युतः ॥

Quien lo recibe con la cabeza inclinada queda liberado de los pecados. El brāhmaṇa, siempre purificado por el baño ritual, actúa dotado de devoción suprema.

Verse 13

नमस्येत्प्रयतो भूत्वा स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ उदयान्निःसृतं सूर्यं भक्त्या परमया युतः ॥

Habiéndose vuelto disciplinado, debe inclinarse en reverencia; queda liberado de los pecados, venerando al Sol que surge al amanecer, dotado de devoción suprema.

Verse 14

नमस्येत्प्रयतो भूत्वा स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ दध्यक्षताञ्जलीभिस्तु त्रिभिः पूजयते शुचिः ॥

Habiéndose vuelto disciplinado, debe inclinarse; queda libre de los pecados. Siendo puro, adora con tres puñados (añjalis) de cuajada mezclada con akṣata (arroz sin descascarillar).

Verse 15

तस्य भानुः प्रसन्नश्च ह्यशुभं यत्समर्जितम् ॥ तस्य भानुः स संदह्य दूरीकुर्यात्सदा द्विज ॥

Para él el Sol se vuelve propicio; y cualquier inauspiciosidad acumulada, su Sol la quema y la aleja siempre, oh dos veces nacido.

Verse 16

तावकं दधिमिश्रं तु पात्रे औदुम्बरे स्थितम् ॥ सोमाय पौर्णमास्यां हि दत्वा पापैः प्रमुच्यते ॥

Pero, en el día de luna llena, habiendo ofrecido a Soma esa ofrenda mezclada con cuajada y puesta en un recipiente de madera de udumbara, uno queda liberado de los pecados.

Verse 17

अरुन्धतीं बुधं चैव तथा सर्वान्महामुनीन् ॥ अभ्यर्च्य वेदविधिना तेभ्यो दत्त्वा च तावकम् ॥

Habiendo honrado debidamente a Arundhatī y a Budha, y asimismo a todos los grandes sabios, conforme al rito védico, y habiéndoles ofrecido también aquella oblación, (se alcanza la purificación).

Verse 18

एकाग्रमानसो भूत्वा यो नमस्येत्कृताञ्जलिः ॥ किल्बिषं तस्य वै सर्वं तत्क्षणादेव नश्यति ॥

Quien, con la mente concentrada en un solo punto, se postra con las manos unidas en añjali, en verdad toda su mancha moral (kilbiṣa) se desvanece en ese mismo instante.

Verse 19

विषुवेषु च योगेषु शुचिर्दत्त्वा पयो नरः ॥ तस्य जन्मकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥

En los viṣuva (equinoccios y solsticios) y en los días de auspicioso yoga, una persona, estando pura, al dar leche, ve perecer en ese mismo instante el pecado acumulado desde el nacimiento.

Verse 20

प्राचीनीग्राङ्कुशान् कृत्वा स्थापयित्वा वृषं नरः ॥ द्विजैः सह नमस्कृत्य सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

Habiendo dispuesto los marcadores a modo de aguijones (aṅkuśa) orientados al este, e instalado un toro, una persona, tras postrarse junto con los dvija (dos veces nacidos), queda liberada de todos los pecados.

Verse 21

दक्षिणावर्तसव्येन कृत्वा प्राक्स्रोतसं नदीम् ॥ कृत्वा अभिषेकं विधिवत्ततः पापात्प्रमुच्यते ॥

Habiendo dispuesto el rito con el giro hacia la derecha (dakṣiṇāvarta), orientando hacia el este la corriente del río, y habiendo realizado el abhiṣeka conforme a la norma, después de ello uno queda libre de pecado.

Verse 22

दक्षिणावर्तशङ्खेन कृत्वा चैव करे जलम् ॥ शिरसा तद्गृहीत्वा तु विप्रो हृष्टमनाः शुचिः ॥

Por medio de una caracola de giro hacia la derecha tomó agua en su mano; y luego, al recibirla sobre su cabeza, el brāhmaṇa—puro y con el ánimo jubiloso—cumple el rito.

Verse 23

तस्य जन्मकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ प्राक्स्रोतसं नदीं गत्वा नाभिमात्रजले स्थितः ॥

El pecado acumulado desde el nacimiento se destruye en ese mismo instante; yendo a un río de corriente hacia el oriente, permanece en el agua hasta el ombligo.

Verse 24

स्नात्वा कृष्णतिलैर्मिश्राः दद्यात्सप्ताञ्जलीर्नरः ॥ प्राणायामत्रयं कृत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ॥

Después de bañarse, el hombre debe ofrecer siete puñados de agua mezclada con sésamo negro; tras realizar tres ciclos de prāṇāyāma, sea un brahmacārin, con los sentidos dominados.

Verse 25

यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ अच्छिद्रपद्मपत्रेण सर्वरत्नोदकेन तु ॥

El pecado cometido a lo largo de la vida se destruye en ese mismo instante; (esto se realiza) con una hoja de loto sin perforación y con el agua llamada «agua de todas las joyas».

Verse 26

त्रिधा यस्तु नरः स्नायात्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतरं मुने ॥

Pero el hombre que se baña tres veces queda liberado de todos los pecados. Y además te diré algo—más secreto que lo secreto, oh sabio.

Verse 27

कार्त्तिकेऽमलपक्षे तु स्मृता ह्येकादशी तिथिः ॥ भुक्तिमुक्तिप्रदा या तु नाम्ना ख्याता प्रबोधिनी ॥

En Kārttika, en la quincena luminosa y pura, se recuerda el tithi de Ekādaśī: ella concede bienestar mundano y liberación, y es célebre con el nombre de Prabodhinī.

Verse 28

ये उपोष्यन्ति विधिवन्नारायणपरायणाः ॥ न तेषामशुभं किञ्चिज्जन्मकोटिकृतं मुने ॥

Quienes ayunan conforme a la norma, entregados a Nārāyaṇa: para ellos no queda ninguna inauspiciosidad, aunque se haya acumulado durante crores de nacimientos, oh sabio.

Verse 29

एकादशीं समाश्रित्य पुरा पृष्टो महेश्वरः ॥ वाराहरूपी धरया सर्वलोकहिताय वै ॥

Antaño, con referencia a Ekādaśī, se interrogó a Maheśvara; y Dharā (la Tierra) habló al que estaba en forma de Varāha, ciertamente para el bien de todos los mundos.

Verse 30

धरण्युवाच ॥ अस्मिन्कलियुगे घोरे नराः पापरताः प्रभो ॥ ब्रह्मस्वहरणे युक्ता तथा ब्राह्मणघातकाः ॥

Dharā dijo: «En este terrible Kali-yuga, los hombres están entregados al pecado, oh Señor: se ocupan en robar lo consagrado a Brahman y, asimismo, en matar a los brāhmaṇas».

Verse 31

गुरुद्रोहरता देव मित्रद्रोहरतास्तथा ॥ स्वामिद्रोहरताश्चैव परदाराभिमर्शकाः ॥

Son traicioneros con los maestros, oh Dios, y también traicioneros con los amigos; traicioneros asimismo con sus señores, y transgresores que se acercan a las esposas ajenas.

Verse 32

परद्रव्यापहरणे संसक्ताश्च सुरेश्वर ॥ अभक्ष्यभक्षणरता वेदब्राह्मणनिन्दकाः

Oh Señor de los dioses, hay quienes se entregan a robar los bienes ajenos; se complacen en comer lo prohibido y ultrajan a los Vedas y a los brāhmaṇas.

Verse 33

दाम्भिका भिन्नमर्यादा नायमस्तीति वादिनः ॥ असत्प्रतिग्रहे सक्ता अगम्यागमने रताः

Son hipócritas, quebrantan los límites establecidos; sostienen que «este orden moral no existe»; se apegan a la aceptación indebida de dádivas y se deleitan en acercarse carnalmente a quienes no deben.

Verse 34

एतैश्चान्यैश्च पापैश्च संसक्ता ये नरा विभो ॥ किमासाद्य गतिर्देव तेषां वद सुरेश्वर

Oh poderoso, esos hombres enredados en estos y otros pecados: ¿al alcanzar qué, oh dios, es su destino? Dímelo, oh Señor de los dioses.

Verse 35

श्रीवराह उवाच ॥ साधु देवि महाभागे यत्पृष्टोऽहं वरानने ॥ रहस्यं ते प्रवक्ष्यामि लोकानां हितकाम्यया

Śrī Varāha dijo: Bien preguntado, oh Devī de gran fortuna, oh de bello rostro. Te declararé una enseñanza secreta, con la intención de procurar el bienestar de los mundos.

Verse 36

महापातकयुक्ता ये नराः सुकृतवर्जिताः ॥ तेषां मया हितार्थाय निर्मितं तच्छृणुष्व मे

Aquellas personas cargadas de grandes transgresiones y privadas de méritos: para su bien he establecido un medio; escucha eso de mí.

Verse 37

तामुपोष्य नरा भद्रे महापापरताश्च ये ॥ पुण्यपापविनिर्मुक्ता गच्छन्ति पदमव्ययम्

Oh noble señora, aquellos hombres —incluso los entregados a grandes pecados—, tras ayunar conforme a esa observancia, quedan libres tanto del mérito como del pecado y alcanzan el estado imperecedero.

Verse 38

उपायोऽतः परो नान्यो विद्यते हि वसुन्धरे ॥ एकादशीं विना येन सर्वपापक्शयो भवेत्

Oh Vasundharā, no existe un medio más alto que éste; fuera de Ekādaśī, por la cual se produce la destrucción de todos los pecados, no se halla otro medio.

Verse 39

यथा शुक्ला तथा कृष्णा ह्युपोष्या सा प्रयत्नतः ॥ शुक्ला भक्तिप्रदा नित्यं कृष्णा मुक्तिं प्रयच्छति

Así como la Ekādaśī de la quincena luminosa, así también la de la quincena oscura debe observarse con empeño. La luminosa concede siempre devoción; la oscura otorga liberación.

Verse 40

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्त्तव्या द्वादशी सदा ॥ यदीच्छेद्वैष्णवं लोकं गन्तुं वै भूतधारिणि

Por tanto, con todo empeño, debe observarse siempre Dvādaśī, si se desea ir al mundo vaiṣṇava, oh portadora de los seres (Tierra).

Verse 41

मनसा वचसा चैव कर्मणा समुपार्जितम् ॥ पापं मासकृतं पुंसां दहत्येकादशी कृता

El pecado acumulado por las personas durante un mes—por mente, por palabra y por obra—es quemado cuando se observa Ekādaśī.

Verse 42

दहन्तीह पुराणानि भूयोभूयो वरानने ॥ न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं सम्प्राप्ते हरिवासरे

Oh de bello rostro, comer en esa ocasión quema una y otra vez los méritos proclamados en los Purāṇas; cuando ha llegado el Harivāsara, no se debe comer—no se debe comer.

Verse 43

यदीच्छथ नराः गन्तुं तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं तदा केशववासरे

Si las personas desean ir a la morada suprema de Viṣṇu, entonces—en el día sagrado de Keśava—no se debe comer, no se debe comer.

Verse 44

ऊर्ध्वबाहुर्विरौम्येष प्रलापं मे शृणुष्व तम् ॥ आराधयस्व विश्वेशमेकादश्यामतन्द्रितः

Alzando mis brazos, lo proclamo; escucha mi declaración: adora a Viśveśa en Ekādaśī, sin negligencia.

Verse 45

न शङ्खेन पिबेत्तोयं न हन्यान्मत्स्यसूकरौ ॥ एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोऽपि

No se debe beber agua usando una caracola; no se debe matar peces ni jabalíes. En Ekādaśī no se debe comer—en cualquiera de las dos quincenas (creciente o menguante).

Verse 46

किं तेन न कृतं पापं दुर्वृत्तेनात्मघातिना ॥ एकादश्यां विशालाक्षि भुक्तं येन विजानता

Oh de grandes ojos, ¿qué pecado no ha cometido esa persona de mala conducta y destructora de sí misma, que comió a sabiendas en Ekādaśī?

Verse 47

एकादशीं च यः शुक्लामसमर्थं उपोषितुम् ॥ तदा नक्तं प्रकर्तव्यं तथाऽयाचितमेव वा

Y si alguien no puede ayunar en la Ekādaśī de la quincena luminosa (śukla-pakṣa), entonces debe observar el nakta, es decir, una comida nocturna; o bien tomar únicamente lo no solicitado (ayācita).

Verse 48

एकभक्तेन दानेन कर्तव्यं द्वादशीव्रतम् ॥ न करोति यदा भूमे व्रतं वा दानमेव वा

El voto de Dvādāśī debe cumplirse con una sola comida (eka-bhakta) y con la dádiva (dāna). ¡Oh Tierra!, cuando uno no realiza ni el voto ni siquiera la dádiva—

Verse 49

एका सा द्वादशी पुण्या उपोष्या सा प्रबोधिनी ॥ तस्यामाराध्य विश्वेशं जगतामीश्वरश्वरम्

Esa única Dvādāśī es santa y meritoria; debe ayunarse en ella: es Prabodhinī. En ese día, tras adorar a Viśveśa, el Señor de los señores de los mundos—

Verse 50

प्राप्नोति सकलं चैतद्द्वादशद्वादशीफलम् ॥ पूर्वाभाद्रपदायोगे सैव या द्वादशी भवेत

Se alcanza todo esto—el fruto de doce Dvādāśīs—cuando esa misma Dvādāśī ocurre en conjunción con Pūrvābhādrapadā (yoga del nakṣatra).

Verse 51

अतीव महती तस्यां सर्वं कृतमिहाक्षयम् ॥ उत्तराभाद्रसहिता यदि सैकादशी भवेत

En tal ocasión es sumamente grandioso; todo lo que se hace aquí se vuelve imperecedero, si esa Ekādaśī ocurre junto con Uttarābhādrapadā.

Verse 52

तदा कोटिगुणं पुण्यं केशवात् लभते फलम् ॥ सकृद्देवेऽर्च्चिते तस्यां लभते भूतधारिणि

Entonces el mérito se multiplica diez millones de veces; de Keśava se obtiene su fruto. Oh Bhūtadhāriṇī (Sostenedora de los seres, la Tierra), al adorar al Deva una sola vez en ese día, se alcanza el resultado.

Verse 53

यथा प्रबोधिनी पुण्या तथा यस्यां स्वपेद्धरिः ॥ उपोष्या हि महाभागे त्वनन्तफलदा हि सा

Así como el día de Prabodhinī es meritorio, así también lo es aquel día en que se dice que Hari duerme. Oh noble, debe observarse con ayuno, pues es dador de frutos sin fin.

Verse 54

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन द्वादशीं समुपोषयेत् ॥ यदीच्छेत्तु विशालाक्षि शाश्वतीं गतिमात्मनः

Por ello, con todo empeño debe observarse plenamente el ayuno en Dvādaśī. Oh de ojos amplios, si se desea para uno mismo un destino eterno, éste es el medio.

Verse 55

एकादशी सोमयुता कार्त्तिके मासि भामिनि ॥ उत्तराभाद्रसंयोगे अनन्तफलदा हि सा

Oh radiante, cuando Ekādaśī en el mes de Kārttika se une con el lunes y coincide con la conjunción de Uttarabhādrapadā, esa observancia es en verdad dadora de frutos sin fin.

Verse 56

तस्यां यत्क्रियते भद्रे तदनन्तगुणं स्मृतम् ॥ एकादशी भौमयुता यदा स्याद्भूतधारिणि

Oh auspiciosa, cuanto se haga en esa ocasión se recuerda como de multiplicación infinita. Oh Bhūtadhāriṇī (Tierra, sostenedora de los seres), cuando Ekādaśī se une con el martes (Bhauma)…

Verse 57

स्नात्वा देवे समभ्यर्च्य प्राप्नोति परमं फलम् ॥ प्राप्नोति सकलं चैव द्वादशद्वादशीफलम्

Habiéndose bañado y habiendo rendido culto debidamente al Deva, se alcanza el fruto supremo. En verdad, se obtiene por completo el fruto del rito de Dvādaśa y de Dvādaśī.

Verse 58

जलपूर्णं तथा कुम्भं स्थापयित्वा विचक्षणः ॥ पञ्चरत्नसमोपेतं घृतपात्रयुतं तथा

Tras colocar un kumbha lleno de agua, el practicante prudente lo dispone provisto de las cinco gemas, y asimismo acompañado de un recipiente de ghee.

Verse 59

तस्योपरि न्यसेन्मत्स्यस्वरूपं तु जनार्दनम् ॥ निष्कमात्रसुवर्णेन घटितं तु वरानने

Sobre ello debe colocarse a Janārdana en la forma de Matsya. Oh de bello rostro, ha de ser confeccionado en oro con la medida de un niṣka.

Verse 60

पञ्चामृतेन संस्नाप्य कुंकुमेन विलेपितम् ॥ पीतवस्त्रयुगच्छन्नं छत्रोपानद्युगान्वितम्

Habiéndolo bañado con pañcāmṛta y ungido con kunkuma, debe cubrirse con un par de vestiduras amarillas y proveerse de un parasol y un par de sandalias.

Verse 61

पूजयेत् कमलैर्देवि मद्भक्तः संयतेन्द्रियः ॥ मत्स्यं कूर्मं वराहं च नरसिंहं च वामनम्

Oh diosa, mi devoto—con los sentidos refrenados—debe adorar con lotos, recordando a Matsya, Kūrma, Varāha, Narasiṁha y Vāmana.

Verse 62

रामं रामं च कृष्णं च बुद्धं चैव च कल्किनम् ॥ एवं दशावतारांश्च पूजयेद्भक्तिसंयुतः ॥

Dotado de devoción, uno debe adorar a Rāma, a Rāma, a Kṛṣṇa, a Buddha y también a Kalkin; así se honra a los diez avatāras.

Verse 63

रात्रौ चोत्थापनं कार्यं देवदेवस्य सुव्रते ॥ प्रभाते विमले स्नात्वा भक्त्या सम्पूज्य केशवम् ॥

Oh tú de buen voto, por la noche debe realizarse el rito de despertar para el Dios de dioses; al alba, tras bañarse en pureza, adórese a Keśava con devoción.

Verse 64

अनेनैव विधानेन कुर्यादेकादशीव्रतम् ॥ तस्य पुण्यं भवेद्यत्तु तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

Por este mismo procedimiento debe emprenderse el voto de Ekādaśī. Y el mérito que de ello surge, escúchalo, oh Vasundharā.

Verse 65

पुष्पधूपादिनैवेद्यैः फलैर्नानाविधैः शुभैः ॥ ततस्तु पूजयेद्विद्वानाचार्यं भक्तिसंयुतः ॥

Con ofrendas como flores, incienso, oblaciones de alimento y diversos frutos auspiciosos, entonces el sabio, dotado de devoción, debe honrar al maestro (ācārya).

Verse 66

अलङ्कारोपहारैश्च वस्त्राद्यैश्च स्वशक्तितः ॥ पूजयित्वा विधानेन तं देवं प्रतिपादयेत् ॥

Con ornamentos y dones, y con vestiduras y demás según la propia capacidad, habiéndolo adorado conforme al rito, debe presentarse formalmente y entregarse esa deidad (según lo prescrito).

Verse 67

जगदादिर्जगद्रूपो जगदादिरनादिमान् ॥ जगदादिर्जगद्योनिः प्रीयतां मे जनार्दनः ॥

Origen del mundo, forma misma del mundo; origen del mundo, sin comienzo; origen del mundo, matriz y fuente del mundo: que Janārdana se complazca en mí.

Verse 68

यदि वक्त्रसहस्राणां सहस्राणि भवन्ति तैः ॥ सङ्ख्यातुं नैव शक्यन्ते प्रबोधिन्यास्तथा गुणाः ॥

Aunque hubiera miles y miles de bocas, ni aun con ellas sería posible enumerar por completo las cualidades de Prabodhinī.

Verse 69

तथाप्युद्देशमात्रेण शक्त्या वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ चन्द्रतारार्कसङ्काशमधिष्ठायानुजीविभिः ॥

Aun así, sólo a modo de breve indicación, según mi capacidad los describiré: escucha. (Se alcanza) un estado resplandeciente como la luna, las estrellas y el sol, morando allí junto con los asistentes dependientes.

Verse 70

सहैव यानमागच्छेन्मम लोकं वसुन्धरे ॥ ततः कल्पसहस्रान्ते सप्तद्वीपेश्वरो भवेत् ॥

Oh Vasundharā, junto con un vehículo celeste llegaría a mi mundo; y luego, al término de mil kalpas, llegaría a ser soberano de los siete continentes (saptadvīpa).

Verse 71

आयुरारोग्यसम्पन्नो जन्मातीतो भवेत् ततः ॥ ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः ॥

Después, uno queda dotado de larga vida y salud, y llega a estar más allá del (re)nacimiento. Incluso quien ha matado a un brāhmaṇa, quien bebe embriagantes, el ladrón y quien viola el lecho del maestro (grave transgresión sexual) quedan comprendidos en el alcance de esta eficacia.

Verse 72

पश्ये च धीमानधनोऽपि भक्त्या स्पृशेन्मनुष्यं इह चिन्त्यमानः॥ शृणोति भक्तस्य मतिं ददाति विकल्मषः सोऽपि दिवं प्रयाति॥

Veo que aun un sabio, aunque pobre, cuando es recordado aquí con devoción, puede ser tocado por un ser humano. Él escucha la intención del devoto y concede entendimiento; libre de impureza, esa persona también alcanza el estado celestial.

Verse 73

दुःस्वप्नः प्रशममुपैति पठ्यमाने माहात्म्ये भवभयहारके नरस्य॥ यः कुर्याद्व्रतवरमेतदव्ययाया बोधिन्याः किमुत फलं तु तस्य वाच्यम्॥

Los malos sueños se apaciguan cuando se recita el Māhātmya, que quita al ser humano el temor al devenir mundano. Si alguien emprendiera este excelente voto de la imperecedera Bodhinī, ¿cuánto más su fruto sería indecible?

Verse 74

ते धन्यास्ते कृतार्थाश्च तैरेव सुकृतं कृतम्॥ तैरात्मजन्म सफलं कृतं ये व्रतकाःरकाः॥

Benditos son; cumplidos están: por ellos, en verdad, se ha realizado el mérito. Por ellos su propio nacimiento ha sido hecho fructífero, los que ejecutan el voto.

Verse 75

नारायणाच्युतानन्त वासुदेवेत यो नरः॥ सततं कीर्त्तयेद्भूमे याति मल्लयतां प्रिये॥

Oh Tierra, quien entre los humanos alabe continuamente, recitando: «Nārāyaṇa, Acyuta, Ananta, Vāsudeva», ese, amada, alcanza la mallayatā.

Verse 76

किं पुनः श्रद्धया युक्तः पूजयेनमामनन्यधीः॥ गुरूपदिष्टमार्गेण याति मल्लयतां नरः॥

Cuánto más, entonces, una persona dotada de fe y de intención indivisa, que me adore: por el sendero enseñado por el gurú, esa persona alcanza la mallayatā.

Verse 77

तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरमिततेजसः॥ प्रयाणं ये च कुर्वन्ति ते पूज्याः सततं सुरैः॥

Quienes realizan los ritos de partida en la despedida de aquel Varāha del sacrificio—Viṣṇu de esplendor inconmensurable—son siempre dignos de honor, aun entre los dioses.

Verse 78

तस्मात् सुनियतैर्भाव्यं वैष्णवं मार्गमास्पदम्॥ दुर्ल्लभं वैष्णवत्वं हि त्रिषु लोकेषु सुन्दरी॥

Por ello, uno debe vivir con firme disciplina, tomando como fundamento el sendero vaiṣṇava. Pues la condición de vaiṣṇava es en verdad difícil de obtener en los tres mundos, oh hermosa.

Verse 79

जन्मान्तरसहस्रेषु समाराध्य वृषध्वजम्॥ वैष्णवत्वं लभेत्कश्चित्सर्वपापक्शये सति॥

A lo largo de miles de nacimientos, tras propiciar debidamente a Vṛṣadhvaja, alguien puede obtener la condición de vaiṣṇava, cuando se ha consumado la destrucción de todos los pecados.

Verse 80

पापक्शयमवाप्नोति चेश्वराराधने कृते॥ ज्ञानमन्विच्छता रुद्रं पूजयेत्परमेश्वरम्॥

Se alcanza la destrucción de los pecados cuando se ha realizado la adoración del Señor. Quien busca el conocimiento debe adorar a Rudra, el Señor supremo.

Verse 81

संस्मृतः कीर्तितो वापि दृष्टः स्पृष्टोऽपि वा प्रिये॥ पुनाति भगवद्भक्तश्चाण्डालोऽपि यदृच्छया॥

Oh amada, ya sea recordado, o alabado, o visto, o incluso tocado, el devoto del Señor purifica; aun un cāṇḍāla, si se le encuentra por azar, posee ese poder purificador.

Verse 82

एतज्ज्ञात्वा तु विद्वद्भिः पूजनीयो जनार्दनः॥ वेदोक्तविधिना भद्रे आगमोक्तेन वा सुधीः॥

Habiendo comprendido esto, los sabios deben adorar a Janārdana, ya sea según el rito enseñado en los Vedas o, oh bienaventurada, según el prescrito en los Āgamas; así debe obrar el prudente.

Verse 83

यम उवाच॥ एतच्छ्रुत्वा महाभागा धरणी संहितव्रता॥ समाराध्य जगन्नाथं विधिना तल्लयङ्गता॥

Yama dijo: Al oír esto, la afortunada Tierra (Dharaṇī), firme en su voto, adoró debidamente a Jagannātha conforme al rito prescrito, quedando absorta en Él.

Verse 84

महापातकभागी स्यात्सुगतिं नाप्नुयात्क्वचित्॥ उपवासासमर्थानां तथैव पृथुलोचने॥

Quien así obre sería partícipe de un gran pecado y no alcanzaría en parte alguna un buen destino; del mismo modo se declara respecto de quienes no pueden guardar ayuno, oh de ojos amplios.

Verse 85

अतो यत्नेन वै साध्यं वैष्णवत्वं विपश्चिता॥ ये वैष्णवा महात्मानो विष्णुपूजनतत्पराः॥

Por ello, oh perspicaz, debe cultivarse con empeño la disciplina vaiṣṇava; esos vaiṣṇavas, magnánimos, son los que se consagran a la adoración de Viṣṇu.

Verse 86

तेषां नैवास्त्ययं लोको यान्ति तत्परमं पदम्॥ ये सकृद्द्वादशीमेतामुपोष्यन्ति विधानतः॥

Para ellos, este mundo ya no es su destino final; van a la morada suprema: aquellos que, aunque sea una vez, ayunan en esta Dvādaśī conforme a la prescripción.

Verse 87

प्रबोधनाख्यां सुधियस्ते यान्ति परमं पदम्॥ न यमं यातनादण्डान्नरकं न च किङ्करान्॥

Los sabios, habiendo observado la Dvādaśī llamada Prabodhanā, alcanzan la morada suprema; no se encuentran con Yama, ni con los castigos de tormento, ni con el infierno, ni con sus servidores.

Verse 88

पश्यन्ति द्विजशार्दूल इति सत्यं मयोदितम्॥ एतत्ते सर्वमाख्यातं यथादृष्टं यथाश्रुतम्॥

«No ven nada de eso, oh tigre entre los dos veces nacidos»—ésta es la verdad que he declarado. Todo esto te ha sido relatado, tal como lo vi y tal como lo oí.

Verse 89

कथितं मे महाभाग यत्त्वया परिपृच्छितम्॥ स्वयम्भुवा यथा प्रोक्तं गुह्याख्यानं महामुने॥

Oh afortunado, lo que preguntaste ha sido dicho por mí: este relato secreto, tal como fue pronunciado por Svayambhū (Brahmā), oh gran sabio.

Verse 90

तत्ते सर्वं समासेन व्याख्यातं धर्मवत्सल॥

Todo ello te ha sido explicado en resumen, oh amante del dharma.

Verse 91

यावज्जीव कृतात्पापात्तत्क्षणादेव मुच्यते॥ लाङ्गूलेनोद्धृतं तोयं मूर्ध्ना गृह्णाति यो नरः॥

Una persona queda liberada de inmediato del pecado cometido a lo largo de la vida: aquel que recibe sobre la cabeza el agua alzada por la cola (de Varāha).

Verse 92

द्विजं शुश्रूषते यस्तु तर्पयित्वातिभक्तितः ॥ नमस्येत्प्रयतो भूत्वा स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

Quien sirve devotamente a un dvija (brāhmaṇa), tras satisfacerlo con profunda bhakti, y luego—con disciplina—se postra con reverencia, queda liberado de los pecados.

Verse 93

या सा विष्णोः परा मूर्तिरव्यक्तानेकरूपिणी ॥ सा क्षिप्ता मानुषे लोके द्वादशी मुनिपुङ्गव ॥

Esa suprema manifestación de Viṣṇu—no manifiesta y, sin embargo, de muchas formas—ha sido establecida en el mundo humano como «Dvādāśī», oh el más excelso de los sabios.

Verse 94

या सा विष्णोः परा शक्तिरव्यक्तानेकरूपिणी ॥ सा मर्त्ये निर्मिता भूमे द्वादशीरूपधारिणी ॥

Ese poder supremo (śakti) de Viṣṇu—no manifiesto y de muchas formas—ha sido formado en el ámbito mortal, oh Tierra, llevando la forma de Dvādāśī.

Verse 95

स ब्रह्महा सुरापश्च स स्तेयी गुरुतल्पगः ॥ एकादश्यां तु यो भुङ्क्ते पक्षयोरुभयोऽपि ॥

Quien come en Ekādaśī—en cualquiera de las dos quincenas—ha de ser tenido por matador de un brāhmaṇa, bebedor de embriagantes, ladrón y violador del lecho del maestro.

Verse 96

शयने बोधने चैव हरेस्तु परिवर्तने ॥ उपोष्यैव विधानॆन नरो निर्मलतां व्रजेत् ॥

En las observancias del recostarse, despertar y volverse de Hari, una persona—ayunando según el rito prescrito—alcanza la pureza.

Verse 97

पुष्पैर्धूपैस्तथा दीपनैवद्यैर्विविधैरपि ॥ सम्पूज्यैवमलङ्कारैर्विविधैरुपशोभितम् ॥

Así, habiéndole rendido culto debidamente con flores, incienso, lámparas y diversas ofrendas de alimento, y habiéndolo adornado con variados ornamentos para realzar su esplendor—

Verse 98

पापान्येतानि सर्वाणि श्रवणेनैव नाशयेत् ॥

Todos estos pecados—con sólo oírlos—se harían desaparecer.

Verse 99

मामाराध्य तथा याति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ वैष्णवा हि महाभागाः पुनन्ति सकलं जगत् ॥

Habiéndome propiciado debidamente, uno llega asimismo a la suprema morada de Viṣṇu. Pues los vaiṣṇavas—en verdad, los muy afortunados—purifican al mundo entero.