Adhyaya 168: The Merit of Seeing Mathurā’s Guardian-Deity and a Catalog of Mathurā’s Sacred Geography

Verse 1

धरण्युवाच ॥ मथुरां रक्षते कोऽसौ क्षेत्रपालो व्यवस्थितः ॥ तेन दृष्टेन यत्पुण्यं कथयस्वाखिलं प्रभो ॥

Dharaṇī dijo: «¿Quién es ese guardián del recinto sagrado, dispuesto a proteger Mathurā? ¿Y qué mérito nace de verlo? Dímelo todo, oh Señor».

Verse 2

श्रीवराह उवाच ॥ दृष्ट्वा भूतपतिं देवं वरदं पापनाशनम् ॥ तस्य दर्शनमात्रेण मथुरायां फलं भवेत् ॥

Dijo Śrī Varāha: «Habiendo contemplado al Señor, amo de los seres—dador de dones y destructor del pecado—, por el solo hecho de verlo se obtiene en Mathurā el fruto del mérito religioso.»

Verse 3

पुरा वर्षसहस्रं तु तपस्तप्तं सुदारुणम् ॥ पूर्णे वर्षसहस्रे तु मया सन्तोषितो हरः ॥

«Antaño, durante mil años, se practicó una austeridad sumamente severa. Cuando se cumplieron los mil años, Hara (Śiva) quedó complacido conmigo.»

Verse 4

वरं वरय भद्रं ते यस्ते मनसि वर्तते ॥ ईश्वर उवाच ॥ सर्वगस्त्वं हि देवेश मया ज्ञातं सुनिश्चितम् ॥

«Elige un don—bienaventuranza para ti—cualquiera que habite en tu mente.» Dijo Īśvara: «Oh Señor de los dioses, tú eres en verdad omnipenetrante; esto lo sé con certeza.»

Verse 5

मथुरायां च देव त्वं क्षेत्रपालो भविष्यसि ॥ त्वयि दृष्टे महादेव मम क्षेत्रफलं भवेत् ॥

«Y en Mathurā, oh dios, serás el guardián del recinto sagrado. Al verte, oh Mahādeva, se obtendrá el fruto del mérito de mi región santa.»

Verse 6

अन्यथा नाप्नुयात् सिद्धिमेवं एतन्न संशयः ॥ येन यद्यादृशं पुण्यं कृतं तीर्थे प्रयत्नतः ॥

«De otro modo no se alcanzaría la perfección; así es, no hay duda. Por cualquier esfuerzo, cualquiera que sea el mérito producido en un vado de peregrinación (tīrtha) con diligencia…»

Verse 7

भजते मनुजः सिद्धिमात्मभावेन तादृशीम् ॥ मम क्षेत्रप्रवेशे च भूमिः संसारनाशिनी ॥

El hombre alcanza tal logro mediante la disposición interior (ātmabhāva). Y al entrar en mi sagrado kṣetra, la tierra es llamada destructora de la atadura del saṃsāra.

Verse 8

मथुरायां च मे स्थानं सदा देव प्रदीयताम् ॥ देवदेव वचः श्रुत्वा हरिर्वचनमब्रवीत् ॥

Y en Mathurā, que siempre me sea concedida una morada, oh dios. Al oír las palabras del dios de los dioses, Hari respondió con su palabra.

Verse 9

इन्द्रस्यैव पुरी रम्या यथा नाकेऽमरावती ॥ जम्बूद्वीपे तथोत्कृष्टा मथुरा मम वल्लभा ॥

Así como la encantadora ciudad de Indra en el cielo es Amarāvatī, así también en Jambūdvīpa, Mathurā —amada por mí— es la más excelsa.

Verse 10

न मया कथितं देवि ब्रह्मणश्च महात्मनः ॥ रुद्रस्य न मया पूर्वं कथितं च वसुन्धरे ॥

No lo he dicho, oh diosa, ni siquiera al magnánimo Brahmā; ni antes lo dije tampoco a Rudra, oh Vasundharā.

Verse 11

मया सुगोपितं पूर्वं गुह्याद्गुह्यतरं परम् ॥ अत्र क्षेत्रे पुरी रम्या सर्वरत्नविभूषिता ॥

Antes lo guardé muy bien: más secreto que lo secreto, supremo. En este kṣetra sagrado hay una ciudad encantadora, adornada con toda clase de joyas.

Verse 12

तस्यां तिष्ठन्ति तीर्थानि तानि वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ षष्टिकोटिसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च ॥

En esa región están establecidos los vados sagrados (tīrthas); los declararé: escucha. Su número es sesenta koṭis de millares, y también sesenta koṭis de centenas.

Verse 13

तीर्थसंख्या च वसुधे मथुरायां मयोदिता ॥ गोवर्द्धनं तथाक्रूरं द्वे कोटी दक्षिणोत्तरे ॥

Y el cómputo de los tīrthas, oh Tierra (Vasudhā), ha sido declarado por mí para Mathurā. En cuanto a Govardhana y también Ākrūra: dos koṭis, en las regiones del sur y del norte.

Verse 14

प्रस्कन्दनं च भाण्डीरं कुरुक्षेत्रसमानि षट् ॥ पुण्यात्पुण्यतरं श्रेष्ठमेतद्विश्रान्तिसंज्ञकम् ॥

Y Praskandana y Bhāṇḍīra: seis (tīrthas) comparables a Kurukṣetra. Superior, más meritorio que lo meritorio, esto es conocido con el nombre de «Viśrānti».

Verse 15

असिकुण्डं सवैकुण्ठं कोटितीर्थोत्तमं स्मृतम् ॥ अविमुक्तं सोमतीर्थं यमनं तिन्दुकं ततः ॥

Asikuṇḍa, Savaikuṇṭha y Koṭitīrtha: éstos son recordados como los más excelsos. (También) Avimukta, Somatīrtha, Yamana y luego Tinduka.

Verse 16

चक्रतीर्थं तथाक्रूरं द्वादशादित्यसंज्ञितम् ॥ एतत्पुण्यं पवित्रं च महापातकनाशनम् ॥

Chakratīrtha, y asimismo Ākrūra, recibe la designación de «Dvādaśāditya». Esto es meritorio y purificador, y se describe como destructor de grandes transgresiones.

Verse 17

कुरुक्षेत्राच्छतगुणं मथुरायां न संशयः ॥ ये पठन्ति महाभागाः शृण्वन्ति च समाहिताः ॥

En Mathurā, el mérito es cien veces mayor que en Kurukṣetra, sin duda. Los afortunados que recitan (este relato) y los que lo escuchan con mente recogida—

Verse 18

मथुरायास्तु माहात्म्यं ते यान्ति परमं पदम् ॥ कुलानि ते तारयन्ति द्वे शते विंशयोर् द्वयोः ॥

Pero en cuanto a la grandeza de Mathurā: alcanzan el estado supremo. Y además hacen cruzar (salvan) a sus linajes: doscientos y dos veces veinte (generaciones).

Verse 19

एतत्ते कथितं देवि सर्वपातकनाशनम् ॥ तीर्थानां चैव माहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

Esto te ha sido expuesto, oh Diosa, como destructor de toda falta; y también la grandeza de los tīrthas. ¿Qué más deseas oír?

Verse 20

विंशतिर्योजनानां हि माठुरं मम मण्डलम् ॥ पदे पदेऽश्वमेधानां फलं नात्र विचारणा ॥

En verdad, mi dominio de Mathurā se extiende por veinte yojanas. A cada paso está el fruto de los sacrificios Aśvamedha; aquí no hay discusión al respecto.

Verse 21

एतन्मरणकाले तु यः स्मरेत्प्रयतो नरः ॥ स गच्छेत्परामां सिद्धिमिह संसारनाशिनीम् ॥

Pero quien, con disciplina, lo recuerde en la hora de la muerte, alcanzará aquí la suprema siddhi, la que destruye el ciclo del saṃsāra.