Varaha Purana 151.53: Adhyaya 151, Shloka 53

The Sacred Greatness of Lohārgala

The ‘Iron-Bolt’ Tīrtha

Devanagari script

सोऽपि याति परां सिद्धिं समुत्सृज्य बृहस्पतिम् ॥ वैश्वानरस्य कुण्डं तु गुह्यं क्षेत्रं परं मम

Recitation with translationVaraha Purana 151.53

Transliteration

so'pi yāti parāṃ siddhiṃ samutsṛjya bṛhaspatim || vaiśvānarasya kuṇḍaṃ tu guhyaṃ kṣetraṃ paraṃ mama

Translation

Él también alcanza la suprema siddhi, dejando atrás a Bṛhaspati. Pero el estanque de Vaiśvānara es un kṣetra sagrado secreto: mi dominio supremo.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कार-अव्यय (also/even)

• याति: goes/attains
• याति: क्रिया (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पराम्: supreme
• पराम्: विशेषण (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘siddhiṃ’ इति विशेषण

• सिद्धिम्: attainment/perfection
• सिद्धिम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समुत्सृज्य: having left
• समुत्सृज्य: क्रियाविशेषण (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: सम्-उत्-√सृज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having abandoned’

• बृहस्पतिम्: Bṛhaspati
• बृहस्पतिम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वैश्वानरस्य: of Vaiśvānara
• वैश्वानरस्य: सम्बन्ध (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: वैश्वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• कुण्डम्: kuṇḍa (sacred pit/pond)
• कुण्डम्: सम्बन्ध/विषय (विषयः)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: सम्बन्ध (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषण-अव्यय (but/indeed)

• गुह्यम्: secret/mysterious
• गुह्यम्: विशेषण (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कुण्डम्/क्षेत्रम्’ इति विशेषण

• क्षेत्रम्: sacred place/field
• क्षेत्रम्: सम्बन्ध/विषय (विषयः)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: विशेषण (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘क्षेत्रम्’ इति विशेषण

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Varāha (default dialogue frame)

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Esoteric Topography
• Ritual Studies

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It exemplifies hierarchical sacred geography: even revered cosmological stations (like Bṛhaspati) are portrayed as surpassed by a more ‘secret’ and ‘supreme’ kṣetra.

Which geographic location is identified?

A sacred pond named Vaiśvānara-kuṇḍa, characterized as a guhya (restricted/esoteric) kṣetra within the text’s tīrtha network.

What is the primary ethical instruction?

Do not cling to intermediate attainments; the passage frames spiritual progress as a movement beyond prestigious but limited stations toward a higher, more inwardly oriented goal.