Varaha Purana 13.24: Adhyaya 13, Shloka 24

The Genealogy of the Pitṛs and the Determination of Śrāddha Times

Devanagari script

ते प्राप्य तां स्मृतिं भूयः साध्य योगमनुत्तमम् । चिन्त्य योगगतिं शुद्धां पुनरावृत्तिदुर्लभाम् ॥ १३.२४ ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 13.24

Transliteration

te prāpya tāṁ smṛtiṁ bhūyaḥ sādhya yogam anuttamam | cintya yogagatiṁ śuddhāṁ punarāvṛtti-durlabhām || 13.24 ||

Translation

Habiendo recobrado de nuevo esa memoria, deben cultivar la disciplina insuperable del yoga, contemplando el curso puro del logro yóguico, difícil de alcanzar para quienes están atados al retorno repetido (renacimiento).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग

• प्राप्य: having attained
• प्राप्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having attained’

• ताम्: that
• ताम्: विशेषण (Adjective of ‘स्मृतिम्’)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; ‘स्मृतिम्’ इत्यस्य विशेषण

• स्मृतिम्: remembrance/memory
• स्मृतिम्: कर्म (Karma/Object of ‘प्राप्य’)
• Type: Noun
• Root: स्मृति (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• भूयः: again; further
• भूयः: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयः (अव्यय)
• Form: पुनरर्थक-अव्यय (adverb: again/further)

• साध्य: having accomplished
• साध्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund; छान्दस/पुराण-प्रयोगे), ‘having accomplished/after accomplishing’

• योगम्: yoga
• योगम्: कर्म (Karma/Object of ‘साध्य’)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग

• अनुत्तमम्: unsurpassed
• अनुत्तमम्: विशेषण (Adjective of ‘योगम्’)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; ‘योगम्’ इत्यस्य विशेषण

• चिन्त्य: having contemplated
• चिन्त्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund; ‘having contemplated’)

• योग-गतिम्: the course/state of yoga
• योग-गतिम्: कर्म (Karma/Object of ‘चिन्त्य’)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (योगस्य गतिः), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• शुद्धाम्: pure
• शुद्धाम्: विशेषण (Adjective of ‘योगगतिम्’)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; ‘योगगतिम्’ इत्यस्य विशेषण

• पुनरावृत्ति-दुर्लभाम्: difficult to return from
• पुनरावृत्ति-दुर्लभाम्: विशेषण (Adjective of ‘योगगतिम्’)
• Type: Adjective
• Root: पुनरावृत्ति (प्रातिपदिक) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पुनरावृत्त्या दुर्लभा/‘hard to obtain with return’; अर्थतः ‘hard to return from’), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; ‘योगगतिम्’ इत्यस्य विशेषण

Speaker

Varāha (default speaker per dialogue framework; explicit speaker not stated in excerpt)

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Yoga Philosophy
• Moksha Discourse

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It reflects a Purāṇic synthesis of yogic discipline and liberation-oriented vocabulary, showing how yoga discourse is integrated into narrative-text traditions beyond standalone yoga treatises.

Which geographic location is identified?

No geographic location is named in this verse; the focus is soteriological (yoga and release from repeated return).

What is the primary ethical instruction?

To re-establish clear recollection (smṛti) and deliberately cultivate an unsurpassed yogic practice aimed at a purified attainment that transcends cyclical rebirth.