Adhyaya 220

Verse 1

ये वांछंति ममाभीष्टं श्राद्धे भुक्त्वाऽथ पैतृके

Quienes buscan lo que me es querido—después de alimentar a los invitados en el Śrāddha ancestral…

Verse 2

आनर्त उवाच । त्रयोदश्यां कृते श्राद्धे कस्माद्वंशक्षयो भवेत् । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व विस्तरात्त्वं महा मुने । भर्तृयज्ञ उवाच । एषा मेध्यतमा राजन्युगादिः कलिसंभवा । स्नाने दाने जपे होमे श्राद्धे ज्ञेया तथाऽक्षया

El rey Ānarta dijo: «Si el Śrāddha se realiza en Trayodaśī, ¿por qué habría de sobrevenir la decadencia del linaje? Explícame todo esto con amplitud, oh gran sabio». Bhartṛyajña respondió: «Oh Rey, este día es el más purificador, un día que inaugura una era, surgido en el Kali-yuga. En el baño ritual, la caridad, la recitación de mantras, la ofrenda al fuego y el Śrāddha, debe conocerse como “Akṣayā”, la tithi de fruto imperecedero».

Verse 3

अस्यां चेत्तु गजच्छाया तिथौ राजन्प्रजायते । तदाऽक्षयं मघायोगे श्राद्धं संजायते ध्रुवम्

Oh Rey, si en esta misma tithi se manifiesta la ‘Gajacchāyā’ (configuración auspiciosa), entonces, al unirse con Maghā, el Śrāddha se vuelve ciertamente akṣaya: de fruto imperecedero.

Verse 4

यः क्षीरं मधुना युक्तं तस्मिन्नहनि यच्छति । पितॄनुद्दिश्य यो मांसं दद्याद्वाध्रीणसं च यः

Quien en ese día ofrezca leche mezclada con miel—y quien, con la intención de los Pitṛs, entregue carne, incluso la carne del vādhrīṇasa—

Verse 5

वाध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी । त्रिःपिबंत्विंद्रियक्षीणं श्वेतं वृद्धमजापतिम्

Con la carne del vādhrīṇasa hay satisfacción para los Pitṛs durante doce años. (La lectura transmitida añade:) «Que beban tres veces—(algo) de sentidos debilitados, blanco, anciano y “ajā-pati”», una frase oscura conservada tal como se ha recibido.

Verse 6

तं तु वाध्रीणसं विद्यात्सर्वयूथाधिपं तथा । खड्गमांसं च वा दद्यात्तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी । संजायते न संदेहस्तेषां वाक्यं न मे मृषा

Sabe que Vādhrīṇasa es el señor de todas las manadas; o bien puede ofrecerse carne de khaḍga: entonces se produce, sin duda, la satisfacción de los Pitṛs por doce años. Su palabra no es falsa, ni la mía lo es.

Verse 7

आसीद्रथंतरे कल्पे पूर्वं पार्थिवसत्तमः । सिताश्वो नाम पांचालदेशीयःपितृभक्तिमान्

En una era anterior, en el Rathantara Kalpa, hubo un rey excelso llamado Sitāśva, del país de Pañcāla, lleno de devoción hacia los Pitṛs.

Verse 8

मधुना कालशाकेन खड्गमांसेन केवलम् । स हि श्राद्धं त्रयोदश्यां कुरु ते पायसेन च

«Realiza el śrāddha en el decimotercer día lunar: ofrécelo con miel, con kālaśāka (verduras de hoja oscura) y únicamente con carne de khaḍga; y prepara también para ello el pāyasa, el arroz dulce».

Verse 9

सोमवंशं समुद्दिश्य श्राद्धं यच्छति भक्तितः

«Con devoción, ofrece el śrāddha, dedicándolo al Somavaṃśa, la Dinastía Lunar.»

Verse 10

अथ तैर्बाह्मणैः सर्वैः स भूयः कौतुकान्वितैः । कस्यचित्त्वथ कालस्य पृष्टो भुक्त्वा यथेच्छया

«Luego, cuando todos aquellos brāhmaṇas hubieron comido a su gusto y quedado satisfechos, pasado algún tiempo, llenos de curiosidad, volvieron a interrogarlo.»

Verse 11

श्राद्धादनंतरं राजन्दृष्ट्वा तं श्रद्धयाऽन्वितम् । पादावमर्द्दनपरं प्रणिपातपुरः सरम्

«Oh Rey, inmediatamente después del śrāddha, al verlo colmado de fe—diligente en masajear los pies y el primero en postrarse—(se dirigieron a él…).»

Verse 12

ब्राह्मणा ऊचुः । कृत्वा श्राद्धं महाराज प्रदातव्याऽथ दक्षिणा । ब्राह्मणेभ्यस्ततः श्राद्धं पितॄणां चोपतिष्ठति

Los brāhmaṇas dijeron: «Oh gran Rey, tras realizar el śrāddha, debe darse la dakṣiṇā (ofrenda sacerdotal). Pues al entregarse a los brāhmaṇas, el śrāddha llega debidamente y beneficia también a los antepasados.»

Verse 13

सा त्वया कल्पिताऽस्माकं वितीर्णाद्यापि नो नृप । कुप्याकुप्यं परित्यज्य तां देहि नृप मा चिरम्

«Oh Rey, la dakṣiṇā que nos prometiste aún no ha sido entregada. Dejando a un lado si es “valiosa o no”, dánosla, oh Rey, sin demora.»

Verse 14

भर्तृयज्ञ उवाच । तच्छ्रुत्वा च नृपः प्राह संप्रहृष्टेन चेतसा । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि विप्रैरद्य न संशयः

Dijo Bhartṛyajña: «Al oírlo, el rey habló con el corazón exultante: “Dichoso soy; hoy he sido verdaderamente favorecido por los brāhmaṇas, sin duda alguna.”»

Verse 15

तस्माद्ब्रूत महाभागा युष्मभ्यं किं ददाम्यहम्

«Por tanto, oh nobles, decid: ¿qué he de daros?»

Verse 16

वर न्नागान्मदोन्मत्तान्भद्रजातिसमुद्भवान् । किं वा सप्तिप्रधानांश्च मनोमारुतरंहसः

“¿He de ofrecer elefantes excelentes, embriagados por el celo, nacidos de la noble estirpe Bhadrā? ¿O caballos preeminentes, veloces como el viento en su carrera?”

Verse 17

किं वा स्थानानि चित्राणि ग्रामाणि नगराणि च । पितॄनुद्दिश्य यत्किंचिन्नादेयं विद्यते यतः

“¿O he de dar posesiones deleitosas—aldeas e incluso ciudades? Pues, cuando se consagra a los antepasados, no existe nada que sea ‘impropio de dar’.”

Verse 18

ब्राह्मणा ऊचुः । नास्माकं वाजिभिः कार्यं न रत्नैर्न च हस्तिभिः । न देशैर्ग्राममुख्यैर्वा नान्येनापि च केनचित्

Los brāhmaṇas dijeron: “No tenemos necesidad de caballos, ni de joyas, ni de elefantes; ni de tierras, ni de aldeas principales, ni de ninguna otra cosa.”

Verse 19

यदर्थेन महाराज पृष्टोस्माभिर्यतो भवान् । तस्मान्नो दक्षिणां देहि संदेहघ्नां तपोत्तम

“Oh gran Rey, puesto que por este mismo propósito te hemos preguntado, concédenos, pues, una dakṣiṇā que destruya la duda, oh el mejor de los ascetas.”

Verse 20

यां पृच्छामो वयं सर्वे कौतूहलसमाहिताः

“Aquello que todos nosotros preguntamos, con la mente recogida por viva curiosidad…”

Verse 21

राजोवाच । उपदेशाधिकारोऽस्ति ब्राह्मणानां महात्मनाम् । दातुं नैव ग्रहीतुं च नी चजात्यस्य वैदिकाः

El Rey dijo: "La autoridad para impartir instrucción pertenece a los Brāhmaṇas de gran alma. Los hombres védicos no deben dar ni aceptar nada de aquellos de conducta vil y bajo nacimiento."

Verse 22

सोऽहं राजा न सर्वज्ञो यो यच्छामि द्विजोत्तमाः । उपदेशं हि युष्मभ्यं सर्वज्ञेभ्यो विचक्षणाः

"Yo, el rey, no soy omnisciente, oh los mejores de los nacidos dos veces; sin embargo, os ofrezco instrucción, aunque sois discernientes y como si lo supierais todo."

Verse 23

ब्राह्मणा ऊचुः । गुरुशिष्यसमुत्थोऽयमुपदेशो महीपते । प्रार्थयामो वयं किंचिन्मा भयं त्वं समाविश

Los Brāhmaṇas dijeron: "Oh Rey, esta instrucción surge en la relación adecuada entre maestro y discípulo. Te pedimos algo; no dejes que el miedo entre en ti."

Verse 24

वयं च प्रश्नमेकं हि पृच्छामो यदि भूपते । ब्रूषे कौतुकयुक्तानां सर्वेषां च द्विजन्मनाम्

"Oh Rey, de hecho hacemos una sola pregunta. Si respondes, hazlo para todos los nacidos dos veces que están llenos de ferviente curiosidad."

Verse 25

तस्माद्वद महाभाग यदि जानासि तत्त्वतः । न चेद्गुह्यतमं किंचित्पृच्छामस्त्वां कुतूहलात्

"Por lo tanto habla, oh afortunado, si verdaderamente conoces la realidad. Si no, te preguntamos sobre un asunto muy secreto, por sagrada curiosidad."

Verse 26

राजोवाच । यदि वः संशयो विप्रा युष्मत्प्रश्नमसंशयम् । कथयिष्याभि चेद्गुह्यं तद्वद्ध्वं गप्ल ज्वराः

El Rey dijo: «Oh brāhmaṇas, si tenéis duda, exponed vuestra pregunta sin vacilación. Si he de revelar una enseñanza secreta, entonces decidla con claridad…»

Verse 27

ब्राह्मणा ऊचुः । अन्नेषु च विचित्रेषु लेह्येषु विविधेषु च । अमृतेष्वेषु सर्वेषु तथा पेयेषु पार्थिव

Los brāhmaṇas dijeron: «Oh Rey, entre los muchos tipos de alimentos, entre las diversas delicias que se lamen, entre todos estos manjares semejantes al néctar, y asimismo entre las bebidas…»

Verse 28

तस्मादद्य दिने ब्रूहि मधु यच्छसि गर्हितम् । वर्तते च यथाऽभक्ष्यं ब्राह्मणानां विशेषतः

Por ello, dinos hoy por qué ofreces miel, que es censurada y tenida por impropia de comer, especialmente para los brāhmaṇas.

Verse 29

तथा विचित्र मासेषु संस्थितेषु नराधिप । खङ्गमांसं निरास्वादं कस्माद्यच्छसि केवलम्

Y además, oh gobernante de los hombres: cuando tantos meses excelentes están presentes, ¿por qué ofreces únicamente la insípida carne de khaṅga?

Verse 30

संति शाकानि राजेन्द्र पावनीयानि सर्वशः । सुष्ठु स्वादु कराण्यत्र व्यञ्जनार्थं महीपते

Oh el mejor de los reyes, aquí hay verduras, purificadoras en todo sentido, muy sabrosas y aptas para preparar platos condimentados, oh señor de la tierra.

Verse 31

कालशाकं सकटुकं मुखाऽधिजनकं महत् । कस्माद्यच्छसि चास्माकं भक्त्या परमया युतः । न श्राद्धे प्रतिषेधश्च प्रकर्तव्यः कथंचन

¿Por qué nos ofreces kālaśāka, picante y muy irritante para la boca, aun estando tú dotado de la devoción suprema? En el śrāddha no debe introducirse impropiedad alguna, de ningún modo.

Verse 32

न च त्याज्यं समुच्छिष्टं तेन भुंजामहे ततः । तदत्र कारणेनैव गुरुणा भाव्यमेव हि । येन त्वं यच्छसि प्राय एतत्सिद्धिर्भवेत्स्थिता

Tampoco debe desecharse como “sobrante”; por eso lo comemos. Pero aquí, sin duda, ha de haber una razón de gran peso: por ella sueles ofrecer esto, para que el rito intentado alcance verdaderamente su cumplimiento.

Verse 33

तस्मात्कथय नः सर्वं परं कौतूहलं हि नः । निःस्वादितं यथा दद्यादीदृक्छ्राद्धे विगर्हितम्

Por tanto, cuéntanos todo—pues grande es nuestra curiosidad—cómo podría alguien ofrecer en un śrāddha un alimento tan insípido y censurable.

Verse 34

यथा त्वं नृपशार्दूल श्रद्धया संप्रयच्छसि

¿Cómo es que tú, oh tigre entre los reyes, ofreces (esto) con fe?

Verse 35

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां ब्राह्मणानां महात्मनाम् । स वैलक्ष्यस्मितं प्राह सलज्जं पृथिवीपतिः

Al oír las palabras de aquellos brāhmaṇas magnánimos, el señor de la tierra respondió con una sonrisa turbada, vencido por la vergüenza.

Verse 36

गुह्यमेतन्महाभागा अस्माकं यदि संस्थितम् । अवाच्यमपि वक्ष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः

Oh afortunados, esto es un secreto ligado a mi propia vida. Con todo, aunque no sea digno de decirse, lo declararé. Escuchad con plena atención.

Verse 37

अहमासं पुरा पापो लुब्धकश्चान्य जन्मनि । निहंता सर्वजंतूनां तथा भक्षयिता पुनः

En tiempos pasados, en otro nacimiento, fui un cazador pecador: matador de toda clase de criaturas y, además, quien las devoraba.

Verse 38

पर्यटामि तदारण्ये धनुषा मृगयारतः । सिंहो व्याघ्रो गजेन्द्रो वा शरभो वा द्विजो त्तमाः

Oh el mejor de los nacidos dos veces, solía vagar por aquel bosque con el arco en la mano, deleitándome en la caza: fuese león, tigre, elefante señorial o incluso la fiera bestia śarabha.

Verse 39

मद्बाणगोचरं प्राप्तो न जीवत्यपि कर्हिचित् । कस्यचित्त्वथ कालस्य भ्रममाणो महीतले

Todo cuanto entraba en el alcance de mis flechas jamás sobrevivía; y luego, pasado algún tiempo, mientras yo vagaba por la tierra,

Verse 40

संप्राप्तोऽहं महाभागा अग्नि वेशस्य सन्मुनेः । आश्रमे समनुप्राप्तो निशीथे क्षुत्पिपासितः

Oh nobles, llegué al āśrama del buen sabio Agniveśa; lo alcancé a medianoche, atormentado por el hambre y la sed.

Verse 41

तावत्तत्र सशिष्याणां श्राद्धकर्मविधिं वदन् । संस्थितो वेष्टितः शिष्यैः समन्ताद्द्विजसत्तमाः

En aquel momento, oh los mejores de los brāhmaṇas, él permanecía allí enseñando a sus discípulos el debido procedimiento del rito de śrāddha, rodeado por aquellos estudiantes por todos los lados.

Verse 42

अग्निवेश उवाच । ऋक्षे पित्र्ये यदा चन्द्रो हंसश्चापि करे व्रजेत् । त्रयोदशी तु सा च्छाया विज्ञेया कुञ्जरोद्भवा

Dijo Agniveśa: Cuando la Luna está en la mansión lunar vinculada a los Pitṛs, y la constelación Haṃsa también entra en Kara, esa sombra debe entenderse como el presagio “nacido del elefante”; es el decimotercer día lunar, trayodaśī.

Verse 43

पित्र्ये यदास्थितश्चेन्दुर्हंसश्चापि करे स्थितः । तिथिर्वैश्रवणी या च सा च्छाया कुञ्जरस्य च

Cuando la Luna permanece en la mansión vinculada a los Pitṛs y Haṃsa también está asentada en Kara, ese tithi llamado Vaiśravaṇī debe reconocerse igualmente como la “sombra” augural del elefante.

Verse 44

सैंहिकेयो यदा चंद्रं ग्रसते पर्वसंधिषु । हस्तिच्छाया तु सा ज्ञेया तस्यां श्राद्धं समाचरेत्

Cuando Saiṃhikeyā (Rāhu) devora la Luna en las junturas de las quincenas lunares (tiempos de eclipse), eso debe conocerse como la “sombra de elefante” (hasti-chāyā); en tal ocasión debe realizarse debidamente el śrāddha.

Verse 45

तस्यां यः कुरुते श्राद्धं जलैरपि प्रभक्तितः । यावद्द्वादश वर्षाणि पितरस्तस्य तर्पिताः

Quienquiera que realice el śrāddha en esa ocasión, aunque sea sólo con agua, pero con devoción sincera, mantiene satisfechos a sus antepasados por un lapso de doce años.

Verse 46

वनस्पतिगते सोमे या च्छाया पूर्वतोमुखी । गजच्छाया तु सा ज्ञेया पितॄणां दत्तमक्षयम्

Cuando la Luna está en Vanaspati y la “sombra” mira hacia el oriente, debe saberse que es la “sombra de elefante” (gaja-chāyā); cuanto se ofrezca entonces a los Ancestros (pitṛs) se vuelve imperecedero.

Verse 47

सा भवेच्च न सन्देहः पुण्यदा पैतृकी तिथिः । तस्यां श्राद्धं प्रकर्तव्यं संभाराः संभृताश्च ये

Esa, sin duda alguna, es la tithi ancestral que otorga mérito. En ese día debe realizarse ciertamente el śrāddha, con los elementos rituales que se hayan reunido.

Verse 48

प्रभाते तु न सन्देहः पितॄणां परितृप्तये । शाकैस्तथैंगुदैर्बिल्वैर्बदरैश्चिर्भटैरपि

Al amanecer, no hay duda de que los Padres (pitṛs) quedan plenamente satisfechos—ya sea que la ofrenda se haga con verduras de hoja, con frutos de iṅguda, con bilva, con azufaifas (badara) o incluso con calabazas cirbhaṭa.

Verse 49

यदन्नं पुरुषोऽश्नाति तदन्नास्तस्य देवताः । बाढमित्येव ते प्रोच्य गताः स्वंस्वं निकेतनम्

«Cualquier alimento que un hombre coma, esos mismos alimentos son aceptables para las deidades vinculadas a él». Diciendo: «Así sea», asintieron y partieron, cada cual a su propia morada.

Verse 50

सर्वे शिष्या महाभागाः नारायणपुरोगमाः । अग्निवेश्योऽपि सुष्वाप समामन्त्र्य द्विजोत्तमान्

Todos los dichosos discípulos, encabezados por Nārāyaṇa, permanecieron allí; y también Agniveśya, tras despedirse debidamente de los mejores de los dos veces nacidos, se durmió.

Verse 51

तेन संकथ्यमानं च रात्रौ तच्च श्रुतं मया । अहं चापि करिष्यामि प्रातः श्राद्धमसंशयम्

Y cuanto él explicaba en la noche, yo también lo escuché. Yo asimismo realizaré el śrāddha por la mañana—sin duda alguna.

Verse 52

निहत्य खड्गमादाय तस्य मांसं सुपुष्कलम् । तथा मधु समादाय कालशाकं विशेषतः

Habiendo dado muerte a un rinoceronte y tomado de él abundante carne, y habiendo conseguido también miel—en especial junto con las hojas de kālaśāka—(se dispuso para el rito).

Verse 53

स्वजातीयेभ्य आदाय तर्पयिष्यामि तान्पितॄन्

Tomando (estas provisiones) de mi propia gente y linaje, saciaré a aquellos Padres (pitṛs) mediante el tarpaṇa.

Verse 54

एवं निश्चित्य मनसा प्रसुप्तोऽहं द्विजोत्तमाः । ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले

Así, habiéndolo resuelto en mi mente, me quedé dormido, oh los mejores entre los dos veces nacidos. Luego, en la mañana pura, cuando el disco del sol se alzó,

Verse 55

मधुजालानि भूरीणि गृहीतानि मया ततः । कालशाकं तथा लब्धं स्वेच्छया द्विजसत्तमाः

Entonces recogí numerosos panales de miel; y también obtuve las hojas de kālaśāka conforme a mi deseo, oh el mejor de los dos veces nacidos.

Verse 56

ततः सर्वं समादाय श्रपितं तत्क्षणान्मया । स्नात्वा च निजवर्गाणां पितॄनुद्दिश्य चात्मनः । प्रदत्तं लुब्धकानां च भक्तिपूर्वं द्विजोत्तमाः

Entonces, reuniéndolo todo, lo cociné al instante. Tras bañarme, lo dediqué a los Pitṛs—los Padres de mi propio linaje—y también para mi propio bien; y, con devoción, lo entregué asimismo a los cazadores, oh los mejores entre los dos veces nacidos.

Verse 57

एवं मया पुरा दत्तं पितॄ नुद्दिश्य तान्निजान् । नान्यत्किंचिन्मया दत्तं कदाचित्कस्यचिद्विजाः

Así, en tiempos antiguos, di aquella ofrenda dedicándola a mis propios Pitṛs. Jamás he dado nada más a nadie en momento alguno, oh brāhmaṇas.

Verse 58

ततः कालेन महता मृत्युं प्राप्तोऽस्म्यहं द्विजाः । तद्दानस्य प्रभावेन पार्थिवीं योनिमाश्रितः

Luego, pasado mucho tiempo, alcancé la muerte, oh dos veces nacidos. Sin embargo, por el poder de aquella dádiva, obtuve un renacimiento en la esfera terrenal.

Verse 59

एवं जातिस्मरत्वं च सञ्जातं मे द्विजोत्तमाः । ते च मे तर्पितास्तेन खड्गमांसेन माक्षिकैः

Así, oh mejores de los brāhmaṇas, surgió en mí el don de recordar nacimientos anteriores (jāti-smara). Y por aquel acto, mis antepasados recibieron tarpaṇa y quedaron satisfechos con carne de khaḍga y con miel.

Verse 60

संप्राप्ताः परमां प्रीतिं ततो द्वाशवार्षिकीम् । एतस्मात्कारणाच्छ्राद्धं प्रकरोमि द्विजोत्तमाः

Alcanzaron la dicha suprema, que perduró doce años. Por esta misma razón, oh mejores de los brāhmaṇas, ahora realizo el śrāddha.

Verse 61

खड्गमांसेन मधुना कालशाकेन भूरिशः । विधिहीनं द्विजैर्हीनं तिलदर्भैर्विवर्जितम्

Con carne de khaḍga, con miel y con abundantes hojas de kāla-śāka—(ese śrāddha) estaba falto del rito debido, falto de brāhmaṇas, y sin sésamo ni hierba darbha.

Verse 62

मया तद्विहितं श्राद्धं तस्यैतत्फलमागतम् । सांप्रतं विधिना सम्यग्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः

Yo realicé aquel śrāddha, y éste es el fruto que de él ha llegado. Mas ahora se está haciendo correctamente según el rito, con brāhmaṇas versados en los Vedas.

Verse 63

उपविष्टैः करोम्येव यच्छ्राद्धं श्रद्धयान्वितः । दर्भैस्तिलैः समोपेतं मन्त्रवच्च द्विजोत्तमाः

Realizo el śrāddha con ellos sentados, colmado de fe—provisto de hierba darbha y sésamo, y acompañado de mantras, oh mejores de los brāhmaṇas.

Verse 64

नो जानामि फलं किं वा सांप्रतं च भविष्यति । तस्मादेवं परिज्ञाय यूयं चैव द्विजोत्तमाः

No sé qué fruto habrá de surgir ahora. Por ello, sabiéndolo así, vosotros también, oh mejores de los brāhmaṇas—

Verse 65

संतर्पयध्वं च पितॄन्निजान्गजदिने स्थिते । छायायां चैव जातायां कुञ्जरस्य द्विजोत्तमाः

Vosotros también debéis satisfacer a vuestros propios antepasados (pitṛs), oh mejores de los brāhmaṇas, cuando llegue el Día de Gaja—cuando también haya aparecido la sombra del elefante.

Verse 66

येन संजायते तृप्तिः पितॄणां द्वादशाब्दिकी । युष्माकं च गतिः श्रेष्ठा यथा जाता ममाधुना

Por ello, los Pitṛs, los antepasados, alcanzan satisfacción durante doce años; y vuestro destino se vuelve excelso, tal como el mío ha llegado a ser ahora.

Verse 67

भर्तृयज्ञ उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते ब्राह्मणोत्तमाः । संतुष्टाः साधुवादांश्च ददुस्तस्य महीपतेः

Dijo Bhartṛyajña: Al oír sus palabras, todos aquellos brāhmaṇas eminentes se complacieron y ofrecieron a aquel rey alabanzas y bendiciones.

Verse 68

ततःप्रभृति चक्रुस्ते श्राद्धानि द्विजसत्तमाः । त्रयोदश्यां नभस्यस्य कृष्णायां भक्तितत्पराः

Desde entonces, aquellos excelentes brāhmaṇas comenzaron a celebrar los ritos de Śrāddha con devoción, en la Trayodaśī (decimotercer día lunar) de la quincena oscura del mes de Nabhasya (Bhādrapada).

Verse 69

मधुना कालशाकेन खड्गमांसेन तर्पिताः । प्राप्नुवंति परां सिद्धिं विमानवरमास्थिताः

Saciados con ofrendas de miel, verduras kāla-śāka y carne de rinoceronte, alcanzan la suprema perfección, montados en un excelente carro celestial (vimāna).

Verse 70

स्पर्धंते सहिता दैवैः पितरश्च विशेषतः । वंशजेन प्रदत्तस्य प्रभावात्सुरसत्तमाः

Oh el mejor entre los dioses: los Pitṛs, en especial, junto con los Devas, rivalizan entre sí, debido al poder de lo ofrecido por un descendiente.

Verse 71

श्राद्धार्थं संपरिज्ञाय मन्त्रं चक्रुः परस्परम् । आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यावपि पार्थिव

Habiendo comprendido el propósito del Śrāddha, concibieron entre sí un mantra—oh rey—los Ādityas, los Vasus, los Rudras y también los dos Nāsatyas (Aśvins).

Verse 72

यथा न भवति श्राद्धं तस्मिन्नहनि भूतले । यत्प्रभावाद्वयं सर्वे मानुषैः श्राद्धमाश्रितैः । न यामोऽभिभवस्थानं तस्माच्छप्स्यामहे च तान्

«Para que en ese día, sobre la tierra, no se celebre el Śrāddha—pues, por el poder de los hombres que se acogen al Śrāddha, ninguno de nosotros llega al estado de ser sometido—por eso los maldeciremos.»

Verse 73

अद्यप्रभृति यः श्राद्धं त्रयोदश्यां करिष्यति । कन्यासंस्थे सहस्रांशौ तस्य स्याद्वंशसंक्षयः

«Desde hoy en adelante, quien realice el Śrāddha en trayodaśī cuando el Sol—el de mil rayos—esté en Kanyā (Virgo), para él habrá destrucción del linaje.»

Verse 74

इति शापेन देवानां निर्दग्धेयं महातिथिः

Así, por la maldición de los dioses, este gran tithi quedó “quemado”, es decir, vuelto impropio para el rito.

Verse 76

ततःप्रभृति नैतस्या क्रियते श्राद्धमुत्तमम् । यः प्रमादेन कुरुते तस्य स्याद्वंश संक्षयः

Desde entonces, en ese tithi ya no se realiza el Śrāddha excelente. Quien lo haga por descuido sufrirá la destrucción de su linaje.

Verse 220

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे गजच्छायामाहात्म्यवर्णनंनाम विंशत्युत्तरद्विशत तमोऽध्यायः

Así concluye el Capítulo 220—llamado «Descripción de la grandeza de Gajacchāyā»—en el Śrāddha-kalpa, dentro del Māhātmya del Hāṭakeśvara-kṣetra, en el sexto Nāgara Khaṇḍa del Śrī Skanda Mahāpurāṇa, en la Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.