Adhyaya 113

Verse 1

सूत उवाच । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे गतकोपा दधुर्मतिम् । यज्ञकर्मसु गार्हस्थ्ये पुत्रपौत्रसमुद्भवे

Dijo Sūta: Entonces todos aquellos brāhmaṇas, ya disipado su enojo, volvieron su mente a los deberes del yajña, a la vida de hogar y a la continuidad de hijos y nietos.

Verse 2

एतस्मिन्नंतरे राजा स तान्प्राप्तान्द्विजोत्तमान् । श्रुत्वा भक्ति समायुक्तः प्रणामार्थमुपागतः

Entretanto, el rey, al oír que habían llegado aquellos excelentes brāhmaṇas, avanzó lleno de devoción para postrarse ante ellos.

Verse 3

श्रुत्वा कोपगतां वार्तामुपशामकृतां तथा । गार्हस्थ्याप्रतिपन्नानां वाक्यैर्भार्यासमुद्भवैः

Al oír el relato de que la ira había surgido—y también de que había sido apaciguada—por palabras nacidas de las esposas de quienes seguían la vida de hogar.

Verse 4

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्साष्टांगं स महीपतिः । ततः कृतांजलिपुटः प्रोवाच विनतः स्थितः

Entonces el rey se postró ante todos ellos con la prosternación completa (sāṣṭāṅga). Luego, de pie con las manos juntas, habló con humildad.

Verse 5

युष्मदीयप्रसादेन संप्राप्तं जन्मनः फलम् । मया रोगविनाशेन तस्माद्ब्रूत करोमि किम्

“Por vuestra gracia, se ha alcanzado el fruto mismo de mi nacimiento; al destruirse mi enfermedad, he sido restaurado. Decidme, pues: ¿qué debo hacer en retribución?”

Verse 6

ब्राह्मणा ऊचुः । भार्यया तव राजेंद्र वयं सर्वत्र वासिनः । नीताः कृतार्थतां दत्त्वा रत्नानि विविधानि च

Los brāhmaṇas dijeron: «Oh rey soberano, por obra de tu esposa, nosotros—aunque moramos en diversos lugares—hemos alcanzado la plenitud, tras recibir como dádivas joyas de muchas clases».

Verse 7

तस्मात्पुरवरं कृत्वा क्षेत्रेऽत्रैव सुशोभने । अस्माकं देहि गार्हस्थ्यं येन सम्यक्प्रजायते

«Por ello, tras fundar aquí mismo, en esta hermosa región sagrada, una ciudad excelente, concédenos hogares de vida doméstica, para que prosperemos debidamente con descendencia.»

Verse 8

यजामो विविधैर्यज्ञैः सदा संपूर्णदक्षिणैः । इमं लोकं परं चैव साधयामः सदास्थिताः

«Oficiaremos siempre sacrificios de muchas clases, con la dakṣiṇā plenamente cumplida; así, firmemente establecidos, aseguraremos este mundo y también el venidero.»

Verse 9

तच्छ्रुत्वा पार्थिवो हृष्टस्तथेत्युक्त्वा ततः परम् । अनुकूलदिने प्राप्ते शिल्पानाहूय भूरिशः

Al oírlo, el rey se alegró y dijo: «Así sea». Luego, cuando llegó un día propicio, mandó llamar a numerosos artesanos.

Verse 10

पुरं प्रकल्पयामास बहुप्राकारसंकुलम् । प्राकारपरिखायुक्तं गोपुरैः समलंकृतम्

Hizo trazar una ciudad, colmada de numerosos baluartes; provista de murallas y fosos, y bellamente engalanada con grandes pórticos y puertas.

Verse 11

अथाष्टषष्टिविप्राणां तत्र मध्ये नृपोत्तमः । अष्टषष्टिगृहाण्येव चकार सुबृहंति च

Entonces, en medio de aquel lugar, el mejor de los reyes edificó exactamente sesenta y ocho casas para los sesenta y ocho brāhmaṇas: moradas en verdad amplias.

Verse 12

मत्तवारणजुष्टानि दीर्घिकासहितानि च । गृहोद्यानैः समेतानि यथा राजगृहाणि च

Aquellas casas eran como residencias reales: eran frecuentadas por elefantes embriagados, contaban con largos estanques y estaban provistas de jardines domésticos, como las moradas de un rey.

Verse 13

तथा कृत्वाऽथ रत्नौघैः पूरयित्वा तथा परैः । ददौ तेभ्यो अष्टषष्टिं च ग्रामाणां तदनंतरम्

Hecho esto, los colmó además con montones de gemas y otros bienes preciosos; e inmediatamente después les concedió sesenta y seis aldeas.

Verse 14

ततः सर्वान्समाहूय पुत्रपौत्रांस्तदग्रतः । प्रोवाच तारनादेन श्रूयतां जल्पतो मम

Entonces convocó a todos, poniendo delante de sí a sus hijos y nietos, y habló con voz clara y resonante: «Escuchad lo que voy a declarar».

Verse 15

एतत्पुरं मया दत्तमेभिर्ग्रामैः समन्वितम् । एतेभ्यो ब्राह्मणेंद्रेभ्यः श्रद्धापूतेन चेतसा

«Esta ciudad, junto con estas aldeas, la he otorgado a estos brāhmaṇas eminentes, con la mente purificada por la fe (śraddhā)».

Verse 16

तस्माद्रक्षा प्रकर्तव्या यथा न स्यात्क्षतिः क्वचित् । कष्टं वा ब्राह्मणेंद्राणां तथा चैव पराभवम्

Por ello debe asegurarse la protección, para que en ningún lugar ocurra daño alguno: que no haya penuria para los más excelsos bráhmanas, ni tampoco humillación.

Verse 17

अस्मद्वंशसमुद्भूतो यस्त्वेतांस्तोषयिष्यति । अन्यो वा भूपतिर्वृद्धिमग्र्यां नूनं स यास्यति

Sea nacido de nuestro linaje o sea otro soberano: quien complazca y sostenga a estos señores bráhmanas alcanzará sin duda la prosperidad suprema.

Verse 18

यश्चापराधसंयुक्तानेतान्खेदं नयिष्यति । योजयिष्यति वा क्लेशैर्विविधैर्वा पराभवैः । स शत्रुभिः पराभूतो वेष्टितो विविधैर्गदैः

Pero quien, movido por la falta, cause aflicción a estos (bráhmanas), o los someta a diversos tormentos y humillaciones, será vencido por enemigos y acosado por muchas enfermedades.

Verse 19

इह लोके वियोगादीन्प्राप्य क्लेशान्सुदारुणान् । रौरवादिषु रौद्रेषु नरकेषु प्रयास्यति

En este mismo mundo padecerá sufrimientos crueles—separación y otros males; y después irá a los terribles infiernos, como Raurava.

Verse 20

एवमुक्त्वा ततः सर्वं तेषां कृत्यं महीपतिः । स्वयमेवाकरोन्नित्यं दिवारात्रमतंद्रितः

Dicho esto, el rey realizó personalmente todas las obligaciones debidas a ellos, de continuo, día y noche, sin negligencia.

Verse 21

अथ ता ब्राह्मणेंद्राणां भार्याः सर्वाः द्विजोत्तमाः । दमयंत्याः समासाद्य प्रासादं स्नेहवत्सलाः

Entonces las esposas de aquellos brahmanes eminentes—damas virtuosas de los dos veces nacidos—llenas de amor y ternura, se acercaron al palacio de Damayantī.

Verse 22

कुंकुमागरुकर्पूरैः पुष्पैर्गंधैः पृथग्विधैः । तदर्च्चा पूजयामासुः स च राजा दिनेदिने

Con kunkuma (azafrán), madera de agaru, alcanfor, flores y fragancias de muchas clases, realizaron la arcana y adoraron aquella forma venerable; y el rey también la honraba día tras día.

Verse 23

अथ ताः प्रोचुरन्योन्यं तापस्यस्तत्पुरः स्थिताः । तस्यभूपस्य संतोषं जनयंत्यो द्विजोत्तमाः

Luego aquellas mujeres ascetas, de pie en su misma presencia, se dijeron unas a otras—excelentes por su talla espiritual—y así colmaron de contento el corazón de aquel rey.

Verse 24

यदास्माकं गृहे वृद्धिः कदाचित्संभविष्यति । तदग्रतश्च पश्चाच्च दमयंत्याः प्रपूजनम् । करिष्यामो न संदेहः सर्वकृत्येषु सर्वदा

Cuandoquiera que la prosperidad surja en nuestro hogar, tanto antes como después de ello, sin duda realizaremos la adoración especial de Damayantī, en toda obligación y en todo tiempo.

Verse 25

एनां दृष्ट्वा कुमारी या वेदिमध्यं गमिष्यति । सा भविष्यत्यसंदेहः पत्युः प्राणसमा सदा

Cualquier doncella que, tras contemplarla, entre en medio del altar (para el rito), sin duda llegará a ser siempre para su esposo tan querida como su propio aliento vital.

Verse 26

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कन्यायज्ञ उपस्थिते । दमयंती प्रद्रष्टव्या पूजनीया प्रयत्नतः

Por ello, cuando se acerque el rito de la doncella (kanyāyajña), debe acudirse a Damayantī para su darśana y rendirle culto con todo empeño y cuidado.

Verse 27

सूत उवाच । एवं तत्र पुरे तेन भूभुजा सुमहात्मना । अष्टषष्टिं च संस्थाप्य गोत्राणां निर्वृतिः कृता

Dijo Sūta: Así, en aquella ciudad, por aquel rey magnánimo, se establecieron debidamente los sesenta y ocho gotras, y los linajes de los brāhmaṇas quedaron en paz y amparo.

Verse 28

तेषामपि च चत्वारि गोत्राण्युर गजाद्भयात् । गतानि तत्र यत्र स्युस्तानि पूर्वोद्भवानि च । चतुःषष्टिः स्थिता तत्र पुरे शेषा द्विजन्मनाम्

De entre ellos, cuatro gotras también partieron por temor al elefante-serpiente; se fueron adonde pudieron—eran linajes de origen más antiguo. Los sesenta y cuatro restantes de los dos veces nacidos permanecieron en aquella ciudad.

Verse 29

ऋषय ऊचुः । कीदृङनागभयं तेषां येन ते विगता विभो । परित्यज्य निजं स्थानमेतन्नो विस्तराद्वद

Los sabios dijeron: ¿Qué clase de temor al Nāga fue aquel, oh poderoso, por el cual se marcharon, abandonando su propio lugar? Dínoslo con detalle.

Verse 30

सूत उवाच । आनर्त्ताधिपतिः पूर्वमासीन्नाम्ना प्रभंजनः । धर्मज्ञः सुप्रतापी च परपक्षक्षयावहः

Sūta dijo: Antaño hubo un soberano de Ānarta llamado Prabhañjana: conocedor del dharma, de bravura resplandeciente, y causante de la ruina de las facciones enemigas.

Verse 32

ततस्तेन समाहूय दैवज्ञाञ्छास्त्रपंडितान् । तेषां निवेदितं सर्वं कालं तस्य समुद्भवम्

Entonces mandó llamar a los astrólogos y a los sabios versados en los śāstras, y les expuso todo—en especial el tiempo y las circunstancias del nacimiento de aquel niño.

Verse 33

दैवज्ञा ऊचुः । एष ते पृथिवीपाल जातः पुत्रः सुगर्हित । काले ऽनिष्टप्रदे रौद्रे गंडांत त्रितयोद्भवे

Dijeron los astrólogos: «Oh soberano de la tierra, este hijo tuyo ha nacido bajo una condición sumamente censurable: en un tiempo feroz que produce frutos infaustos, en la juntura gaṇḍānta surgida de una triple convergencia».

Verse 34

कथंचिदपि यद्येष जीवयिष्यति पार्थिव । पितृमातृपुरार्थे च देशानुत्सादयिष्यति

Oh rey, si de algún modo este niño lograra sobrevivir, entonces—impulsado por los designios de padre y madre y por la ambición de ciudades y dominio—devastará las regiones.

Verse 35

राजोवाच । अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । येन संजायते क्षेमं पुत्रस्य विषयस्य च

Dijo el rey: «¿Hay aquí algún remedio—sea divino o también humano—por el cual nazcan la seguridad y el bienestar para mi hijo y para mi reino?»

Verse 36

ब्राह्मणा ऊचुः । यथा समुत्थितं यंत्रं यंत्रेण प्रतिहन्यते । यथा बाणप्रहाराणां कवचं वारणं भवेत । तथा ग्रहविकाराणां शांतिर्भवति वारणम्

Dijeron los brāhmaṇas: «Así como una máquina puesta en movimiento es detenida por otro mecanismo, y así como la armadura protege de los golpes de las flechas, del mismo modo los ritos de śānti se vuelven amparo que aparta las perturbaciones causadas por los planetas».

Verse 37

तस्मान्नित्यमनुद्विग्नः शांतिकं कुरु भूपते । येन सर्वे ग्रहाः सौम्या जायंते च शुभावहाः

Por ello, oh rey, permanece siempre sin turbación y realiza el rito apaciguador (śānti), por el cual todos los planetas se vuelven benignos y otorgan frutos auspiciosos.

Verse 38

अनिष्टस्थानसंस्थेषु ग्रहेषु विषमेषु च । ततः स सत्वं गत्वा चमत्कारपुरं नृपः

Cuando los planetas se hallaban en posiciones desfavorables y en condiciones adversas, el rey, recobrando su firmeza, partió hacia la ciudad llamada Camatkārapura.

Verse 39

तत्र विप्रान्समावेश्य सर्वान्प्रोवाच सादरम् । वयं युष्मत्प्रसादेन राज्यं कुर्मः सदैव हि

Allí, tras reunir a todos los brāhmaṇas, les habló con reverencia: «En verdad, por vuestra gracia gobernamos el reino en todo tiempo».

Verse 40

ये ऽतीता ये भविष्यंति वंशे ऽस्माकं नृपोत्तमाः । भवंतो ऽत्र गतिस्तेषां सस्यानां नीरदो यथा

Para los mejores reyes de nuestro linaje—los que ya partieron y los que han de venir—vosotros sois aquí su amparo, como la nube de lluvia es sostén de las mieses.

Verse 41

यदत्र मत्सुतो जातो दुष्टस्थानस्थितैर्ग्रहैः । दैवज्ञैः शांतिकं प्रोक्तं तस्यानिष्टस्य शांतिदम्

Puesto que mi hijo nació cuando los planetas estaban en posiciones infaustas, los astrólogos han prescrito un rito de apaciguamiento (śānti), que trae sosiego y disipa esa desgracia.

Verse 42

तस्मात्कुरुत विप्रेंद्रा यथोक्तं शांतिकं मम । न पुत्रश्च राष्ट्रं च विभवश्च विवर्धते

Por tanto, oh los más eminentes entre los brāhmaṇas, realizad para mí el rito apaciguador (śāntika) tal como ha sido prescrito; pues de otro modo ni mi hijo, ni mi reino, ni mi prosperidad podrán florecer.

Verse 43

ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुः संमंत्र्याऽथ परस्परम् । क्षेमाय तव भूनाथ करिष्यामोऽत्र शांतिकम्

Entonces aquellos brāhmaṇas, tras deliberar entre sí, dijeron: «Para tu bienestar, oh señor de la tierra, realizaremos aquí el rito apaciguador (śāntika)».

Verse 44

सदेव नियताः संतः शांताः षोडश ते द्विजाः । उपहाराः सदा प्रेष्यास्त्वया भक्त्या महीपते । मासांते चाभिषेकश्च ग्राह्यो रुद्रघटोद्भवः

Esos dieciséis brāhmaṇas viven siempre en disciplina: virtuosos y serenos. Oh rey, con devoción debes enviarles continuamente ofrendas; y al fin de cada mes has de recibir y realizar debidamente el Rudra-abhiṣeka con el agua extraída del Rudra-ghaṭa, el vaso consagrado.

Verse 45

एवं प्रकुर्वतस्तुभ्यं पुत्रो वृद्धिं प्रयास्यति । तथा राष्ट्रं च कोशश्च यच्चान्यदपि किंचन

Si actúas de este modo, tu hijo alcanzará sin duda crecimiento y plenitud; asimismo prosperarán tu reino, tu tesoro y cuanto más concierna a tu bienestar.

Verse 46

ततः प्रणम्य तान्हृष्टो गत्वा निजनिवेशनम् । उत्सवं पुत्रजन्मोत्थं चक्रे तैः प्रेरितः सदा

Entonces, lleno de gozo, se postró ante ellos y regresó a su morada. Movido por sus exhortaciones, celebraba continuamente festividades nacidas del alumbramiento de un hijo.

Verse 47

संभारान्प्रेषयामास चमत्कारपुरे ततः । मासांते चाभिषेकश्च ग्राह्यो वै विधिपूर्वकम्

Después envió los materiales necesarios a Camatkārapura; y al final de cada mes, el abhiṣeka debía realizarse ciertamente conforme al rito y a la norma establecida.

Verse 48

तेऽपि ब्राह्मणशार्दूलाश्चातुश्चरणसंभवाः । क्रमेण शांतिकं चक्रुर्ब्रह्मचर्यपरायणाः

Aquellos brāhmaṇas, cual tigres, nacidos de la cuádruple tradición védica, realizaron en orden los ritos pacificatorios (śāntika), firmes en el brahmacarya.

Verse 49

मासं मासं प्रति सदा शांता दांता जितेंद्रियाः । ततो मासा वसानेऽन्ये चक्रुस्तच्छांतिकं द्विजाः

Mes tras mes, siempre serenos, disciplinados y dueños de los sentidos, los brāhmaṇas realizaron ese mismo rito de śānti; y, al concluir el mes, otros brāhmaṇas efectuaron igualmente la misma śānti.

Verse 50

सोऽपि राजाऽथ मासांते समागत्य सुभक्तितः । अभिषेकं समादाय पूजयित्वा द्विजोत्तमान्

El rey también, al final del mes, llegó con profunda devoción; tomó a su cargo el rito del abhiṣeka y, tras honrar a los más excelsos brāhmaṇas,

Verse 51

वासोभिर्मुकुटैश्चैव गोभूदानेन केवलम् । संतर्प्यान्यांस्तथा विप्रान्स्वस्थानं याति भूमिपः

Con vestiduras y coronas, y únicamente mediante dones de vacas y de tierras, el rey satisfizo también a los demás brāhmaṇas; y luego el soberano volvió a su propia morada.

Verse 52

एवं प्रवर्तमाने च शांतिके तत्र भूपतेः । जगाम सुमहान्कालः क्षेमारोग्यधनागमैः

Mientras continuaba para aquel rey la observancia pacificadora (śānti), transcurrió un tiempo larguísimo, acompañado de seguridad, salud y la llegada constante de riquezas.

Verse 53

कस्यचित्त्वथ कालस्य मासादावपि भूपतेः । प्रारब्धे शांतिके तस्मिन्महाव्याधिरजायत

Pero en cierto momento, incluso al comienzo de un mes, cuando para el rey se había puesto en marcha aquella observancia de śānti, surgió una grave enfermedad.

Verse 54

तत्पुत्रस्य विशेषेण तथैवांतःपुरस्य च । राष्ट्रस्य च समग्रस्य वाहनानां तथा क्षयः

En particular, la ruina cayó sobre su hijo y asimismo sobre las mujeres del palacio interior; y en todo el reino hubo también un decaimiento, especialmente de los carros, vehículos y monturas.

Verse 55

स ततः प्रेषयामास शांत्यर्थं तत्र सत्पुरे । सुसंभारान्विशेषेण दक्षिणाश्च विशेषतः

Entonces envió a aquella noble ciudad, para el propósito de los ritos de pacificación (śānti), abundantes implementos rituales y, de manera especial, generosas dakṣiṇās (ofrendas honorarias).

Verse 56

यथायथा द्विजास्तत्र होमं कुर्वंति पावके । तथा सर्वे विशेषेण रोगा वर्धंति सर्वशः

Pero, a medida que los dvijas (sacerdotes dos veces nacidos) allí realizaban el homa, vertiendo ofrendas en el fuego sagrado, así también las enfermedades aumentaban aún más, por doquier y de todas las maneras.

Verse 57

म्रियन्ते वाजिनस्तस्य बृहन्तो वारणास्तथा । शत्रवः सर्वकाष्ठासु विग्रहार्थमुपस्थिताः

Murieron sus caballos, y asimismo sus grandes elefantes. Y los enemigos, desde todas las direcciones, se apostaron listos, con ánimo de contienda.

Verse 58

ततः स व्याकुलीभूतो रोगग्रस्तो महीपतिः । चमत्कारपुरं प्राप्य सर्वान्विप्रानुवाच ह

Entonces el rey, turbado y afligido por la enfermedad, llegó a Camatkārapura y habló a todos los brahmanes allí reunidos.

Verse 59

युष्माभिः स्वामिभिः संस्थैरापदोऽभिभवंति माम् । तत्किमेतन्महाभागाः क्षीयन्ते मम संपदः । रोगाश्चैव विवर्धंते शत्रुसंघैः समन्विताः

«Aunque vosotros, mis venerables señores, estáis presentes, las calamidades me vencen. ¿Qué es esto, oh afortunados? Mis riquezas menguan; las enfermedades crecen, y vienen acompañadas por huestes de enemigos.»

Verse 60

तस्माद्विशेषतो होमः कार्यो रोगप्रशांतये । दानानि च विशिष्टानि प्रदास्यामि द्विजन्मनाम्

«Por ello, debe realizarse un homa con especial esmero para apaciguar la enfermedad; y yo otorgaré dádivas excelentes en caridad a los dos veces nacidos.»

Verse 61

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे प्रत्यक्षं तस्य भूपतेः । चक्रुः समाहिता भूत्वा शांतिकं तद्धिताय च

Entonces todos aquellos brahmanes, en presencia misma del rey, se recogieron en concentración y realizaron el rito pacificador (śāntika) para su bienestar.

Verse 62

यथायथा प्रयुञ्जीरन्होमांते सुसमा हिताः । तथातथास्य भूपस्य वृद्धिं रोगः प्रगच्छति

Y así como ellos seguían aplicando el rito—cuidadosamente dispuesto—al término del homa, así también la dolencia del rey avanzaba y crecía aún más.

Verse 63

एतस्मिन्नंतरे क्रुद्धास्ते सर्वे द्विजसत्तमाः । ग्रहानुद्दिश्य सूर्यादीञ्छापाय कृतनिश्चयाः

Entretanto, todos aquellos brahmanes excelsos se airaron; fijando su intención en los grahas celestes, comenzando por el Sol, resolvieron maldecirlos.

Verse 65

एवं ते निश्चयं कृत्वा शुचीभूय समाहिताः । यावद्यच्छंति तच्छापं ग्रहेभ्यः क्रोधमूर्छिताः

Así, tras tomar una firme determinación, purificados y recogidos, aquellos brahmanes—embriagados de ira—estaban a punto de arrojar una maldición contra los grahas.

Verse 66

तावद्वह्निरुवाचेदं मूर्तो भूत्वा द्विजोत्तमान् । मा प्रयच्छत विप्रेंद्राः शापं कोपात्कथंचन

Entonces, el Fuego (Agni), tomando forma visible, habló a los mejores de los brahmanes: «Oh señores entre los dos veces nacidos, no pronunciéis de ningún modo una maldición por ira».

Verse 67

ग्रहेभ्यो दोषमुक्तेभ्यः श्रूयतां वचनं मम । मासिमासि प्रकुर्वंति होमं ते षोडश द्विजाः

«Escuchad mis palabras acerca de esos grahas libres de culpa: mes tras mes, esos dieciséis brahmanes realizan el homa».

Verse 68

तेषां मध्यस्थितश्चैकस्त्रिजातो ब्राह्मणाधमः । तेन तद्दूषितं द्रव्यं समग्रं होमसंभवम्

En medio de ellos hay uno, de pie entre todos: un “nacido dos veces” (mal iniciado), un miserable entre los brahmanes. Por su causa, toda la materia de ofrenda surgida para el homa ha quedado mancillada.

Verse 69

ब्राह्मणा ऊचुः । पूजिता अपि सद्भक्त्या विधानेन तथा ग्रहाः । पीडयंति पुरं राज्ञः सपुत्रपशुबांधवम्

Dijeron los brahmanes: «Aunque los grahas (planetas) han sido venerados con devoción sincera y conforme al rito prescrito, aun así afligen la ciudad del rey, junto con sus hijos, su ganado y sus parientes».

Verse 70

तस्मादेनं परित्यज्य होमं कुरुत मा चिरम् । येन प्रीतिं परां यांति ग्रहाः सर्वेऽर्कपूर्वकाः

Por ello, abandonad a este hombre y realizad el homa sin demora; así todos los grahas, comenzando por el Sol, alcanzarán la suprema complacencia.

Verse 71

आरोग्यश्च भवेद्राजा गतशत्रुः सुतान्वितः । सततं सुखमभ्येति मच्छांतिकप्रभावतः

El rey recobrará la salud, quedará libre de enemigos y será bendecido con hijos; y alcanzará incesantemente la dicha, por el poder del rito pacificador realizado para mí.

Verse 72

एवमुक्त्वा स भगवान्वह्निश्चादर्शनं गतः । तेऽपि विप्रा विषण्णास्या लज्जया परया वृताः

Dicho esto, el bienaventurado Fuego, Agni, desapareció de la vista. También aquellos brahmanes, con el rostro abatido, quedaron envueltos en una honda vergüenza.

Verse 73

ततस्तं पावकं भूयः स्तुवंतस्तत्र च स्थिताः । प्रोचुर्वैश्वानरं ब्रूहि त्रिजातो योऽत्र च द्विजः

Entonces, permaneciendo allí, volvieron a alabar a aquel Fuego y dijeron: «Oh Vaiśvānara, háblanos de este hombre “tres veces nacido” que aquí pretende el rango de “dos veces nacido”.»

Verse 74

येन तं संपरित्यज्य कुर्मः कर्म प्रशांतये । निःशेषमेव दोषाणां भूपस्यास्य महात्मनः

«Para que, abandonándolo, podamos realizar el rito de apaciguamiento, y así extinguir por completo todas las faltas que afligen a este rey magnánimo.»

Verse 75

वह्निरुवाच । नाहं दोषं द्विजेद्राणां जानन्नपि कथंचन । ब्रवीमि ब्राह्मणा वन्द्या मम सर्वे धरातले

Agni dijo: «Aunque yo conociera alguna falta, jamás hablaría de defecto alguno en los más excelsos entre los dos veces nacidos. Pues para mí, todos los brāhmaṇas sobre la tierra son dignos de veneración.»

Verse 76

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि तं ब्राह्मणं वह्ने नास्माकं कीर्तयिष्यसि । तत्ते शापं प्रदास्यामस्तस्माच्छीघ्रं वदस्व नः

Los brāhmaṇas dijeron: «Si no nos señalas a ese brāhmaṇa, oh Agni, te lanzaremos una maldición. Por eso, dínoslo pronto.»

Verse 77

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वह्निर्भयसमन्वितः । चिरं विचिंतयामास कुर्वेऽतः किं शुभावहम्

Sūta dijo: Al oír sus palabras, Agni, sobrecogido de temor, meditó largo tiempo: «¿Qué debo hacer aquí para que resulte lo más auspicioso?»

Verse 78

ब्राह्मणं दूषयिष्यामि यदि तावच्च पातकम् । भविष्यति न संदेहः शापश्चापि तदुद्भवः

«Si yo llegara a denigrar a un brāhmaṇa, tanta culpa nacería sin duda alguna, y de ello también brotaría una maldición»។

Verse 79

कीर्तयिष्यामि वा नैव विद्यमानं द्विजोत्तमम् । शपिष्यति न संदेहः क्रुद्धा आशीविषोपमाः

«Pero si no nombro al eminente brāhmaṇa que está presente, entonces—sin duda—esos brāhmaṇas, airados y como serpientes venenosas, me maldecirán.»

Verse 80

एवं चिंतयतस्तस्य गात्रे स्वेदोऽभवन्महान् । येन तत्पूरितं कुण्डं होमार्थं यत्प्रकल्पितम्

Mientras así meditaba, un copioso sudor brotó de su cuerpo; con él se llenó el kuṇḍa que había sido dispuesto para el homa.

Verse 81

ततः प्रोवाच तान्विप्रान्कृतांजलिपुटः स्थितः । वेपमानो भयत्रस्तःकुण्डान्निष्क्रम्य पावकः

Entonces Pāvaka (Agni), saliendo del kuṇḍa, se puso en pie con las manos juntas y habló a aquellos brāhmaṇas, temblando y turbado por el miedo.

Verse 83

अत्र स्वेद जले विप्रा ये स्थिताः षोडश द्विजाः । ते स्नानमद्य कुर्वंतु प्रविशुद्ध्यर्थमात्मनः

«Oh brāhmaṇas: que los dieciséis dos-veces-nacidos que están aquí se bañen hoy en esta agua de sudor, para su completa purificación.»

Verse 84

एतेषां मध्यगो यश्च त्रिजातः स भविष्यति । तस्य विस्फोटकैर्युक्तं स्नातस्यांगं भविष्यति

Y quien de entre ellos permanezca en medio, ése será el tres veces nacido. En su cuerpo, después del baño, aparecerán de pronto erupciones y forúnculos.

Verse 85

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे क्रमात्तत्र निमज्जनम् । चक्रुः शुद्धिं गताश्चापि मुक्त्वैकं ब्राह्मणं तदा

Entonces todos aquellos brāhmaṇas, uno tras otro, se sumergieron allí. Alcanzaron también la purificación, dejando aparte en ese momento a un solo brāhmaṇa.

Verse 86

हाहाकारस्ततो जज्ञे महांस्तत्र जनोद्भवः । दृष्ट्वा विस्फोटकैर्युक्तमकस्मात्तं द्विजोत्तमम्

Entonces se alzó un gran clamor de angustia entre la gente allí reunida, al ver de improviso al más excelso de los dvijas cubierto de forúnculos eruptivos.

Verse 87

सोऽपि लज्जान्वितो विप्रः कृत्वाऽधो वदनं ततः । निष्क्रांतोऽथ सभामध्यात्स्थानाद्विप्रसमुद्भवात्

Aquel brāhmaṇa, lleno de vergüenza, bajó el rostro; y luego salió del centro de la asamblea, de aquel asiento propio de los brāhmaṇas.

Verse 88

वह्निरुवाच । एतद्वः साधितं कृत्यं मया पूर्वं द्विजोत्तमाः । तस्माद्यास्ये निजं स्थानं भवद्भिः पारमापितः

Habló el Fuego: «Oh mejores de los dos veces nacidos, ya he cumplido antes esta tarea para vosotros. Por ello, ahora partiré a mi propia morada, pues por vosotros ha sido llevada a su consumación».

Verse 89

न वृथा दर्शनं मे स्यादपि स्वप्रे द्विजोत्तमाः । तस्मात्सम्प्रार्थ्यतां किंचिदभीष्टं हृदि संस्थितम्

Oh los mejores de los brāhmaṇas, que mi manifestación no sea en vano, aunque sea sólo en un sueño. Por eso, pedidme el don deseado que mora en vuestro corazón.

Verse 90

ब्राह्मणा ऊचुः । एतत्तव जलं वह्ने स्वेदजं सर्वदैव तु । स्थिरं भवतु चात्रैव विशुद्ध्यर्थं द्विजन्मनाम्

Los brāhmaṇas dijeron: «Oh Fuego, que esta agua tuya—nacida de tu sudor—permanezca establecida aquí por siempre, para la purificación de los dos veces nacidos.»

Verse 91

अन्यजातो नरो योऽत्र प्रकरोति निमज्जनम् । तस्य चिह्नं त्वया कार्यं विस्फोटकसमुद्भवम्

Cualquier hombre de otro linaje que aquí se sumerja, haz que lleve por tu obra una señal: el brote de pústulas eruptivas.

Verse 92

नाहं स्वजिह्वया दोषं ब्राह्मणस्य समुद्भवम् । कथञ्चित्कीर्तयिष्यामि तस्माच्छृण्वन्तु भो द्विजाः

No proclamaré con mi propia lengua la falta surgida en un brāhmaṇa; pero la mencionaré de algún modo. Por eso, escuchad, oh dos veces nacidos.

Verse 93

अद्यप्रभृति सर्वेषां ब्राह्मणानां समुद्भवम् । शुद्धिरत्र प्रकर्तव्या पितृमातृसमुद्द्भवा

Desde hoy en adelante, para todos los brāhmaṇas, la purificación debe realizarse aquí: la purificación referente a lo que nace del padre y de la madre (linaje y nacimiento).

Verse 94

चमत्कारपुरोत्थो यः कश्चिद्विप्रः प्रकीर्तितः । सोऽत्र स्नातो विशुद्धश्च विज्ञेयः कुलपुत्रकः

Cualquier brāhmaṇa del que se diga “nacido en Camatkārapura”, al bañarse aquí queda purificado y debe ser reconocido como hijo legítimo de un linaje noble.

Verse 95

तस्मै कन्या प्रदातव्या स श्राद्धार्हो भविष्यति धर्मकृत्येषु सर्वेषु योजनीयः स एव हि

A él debe dársele una doncella (en matrimonio). Llegará a ser digno de recibir las ofrendas de śrāddha, y en verdad sólo a él debe encomendársele todo rito del dharma.

Verse 96

अष्टषष्टिषु गोत्रेषु मिलितेषु यथाक्रमम् । तत्प्रत्यक्षं विशुद्धो यः स शुद्धः पंक्तिपावनः

Cuando los sesenta y ocho linajes se reúnen en el orden debido, aquel que, por señales evidentes, se halla puro, ése es verdaderamente puro: purificador de toda la hilera del banquete.

Verse 97

अपवादाश्च ये केचिद्ब्रह्महत्यादिकाः स्थिताः । अन्येऽपि दुर्जनैः प्रोक्ता धर्मसन्देहकारकाः

Y cualesquiera acusaciones que existan —como imputaciones de brahminicidio y otras semejantes— así como otras denuncias proferidas por malvados que siembran duda acerca del dharma—

Verse 98

ते सर्वेऽत्र विशुद्धाः स्युर्विज्ञेयाः कुलपुत्रकाः । अपवादास्तथा चान्ये नाशं यास्यंति चाखिलाः

A todos ellos, aquí, debe tenérseles por plenamente purificados, como hijos dignos de linajes nobles; y tales acusaciones, y toda otra calumnia, se destruirán por completo.

Verse 99

यावन्नात्र कृतं स्नानं प्रत्यक्षं च द्विजन्मनाम् । सर्वेषां तावदेवाऽत्र न स विप्रो भवेत्स्फुटम्

Mientras los nacidos dos veces no realicen aquí un baño sagrado, directo y visible, hasta entonces—para todos ellos en este asunto—no llega a ser, con claridad manifiesta, un brāhmaṇa en el sentido pleno y verdadero.

Verse 100

सूत उवाच । एवं ते समयं कृत्वा चमत्कारपुरोद्भवाः । ब्राह्मणाः शांतिकं चक्रुर्हितार्थं तस्य भूपतेः

Dijo Sūta: Habiendo así establecido un acuerdo, los brāhmaṇas surgidos de la ciudad prodigiosa realizaron ritos pacificatorios (śāntika) para el bien y la prosperidad de aquel rey.

Verse 101

तस्मिन्कुण्डे ततः स्नानं कृतं सर्वैर्महात्मभिः । भयत्रस्तैर्विशुद्ध्यर्थं शेषैरपि महात्मभिः

Entonces, en aquel kuṇḍa, todos los magnánimos realizaron el baño; y también los demás grandes de alma—sobrecogidos por el temor—se bañaron allí para alcanzar la purificación.

Verse 102

ततो नीरोगतां प्राप्तः स भूपस्तत्क्षणाद्विजाः । यस्तत्र कुरुते स्नानमद्यापि द्विजसत्तमाः

Entonces, oh nacidos dos veces, aquel rey alcanzó en ese mismo instante la salud, libre de enfermedad. Aun hoy, oh el mejor de los nacidos dos veces, quienquiera que se bañe allí—

Verse 103

कार्तिक्यां परदारोत्थैः स विमुच्येत पातकैः । एषां युगत्रये शुद्धिरासीत्तत्र द्विजन्मनाम्

En el mes de Kārttika, queda liberado de los pecados nacidos de la mujer ajena (adulterio). Para estos nacidos dos veces, en las tres yugas, hubo allí pureza en ese tīrtha.

Verse 104

कुलशीलविहीनानामन्येषामपि पाप्मनाम् । मत्वा कलियुगं घोरं परदारसुरंजितम् । तत्र शुद्धिस्ततः सर्वैः कृता विप्रैश्च वाचिका

Considerando la terrible era de Kali —llena del 'demonio' del adulterio— y viendo a las personas desprovistas de disciplina familiar y buena conducta, así como a otros pecadores, por lo tanto, la purificación fue establecida allí por todos, y también una purificación verbal por los brāhmaṇas.

Verse 106

अद्यापि कुरुते तत्र यः स्नानं द्विजसत्तमाः । त्रिजातो दह्यते तत्र वह्निना स न संशयः

Incluso hoy, oh el mejor de los dos veces nacidos, quienquiera que se bañe allí —cualquier tres veces nacido (que posea el triple estatus sagrado)— es purificado por el fuego allí mismo; de esto no hay duda.

Verse 113

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेवरक्षेत्रमाहात्म्ये दमयन्त्युपाख्याने त्रिजातकविशुद्धयेऽग्निकुंडमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोदशोत्तरशततमोऽध्यायः

Así, en el sagrado Skanda Mahāpurāṇa —dentro de la compilación de ochenta y un mil versos, en el sexto libro, el Nāgara Khaṇḍa— dentro de la glorificación del Tīrtha de la región sagrada de Hāṭakeśvara, en el episodio concerniente a Damayantī, concluye el capítulo ciento trece, titulado “La Descripción de la Grandeza del Agnikuṇḍa (Pozo de Fuego), para la purificación de Trijāta”.