Adhyaya 36

Verse 1

पार्वत्युवाच । विश्वकर्मेश्वरं लिंगं यत्काश्यां प्रथितं परम् । तस्य लिंगस्य कथय देवदेव समुद्भवम्

Pārvatī dijo: «Oh Dios de dioses, cuéntame el sublime origen de aquel liṅga de Viśvakarmeśvara, tan celebrado en Kāśī»

Verse 2

देवदेव उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पातकनाशिनीम् । विश्वकर्मेश लिंगस्य प्रादुर्भावं मनोहरम्

Devadeva dijo: «Escucha, oh Diosa; te relataré una historia que destruye los pecados: la encantadora manifestación del liṅga de Viśvakarmeśa.»

Verse 3

विश्वकर्माभवत्पूर्वं ब्रह्मणस्त्वपरा तनुः । त्वष्टुः प्रजापतेः पुत्रो निपुणः सर्वकर्मसु

Antaño, Viśvakarman surgió como una encarnación secundaria de Brahmā; era el hijo de Tvaṣṭṛ Prajāpati, diestro en toda obra y artesanía.

Verse 4

कृतोपनयनः सोथ बालो गुरुकुले वसन् । चकार गुरुशुश्रूषां भिक्षान्नकृतभोजनः

Tras celebrarse su upanayana, él, aún siendo un niño, vivió en la casa del maestro; sirvió al guru y se sustentó con alimento obtenido por limosna.

Verse 5

एकदा तद्गुरुः प्राह प्रावृट्काले समागते । कुरूटजं मदर्थं त्वं यथा प्रावृण्न बाधते

Una vez, al llegar la estación de las lluvias, su gurú dijo: «Por mí, construye una choza (kurūṭaja) de tal modo que la lluvia no nos cause molestia».

Verse 6

यत्कदाचिन्न भज्येत न पुरातनतां व्रजेत् । गुरुपत्न्यात्वभिहितो रे त्वाष्ट्र कुरु कंचुकम्

Así interpelada por la esposa del gurú, ella dijo: «Oh Tvāṣṭra, hazme un corpiño (kañcuka), uno que jamás se desgarre y que nunca envejezca».

Verse 7

ममांगयोग्यं नो गाढं न श्लथं च प्रयत्नतः । विनैव वाससा चारु वाल्कलं च सदोज्ज्वलम्

«Que se ajuste a mi cuerpo: ni demasiado ceñido ni demasiado suelto, hecho con esmero; y que sea una hermosa vestidura de corteza (vālkala), siempre resplandeciente, aun sin otra tela añadida».

Verse 8

गुरुपुत्रेण चाज्ञप्तो ममार्थं पादुके कुरु । यदारूढस्य मे पादौ न पंकः संस्पृशेत्क्वचित्

Mandado por el hijo del gurú, (dijo): «Hazme unas sandalias (pādukā), para que, al calzarlas, el barro no toque jamás mis pies en lugar alguno».

Verse 9

चर्मादिबंधनिर्मुक्ते धावतो मे सुखप्रदे । याभ्यां च संचरे वारि स्थल भूमाविव द्रुतम्

«Que me sean gratas al correr, libres de correas de cuero y cosas semejantes; y que, gracias a ellas, pueda avanzar veloz aun sobre terreno anegado como si fuera tierra seca».

Verse 10

गुरुकन्यापि तं प्राह त्वाष्ट्र मे श्रवणोचिते । भूषणे स्वेन हस्तेन कुरु कांचननिर्मिते

Entonces la hija del gurú también le dijo: «Oh Tvāṣṭra, haz para mí con tu propia mano unos adornos para los oídos, dignos de mis orejas, forjados en oro»

Verse 11

कुमारी क्रीडनीयानि कौतुकानि च देहि मे । दंतिदंतमयान्येव स्वहस्तरचितानि च

«Como doncella, dame juguetes y curiosidades deleitosas; sí, que sean de marfil de elefante y labradas por tu propia mano.»

Verse 12

गृहोपकरणं द्रव्यं मुसलोलूखलादिकम् । तथा घटय मेधाविन्यथा त्रुट्यति न क्वचित्

«Haz también utensilios del hogar—morteros, majas y demás—tan bien hechos, oh sabio, que no se quiebren en ninguna parte.»

Verse 13

अक्षालितान्यपि यथा नित्यं पीठानि सत्तम । उज्ज्वलानि भवंत्येव स्थालिकाश्च तथा कुरु

«Oh el mejor de los hombres, haz los taburetes/asientos y también los cuencos pequeños de tal modo que, aun sin lavarlos, permanezcan cada día claros y resplandecientes.»

Verse 14

सूपकर्मण्यपि च मां प्रशाधि त्वष्ट्रनंदन । यथांगुल्यो न दह्यंते पाकः स्याच्च यथा शुभः

«Y aun en el arte de cocinar, instrúyeme y provéeme, oh hijo de Tvaṣṭṛ, para que mis dedos no se quemen y la cocción resulte auspiciosa y bien lograda.»

Verse 15

एकस्तंभमयं गेहमेकदारुविनिर्मितम् । तथा कुरु वरं त्वाष्ट्र यत्रेच्छा तत्र धारये

«Oh excelso Tvāṣṭra, haz una casa de un solo pilar, labrada de una sola pieza de madera, para que pueda colocarla y llevarla dondequiera que yo lo desee.»

Verse 16

ये सहाध्यायिनोप्यस्य वयोज्येष्ठाश्च तेपि हि । सर्वेसर्वे समीहंते कर्म तत्कृतमेव हि

Aun sus condiscípulos—sí, incluso los mayores que él en edad—todos y cada uno esperaban que aquella tarea, en verdad, fuera realizada únicamente por él.

Verse 17

तथेति स प्रतिज्ञाय सर्वेषां पुरतोद्रिजे । मध्ये वनं प्राविशच्च महाचिंताभयार्दितः

Diciendo: «Así sea», lo prometió ante todos; y luego, atormentado por gran ansiedad y temor, entró en el bosque en medio de la tierra nacida de la montaña.

Verse 18

किंचित्कर्तुं न जानाति प्रतिज्ञातं च तेन वै । सर्वेषां पुरतः सर्वं करिष्यामीति निश्चितम्

No sabía hacer ni siquiera un poco, y sin embargo había prometido; y ante todos había resuelto firmemente: «Yo lo haré todo».

Verse 19

किं करोमि क्व गच्छामि को मे साहाय्यमर्पयेत् । बुद्धेरपि वनस्थस्य शरणं कं व्रजामि च

«¿Qué haré? ¿Adónde iré? ¿Quién me brindará ayuda? Aquí, en el bosque, hasta mi juicio vacila; ¿a quién, pues, acudiré como refugio?»

Verse 20

अंगीकृत्य गुरोर्वाक्यं गुरुपत्न्या गुरोः शिशोः । यो न निष्पादयेन्मूढः स भवेन्निरयी नरः

Habiendo aceptado el mandato del Gurú—y también el de la esposa del Gurú y el hijo del Gurú—quien, por necedad, no lo cumple, se vuelve un hombre destinado al infierno.

Verse 21

गुरुशुश्रूषणं धर्म एको हि ब्रह्मचारिणाम् । अनिष्पाद्य तु तद्वाक्यं कथं मे निष्कृतिर्भवेत्

Para los brahmacārins, el servicio al Gurú es el único dharma esencial. Si no cumplo su mandato, ¿cómo podría haber expiación para mí?

Verse 22

गुरूणां वाक्यकरणात्सर्व एव मनोरथाः । सिद्ध्यंतीतरथा नैव तस्मात्कार्यं हि तद्वचः

Al cumplir la palabra de los Gurús, se realizan todos los anhelos; de otro modo, no se realizan en absoluto. Por eso, ese mandato debe cumplirse.

Verse 23

कथं तद्वचसः सिद्धिं प्राप्स्याम्यत्र वने स्थितः । कश्च मेत्र सहायी स्याद्धिषणादुर्बलस्य वै

«¿Cómo podré cumplir ese mandato estando aquí en el bosque? ¿Y quién aquí sería mi ayuda, siendo yo en verdad débil de entendimiento?»

Verse 24

आस्तां गुरुकथा दूरं योऽन्यस्यापि लघोरपि । ओमित्युक्त्वा न कुरुते कार्यं सोथ व्रजत्यधः

Dejando aparte incluso lo relativo al Gurú: si alguien, aun ante una pequeña petición de otro, dice «sí» y luego no realiza la tarea, desciende a la ruina.

Verse 25

कथमेतानि कर्माणि करिष्येऽज्ञोऽसहायवान् । अंगीकृतानि तद्भीत्या नमस्ते भवितव्यते

¿Cómo podré realizar estas obras, siendo ignorante y sin auxilio? Puesto que ya las he aceptado, por temor a faltar a mi deber, me inclino ante Ti; pues así ha de ser.

Verse 26

यावदित्थं चिंतयति स त्वाष्ट्रो वनमध्यगः । तावत्तदेव संप्राप्तस्तेनैकोऽदर्शि तापसः

Mientras el hijo de Tvaṣṭṛ reflexionaba así en medio del bosque, en ese mismo instante llegó allí un asceta solitario y se hizo visible ante él.

Verse 27

अथ नत्वा स तं प्राह वने दृष्टं तपस्विनम् । को भवान्मानसं मे यो नितरां सुखयत्यहो

Entonces, tras inclinarse ante el asceta que había visto en el bosque, dijo: «¿Quién sois, venerable señor, que alegráis tan profundamente mi mente?»

Verse 28

त्वद्दर्शनेन मे गात्रं चिंतासंतापतापितम् । हिमानी गाहनेनेव शीतलं भवति क्षणम्

Al verte, mi cuerpo—abrasado por el ardor de la angustiosa pena—se enfría al instante, como si me sumergiera en un arroyo nutrido por la nieve.

Verse 29

किं त्वं मे प्राक्तनं कर्म प्राप्तं तापसरूपधृक् । अथवा करुणावार्धिराविर्भूतः शिवो भवान्

¿Eres mi karma de antaño que ha venido ante mí, tomando la forma de un asceta? ¿O eres tú mismo Śiva, océano de compasión, manifestado aquí?

Verse 30

योसि सोसि नमस्तुभ्यमुपदेशेन युंक्ष्व माम् । गुरूक्तं गुरुपत्न्युक्तं गुर्वपत्योक्तमेव च

Quienquiera que seas—sea así; me inclino ante ti. Úneme a la instrucción sagrada (enséñame). Pues lo dicho por el gurú, por la esposa del gurú y por el hijo del gurú—todo ello—debe aceptarse como autoridad.

Verse 31

कथं कर्तुमहं शक्तः कर्म तत्र दिशाद्भुतम् । कुरु मे बुद्धिसाहाय्यं निर्जने बंधुतां गतः

¿Cómo podría yo realizar esa tarea maravillosa, como si estuviera más allá de todo alcance? Concédeme el auxilio de la recta comprensión—pues en este lugar solitario te has vuelto para mí como un pariente.

Verse 32

इत्युक्तस्तेन स वने तापसो ब्रह्मचारिणा । कारुण्यपूर्णहृदयो यथोक्तमुपदिष्टवान्

Así interpelado por aquel brahmacārin en el bosque, el asceta—con el corazón colmado de compasión—le impartió la instrucción exactamente como se le pidió.

Verse 33

य आप्तत्वेन संपृष्टो दुर्बुद्धिं संप्रयच्छति । स याति नरकं घोरं यावदाभूतसंप्लवम्

Quien, siendo consultado con confianza como consejero fiable, ofrece un consejo dañino, va a un terrible infierno—hasta la disolución de los seres.

Verse 34

तापस उवाच । ब्रह्मचारिञ्शृणु ब्रूयां किमद्भुततरं त्विदम् । विश्वेशानुग्रहाद्ब्रह्माप्यभवत्सृष्टिकोविदः

Dijo el asceta: «Brahmacārin, escucha; ¿qué podría ser más maravilloso que esto? Por la gracia de Viśveśa, incluso Brahmā llegó a ser diestro en la creación».

Verse 35

यदि त्वं त्वाष्ट्र सर्वज्ञं काश्यामाराधयिष्यसि । ततस्ते विश्वकर्मेति नाम सत्यं भविष्यति

Si tú, oh Tvāṣṭra, adoras en Kāśī al Señor Omnisciente, entonces el nombre «Viśvakarmā» será en verdad tuyo.

Verse 36

विश्वेशानुग्रहात्काश्यामभिलाषा न दुर्लभाः । सुलभो दुर्लभो वै यद्यत्र मोक्षस्तनुत्यजाम्

Por la gracia de Viśveśvara, en Kāśī ningún anhelo digno es difícil de alcanzar; pues aquí, incluso la liberación al dejar el cuerpo se vuelve fácil, aunque en otros lugares sea rara.

Verse 37

सृष्टेःकरण सामर्थ्यं सृष्टिरक्षाप्रवीणता । विधिना विष्णुना प्रापि विश्वेशानुग्रहात्परात्

Incluso el poder del Creador para forjar la creación, y la maestría de Viṣṇu en protegerla, se obtienen por la suprema gracia de Viśveśvara.

Verse 38

याहि वैश्वेश्वरं सद्म पद्मया समधिष्ठितम् । निर्वाणसंज्ञया बाला यदीच्छेः स्वान्मनोरथान्

Ve a la morada de Vaiśveśvara, presidida por Padmā; oh joven llamada Nirvāṇā, si deseas cumplir los anhelos de tu propio corazón.

Verse 39

स हि सर्वप्रदः शंभुर्याचितश्चोपमन्युना । पयोमात्रं ददौ तस्मै सर्वं क्षीराब्धिमेव च

Pues Śambhu es el dador de todo. Cuando Upamanyu se lo pidió, le concedió tan solo leche, y con ello, en verdad, todo el Océano de Leche.

Verse 40

आनंदकानने शंभोः किं किं केन न लभ्यते । यत्र वासकृतां पुंसां धर्मराशिः पदेपदे

En el Ānandakānana de Śambhu, ¿qué es lo que no puede alcanzarse, y por quién? Para quienes sólo moran allí, en cada paso se alzan montones de dharma.

Verse 41

स्वर्धुनी स्पर्शमात्रेण महापातकसंततिः । यत्र संक्षयति क्षिप्रं तां काशीं को न संश्रयेत्

Donde, con el mero contacto del río celestial, una cadena de grandes pecados se extingue pronto—¿quién no buscaría refugio en esa Kāśī?

Verse 42

न तादृग्धर्मसंभारो लभ्यते क्रतुकोटिभिः । यादृग्वाराणसी वीथी संचारेण पदेपदे

Tal acopio de dharma no se obtiene ni con crores de sacrificios védicos; mas se alcanza—paso a paso—con sólo caminar por las calles de Vārāṇasī.

Verse 43

धर्मार्थकाममोक्षाणां यद्यत्रास्ति मनोरथः । तदा वाराणसीं याहि याहि त्रैलोक्यपावनीम्

Si en algún lugar guardas un anhelo por dharma, artha, kāma o mokṣa, entonces ve a Vārāṇasī; ve a la purificadora de los tres mundos.

Verse 44

सर्वकामफलप्राप्तिस्तदैव स्याद्ध्रुवं नृणाम् । यदैव सर्वदः सर्वः काश्यां विश्वेश्वरः श्रितः

Entonces, ciertamente en ese mismo instante, los hombres alcanzan el fruto de todos los deseos, cuando se acogen a Viśveśvara en Kāśī, el dador de todo y el Todo mismo.

Verse 45

स तापसोक्तमाकर्ण्य त्वाष्ट्र इत्थं सुहृष्टवान् । काशीसंप्रात्युपायं च तमेव समपृच्छत

Al oír las palabras del asceta, Tvāṣṭra se llenó de gran júbilo; y preguntó a ese mismo sabio por el medio para llegar a Kāśī.

Verse 46

त्वाष्ट्र उवाच । तदानंदवनं शंभोः क्वास्ति तापससत्तम । यत्र नो दुर्लभं किंचित्साधकानां त्रयीस्थितम्

Tvāṣṭra dijo: «Oh el mejor de los ascetas, ¿dónde está ese Ānandavana de Śambhu? Allí, para los practicantes espirituales firmes en la vía védica, nada es en absoluto difícil de obtener».

Verse 47

स्वर्गे वा मर्त्यलोके वा बलिसद्मनि वा मुने । क्व तदानंदगहनं यत्रानंदपयोब्धिजा

«¿Está en el cielo, o en el mundo de los mortales, o en la morada de Bali, oh muni? ¿Dónde está ese espeso bosque de dicha, del cual parece brotar el océano de bienaventuranza?»

Verse 48

यत्र विश्वेश्वरो देवो विश्वेषां कर्णधारकः । व्याचष्टे तारकं ज्ञानं येन तन्मयतां ययुः

«¿Dónde está el Señor Viśveśvara—timonel de todos los seres—que expone la salvadora sabiduría ‘Tāraka’, por la cual las almas alcanzan la identidad con Eso, lo Supremo?»

Verse 49

सुलभा यत्र नियतमानंदवनचारिणः । अपि नैःश्रेयसी लक्ष्मीः किमन्येल्प मनोरथाः

«Allí, para quienes moran con firmeza en Ānandavana, incluso la fortuna de la liberación suprema se obtiene con facilidad; ¿qué decir entonces de otros deseos pequeños?»

Verse 50

कस्तां मां प्रापयेच्छंभोः कथं यामि तथा वद । स तपस्वीति तद्वाक्यमाकर्ण्य श्रद्धयान्वितम्

«¿Quién me conducirá a aquel lugar de Śambhu? ¿Cómo he de ir? Dímelo con verdad». Al oír esas palabras, el asceta, colmado de fe, respondió.

Verse 51

प्राहागच्छ नयामि त्वां यियासुरहमप्यहो । दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं यदि काशी न सेविता

Él dijo: «Ven, yo te llevaré; yo también deseo partir. ¡Ay! Habiendo obtenido el raro nacimiento humano, si Kāśī no es servida (visitada y honrada), es una gran pérdida».

Verse 52

पुनःक्व नृत्वं श्रेयोभूः क्व काशीकर्मबंधहृत् । वृथागते हि मानुष्ये काशीप्राप्तिविवर्जनात्

«¿Qué vale el mero “ser humano” frente a Kāśī, dadora del bien supremo y destructora de las ataduras del karma? La vida humana se malogra de veras si se ve privada de alcanzar Kāśī».

Verse 53

आयुष्यं च भविष्यं च सर्वमेव वृथागतम् । अतोहं सफलीकर्तुं मानुष्यं चातिचंचलम्

«La vida y el porvenir—todo pasa en vano. Por eso, para hacer fructífera esta existencia humana tan inestable, así he de obrar».

Verse 54

यास्यामि काशीमायाहि मायां हित्वा त्वमप्यहो । इति तेन सह त्वाष्ट्रो मुनिनातिकृपालुना

«Voy a Kāśī—ven tú también, dejando atrás la māyā (ilusión).» Así, Tvāṣṭra partió junto con aquel sabio de inmensa compasión.

Verse 55

पुरीं वैश्वेश्वरीं प्राप्तो मनःस्वास्थ्यमवाप च । ततः प्रापय्य तां काशीं तापसः क्वाप्यतर्कितम्

Al llegar a la ciudad de Vaiśveśvara, alcanzó paz y bienestar del ánimo. Luego, tras conducirlo a esa Kāśī, el asceta lo guio hacia un lugar inesperado en su interior.

Verse 56

जगाम कुंभसंभूत स त्वाष्ट्रोपीत्यमन्यत । अवश्यं स हि विश्वेशः सर्वेषां चिंतितप्रदः

Entonces partió el sabio nacido de la vasija; y el hijo de Tvaṣṭṛ pensó: «Sin duda el Señor Viśveśvara concede infaliblemente a todos los devotos el cumplimiento de lo que han meditado y anhelado por largo tiempo».

Verse 57

सत्पथस्थिरवृतीनां दूरस्थोपि समीपगः । यस्मिन्प्रसन्नदृक्त्र्यक्षस्तं दविष्ठमपि ध्रुवम्

Para quienes permanecen firmes en la senda verdadera, aunque Él parezca lejano, está cercano. Cuando el Señor de los tres ojos mira con benevolencia, aun lo más difícil se vuelve, sin duda, alcanzable.

Verse 58

सुनेदिष्ठं करोत्येव स्वयंवर्त्मोपदेशयन् । क्वाहं तत्र वने बालश्चिंताकुलितमानसः । क्व तापसः स यो मां वै सूदिश्येह चानयत्

Él hace en verdad excelentísimo el camino, enseñando personalmente la senda. «¿Dónde estaba yo—un muchacho en aquel bosque, con la mente turbada por las preocupaciones—y dónde está ahora el asceta que me orientó rectamente y me trajo aquí?»

Verse 59

खेलोयमस्य त्र्यक्षस्य यस्य भक्तस्य कुत्रचित् । न दुर्लभतरं किंचिदहो क्वाहं क्व काशिका

Éste es el juego divino del Señor de los tres ojos: para quien es Su devoto, nada en lugar alguno es verdaderamente difícil de obtener. ¡Ah! ¿Qué era yo, y qué es esta Kāśikā!

Verse 60

नाराधितो मया शंभुः प्राक्तने जन्मनि क्वचित् । शरीरित्वानुमानेन ज्ञातमेतदसंशयम्

En algún nacimiento anterior no adoré a Śambhu. Esto lo sé sin duda, por inferencia a partir de mi condición encarnada y sus limitaciones.

Verse 61

अस्मिञ्जन्मनि बालत्वान्न चैवाराधितः स्फुटम् । प्रत्यक्षमेव मे वैतत्कुतोनुग्रहधीर्मयि

Y en esta misma vida, por la niñez, tampoco lo he adorado con claridad. Esto me es evidente directamente—¿cómo, pues, merecería yo siquiera la idea del favor divino?

Verse 62

आज्ञातं गुरुभक्तिर्मे हेतुः शंभुप्रसादने । ययेहानुगृहीतोस्मि विश्वेशेन कृपालुना

Ahora lo comprendo: mi devoción al gurú es la causa del favor de Śambhu; por ella he sido bendecido aquí por el compasivo Viśveśvara.

Verse 63

अथवा कारणापेक्षस्त्र्यक्षस्त्वितरदेववत् । रंकमप्यनुगृह्णाति केवलं कारणं कृपा

O bien—como otras deidades que buscan algún pretexto—el Señor de los tres ojos puede favorecer incluso a un mendigo. La única causa verdadera es la compasión misma.

Verse 64

यदि नो मय्यनुक्रोशः कथं तापससंगतिः । तद्रूपेण स्वयं शंभुरानिनायेह मां ध्रुवम्

Si no hubiera compasión hacia mí, ¿cómo habría encontrado a aquel asceta? En esa misma forma, el propio Śambhu, sin duda, me trajo aquí.

Verse 65

न दानानि न वै यज्ञा न तपांसि व्रतानि च । शंभोः प्रसादहेतूनि कारणं तत्कृपैव हि

Ni las dádivas, ni los sacrificios, ni las austeridades, ni los votos son la verdadera causa del favor de Śambhu; la causa de esa gracia es sólo Su compasión.

Verse 66

दयामपि तदा कुर्यादसौ विश्वेश्वरः पराम् । यदाश्रुत्युक्तमध्वानं सद्भिः क्षुण्णं न संत्यजेत्

Entonces Viśveśvara concede la compasión suprema, cuando uno no abandona el sendero prescrito por la enseñanza sagrada, ya hollado por los virtuosos.

Verse 67

अनुक्रोशं समर्थ्येति स त्वाष्ट्रः र्शाभवं शुचिः । संस्थाप्य लिंगमीशस्याराधयत्स्वस्थमानसः

Resuelto a buscar la compasión, aquel puro Tvāṣṭra, nacido de Ṛśā, estableció el liṅga del Señor y adoró a Īśa con la mente serena.

Verse 68

आनीय पुष्पसंभारमार्तवं काननाद्बहु । स्नात्वाभ्यर्चयतीशानं कंदमूलफलाशनः

Trayendo del bosque abundantes ramilletes de flores de estación, tras bañarse y alimentándose de bulbos, raíces y frutos, adoró a Īśāna.

Verse 69

इत्थं त्वष्टृतनूजस्य लिंगाराधनचेतसः । त्रिहायनात्प्रसन्नोभूत्तस्येशः करुणानिधिः

Así, tras tres años de adoración del liṅga por el hijo de Tvaṣṭṛ, el Señor—océano de compasión—quedó complacido con él.

Verse 70

तस्मादेव हि लिंगाच्च प्रादुर्भूय भवोऽब्रवीत् । वरं वरय रे त्वाष्ट्र दृढभक्त्यानया तव

De ese mismo liṅga se manifestó Bhava y dijo: «Elige un don, oh Tvāṣṭra, pues por tu firme devoción quedo complacido».

Verse 71

प्रसन्नोस्मि भृशं बाल गुर्वर्थकृतचेतसः । गुरुणा गुरुपत्न्या च गुर्वपत्यद्वयेन च

«Estoy sumamente complacido, hijo, porque tu mente se entrega al servicio del bien del Gurú: honrando al Gurú, a la esposa del Gurú y también a los dos hijos del Gurú.»

Verse 72

यथार्थितं तथा कर्तुं ते सामर्थ्यं भविष्यति

Tendrás el poder de realizar exactamente aquello que has pedido.

Verse 73

अन्यान्वरांश्च ते दद्यां त्वाष्ट्र तुष्टस्त्वदर्चया । ताञ्शृणुष्व महाभाग लिंगस्यास्याद्भुतश्रियः

«Te concederé también otros dones, oh Tvāṣṭra, pues me complace tu adoración. Escucha, afortunado, el maravilloso esplendor de este liṅga.»

Verse 74

त्वं सुवर्णादिधातूनां दारूणां दृषदामपि । मणीनामपिरत्नानां पुष्पाणामपि वाससाम्

«Tú serás conocedor y señor del oro y de otros metales, de las maderas e incluso de las piedras; de las gemas y joyas preciosas; y también de las flores y de las vestiduras.»

Verse 75

कर्पूरादिसुगंधीनां द्रव्याणामप्यपामपि । कंदमूलफलानां च द्रव्याणामपि च त्वचाम्

Tendrás conocimiento y dominio aun sobre sustancias fragantes como el alcanfor, también sobre las aguas, y sobre bulbos, raíces y frutos; y asimismo sobre materias obtenidas de cortezas y pieles.

Verse 76

सर्वेषां वस्तुजातानां कर्तुं कर्म प्रवेत्स्यसि । यस्य यस्य रुचिर्यत्र सद्म देवालयादिषु

Llegarás a ser capaz de emprender la fabricación de toda clase de objetos y obras. Dondequiera que se incline el gusto de alguien—sea una morada, un templo y cosas semejantes—podrás formarlo conforme a ese deseo.

Verse 77

तस्य तस्येह तुष्ट्यै त्वं तथा कर्तुं प्रवेत्स्यसि । सर्वनेपथ्यरचनाः सर्वाः सूपस्य संस्कृतीः

Para la satisfacción de cada persona aquí, podrás hacerlo exactamente de ese modo. Conocerás todos los arreglos y preparativos: toda clase de mobiliario y equipo, y toda fineza en la elaboración de alimentos y platos.

Verse 78

सर्वाणि शिल्पकार्याणि तौर्यत्रिकमथापि च । सर्वं ज्ञास्यसि कर्तुं त्वं द्वितीय इव पद्मभूः

Dominarás toda labor artesanal, y también las tres artes de la música. Sabrás hacerlo todo—como si fueras un segundo Padmabhū (Brahmā).

Verse 79

नानाविधानि यंत्राणि नानायुधविधानकम् । जलाशयानां रचनाः सुदुर्गरचनास्तथा

Sabrás diseñar muchas clases de máquinas y fabricar armas de diversas formas; construir depósitos y obras de agua, y asimismo levantar fortificaciones sólidas y difíciles de conquistar.

Verse 80

तादृक्कर्तुं पुरा वेत्सि यादृङ्नान्योऽधियास्यति । कलाजातं हि सर्वं त्वमवयास्यसि मे वरात्

Sabrás de antemano cómo realizar tales obras, como nadie más siquiera concebiría. En verdad, por mi gracia, dominarás plenamente toda la extensión de las artes.

Verse 81

सर्वेंद्रजालिकी विद्या त्वदधीना भविष्यति । सर्वकर्मसु कौशल्यं सर्वबुद्धिवरिष्ठताम्

Toda vidyā de prodigiosa destreza y māyā quedará bajo tu dominio. En todas las obras tendrás excelencia, y alcanzarás la suprema preeminencia del intelecto.

Verse 82

सर्वेषां च मनोवृत्तिं त्वं ज्ञास्यसि वरान्मम । किं बहूक्तेन यत्स्वर्गे यत्पाताले यदत्र च

Por mi gracia conocerás las disposiciones mentales de todos los seres. ¿Para qué decir más? Cuanto hay en el cielo, cuanto en el inframundo y cuanto hay aquí, todo ello lo comprenderás.

Verse 83

अतिलोकोत्तरं कर्म तत्सर्वं वेत्स्यसि स्वयम्

Tú mismo conocerás todas las obras y operaciones que trascienden los mundos ordinarios, acciones más allá de toda medida mundana.

Verse 84

विश्वेषां विश्वकर्माणि विश्वेषु भुवनेषु च । यतो ज्ञास्यसि तन्नाम विश्वकर्मेति तेऽनघ

Puesto que conocerás las obras de todos los seres, en todos los mundos y reinos, por ello tu nombre será ‘Viśvakarmā’, oh intachable.

Verse 85

अपरः को वरो देयस्तव तं प्रार्थयाश्वहो । तवादेयं न मे किंचिल्लिंगार्चनरतस्य हि

¿Qué otro don debe concedérsete? ¡Pídelo al instante! Para quien está entregado al culto del Liṅga, no hay nada que Yo no deba otorgar.

Verse 86

अन्यत्रापि हि यो लिंगं समर्चयति सन्मतिः । तस्यापि वांछितं देयं किंपुनर्योविकाशिकम्

Aun quien, con noble entendimiento, venera debidamente el Liṅga en otro lugar, debe recibir el don deseado; ¡cuánto más quien lo adora en Kāśī!

Verse 87

येन काश्यां समभ्यर्चि येन काश्यां प्रतिष्ठितम् । येन काश्यां स्तुतं लिंगं स मे रूपाय दर्पणः

Aquel por quien se realizó la adoración en Kāśī, por quien el Liṅga fue establecido en Kāśī y por quien el Liṅga fue alabado en Kāśī: él es un espejo que refleja Mi propia forma.

Verse 88

तत्त्वं स्वच्छोसि मुकुरो मम नेत्रत्रयस्य हि । काश्यां लिंगार्चनात्त्वाष्ट्र वरं वरय सुव्रत

En verdad, eres un espejo inmaculado para Mis tres ojos. Oh Tvāṣṭra (Viśvakarman), por haber adorado el Liṅga en Kāśī, elige un don—oh tú de excelente voto.

Verse 89

काश्यां यो राजधान्यां मे हित्वा मामन्यमर्चयेत् । स वराकोल्पधीर्मुष्टोऽल्पतुष्टिर्मुक्तिवर्जितः

En Kāśī, Mi ciudad real, quien Me abandona y adora a otro es digno de compasión: de entendimiento escaso, avaro, satisfecho con poco y privado de la liberación (mokṣa).

Verse 90

तदानंदवनेह्यत्र समर्च्योहं मुमुक्षुभिः । द्रुहिणोपेंद्रचंद्रेंद्रैरिहान्यो न समर्च्यते

Por ello, aquí en Ānandavana, sólo a Mí deben adorar quienes buscan la liberación. Aquí no se venera a ningún otro—ni siquiera Brahmā, Viṣṇu, Soma y Indra rinden culto a otro.

Verse 91

यथानंदवनं प्राप्य त्वं मामर्चितवानसि । तथान्ये पुण्यकर्माणो मामभ्यर्च्यैव मामिताः

Así como tú, al llegar a Ānandavana, Me adoraste, del mismo modo otros, hacedores de obras meritorias, al adorar sólo a Mí, Me han alcanzado.

Verse 92

अनुग्राह्योऽसि नितरां ततो वरय दुर्लभम् । श्राणितं तदवैहि त्वं वद मा चिरयस्व भोः

Eres en gran manera digno de Mi gracia; por ello, pide un don raro. Sabe que ya te ha sido concedido: habla y no te demores, oh amado.

Verse 93

विश्वकर्मोवाच । इदं यत्स्थापितं लिंगं मयाज्ञेनापि शंकर । तल्लिंगमन्येप्याराध्य संतु समृद्धिभाजनम्

Dijo Viśvakarman: Oh Śaṅkara, este Liṅga fue establecido por mí, aunque en ignorancia. Que otros también, al adorar ese Liṅga, sean recipientes de prosperidad y plenitud.

Verse 94

अन्यच्च नाथ प्रार्थ्योसि तच्च विश्राणयिष्यसि । मया विनिर्मापयिता स्वं प्रासादं कदा भवान्

Y además, oh Señor, hay otra súplica que debo presentarte: concédela. ¿Cuándo permitirás que yo construya para Ti Tu propio templo-palacio (prāsāda)?

Verse 95

देवदेव उवाच । एवमस्तु यदुक्तं ते तव लिंगसमर्चकाः । समृद्धिभाजनं वै स्युः स्युश्च निर्वाणदीक्षिताः

Devadeva dijo: «Así sea, conforme a lo que has dicho. Quienes adoren tu Liṅga serán en verdad recipientes de prosperidad, y también serán iniciados en el nirvāṇa (la liberación final)»

Verse 96

यदा च राजा भविता दिवोदासो विधेर्वरात् । तदा मे वचनात्तात प्रासादं मे विधास्यति

Cuando el rey Divodāsa surja por el don de Brahmā, entonces, querido, por mi mandato él hará edificar para mí un palacio-templo.

Verse 97

नवीकृत्य पुनः काशी निर्विष्टा तेन भूभुजा । गणेशमायया राज्यात्परिनिर्विण्णचेतसा

Tras renovar de nuevo a Kāśī, aquel rey se estableció allí; y, por el poder divino de Gaṇeśa, su mente quedó totalmente desapegada del gobierno mundano.

Verse 98

विष्णोः सदुपदेशाच्च मामेव शरणं गतः । निर्वाणलक्ष्मीः प्राप्तेह हित्वा राज्यश्रियं चलाम्

Por la noble enseñanza de Viṣṇu, tomó refugio sólo en mí; abandonando el inconstante esplendor del reino, alcanzó aquí la misma fortuna del nirvāṇa, la liberación.

Verse 99

विश्वकर्मन्व्रज गुरोः शासनाय यतस्व च । गुरुभक्तिकृतो यस्मान्मद्भक्ता नात्र संशयः

Oh Viśvakarman, ve y esfuérzate por cumplir el mandato del Gurú; pues quien ha sido formado por la devoción al Gurú es mi devoto, sin duda alguna.

Verse 100

ये गुरुं चावमन्यंते तेवमान्या मयाप्यहो । तस्माद्गुरूपदिष्टं हि कुरु शिष्यसमीहितम्

A quienes desprecian al Gurú, aun Yo los desdeño; por eso, cumple exactamente lo que el Gurú ha enseñado, realizando lo que corresponde al deber del discípulo.

Verse 110

ममार्च्यमविमुक्ताख्यं ततो देवि ममा ख्यकम् । विश्वनाथेति विश्वस्मिन्प्रथितं विश्वसौख्यदम्

Mi forma digna de adoración se llama Avimukta; y luego, oh Diosa, mi nombre celebrado—Viśvanātha—es famoso en todo el mundo, otorgando bienestar a todos.

Verse 120

काश्यां स्वलीलया देवि तिर्यग्योनिजुषामपि । ददामि चांते तत्स्थानं यत्र यांति न याज्ञिकाः

En Kāśī, por Mi propio juego divino, oh Diosa, concedo—hasta a los nacidos de vientres animales—al final un estado/morada a la que ni siquiera los ritualistas del yajña llegan.

Verse 125

चतुर्दशानां लिंगानां श्रुत्वाख्यानानि सत्तमः । चतुर्दश सुलोकेषु पूजां प्राप्स्यत्यनुत्तमाम्

El mejor de los hombres, tras escuchar los relatos sagrados de los catorce liṅgas, recibirá honor y veneración insuperables en catorce mundos bienaventurados.