Adhyaya 14

Verse 1

अगस्त्य उवाच । दृष्ट्वा भूदेवताः शंभुं किमाचख्युः षडानन । कानिकानि च लिंगानि तत्र तान्यपिचक्ष्व मे

Agastya dijo: «Oh Ṣaḍānana, cuando las bhūdevatā (los brāhmaṇas) vieron a Śambhu, ¿qué declararon? Y ¿qué liṅgas había allí? Dímelo también».

Verse 2

ज्येष्ठस्थाने महापुण्ये देवदेवस्य वल्लभे । आश्चर्यं किमभूत्तत्र तदाचक्ष्व षडानन

«En Jyeṣṭhasthāna, de grandísimo mérito y amado por el Dios de los dioses, ¿qué prodigio ocurrió allí? Oh Ṣaḍānana, descríbemelo».

Verse 3

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य यथा पृच्छि भवता तद्ब्रवीम्यहम् । मंदराद्रिं यदा देवो गतवान्ब्रह्मगौरवात्

Skanda dijo: «Escucha, oh Agastya; tal como has preguntado, así te lo diré. Cuando el Señor fue al monte Mandara, por respeto al honor de Brahmā…»

Verse 4

तदा निराश्रया विप्राः क्षेत्रसंन्यासिनोनघाः । उपाकृताश्चाविरतं महाक्षेत्रप्रतिग्रहात्

Entonces los brāhmaṇas sin mancha —renunciantes entregados al santo kṣetra— quedaron sin amparo mundano; y, sin embargo, eran sostenidos incesantemente por las ofrendas recibidas en aquel gran campo sagrado (Kāśī).

Verse 5

खातंखातं च दंडाग्रैर्भूमिं कंदादिवृत्तयः । चक्रुः पुष्करिणीं रम्यां दंडखाताभिधां मुने

Cavando una y otra vez la tierra con las puntas de sus bastones, aquellos ascetas que vivían de raíces y cosas semejantes hicieron un estanque delicioso, oh sabio, célebre con el nombre de Daṇḍakhātā.

Verse 6

तत्तीर्थं परितः स्थाप्य महालिंगान्यनेकशः । महेशाराधनपरास्तपश्चक्रुः प्रयत्नतः

Habiendo establecido por doquier en torno a aquel tīrtha muchos grandes liṅgas, realizaron austeridades con empeño, enteramente dedicados a adorar a Maheśa (Śiva).

Verse 7

विभूतिधारिणो नित्यं नित्यरुद्राक्षधारिणः । लिंगपूजारता नित्यं शतरुद्रियजापिनः

Siempre llevaban la ceniza sagrada (vibhūti); siempre portaban cuentas de rudrākṣa; siempre se deleitaban en el culto del liṅga; y recitaban sin cesar el Śatarudrīya.

Verse 8

ते श्रुत्वा देवदेवस्य पुनरागमनं मुने । तपःकृशा अतितरामासुरानंद मेदुराः

Al oír, oh sabio, el retorno del Dios de los dioses, aquellos ascetas—aunque consumidos por las austeridades—se colmaron aún más, como hinchados de júbilo.

Verse 9

द्विजाः पंचसहस्राणि चरतो विपुलं तपः । दंडखातान्महातीर्थादाजग्मुर्देवदर्शने

Cinco mil dvijas, entregados a abundantes austeridades, vinieron del gran tīrtha llamado Daṇḍakhāta, deseosos del auspicioso darśana del Señor en Kāśī.

Verse 10

तीर्थान्मंदाकिनी नाम्नो द्विजाः पाशुपतव्रताः । शिवैकाराधनपराः समेता अयुतोन्मिताः

Del tīrtha llamado Mandākinī llegaron dvijas que observaban el voto Pāśupata; dedicados sólo a la adoración de Śiva, se reunieron en una compañía de diez mil.

Verse 11

हंसतीर्थात्परिप्राप्ता अयुतं त्रिशतोत्तरम् । शतदुर्वाससस्तीर्थादेकादश शताधिकम्

De Haṃsatīrtha llegaron diez mil trescientos; y del tīrtha de Śata-Durvāsas vinieron mil cien y aún más.

Verse 12

मत्स्योदर्याः परापेतुः सहस्राणि षडेव हि । कपालमोचनात्सप्त शतान्यभ्यागता द्विजाः

De Matsyodarī vinieron, en verdad, seis mil; y de Kapālamocana llegaron setecientos dvijas.

Verse 13

ऋणमोचनतस्तीर्थात्सहस्रं द्विशताधिकम् । वैतरण्या अपि मुने द्विजानामयुतार्धकम्

Del tīrtha llamado Ṛṇamocana llegaron mil doscientos; y también de Vaitaraṇī, oh sabio, llegaron cinco mil hombres dos veces nacidos.

Verse 14

ततः पृथूदकात्कुंडात्पृथुना परिखानितात् । अयासिषुर्द्विजानां च शतान्येव त्रयोदश

Luego, del estanque llamado Pṛthūdaka—cavado y rodeado de fosos por el rey Pṛthu—llegaron trece cientos de hombres dos veces nacidos.

Verse 15

तथैवाप्सरसः कुंडान्मेनकाख्याच्छतद्वयम् । उर्वशीकुंडतः प्राप्ताः सहस्रं द्विशताधिकम्

Asimismo, del estanque de las apsaras llamado Menakā llegaron doscientos; y del estanque de Urvaśī arribaron mil doscientos.

Verse 16

तथैरावतकुंडाच्च ब्राह्मणास्त्रिशतानि च । गंधर्वाप्सरसः सप्त शतानि द्विशतानि च

Del estanque de Airāvata también llegaron trescientos brāhmaṇas; y arribaron gandharvas y apsaras: setecientos y doscientos (respectivamente).

Verse 17

वृषेशतीर्थादाजग्मुर्नवतिः सशतत्रया । यक्षिणीकुंडतः प्राप्ताः सहस्रं त्रिशतोत्तरम्

De Vṛṣeśa-tīrtha llegaron trescientos noventa; y del Kuṇḍa de Yakṣiṇī arribaron mil trescientos.

Verse 18

लक्ष्मीतीर्थात्परं जग्मुः षोडशैव शतानि च । पिशाचमोचनात्सप्त सहस्राणि द्विजोत्तमाः

Desde Lakṣmī-tīrtha prosiguieron—mil seiscientos en número; y desde Piśācamocana llegaron siete mil eminentes dvijas, los dos veces nacidos.

Verse 19

पितृकुंडाच्छतंसाग्रं ध्रुवतीर्थाच्छतानि षट् । मानसाख्याच्च सरसो द्विशती सशतत्रया

De Pitṛ-kuṇḍa vino poco más de un centenar; de Dhruva-tīrtha vinieron seis centenas; y del lago llamado Mānasa llegaron doscientos y además otros cien—grandes compañías atraídas por la santidad de los tīrthas de Kāśī.

Verse 20

ब्राह्मणा वासुकिहृदात्सहस्राणि दशैव तु । तथैवाष्टशतं द्रष्टुं जानकीकुंडतो द्विजाः

De Vāsuki-hrada vinieron diez mil brāhmaṇas; asimismo, ochocientos dvijas llegaron desde Jānakī-kuṇḍa, todos anhelando contemplar al Señor.

Verse 21

काशीनाथमनुप्राप्ताः परमानंददायिनम् । तथा गौतमकुंडाच्च शतानिनव चागताः

Alcanzaron a Kāśīnātha, dador de la dicha suprema; y también desde Gautama-kuṇḍa llegaron nueve centenas.

Verse 22

तीर्थाद्दुर्गतिसंहर्तुर्बाह्मणाः प्रतिपेदिरे । एकादशशतान्येव द्रष्टुं देवमुमापतिम्

Desde el tīrtha del Destructor de los malos destinos partieron los brāhmaṇas—once centenas en verdad—para contemplar al Dios, Umāpati (Śiva).

Verse 23

असीसंभेदमारभ्य गंगातीरस्थिता द्विजाः । आसंगमेश्वरात्तत्र परिप्राप्ता घटोद्भव

Desde la confluencia del Asī, los dos veces nacidos establecidos en la ribera del sagrado Gaṅgā llegaron allí desde Āsaṅgameśvara—oh Nacido del Jarro (Agastya).

Verse 24

अष्टादशसहस्राणि तथा पंचशतान्यपि । ब्राह्मणाः पंचपंचाशद्गंगातीरात्समागताः

Dieciocho mil, y además quinientos: brāhmaṇas, en cincuenta y cinco compañías, se congregaron desde la sagrada ribera del Gaṅgā.

Verse 25

सार्द्रदूर्वाक्षतकरैः सपुष्पफलपाणिभिः । सुगंधमाल्यहस्तैश्च ब्राह्मणैर्जयवादिभिः

Aquellos brāhmaṇas llegaron con manos que portaban dūrvā húmeda y arroz intacto, con flores y frutos en las palmas, con guirnaldas fragantes—proclamando victoria y auspiciosas aclamaciones.

Verse 26

स्तुतो मंगलसूक्तैश्च प्रणतश्च पुनःपुनः । तेभ्यो दत्ताभयः शंभुः पप्रच्छ कुशलं मुदा

Alabado con himnos auspiciosos y postrado ante Él una y otra vez, Śambhu les concedió ausencia de temor; luego, con gozo, preguntó por su bienestar.

Verse 27

ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुः प्रबद्धकरसंपुटाः । क्षेत्रे निवसतां नाथ सदानः कुशलोदयः

Entonces aquellos brāhmaṇas hablaron, con las manos unidas en reverencia: «Oh Señor, para nosotros que habitamos en este santo kṣetra, siempre se alza el bienestar».

Verse 28

विशेषतः कृतोऽस्माभिः साक्षान्नयनगोचरः । त्वं यत्स्वरूपं श्रुतयो न विदुः परमार्थतः

De manera muy especial, Tú has sido hecho visible directamente a nuestros ojos—Tú cuya verdadera naturaleza ni siquiera las Śrutis (los Vedas) conocen plenamente en el sentido supremo.

Verse 29

सदैवाकुशलं तेषां ये त्वत्क्षेत्रपराङ्मुखाः । चतुर्दशापि वै लोकास्तेषां नित्यं पराङ्मुखाः

La desventura acompaña siempre a quienes se apartan de Tu sagrado kṣetra (Kāśī). En verdad, aun los catorce mundos permanecen perpetuamente vueltos de espaldas a ellos, sin brindarles amparo favorable.

Verse 30

येषां हृदि सदैवास्ते काशीत्वाशीविषां गद । संसाराशीविषविषं न तेषां प्रभवेत्क्वचित्

Oh sabio, para aquellos en cuyo corazón mora siempre la ‘kāśītva’—como remedio contra el veneno de serpiente—el veneno del saṃsāra, semejante a ese veneno, jamás los domina en momento alguno.

Verse 31

गर्भरक्षामणिर्मंत्रः काशीवर्णद्वयात्मकः । यस्य कंठे सदा तिष्ठेत्तस्याकुशलता कुतः

El mantra, joya protectora—como guardián del seno materno—está formado por las dos sílabas de ‘Kāśī’. Para aquel en cuya garganta mora siempre, ¿de dónde podría surgir la desventura?

Verse 32

सुधां पिबति यो नित्यं काशीवर्णद्वयात्मिकाम् । स नैर्जरीं दशां हित्वा सुधैव परिजायते

Quien cada día ‘bebe’ el amṛta que es la bísilaba ‘Kāśī’, deja atrás la condición mortal y renace como el propio néctar, inmortal en esencia.

Verse 33

श्रुतं कर्णामृतं येन काशीत्यक्षरयुग्मकम् । न समाकणर्यत्येव स पुनर्गर्भजां कथाम्

Quien ha oído el néctar del oído—las dos sílabas «Kāśī»—ya no vuelve a oír de veras la historia de entrar de nuevo en el vientre (renacimiento).

Verse 34

काशी रजोपि यन्मूर्ध्नि पतेदप्यनिलाहतम् । चंद्रशेखरतन्मूर्धा भवेच्चंद्रकलांकितः

Aunque una mota del polvo de Kāśī, golpeada por el viento, caiga sobre la cabeza, su cabeza se vuelve como la de Candraśekhara (Śiva), adornada con la luna creciente.

Verse 35

प्रसंगतोपि यन्नेत्रपथमानंदकाननम् । यातं तेत्र न जायंते नेक्षेरन्पितृकान नम्

Aunque sea por azar, si el Bosque de Dicha (Ānandakānana) entra en el campo de la vista, ya no se va de nuevo a aquel ámbito donde se nace; ni se vuelve a contemplar el «bosque de los Padres» (mundo ancestral).

Verse 36

गच्छता तिष्ठता वापि स्वपता जाग्रताथवा । काशीत्येष महामंत्रो येन जप्तः सनिर्भयः

Ya sea caminando o de pie, dormido o despierto, quien recita este gran mantra, «Kāśī», se vuelve intrépido.

Verse 37

येन बीजाक्षरयुगं काशीति हृदि धारितम् । अबीजानि भवंत्येव कर्मबीजानि तस्य वै

Para quien guarda en el corazón el par de sílabas-semilla «Kāśī», las semillas mismas del karma quedan sin semilla, incapaces de brotar.

Verse 38

काशी काशीति काशीति जपतो यस्य संस्थितिः । अन्यत्रापि सतस्तस्य पुरो मुक्तिः प्रकाशते

Para aquel cuya firme morada es recitar: «Kāśī, Kāśī, Kāśī», la liberación resplandece ante él, aun cuando habite en otro lugar.

Verse 39

क्षेममूर्तिरियं काशी क्षेममूर्तिर्भवान्भव । क्षेममूर्तिस्त्रिपथगा नान्यत्क्षेमत्रयं क्वचित्

Esta Kāśī es la encarnación misma del kṣema, la seguridad espiritual y el bienestar auspicioso. Tú también, oh Bhava (Śiva), eres kṣema hecho forma; y Tripathagā, la Gaṅgā que fluye por los tres mundos, es igualmente kṣema encarnado. En ninguna parte existe otro «triple kṣema» fuera de estos.

Verse 40

ब्राह्मणानामिति वचः क्षेत्रभक्तिविबृंहितम् । निशम्य गिरिजाकांतस्तुतोष नितरां हरः

Al oír aquellas palabras de los brāhmaṇas—palabras resplandecientes por la devoción al sagrado kṣetra—Hara, el amado de Girijā (Pārvatī), quedó sumamente complacido.

Verse 41

प्रोवाच च प्रसन्नात्मा धन्या यूयं द्विजर्षभाः । येषामिहेदृशी भक्तिर्मम क्षेत्रेतिपावने

Y con el corazón benévolo habló: «Dichosos sois, oh los mejores de los brāhmaṇas, pues en este kṣetra mío, supremamente purificador, poseéis tal devoción».

Verse 42

जाने सत्त्वमया जाताः क्षेत्रस्यास्य निषेवणात् । नीरजस्का वितमसः संसारार्णवपारगाः

«Sé que, por servir y frecuentar este kṣetra, os habéis colmado de sattva; libres de rajas y más allá de tamas, habéis cruzado a la otra orilla del océano de la existencia mundana (saṃsāra)».

Verse 43

वाराणस्यास्तु ये भक्तास्ते भक्ता मम निश्चितम् । जीवन्मुक्ता हि ते नूनं मोक्षलक्ष्म्या कटाक्षिताः

Pero quienes son devotos de Vārāṇasī, ésos son ciertamente mis devotos. En verdad, son jīvanmukta, agraciados por la mirada de la misma Lakṣmī de la mokṣa.

Verse 44

यैश्च काशीस्थितो जंतुरल्पकोपि विरोधितः । तैर्वै विश्वंभरा सर्वा मया सह विरोधिता

Y aquellos por quienes incluso una sola criatura que habita en Kāśī es contrariada o dañada, aunque sea levemente—por ellos, en verdad, toda la Tierra, Viśvambharā, junto conmigo, ha sido contrariada.

Verse 45

वाराणस्याः स्तुतिमपि यो निशम्यानुमोदते । अपि ब्रह्मांडमखिलं ध्रुवं तेनानुमोदितम्

Quienquiera que, al oír siquiera la alabanza de Vārāṇasī, la aprueba y se regocija—por él, ciertamente, queda aprobado y afirmado el universo entero, todo el brahmāṇḍa.

Verse 46

निवसंति हि ये मर्त्या अस्मिन्नानंदकानने । ममांतःकरणे ते वै निवसेयुरकल्मषाः

En verdad, los mortales que habitan en este Ānandakānana, el Bosque de la Bienaventuranza—ellos, sin mancha de pecado, moran ciertamente en mi propio corazón interior.

Verse 47

निवसंति मम क्षेत्रे मम भक्तिं प्रकुर्वते । मम लिंगधरा ये तु तानेवोपदिशाम्यहम्

Quienes habitan en mi kṣetra y cultivan activamente la devoción hacia mí—quienes portan mi liṅga—a ésos, y sólo a ésos, yo mismo instruyo.

Verse 48

निवसंति मम क्षेत्रे मम भक्तिं न कुर्वते । मम लिंगधरा ये नो न तानुपदिशाम्यहम्

Pero a quienes moran en mi kṣetra y no practican devoción hacia mí—aunque lleven mi liṅga—no los instruyo yo.

Verse 49

काशी निर्वाणनगरी येषां चित्ते प्रकाशते । ते मत्पुरः प्रकाशंते नैःश्रेयस्या श्रिया वृताः

Aquellos en cuyo corazón resplandece Kāśī, la Ciudad del Nirvāṇa, ellos mismos resplandecen en mi propia morada, revestidos del fulgor del supremo bien.

Verse 50

मोक्षलक्ष्मीरियं काशी न येभ्यः परिरोचते । स्वर्लक्ष्मीं कांक्षमाणेभ्यः पतितास्ते न संशयः

Esta Kāśī es la misma Lakṣmī de la liberación. Para quienes no les parece deseable—y anhelan en cambio la prosperidad del cielo—esas almas están caídas, sin duda.

Verse 51

काथीं संकाक्षमाणानां पुरुषार्थचतुष्टयम् । पुरः किंकरवत्तिष्ठेन्ममानुग्रहतो द्विजाः

Oh brāhmaṇas, para quienes desean ardientemente a Kāśī, los cuatro fines humanos—dharma, artha, kāma y mokṣa—se presentan ante ellos como servidores, por mi gracia.

Verse 52

आनंदकानने ह्यत्र ज्वलद्दावानलोस्म्यहम् । कर्मबीजानि जंतूनां ज्वालये न प्ररोहये

Aquí, en este Bosque de Bienaventuranza, soy como un incendio forestal ardiente: quemo las semillas del karma de los seres y no dejo que vuelvan a brotar.

Verse 53

वस्तव्यं सततं काश्यां यष्टव्योहं प्रयत्नतः । जेतव्यौ कलिकालौ च रंतव्या मुक्तिरंगना

Debe morarse siempre en Kāśī; a Mí se Me ha de adorar con fervoroso empeño; han de vencerse los males de la era de Kali; y ha de gozarse en la Liberación, la noble consorte.

Verse 54

प्राप्यापि काशीं दुर्बुद्धिर्यो न मां परिसेवते । तस्य हस्तगताप्याशु कैवल्यश्रीः प्रणश्यति

Aun habiendo alcanzado Kāśī, el de mente extraviada que no me sirve ni me adora—su esplendor de liberación absoluta, aunque como ya en la mano, pronto se desvanece.

Verse 55

धन्या मद्भक्तिलक्ष्माणो ब्राह्मणाः काशिवासिनः । यूयं यच्चेतसो वृत्तेर्न दूरेहं न काशिका

Dichosos los brāhmaṇas que moran en Kāśī, señalados por la riqueza de la devoción hacia Mí. Para vosotros, por el mismo movimiento de la mente, ni Yo estoy lejos ni lo está Kāśikā.

Verse 56

दातव्यो वो वरः कोत्र व्रियतां मे यथारुचि । प्रेयांसो मे यतो यूयं क्षेत्रसंन्यासकारिणः

¿Qué don he de concederos aquí? Elegidlo según vuestro deseo. Pues sois amados por Mí, ya que habéis asumido la renuncia en este campo sagrado.

Verse 57

इति पीत्वा महेशानमुखक्षीराब्धिजां सुधाम् । परितृप्ता द्विजाः सर्वे वव्रुर्वरमनुत्तमम्

Así, tras beber del rostro de Maheśāna el néctar nacido del Océano de Leche, todos los brāhmaṇas quedaron plenamente saciados y eligieron un don insuperable.

Verse 58

ब्राह्मणा ऊचुः । उमापते महेशान सर्वज्ञ वर एष नः । काशी कदापि न त्याज्या भवता भवतापहृत्

Dijeron los brāhmaṇas: Oh Señor de Umā, oh Maheśāna, oh Omnisciente: éste es nuestro don; que jamás abandones a Kāśī, oh removedor de la aflicción mundana.

Verse 59

वचनाद्ब्राह्मणानां तु शापो मा प्रभवत्विह । कदाचिदपि केषांचित्काश्यां मोक्षांतरायकः

Que la maldición nacida de las palabras de los brāhmaṇas jamás tenga efecto aquí, ni llegue en tiempo alguno a ser obstáculo para la liberación de nadie en Kāśī.

Verse 60

तव पादाबुंजद्वंद्वे निर्द्वंद्वा भक्तिरस्तु नः । आ कलेवरपातं च काशीवासोस्तु नोनिशम्

Que tengamos devoción inquebrantable a Tus dos pies de loto; y que la morada en Kāśī sea nuestra sin cesar, hasta la caída del cuerpo (la muerte).

Verse 61

किमन्येन वरेणेश देय एष वरो हि नः । अवधेह्यंधकध्वंसिन्वरमन्यं वृणीमहे

¿Qué necesidad tenemos de otro don, oh Señor de los dones? Sólo éste es el don que pedimos. Oh matador de Andhaka, concédelo: no elegimos otra bendición.

Verse 62

तव प्रतिनिधी कृत्यास्माभिस्त्वद्भक्तिभावितैः । प्रतिष्ठितेषु लिंगेषु सान्निध्यं भवतोऽस्त्विह

Nosotros, inspirados por la devoción a Ti, estableceremos (estos liṅgas) como Tus representantes; que Tu presencia divina permanezca aquí, en estos liṅgas consagrados.

Verse 63

श्रुत्वेति तेषां वाक्यानि तथास्त्विति पिनाकिना । प्रोचेऽन्योपि वरो दत्तो ज्ञानं वश्च भविष्यति

Al oír sus palabras, Pinākin (Śiva) dijo: «Así sea». Y declaró: «Se concede también otro don: en vosotros surgirá igualmente el conocimiento».

Verse 64

पुनः प्रोवाच देवेशो निशामयत भो द्विजाः । हितं वः कथयाम्यत्र तदनुष्ठीयतां ध्रुवम्

Entonces el Señor de los dioses habló de nuevo: «Escuchad, oh dvijas. Aquí os diré lo que de veras os conviene; practicadlo sin falta».

Verse 65

सेव्योत्तरवहा नित्यं लिंगमर्च्यं प्रयत्नतः । दमो दानं दया नित्यं कर्तव्यं मुक्तिकांक्षिभिः

«Servid cada día a la Uttaravāhā y adorad con empeño el liṅga. El dominio de sí, la caridad y la compasión deben practicarse siempre por quienes anhelan la liberación».

Verse 66

इदमेव रहस्यं च कथितं क्षेत्रवासिनाम् । मतिः परहिता कार्या वाच्यं नोद्वेगकृद्वचः

«Este mismo secreto se declara para los moradores del campo sagrado: mantened la mente puesta en el bien ajeno y pronunciad palabras que no causen turbación».

Verse 67

मनसापि न कर्तव्यमेनोत्र विजिगीषुणा । अत्रत्यमक्षयं यस्मात्सुकृतं सुकृतेतरम्

«Ni siquiera en la mente debe obrar mal aquí quien busca la verdadera victoria; pues en este lugar las acciones se vuelven imperecederas, sea mérito o su contrario».

Verse 68

अन्यत्र यत्कृतं पापं तत्काश्यां परिणश्यति । वाराणस्यां कृतं पापमंतर्गेहे प्रणश्यति

El pecado cometido en otro lugar perece al llegar a Kāśī; pero el pecado cometido en Vārāṇasī se destruye sólo “dentro de la casa”, con ardua rectificación interior.

Verse 69

अंतर्गेहे कृतं पापं पैशाच्यनरकावहम् । पिशाचनरकप्राप्तिर्गच्छत्येव बहिर्यदि

El pecado cometido dentro del recinto interior conduce al infierno llamado Paiśācya; pero si uno sale fuera del límite sagrado, ciertamente cae en el infierno de los Piśāca.

Verse 70

न कल्पकोटिभिः काश्यां कृतं कर्म प्रमृज्यते । किंतु रुद्रपिशाचत्वं जायतेऽत्रायुतत्रयम्

Ni en crores de eones se borra la acción realizada en Kāśī; antes bien, en este mismo lugar uno llega a ser un Rudra-Piśāca durante treinta mil años.

Verse 71

वाराणस्यां स्थितो यो वै पातकेषु रतः सदा । योनिं प्राप्यापि पैशाचीं वर्षाणामयुतत्रयम्

Quien mora en Vārāṇasī y siempre se deleita en los pecados—aunque alcance un vientre de Paiśācī—(lo padece) durante treinta mil años.

Verse 72

पुनरत्रैव निवसञ्ज्ञानं प्राप्स्यत्यनुत्तमम् । तेन ज्ञानेथ संप्राप्ते मोक्षमाप्स्यत्यनुत्तमम्

Luego, morando aquí de nuevo, alcanzará el conocimiento insuperable; y, obtenido ese conocimiento, logrará la liberación suprema (mokṣa).

Verse 73

दुष्कृतानि विधायेह बहिः पंचत्वमागताः । तेषां गतिं प्रवक्ष्यामि शृणुत द्विजसत्तमाः

Habiendo cometido aquí malas acciones y hallando la muerte fuera del límite sagrado, declararé su destino; escuchad, oh los mejores de los dos veces nacidos.

Verse 74

यामाख्या मे गणाः संति घोरा विकृतमूर्त्तयः । मूषायां ते धमंत्यादौ क्षेत्रदुष्कृतकारिणः

Hay mis huestes llamadas los Yāmas, terribles, de formas deformes. Primero los soplan en un horno: a quienes cometieron maldad dentro del campo sagrado.

Verse 75

नयंत्यनूपप्रायां च ततः प्राचीं दुरासदाम् । वर्षाकाले दुराचारान्पातयंति महाजले

Luego los conducen a una región pantanosa, y después a la comarca oriental, difícil de alcanzar; en la estación de las lluvias arrojan a los malvados a una inmensa inundación.

Verse 76

जलौकाभिः सपक्षाभिर्दंदशूकैर्जलोद्भवैः । दुर्निवारैश्च मशकैर्दश्यंते ते दिवानिशम्

Día y noche son mordidos por sanguijuelas, por serpientes aladas nacidas del agua, y por mosquitos irresistibles e implacables.

Verse 77

ततो यामैर्हिमर्तौ ते नीयंतेऽद्रौ हिमालये । अशनावरणैर्हीनाः क्लेश्यंते ते दिवानिशम्

Después, en la estación invernal, los Yāmas los llevan a una montaña del Himālaya; privados de alimento y abrigo, padecen día y noche.

Verse 78

मरुस्थले ततो ग्रीष्मे वारिवृक्षविवर्जिते । दिवाकरकरैस्तीव्रैस्ताप्यंते ते पिपासिताः

Luego, en el verano, en un desierto sin agua ni árboles, son abrasados por los feroces rayos del sol, atormentados por la sed.

Verse 79

क्लेशितास्ते गणैरुग्रैर्यातनाभिः समंततः । इत्थं कालमसंख्यातमानीयंते ततस्त्विह

Así, afligidos por todas partes por feroces servidores mediante múltiples tormentos, se les mantiene sufriendo por un tiempo inconmensurable; después, son traídos aquí, a este ámbito sagrado.

Verse 80

निवेदयंति ते यामाः कालराजांतिके ततः । कालराजोपि तान्द्रष्ट्वा कर्मसंस्मार्य दुष्कृतम्

Entonces los Yāmas los presentan e informan ante el Señor del Tiempo, Yama. Y el Señor del Tiempo, al verlos, recuerda sus actos, en especial sus malas acciones.

Verse 81

विवस्त्रान्क्षुत्तृषार्तांश्च लग्नपृष्ठोदरत्वचः । अन्यै रुद्रपिशाचैश्च सहसंयोजयत्यपि

Desnudos, atormentados por hambre y sed, con la piel pegada a la espalda y al vientre, él también los une a la fuerza con otros Rudra-piśācas, espíritus feroces.

Verse 82

ततो रुद्रपिशाचास्ते भैरवानुचराः सदा । सहंते क्लममत्यर्थं क्षुत्तृष्णोग्रत्वसंभवम्

Entonces esos Rudra-piśācas, siempre servidores de Bhairava, soportan un agotamiento extremo nacido del feroz hambre y la sed.

Verse 83

आहारं रुधिरोन्मिश्रं ते लभंते कदाचन । एवं त्र्ययुतसंख्याकं कालं तत्रातिदुःखिताः

A veces obtienen alimento mezclado con sangre; y así, por un tiempo contado como tres ayutas, permanecen allí en intensa aflicción.

Verse 84

श्मशानस्तंभमभितो नीयंते कंठपाशिताः । पिपासिता अपि न तेंऽबुस्पर्शमपि चाप्नुयुः

Arrastrados en torno al “pilar del crematorio”, con la soga al cuello, aunque abrasados de sed no alcanzan ni siquiera el contacto del agua.

Verse 85

अथ संक्षीणपापास्ते कालभैरवदर्शनात् । इहैव देहिनो भूत्वा मुच्यंते ते ममाज्ञया

Luego, agotados sus pecados por la visión de Kālabhairava, se encarnan aquí mismo y son liberados, por mi mandato.

Verse 86

तस्मान्न कामयेतात्र वाङ्मनःकर्मणाप्यघह म् । शुचौ पथि सदा स्थेयं महालाभमभीप्सुभिः

Por ello, allí no debe desearse el pecado, ni por palabra, ni por mente, ni por obra. Quienes anhelan la ganancia suprema deben permanecer siempre en el sendero puro.

Verse 87

नाविमुक्ते मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी । ममानुग्रहमासाद्य गच्छत्येव परां गतिम्

Ningún pecador que muera en Avimukta va al infierno. Al alcanzar mi gracia, ciertamente avanza hacia el estado supremo.

Verse 88

अनाशनं यः कुरुते मद्भक्त इह सुव्रतः । न तस्य पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

Quien, siendo Mi devoto y firme en votos santos, guarda aquí el ayuno, no retorna al renacer, ni aun tras cientos de crores de kalpas.

Verse 89

अशाश्वतमिदं ज्ञात्वा मानुष्यं बहुकिल्विषम् । अविमुक्तं सदा सेव्यं संसारभयमोचकम्

Sabiendo que esta condición humana es impermanente y cargada de muchas faltas, debe uno recurrir siempre a Avimukta (Kāśī), libertadora del temor del saṃsāra.

Verse 90

नान्यत्पश्यामि जंतूनां मुक्त्वा वाराणसीं पुरीम् । सर्वपापप्रशमनीं प्रायश्चित्तं कलौ युगे

No veo para los seres vivientes otro remedio, fuera de la ciudad de Vārāṇasī: la que apacigua todos los pecados, el mismo prāyaścitta en la era de Kali.

Verse 91

जन्मांतरसहस्रेषु यत्पापं समुपार्जितम् । अविमुक्तं प्रविष्टस्य तत्सर्वं व्रजति क्षयम्

Cualquier pecado acumulado a lo largo de miles de nacimientos: al entrar en Avimukta, todo ello se consume y perece.

Verse 92

जन्मांतरसहस्रेषु युंजन्योगी यदाप्नुयात् । तदिहैव परो मोक्षो मरणादधि गम्यते

Esa suprema liberación que un yogui alcanzaría sólo tras esforzarse por miles de nacimientos, aquí mismo se obtiene, incluso por la muerte (en Avimukta).

Verse 93

तिर्यग्योनिगताः सत्त्वा ये विमुक्तकृतालयाः । कालेन निधनं प्राप्तास्तेपि यांति परां गतिम्

Aun los seres nacidos en vientre animal—si han hecho de Vimukta (Avimukta) su morada—cuando a su debido tiempo les llega la muerte, ellos también alcanzan el estado supremo.

Verse 94

अविमुक्तं न सेवंते ये मूढास्तमसावृताः । विण्मूत्ररेतसां मध्ये ते वसंति पुनः पुनः

Esos necios, velados por la oscuridad, que no acuden a Avimukta—una y otra vez habitan en medio de la inmundicia: heces, orina y semen, es decir, nacimientos corporales repetidos.

Verse 95

अविमुक्तं समासाद्य यो लिंगं स्थापयेत्सुधीः । कल्पकोटिशतैर्वापि नास्ति तस्य पुनर्भवः

El sabio que llega a Avimukta y establece un Śiva-liṅga—aunque pasen cientos de crores de kalpas—para él no hay renacimiento.

Verse 96

ग्रहनक्षत्रताराणां कालेन पतनं ध्रुवम् । अविमुक्ते मृतानां तु पतनं नैव विद्यते

Con el tiempo, es segura la caída de planetas, constelaciones y estrellas; pero para quienes mueren en Avimukta no existe caída alguna del estado alcanzado.

Verse 97

ब्रह्महत्यां नरः कृत्वा पश्चात्संयतमानसः । प्राणांस्त्यजति यः काश्यां स मुक्तो नात्र संशयः

Aunque un hombre haya cometido el asesinato de un brahmán, si después refrena su mente y entrega su vida en Kāśī, queda liberado; de esto no hay duda.

Verse 98

स्त्रियः पतिव्रता याश्च मम भक्तिसमाहिताः । अविमुक्ते मृता विप्रा यांति ताः परमां गतिम्

Las mujeres fieles a su esposo y firmemente absortas en la devoción hacia Mí—oh brāhmana—si mueren en Avimukta, alcanzan el destino supremo.

Verse 99

अत्रोत्क्रमणकालेहं स्वयमेव द्विजोत्तमाः । दिशामि तारकं ब्रह्म देही स्याद्येन तन्मयः

Oh el mejor de los nacidos dos veces, aquí en Kāśī, en el momento de dejar el cuerpo, Yo mismo otorgo el Tāraka-Brahman, el mantra salvador, por el cual el alma encarnada se hace una con Eso (la Realidad Suprema).

Verse 100

मन्मना मम भक्तश्च मयि सर्वार्पितक्रियः । यथा मोक्षमिहाप्नोति न तथान्यत्रकुत्रचित्

Aquel cuya mente está fija en Mí, que es devoto de Mí y que ofrece todas sus acciones a Mí, alcanza aquí (en Kāśī) la liberación de un modo que no se halla en ningún otro lugar.

Verse 110

महादानेन चान्यत्र यत्फलं लभ्यते नरैः । अविमुक्ते तु काकिण्यां दत्तायां तदवाप्यते

El fruto que los hombres obtienen en otros lugares mediante una gran dádiva, aquí en Avimukta se alcanza ese mismo fruto aun ofreciendo tan solo una kākiṇī, una moneda diminuta.

Verse 120

तेपि साक्षाद्विरूपाक्षं प्रत्यक्षीकृत्य वाडवाः । प्रहृष्टमनसोऽत्यंतं प्रययुः स्वस्वमाश्रयम्

Ellos también—los Vāḍavas—habiendo contemplado directamente a Virūpākṣa (Śiva) y haciéndolo manifiesto ante sus ojos, partieron a su propia morada, con el corazón inmensamente jubiloso.

Verse 122

स्कंद उवाच । पठित्वा पाठयित्वा च रहस्याख्यानमुत्तमम् । श्रद्धालुः पातकैर्मुक्तः शिवलोके महीयते

Skanda dijo: Quien lo lee y hace que otros lean esta suprema enseñanza secreta, siendo devoto y lleno de fe, queda libre de pecados y es honrado en el mundo de Śiva.