Adhyaya 13

Verse 1

सूत उवाच । दशार्णाधिपतेस्तस्य वज्रबाहोर्महाभुजः । बभूव शत्रुर्बलवान्राजा मगधराट् ततः

Sūta dijo: Para aquel Vajrabāhu, de brazos poderosos, señor de Daśārṇa, surgió entonces un enemigo formidable: el rey de Magadha.

Verse 2

स वै हेमरथो नाम बाहुशाली रणोत्कटः । बलेन महतावृत्य दशार्णं न्यरुधद्बली

Aquel rey, llamado Hemaratha—de fuertes brazos y feroz en la batalla—rodeó Daśārṇa con un gran ejército y, poderoso como era, la puso bajo asedio.

Verse 3

चमूपास्तस्य दुर्धर्षाः प्राप्य देशं दशार्णकम् । व्यलुंपन्वसुरत्नानि गृहाणि ददहुः परे

Sus seguidores del campamento, difíciles de resistir, al llegar a la tierra de Daśārṇa la saquearon: arrebataron riquezas y tesoros, y otros prendieron fuego a las casas.

Verse 4

केचिद्धनानि जगृहुः केचिद्बालान्स्त्रियोऽपरे । गोधनान्यपरेऽगृह्णन्केचिद्धान्यपरिच्छदान् । केचिदारामसस्यानि गृहोद्यानान्यनाशयत्

Unos se apoderaron de riquezas; otros raptaron niños, y otros mujeres. Unos tomaron ganado; otros grano y enseres domésticos. Algunos destruyeron los frutos de los huertos y los jardines junto a las casas.

Verse 5

एवं विनाश्य तद्राज्यं स्त्रीगोधनजिघृक्षवः । आवृत्य तस्य नगरीं वज्रबाहोस्तु मागधः

Así, tras devastar aquel reino—codiciando mujeres y la riqueza del ganado—el magadha cercó la ciudad de Vajrabāhu.

Verse 6

एवं पर्याकुलं वीक्ष्य राजा नगरमेव च । युद्धाय निर्जगामाशु वज्रबाहुः ससै निकः

Al ver la ciudad sumida en confusión, el rey Vajrabāhu salió de inmediato a la guerra, acompañado de sus tropas.

Verse 7

वज्रबाहुश्च भूपालस्तथा मंत्रिपुरःसराः । युयुधुर्मागधैः सार्धं निजघ्नुः शत्रुवाहिनीम्

El rey Vajrabāhu, con sus ministros al frente, combatió contra los magadhas y abatió al ejército enemigo.

Verse 8

वज्रबाहुर्महेष्वासो दंशितो रथमास्थितः । विकिरन्बाणवर्षाणि चकार कदनं महत्

Vajrabāhu, gran arquero, armado y subido a su carro, esparció lluvias de flechas y causó una gran matanza.

Verse 9

दशार्णराजं युध्यंतं दृष्ट्वा युद्धे सुदुःसहम् । तमेव तरसा वव्रुः सर्वे मागधसैनिकाः

Al ver al rey de Daśārṇa combatiendo—terrible e imposible de resistir en la guerra—todos los soldados magadhas se lanzaron con ímpetu contra él solo.

Verse 10

कृत्वा तु सुचिरं युद्धं मागधा दृढविक्रमाः । तत्सैन्यं नाशयामासुर्लेभिरे च जयश्रियम्

Tras librar una larga batalla, los magadhas—firmes en su valor—aniquilaron el ejército de aquel rey y alcanzaron el resplandor de la victoria.

Verse 11

केचित्तस्य रथं जघ्नुः केचित्तद्धनुराच्छिनम् । सूतं तस्य जघानैकस्त्वपरः खड्गमाच्छिनत्

Unos abatieron su carro; otros le cercenaron el arco. Uno mató a su auriga, y otro le cortó la espada.

Verse 12

संछिन्नखड्गधन्वानं विरथं हतसारथिम् । बलाद्गृहीत्वा बलिनो बबंधुर्नृपतिं रुषा

Con la espada y el arco cercenados, sin carro y con el auriga muerto, los guerreros poderosos lo apresaron por la fuerza y, airados, ataron al rey.

Verse 13

तस्य मंत्रिगणं सर्वं तत्सैन्यं च विजित्य ते । मागधास्तस्य नगरीं विविशुर्जयकाशिनः

Habiendo vencido a todos sus ministros y a su ejército, aquellos magadhas entraron en su ciudad, resplandecientes de victoria.

Verse 14

अश्वान्नरान्गजानुष्ट्रान्पशूंश्चैव धनानि च । जगृहुर्युवतीः सर्वाश्चार्वंगीश्चैव कन्यकाः

Se apoderaron de caballos, hombres, elefantes, camellos, ganado y riquezas; y también se llevaron a todas las jóvenes y a las doncellas de hermosos miembros.

Verse 15

राज्ञो बबंधुर्महिषीर्दासीश्चैव सहस्रशः । कोशं च रत्नसंपूर्णं जह्रुस्तेऽप्याततायिनः

Ataron a las reinas del rey y a miles de sirvientas; y aquellos malhechores se llevaron también el tesoro colmado de joyas.

Verse 16

एवं विनाश्य नगरीं हृत्वा स्त्रीगोधनादिकम् । वज्रबाहुं बलाद्बद्ध्वा रथे स्थाप्य विनिर्ययुः

Así, tras devastar la ciudad y arrebatar mujeres, riqueza en ganado y lo demás, ataron por la fuerza a Vajrabāhu, lo pusieron en un carro y partieron.

Verse 17

एवं कोलाहले जाते राष्ट्रनाशे च दारुणे । राजपुत्रोऽथ भद्रायुस्तद्वार्तामशृणोद्बली

Cuando estalló tal tumulto y se desplegó la terrible ruina del reino, el poderoso príncipe Bhadrāyu oyó la noticia.

Verse 18

पितरं शत्रुनिर्बद्धं पितृपत्नीस्तथा हृताः । नष्टं दशार्णराष्ट्रं च श्रुत्वा चुक्रोश सिंहवत्

Al oír que su padre había sido atado por los enemigos, que las esposas de su padre habían sido llevadas y que el reino de Daśārṇa había perecido, rugió como un león.

Verse 19

स खड्गशंखावादाय वैश्यपुत्रसहायवान् । दंशितो हयमारुह्य कुमारो विजिगीषया

Aquel príncipe, con el apoyo del hijo de un mercader, hizo sonar espada y caracola; luego, bien armado, montó a caballo, deseoso de victoria.

Verse 20

जवेनागत्य तं देशं मागधैरभिपूरितम् । दह्यमानं क्रंदमानं हृतस्त्रीसुतगोधनम्

Con presteza llegó a aquella región, ya colmada por las huestes de Magadha: en llamas y resonante de lamentos, donde habían sido arrebatados mujeres, hijos, ganado y riquezas.

Verse 21

दृष्ट्वा राजजनं सर्वं राज्यं शून्यं भयाकुलम् । क्रोधाध्मातमनास्तूर्णं प्रविश्य रिपुवाहिनीम् । आकर्णाकृष्टकोदंडो ववर्ष शरसंततीः

Al ver a toda la gente del rey y el reino vacío, turbado por el miedo, su mente se hinchó de ira; y al instante penetró en el ejército enemigo. Tensó el arco hasta la oreja y derramó una incesante lluvia de flechas.

Verse 22

ते हन्यमाना रिपवो राजपुत्रेण सायकैः । तमभिद्रुत्य वेगेन शरैर्विव्यधुरुल्बणैः

Heridos y abatidos por las flechas del príncipe, los enemigos corrieron hacia él con ímpetu y lo atravesaron con saetas feroces.

Verse 23

हन्यमानोऽस्त्रपूगेन रिपुभिर्युद्धदुर्मदैः । न चचाल रणे धीरः शिववर्माभिरक्षितः

Aunque era acometido por andanadas de armas de enemigos enloquecidos por la guerra, el héroe firme no vaciló en la batalla, protegido por la armadura de Śiva.

Verse 24

सोऽस्त्रकर्षं प्रसह्याशु प्रविश्य गजलीलया । जघानाशु रथान्नागान्पदातीनपि भूरिशः

Rompiendo por la fuerza el apretado cerco de armas, se lanzó al instante con el paso majestuoso de un elefante; y con presteza abatió carros, elefantes y a muchos infantes.

Verse 25

तत्रैकं रथिनं हत्वा ससूतं नृपनंदनः । तमेव रथमास्थाय वैश्यनंदनसारथिः । विचचार रणे धीरः सिंहो मृगकुलं यथा

Allí, tras dar muerte a un guerrero de carro junto con su auriga, el hijo del rey subió a ese mismo carro, conducido por el hijo de un mercader; firme, recorrió el campo de batalla como un león entre manadas de ciervos.

Verse 26

अथ सर्वे सुसंरब्धाः शूराः प्रोद्यतकार्मुकाः । अभिसस्रुस्तमेवैकं चमूपा बलशालिनः

Entonces todos aquellos héroes—encendidos de ira, con los arcos alzados—se lanzaron contra aquel único guerrero: los poderosos jefes del ejército.

Verse 27

तेषामापततामग्रे खड्गमुद्यम्य दारुणम् । अभ्युद्ययौ महावीरान्दर्शयन्निव पौरुषम्

Al frente de los que acometían, alzó una espada terrible y se lanzó contra los grandes guerreros, como si mostrara su varonil valentía.

Verse 28

करालांतकजिह्वाभं तस्य खड्गं महोज्ज्वलम् । दृष्ट्वैव सहसा मम्रुश्च मूपास्तत्प्रभावतः

Su espada resplandecía con gran fulgor, semejante a la lengua de la terrible Muerte; con solo verla, los jefes del ejército cayeron de pronto, vencidos por su poder.

Verse 29

येये पश्यंति तं खड्गं प्रस्फुरंतं रणांगणे । ते सर्वे निधनं जग्मुर्वज्रं प्राप्येव कीटकः

Quienquiera que contemplara aquella espada fulgurante en el campo de batalla, todos hallaban la muerte, como insectos alcanzados por un rayo.

Verse 30

अथासौ सर्वसैन्यानां विनाशाय महाभुजः । शंखं दध्मौ महारावं पूरयन्निव रोदसी

Entonces el héroe de poderosos brazos, resuelto a destruir a todo el ejército, sopló su caracola con un estruendo inmenso, como si colmara con su sonido el cielo y la tierra.

Verse 31

तेन शंखनिनादेन विषाक्तेनैव भूयसा । श्रुतमात्रेण रिपवो मूर्च्छिताः पतिता भुवि

Por aquel estrépito de la caracola—como un veneno aún más potente—con sólo oírlo los enemigos se desvanecieron y cayeron al suelo.

Verse 32

येऽश्वपृष्ठे रथे ये च ये च दंतिषु संस्थिताः । ते विसंज्ञाः क्षणात्पेतुः शंखनादहतौजसः

Los que iban a caballo, los que estaban en carros y los montados en elefantes—heridos en su vigor por el bramido de la caracola—perdieron el sentido y cayeron al instante.

Verse 33

तान्भूमौ पतितान्सर्वान्नष्टसंज्ञा न्निरायुधान् । विगणय्य शवप्रायाननावधीद्धर्मशास्त्रवित्

Al verlos a todos caídos en tierra—sin sentido y sin armas—él, conocedor del dharma-śāstra, los despreció como si fueran cadáveres y no los remató.

Verse 34

आत्मनः पितरं बद्धं मोचयित्वा रणाजिरे । तत्पत्नीः शत्रुवशगाः सर्वाः सद्यो व्यमोचयत्

Habiendo liberado en el campo de batalla a su propio padre, que estaba atado, de inmediato soltó también a todas las esposas que se hallaban bajo el dominio de los enemigos.

Verse 35

पत्नीश्च मंत्रिमुख्यानां तथान्येषां पुरौकसाम् । स्त्रियो बालांश्च कन्याश्च गोधनादीन्यनेकशः

También recobró a las esposas de los principales ministros y de otros ciudadanos de la urbe: mujeres, niños y doncellas, así como muchas clases de riquezas, comenzando por el ganado.

Verse 36

मोचयित्वा रिपुभयात्तमाश्वासयदाकुलः । अथारिसैन्येषु चरंस्तेषां जग्राह योषितः

Tras librarlo del temor al enemigo, él—aunque aún turbado—lo consoló y le dio aliento. Luego, recorriendo las filas del ejército rival, tomó bajo custodia a sus mujeres.

Verse 37

मरुन्मनोजवानश्वान्मातंगान्गिरिसन्निभान् । स्यंदनानि च रौक्माणि दासीश्च रुचिराननाः

Tomó caballos veloces como el viento y como el pensamiento, elefantes semejantes a montañas, carros áureos y siervas de rostro encantador.

Verse 38

युग्मम् । सर्वमाहृत्य वेगेन गृहीत्वा तद्धनं बहु । मागधेशं हेमरथं निर्बबंध पराजितम्

(Verso en pareja.) Reuniéndolo todo con presteza y tomando aquella abundante riqueza, ató al vencido rey de Magadha, Hemaratha.

Verse 39

तन्मंत्रिणश्च भूपांश्च तत्र मुख्यांश्च नायकान् । गृहीत्वा तरसा बद्ध्वा पुरीं प्रावेशयद्द्रुतम्

Apresando a sus ministros, a los reyes y a los principales caudillos allí, los ató con presteza y los condujo rápidamente a la ciudad.

Verse 40

पूर्वं ये समरे भग्ना विवृत्ताः सर्वतोदिशम् । ते मंत्रिमुख्या विश्वस्ता नायकाश्च समाययुः

Los que antes fueron derrotados en la batalla y se dispersaron por todas partes, ahora regresaron: los principales ministros, los aliados de confianza y los caudillos, reuniéndose de nuevo.

Verse 41

कुमारविक्रमं दृष्ट्वा सर्वे विस्मितमानसाः । तं मेनिरे सुरश्रेष्ठं कारणादागतं भुवम्

Al ver el valor del joven héroe, todos quedaron asombrados en su interior; lo tuvieron por el más excelso de los dioses, descendido a la tierra por algún propósito divino.

Verse 42

अहो नः सुमहाभाग्यमहो नस्तपसः फलम् । केनाप्यनेन वीरेण मृताः संजीविताः खलु

«¡Ah, qué inmensa es nuestra buena fortuna; ah, éste es el fruto de nuestras austeridades! Por este héroe, aun los que estaban como muertos han sido en verdad devueltos a la vida.»

Verse 43

एष किं योगसिद्धो वा तपःसिद्धो ऽथवाऽमरः । अमानुषमिद कर्म यदनेन कृतं महत्

«¿Acaso ha alcanzado la perfección por el yoga, o por la austeridad, o es un dios? Pues esta gran hazaña que ha realizado es verdaderamente sobrehumana.»

Verse 44

नूनमस्य भवेन्माता सा गौरीति शिवः पिता । अक्षौहिणीनां नवकं जिगायानंतशक्तिधृक्

«Sin duda su madre es Gaurī y su padre Śiva; pues, portando poder sin límite, ha vencido a nueve akṣauhiṇīs de ejércitos.»

Verse 45

इत्याश्चर्ययुतैर्हृष्टैः प्रशंसद्भिः परस्परम् । पृष्टोऽमात्यजनेनासावात्मानं प्राह तत्त्वतः

Así, colmados de asombro y gozo, alabándose unos a otros, los ministros le preguntaron; y él entonces les reveló con verdad quién era.

Verse 46

समागतं स्वपितरं विस्मयाह्लादविप्लुतम् । मुंचंतमानंदजलं ववंदे प्रेमविह्वलः

Al ver llegar a su propio padre—anegado en asombro y dicha, derramando lágrimas de bienaventuranza—se postró, estremecido por el amor.

Verse 47

स राजा निजपुत्रेण प्रणयादभिवंदितः । आश्लिष्य गाढं तरसा बभाषे प्रेमकातरः

Aquel rey, saludado con cariño por su propio hijo, lo abrazó con fuerza y, con premura, habló, con el corazón conmovido por el afecto.

Verse 48

कस्त्वं देवो मनुष्यो वा गन्धर्वो वा महामते । का माता जनकः को वा को देशस्तव नाम किम्

«¿Quién eres tú: un dios, un hombre o un gandharva, oh magnánimo? ¿Quién es tu madre, quién tu padre; cuál es tu tierra y cuál es tu nombre?»

Verse 49

कस्मान्न शत्रुभिर्बद्धान्मृतानिव हतौजसः । कारुण्यादिह संप्राप्य सपत्नीकान्मुमोच यः

«¿Por qué él—llegando aquí por compasión—liberó a aquellos que, atados por los enemigos, con el vigor quebrantado, yacían como muertos, junto con sus esposas?»

Verse 50

कुतो लब्धमिदं शौर्यं धैर्यं तेजो बलोन्नतिः । जिगीषसीव लोकांस्त्रीन्सदेवासुरमानुषान्

¿De dónde has obtenido este heroísmo—esta firme valentía, este resplandor y este ascenso de fuerza—con los que pareces dispuesto a conquistar los tres mundos, junto con dioses, asuras y hombres?

Verse 51

अपि जन्मसहस्रेण तवानृण्यं महौजसः । कर्तुं नाहं समर्थोस्मि सहैभिर्दारबांधवैः

Aun en mil nacimientos, oh poderoso, no soy capaz—ni siquiera junto con mi esposa y mis parientes—de saldar mi deuda contigo.

Verse 52

इमान्पुत्रानिमाः पत्नीरिदं राज्यमिदं पुरम् । सर्वं विहाय मच्चित्तं त्वय्येव प्रेमबंधनम्

Abandonando a estos hijos, a estas esposas, este reino y esta ciudad—dejándolo todo atrás—mi mente queda atada sólo a ti por el lazo del amor.

Verse 53

सर्वं कथय मे तात मत्प्राणपरिरक्षक । एतासां मम पत्नीनां त्वदधीनं हि जीवितम्

Cuéntamelo todo, querido—protector de mi propia vida. En verdad, la vida de estas esposas mías depende de ti.

Verse 54

सूत उवाच । इति पृष्टः स भद्रायुः स्वपित्रा तमभाषत । एष वैश्यसुतो राजन्सुनयो नाम मत्सखा

Dijo Sūta: Así preguntado por su propio padre, Bhadrāyu le respondió: «Oh Rey, éste se llama Sunaya—mi amigo—y es hijo de un vaiśya».

Verse 55

अहमस्य गृहे रम्ये वसामि सहमातृकः । भद्रायुर्नाम मद्वृत्तं पश्चाद्विज्ञापयामि ते

Moro en su hermosa casa junto con mi madre. Mi nombre es Bhadrāyu; más adelante te relataré por completo mi historia.

Verse 56

पुरं प्रविश्य भद्रं ते सदारः ससुहृज्जनः । त्यक्त्वा भयमरातिभ्यो विहरस्व यथासुखम्

Entra en la ciudad—sea para ti la auspiciosidad—con tu esposa y tus amigos. Desechando el temor a los enemigos, vive y goza como te plazca.

Verse 57

नैतान्मुंच रिपूंस्तावद्यावदागमनं मम । अहमद्य गमिष्यामि शीघ्रमात्मनिवेशनम्

No sueltes a estos enemigos hasta mi regreso. Hoy mismo iré con presteza a mi propia morada.

Verse 58

इत्युक्त्वा नृपमामंत्र्य भद्रायुर्नृपनंदनः । आजगाम स्वभवनं मात्रे सर्वं न्यवेदयत्

Dicho esto y tras despedirse del rey, Bhadrāyu —el príncipe— llegó a su propia casa y comunicó todo a su madre.

Verse 59

सापि हृष्टा स्वतनयं परिरेभेऽश्रुलोचना । स च वैश्यपतिः प्रेम्णा परिष्वज्याभ्यपूजयत्

Ella también, gozosa, abrazó a su propio hijo con los ojos llenos de lágrimas; y aquel cabeza de familia vaiśya, abrazándolo con afecto, lo honró con reverencia.

Verse 60

वज्रबाहुश्च राजेंद्रः प्रविष्टो निजमंदिरम् । स्त्रीपुत्रामात्य सहितः प्रहर्षमतुलं ययौ

El rey Vajrabāhu entró en su propio palacio; acompañado de su esposa, su hijo y sus ministros, alcanzó un gozo incomparable.

Verse 61

तस्यां निशायां व्युष्टायामृषभो योगिनां वरः । चंद्रांगदं समागत्य सीमंतिन्याः पतिं नृपम्

Pasada aquella noche y llegada la aurora, Ṛṣabha—el más excelso entre los yoguis—se presentó ante el rey Candrāṅgada, esposo de la dama Sīmantinī.

Verse 62

भद्रायुषः समुत्पत्तिं तस्य कर्माप्यमानुषम् । आवेद्य रहसि प्रेम्णा त्वत्सुतां कीर्तिमालिनीम्

En secreto y con afecto, le reveló el origen de Bhadrāyuṣa y su hazaña extraordinaria (no humana), y habló de tu hija Kīrtimālinī.

Verse 63

भद्रायुषे प्रयच्छेति बोधयित्वा च नैषधम् । ऋषभो निर्जगामाथ देशकालार्थतत्त्ववित्

Tras instruir al rey de Naiṣadha: «Entrégasela a Bhadrāyuṣa», Ṛṣabha se marchó entonces, él que conocía los verdaderos principios de lugar, tiempo y propósito.

Verse 64

विशेषकम् । अथ चंद्रांगदो राजा मुहूर्त्ते मंगलोचिते । भद्रायुषं समाहूय प्रायच्छत्कीर्त्तिमालिनीम्

Entonces el rey Candrāṅgada, en un momento auspicioso y propicio, mandó llamar a Bhadrāyuṣa y le otorgó a Kīrtimālinī en matrimonio.

Verse 65

कृतोद्वाहः स राजेंद्रतनयः सह भार्यया । हेमासनस्थः शुशुभे रोहिण्येव निशाकरः

Consumadas las nupcias, el hijo del rey se sentó con su esposa en un trono de oro y resplandeció, como la luna junto a Rohiṇī.

Verse 66

वज्रबाहुं तत्पितरं समाहूय स नैषधः । पुरं प्रवेश्य सामात्यः प्रत्युद्गम्याभ्यपूजयत्

El rey de Naiṣadha convocó a Vajrabāhu, padre de Bhadrāyuṣa; lo hizo entrar en la ciudad, salió a recibirlo con sus ministros y lo honró.

Verse 67

तत्रापश्यत्कृतोद्वाहं भद्रायुषमरिंदमम् । पादयोः पतितं प्रेम्णा हर्षात्तं परिषस्वजे

Allí vio a Bhadrāyuṣa, domador de enemigos, con sus nupcias ya cumplidas. Cayendo a sus pies por amor, Vajrabāhu lo abrazó con júbilo.

Verse 68

एष मे प्राणदो वीर एष शत्रुनिषूदनः । अथाप्यज्ञातवंशोऽयं मयानंतपराक्रमः

“Este héroe es quien me dio la vida; éste es el matador de enemigos. Y, sin embargo, su linaje es desconocido, aunque su valor es sin límite, como yo mismo he visto.”

Verse 69

एष ते नृप जामाता चंद्रांगद महाबलः । अस्य वंशमथोत्पत्तिं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

“Oh poderoso rey Candrāṅgada, éste es ahora tu yerno. Deseo oír con verdad su linaje y el relato de su origen.”

Verse 70

इत्थं दशार्णराजेन प्रार्थितो निषधाधिपः । विविक्त उपसंगम्य प्रहसन्निदमब्रवीत्

Así, suplicado por el rey de Daśārṇa, el señor de Niṣadha se acercó a él en un lugar apartado y, sonriendo, pronunció estas palabras.

Verse 71

एष ते तनयो राजञ्छैशवे रोगपीडितः । त्वया वने परित्यक्तः सह मात्रा रुजार्तया

«Este es tu hijo, oh Rey, afligido por la enfermedad desde la niñez. Tú lo abandonaste en el bosque, junto con su madre, también atormentada por el dolor.»

Verse 72

परिभ्रमंती विपिने सा नारी शिशुनामुना । दैवाद्वैश्यगृहं प्राप्ता तेन वैश्येन रक्षिता

Vagando por el bosque con aquel niño, la mujer, por designio del destino, llegó a la casa de un mercader, y aquel vaiśya la protegió.

Verse 73

अथासौ बहुरोगार्तो मृतस्तव कुमारकः । केनापि योगिराजेन मृतः संजीवितः पुनः

Entonces tu pequeño hijo, atormentado por muchas dolencias, murió; pero un gran rey de los yoguis lo devolvió a la vida, aun después de muerto.

Verse 74

ऋषभाख्यस्य तस्यैव प्रभावाच्छिवयोगिनः । रूपं च देवसदृशं प्राप्तौ मातृकुमारकौ

Por el poder mismo de aquel Śiva-yogin llamado Ṛṣabha, madre e hijo alcanzaron una forma semejante a la de los devas.

Verse 75

तेन दत्तेन खड्गेन शंखेन रिपुघातिना । जिगाय समरे शत्रूञ्छिववर्माभिरक्षितः

Amparado por la armadura de Śiva, venció en la batalla a los enemigos con la espada y la caracola concedidas por aquel yogui, armas que abaten a los adversarios.

Verse 76

द्विषट्सहस्रनागानां बलमेको बिभर्त्यसौ । सर्वविद्यासु निष्णातो मम जामातृतां गतः

Él solo sostiene la fuerza de doce mil elefantes; versado en todas las ciencias, ha llegado a ser mi yerno.

Verse 77

अत एनं समादाय मातरं चास्य सुव्रताम् । गच्छस्व नगरीं राजन्प्राप्स्यसि श्रेय उत्तमम्

Por eso, llévatelo a él, y también a su madre de virtuoso voto, y ve a tu ciudad, oh Rey; alcanzarás el bien supremo.

Verse 78

इति चंद्रांगदः सर्वमाख्यायांतर्गृहे स्थिताम् । तस्याग्र पत्नीमाहूय दर्शयामास भूषिताम्

Así, tras relatarlo todo, Candrāṃgada llamó a la esposa principal que permanecía en las estancias interiores y la mostró, engalanada.

Verse 79

इत्यादि सर्वमाकर्ण्य दृष्ट्वा च स महीपतिः । व्रीडितो नितरां मौढ्यात्स्वकृतं कर्म गर्हयन्

Al oír y ver todo esto, aquel señor de la tierra se avergonzó profundamente por su propia necedad, censurando la acción que él mismo había cometido.

Verse 80

प्राप्तश्च परमानन्दं तयोर्दर्शनकौतुकात् । पुलकांकितसर्वांगस्तावुभौ परिषस्वजे

Arrobado por el gozo de verlos, todo su cuerpo se estremeció con horripilación; y abrazó a ambos.

Verse 81

युग्मम् । एवं निषधराजेन पूजितश्चाभिनन्दितः । स भोजयित्वा तं सम्यक्स्वयं च सह मंत्रिभिः

Así, honrado y cordialmente agasajado por el rey de Niṣadha, luego lo atendió debidamente con alimento—y a sí mismo también—junto con sus ministros.

Verse 82

तामात्मनोग्रमहिषीं पुत्रं तमपि तां स्नुषाम् । आदाय सपरीवारो वज्रबाहुः पुरीं ययौ

Llevando consigo a su noble reina, a aquel hijo y también a aquella nuera, Vajrabāhu—acompañado de su séquito—partió hacia la ciudad.

Verse 83

स संभ्रमेण महता भद्रायुः पितृमंदिरम् । संप्राप्य परमानंदं चक्रे सर्वपुरौकसाम्

Con gran premura, Bhadrāyu llegó al palacio de su padre; y al arribar, otorgó suprema alegría a todos los moradores de la ciudad.

Verse 84

कालेन दिवमारूढे पितरि प्राप्तयौवनः । भद्रायुः पृथिवीं सर्वां शशासाद्भुतविक्रमः

Con el tiempo, cuando su padre ascendió al cielo, Bhadrāyu—ya en la plenitud de la juventud—gobernó toda la tierra con maravilloso valor.

Verse 85

मागधेशं हेमरथं मोचयामास बंधनात् । संधाय मैत्रीं परमां ब्रह्मर्षीणां च सन्निधौ

Liberó a Hemaratha, señor de Magadha, del cautiverio; y, en presencia de los brahmarṣis, estableció con él una amistad suprema.

Verse 86

इत्थं त्रिलोकमहितां शिवयोगिपूजां कृत्वा पुरातनभवेऽपि स राजसूनुः । निस्तीर्य दुःसहविपद्गणमाप्तराज्यश्चंद्रांगदस्य सुतया सह साधु रेमे

Así, aun en aquella vida anterior, el príncipe realizó la adoración de los yoguis de Śiva, venerados en los tres mundos. Tras superar una multitud de calamidades insoportables y recobrar su reino, vivió recta y gozosamente con la hija de Candrāṅgada.