Rig Veda 6.13.1 — Mandala 6, Sukta 13, Mantra 1

Sukta 6.13

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for 6.13)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वद्विश्वा सुभग सौभगान्यग्ने वि यन्ति वनिनो न वयाः । श्रुष्टी रयिर्वाजो वृत्रतूर्ये दिवो वृष्टिरीड्यो रीतिरपाम् ॥

Transliteration

tvád viśvā́ subhaga saúbhagāny agne ví yanti vaníno ná vayā́ḥ | śruṣṭī́ rayír vā́jo vṛtra-tū́rye divó vṛṣṭír ī́ḍyo rītír apā́m ||

Translation

De ti, oh Agni afortunado, brotan todas las dichas como aves del bosque. La escucha obediente (śruṣṭī), la plenitud del bien (rayi), la fuerza (vāja) en la lucha contra Vṛtra; la lluvia del cielo, digna de alabanza, y el orden fluyente de las aguas: tales son tus derramamientos.

Word by Word

• त्वत्: from you
• त्वत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वानि: all (things), all (boons)
• विश्वानि: Kartā
• Type: Adjective (substantivized) / Noun
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक)

• सुभग: O fortunate one
• सुभग: (Sambodhana)
• Type: Adjective (vocative epithet)
• Root: सु- + भग (प्रातिपदिक)

• सौभगानि: good fortunes, prosperities
• सौभगानि: Kartā (apposition to विश्वानि)
• Type: Noun
• Root: सौभग- (भग → सौभग, भाव/सम्बन्ध)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: (Sambodhana)
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth, widely
• वि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• यन्ति: go, proceed, come forth
• यन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• वनिनः: the seekers/winners
• वनिनः: Kartā (simile-subject)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वनिन्- (प्रातिपदिक; ‘वन’/‘वन्’ + इन्, ‘one who wins/desires/strives’)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• वयाः: birds
• वयाः: Kartā (upamāna)
• Type: Noun
• Root: वयस्- (प्रातिपदिक)

• श्रुष्टी: obedience/ready attention
• श्रुष्टी: Kartā (enumerated boon)
• Type: Noun
• Root: श्रुष्टि- (प्रातिपदिक; √श्रु/श्रुष् ‘to hear/obey’ → ‘obedience/attention’)

• रयिः: wealth
• रयिः: Kartā (enumerated boon)
• Type: Noun
• Root: रयि- (प्रातिपदिक)

• वाजः: prize, strength, (victory-)booty
• वाजः: Kartā (enumerated boon)
• Type: Noun
• Root: वाज- (प्रातिपदिक)

• वृत्रतूर्ये: in the Vṛtra-slaying contest/battle
• वृत्रतूर्ये: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वृत्रतूर्य- (समास; वृत्र + तूर्य ‘overcoming/contest’)

• दिवः: of heaven/sky
• दिवः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: दिव्- (प्रातिपदिक)

• वृष्टिः: rain
• वृष्टिः: Kartā (enumerated boon)
• Type: Noun
• Root: वृष्टि- (प्रातिपदिक; √वृष् ‘to rain’)

• ईड्यः: praiseworthy
• ईड्यः: Viśeṣaṇa (of implied Agni/boon) / Kartā (as item)
• Type: Adjective (participial)
• Root: ईड्य- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईड्/√ईळ् ‘to praise’ → ‘praiseworthy’)

• रीतिः: flow, stream
• रीतिः: Kartā (enumerated boon)
• Type: Noun
• Root: रीति- (प्रातिपदिक; √री ‘to flow’/‘to go’ → ‘course/flow’)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: अप्- (प्रातिपदिक)