Sarga 17

Verse 1

स रामो रथमास्थाय सम्प्रहृष्टसुहृज्जनः।पताकाध्वजसम्पन्नं महार्हागरुधूपितम्।।।।अपश्यन्नगरं श्रीमान्नानाजनसमाकुलम्।

Entonces Rama subió al carro, con sus amigos rebosantes de júbilo; y el ilustre contempló la ciudad, engalanada con banderas y estandartes, perfumada con precioso incienso de agaru, y colmada de gentes de toda clase.

Verse 2

स गृहैरभ्रसङ्काशैः पाण्डुरैरुपशोभितम्।।।।राजमार्गं ययौ रामो मध्येनागरुधूपितम्।

Rāma avanzó por el camino real, perfumado con incienso de agaru, embellecido por casas blanquecinas que parecían nubes.

Verse 3

चन्दनानां च मुख्यानामगरूणां च सञ्चयैः।।।।उत्तमानां च गन्धानां क्षौमकोशाम्बरस्य च।अविद्धाभिश्च मुक्ताभिरुत्तमैस्स्फाटिकैरपि।।।।शोभमानमसंबाधैस्तं राजपथमुत्तमम्।संवृतं विविधैःपुष्पैर्भक्ष्यैरुच्चावचैरपि।।।।

La calzada real era espléndida y espaciosa: amontonada con sándalo escogido y agaru, con los más finos perfumes y fardos de seda blanca; resplandecía con perlas inmaculadas y excelentes cristales, y estaba cubierta de muchas flores y de variados manjares.

Verse 4

चन्दनानां च मुख्यानामगरूणां च सञ्चयैः।।2.17.3।।उत्तमानां च गन्धानां क्षौमकोशाम्बरस्य च। अविद्धाभिश्च मुक्ताभिरुत्तमैस्स्फाटिकैरपि।।2.17.4।।शोभमानमसंबाधैस्तं राजपथमुत्तमम्। संवृतं विविधैःपुष्पैर्भक्ष्यैरुच्चावचैरपि।।2.17.5।।

En forma continua se describe la vía real: colmada de sándalo selecto y agaru, de perfumes exquisitos y de seda blanca; resplandeciente de perlas puras y de finos cristales, y cubierta de flores variadas y de ofrendas de alimentos diversos.

Verse 5

चन्दनानां च मुख्यानामगरूणां च सञ्चयैः।।2.17.3।।उत्तमानां च गन्धानां क्षौमकोशाम्बरस्य च। अविद्धाभिश्च मुक्ताभिरुत्तमैस्स्फाटिकैरपि।।2.17.4।।शोभमानमसंबाधैस्तं राजपथमुत्तमम्। संवृतं विविधैःपुष्पैर्भक्ष्यैरुच्चावचैरपि।।2.17.5।।

Esta entrada repite el mismo texto combinado: la amplia y espléndida vía real estaba cubierta de perfumes y finas telas, brillaba con perlas y cristales, y era esparcida con flores y ofrendas de alimentos variados.

Verse 6

ददर्श तं राजपथं दिवि देवपथं यथा।दध्यक्षतहविर्लाजैर्धूपैरगरुचन्दनैः।।।।नानामाल्योपगंधैश्च सदाऽभ्यर्चितचत्वरम्।

Vio aquella calzada real como el camino de los devas en el cielo: en sus encrucijadas se rendía culto sin cesar con cuajada, granos, oblaciones, arroz inflado, incienso, agaru y sándalo, y con muchas guirnaldas y fragancias.

Verse 7

अशीर्वादान्बहून् शृण्वन्सुहृद्भिस्समुदीरितान्।।।।यथार्हं चापि सम्पूज्य सर्वानेव नरान्ययौ।

Oyendo muchas bendiciones pronunciadas por sus bienhechores, y honrando a cada persona según correspondía, prosiguió su camino.

Verse 8

पितामहैराचरितं तथैव प्रपितामहैः।।।।अद्योपादाय तं मार्गमभिषिक्तोऽनुपालय।

«Consagrado hoy, sostiene y protege el reino siguiendo precisamente el sendero practicado por tus abuelos y bisabuelos.»

Verse 9

यथास्म पोषिताः पित्रा यथा सर्वैः पितामहैः।।।।ततस्सुखतरं रामे वत्स्यामस्सति राजनि।

«Así como fuimos cuidados bajo tu padre y bajo todos tus antepasados, del mismo modo—cuando Rāma sea rey—viviremos con felicidad aún mayor.»

Verse 10

अलमद्य हि भुक्तेन परमार्थैरलं च नः।।।।यदि पश्याम निर्यान्तं रामं राज्ये प्रतिष्ठितम्।

«Hoy, el alimento nos basta—y aun los más altos fines de la vida se sentirían colmados—si tan solo pudiéramos ver a Rama firmemente establecido en el reino y saliendo en solemne procesión.»

Verse 11

अतो हि नः प्रियतरं नान्यत्किञ्चिद्भविष्यति।।।।यथाऽभिषेको रामस्य राज्येनामिततेजसः।

«Por eso, para nosotros nada habrá jamás más querido que la consagración de Rama al reino: Rama, de brillo inconmensurable.»

Verse 12

एताश्चान्याश्च सुहृदामुदासीनः कथाश्शुभाः।।।।आत्मसम्पूजनीश्शृण्वन्ययौ रामो महापथम्।

Oyendo estas y otras palabras auspiciosas de sus bienhechores—palabras que lo ensalzaban—Rama permaneció desapegado y prosiguió por el gran camino.

Verse 13

न हि तस्मान्मनः कश्चिच्चक्षुषी वा नरोत्तमात्।।।।नर श्शक्नोत्यपाक्रष्टुमतिक्रान्तेऽपि राघवे।

Aun cuando Rāghava ya había pasado, ningún hombre podía apartar de aquel supremo varón ni la mente, ni siquiera los ojos.

Verse 14

यश्च रामं न पश्येत्तु यं च रामो न पश्यति।।।।निन्दित स्सर्वल्लोकेषु स्वात्माऽप्येनं विगर्हते।

Quien no contempla a Rāma —o a quien Rāma no contempla— queda censurado en todos los mundos; hasta su propia conciencia lo reprueba.

Verse 15

सर्वेषु हि स धर्मात्मा वर्णानां कुरुते दयाम्।।।।चतुर्णां हि वयः स्थानां तेन ते तमनुव्रताः।

Pues aquel de alma justa muestra compasión a todos—en las cuatro varṇas y en las cuatro etapas de la vida; por eso el pueblo le era devoto.

Verse 16

चतुष्पथान्देवपथांश्चैत्यान्यायतनानि च।।।।प्रदक्षिणं परिहरन् जगाम नृपते स्सुतः।

El hijo del rey siguió adelante, pasando con reverencia, dejándolos a su derecha: los cruces de caminos, los caminos de los devas, los monumentos sagrados y los santuarios.

Verse 17

स राजकुलमासाद्य मेघसङ्घोपमै श्शुभैः।।।।प्रासादशृङ्गैर्विविधैःकैलास शिखरोपमैः।आवारयद्भिर्गगनं विमानैरिव पाण्डुरैः।।।।वर्धमानगृहैश्चापि रत्नजालपरिष्कृतैः।तत्पृथिव्यां गृहवरं महेन्द्रसदनोपमम्।।।।राजपुत्रः पितुर्वेश्म प्रविवेश श्रिया ज्वलन्।

Al llegar al recinto real, el príncipe entró en el palacio de su padre, resplandeciente de gloria: la mejor mansión sobre la tierra, semejante a la morada de Indra. Sus múltiples torres palaciegas, auspiciosas y de pálida blancura, parecían cúmulos de nubes, cumbres del Kailāsa y blancos vimānas que velaban el cielo; y sus salas en expansión, adornadas con celosías de gemas, parecían cubrir la bóveda celeste.

Verse 18

स राजकुलमासाद्य मेघसङ्घोपमै श्शुभैः।।2.17.17।।प्रासादशृङ्गैर्विविधैःकैलास शिखरोपमैः। आवारयद्भिर्गगनं विमानैरिव पाण्डुरैः।।2.17.18।।वर्धमानगृहैश्चापि रत्नजालपरिष्कृतैः। तत्पृथिव्यां गृहवरं महेन्द्रसदनोपमम्।।2.17.19।।राजपुत्रः पितुर्वेश्म प्रविवेश श्रिया ज्वलन्।

Rāma llegó a la morada real: con torres blanquecinas como nubes y cumbres del Kailāsa, y con salas engalanadas con redes de gemas, semejantes a vimānas que velan el cielo. Aquel palacio en la tierra parecía la mansión de Mahendra; y el príncipe entró en la casa de su padre, resplandeciente de gloria.

Verse 19

स राजकुलमासाद्य मेघसङ्घोपमै श्शुभैः।।2.17.17।।प्रासादशृङ्गैर्विविधैःकैलास शिखरोपमैः। आवारयद्भिर्गगनं विमानैरिव पाण्डुरैः।।2.17.18।।वर्धमानगृहैश्चापि रत्नजालपरिष्कृतैः। तत्पृथिव्यां गृहवरं महेन्द्रसदनोपमम्।।2.17.19।।राजपुत्रः पितुर्वेश्म प्रविवेश श्रिया ज्वलन्।

Aquel palacio en la tierra era como la morada de Mahendra; y el príncipe, resplandeciente de gloria, entró en el palacio de su padre.

Verse 20

स कक्ष्या धन्विभिर्गुप्तास्तिस्रोऽतिक्रम्य वाजिभिः।।।।पदातिरपरे कक्ष्ये द्वे जगाम नरोत्तमः।

Montado a caballo, el mejor de los hombres cruzó tres patios guardados por arqueros; luego, desmontando, avanzó a pie por los dos patios restantes.

Verse 21

स सर्वा स्समतिक्रम्य कक्ष्या दशरथात्मजः।सन्निवर्त्य जनं सर्वं शुद्धान्तः पुरमभ्यगात्।।।।

Tras cruzar todos los recintos, Rāma, hijo de Daśaratha, hizo volver a todos los acompañantes y entró en las estancias interiores, el ámbito reservado del palacio.

Verse 22

तस्मिन् प्रविष्टे पितुरन्तिकं तदा जन स्स सर्वो मुदितो नृपात्मजे।प्रतीक्षते तस्य पुनः स्म निर्गमं यथोदयं चन्द्रमसस्सरित्पतिः।।।।

Cuando el hijo del rey entró en presencia de su padre, todo el pueblo se alegró; y aguardaban de nuevo su salida, como el océano espera el alzarse de la luna.