The Account of the Ekādaśī Vow Observed Throughout the Twelve Months

Verse 1

सनातन उवाच । एकादश्यां तु दलयोर्निराहारः समाहितः । नानापुष्पैर्मुने कृत्वा विचित्रं मण्डपं शुभम् ॥ १ ॥

Sanātana dijo: «En Ekādaśī, con la mente recogida y en ayuno, oh sabio, debe erigirse un maṇḍapa auspicioso y hermoso, adornado con flores de muchas clases».

Verse 2

स्रात्वा सम्यग्विधानेन सोपवासो जितेंद्रियः । संपूज्य विधिवद्विष्णुं श्रद्धया सुसमाहितः ॥ २ ॥

Habiéndose bañado correctamente según la norma prescrita, ayunando y con los sentidos dominados, debe adorarse al Señor Viṣṇu conforme al rito debido—firme, con fe y con la mente bien recogida.

Verse 3

उपचारैर्बहुविधैर्जपैर्होमैः प्रदक्षिणैः । स्तोत्रपाठैर्बहुविधैर्गीतवाद्यैर्मनोहरैः ॥ ३ ॥

Con múltiples servicios rituales, con recitación de mantras (japa), con ofrendas al fuego (homa), con circunvalaciones (pradakṣiṇā), con diversas lecturas de himnos, y con canto y música instrumental deleitosa—(así se adora al Señor).

Verse 4

दंडवत्प्रणिपातैश्च जयशब्दैर्मनोहरैः । रात्रौ जागरणं कृत्वा याति विष्णोः परं पदम् ॥ ४ ॥

Mediante postraciones completas como un bastón (daṇḍavat) y con dulces clamores de «¡Victoria!», y manteniendo vigilia durante la noche, se alcanza la morada suprema de Viṣṇu.

Verse 5

चैत्रस्य शुक्लैकादश्यां सोपवासो नरोत्तमः । कृत्वा च नियमान्सर्वान्वक्ष्यमाणान्दिनत्रये ॥ ५ ॥

En el Ekādaśī (undécimo día) de la quincena luminosa del mes de Caitra, oh el mejor de los hombres, debe observarse el ayuno; y, habiendo asumido todas las disciplinas que se describirán, deben cumplirse durante tres días.

Verse 6

द्वादश्यामर्चयेद्भक्तया वासुदेवं सनातनम् । उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य बांधवान् ॥ ६ ॥

En Dvādaśī, debe adorarse con devoción al eterno Vāsudeva, ofreciendo las dieciséis atenciones rituales; después, debe alimentarse a los propios parientes.

Verse 7

दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृज्याश्नीत च स्वयम् ॥ । इयं तु कामदा नाम सर्वपातकनाशिनी ॥ ७ ॥

Habiéndoles dado la dakṣiṇā prescrita, debe despedírseles con respeto y luego tomar uno mismo la comida. Esta observancia se llama “Kāmadā” y destruye todos los pecados.

Verse 8

भुक्तिमुक्तिप्रदा विप्र भक्त्या सम्यगुपोषिता । वैशाखकृष्णैकादश्यां समुपोष्य विधानतः ॥ ८ ॥

Oh brāhmaṇa, cuando este ayuno se observa correctamente con devoción, según el rito prescrito, en la Kṛṣṇa Ekādaśī del mes de Vaiśākha, concede tanto el goce mundano como la liberación.

Verse 9

वरूथिनीं परदिने पूजयेन्मृधुसूदनम् । स्वर्णान्नकन्याधेनूनां दानमत्र प्रशस्यते ॥ ९ ॥

Al día siguiente de la observancia de Varūthinī, debe adorarse a Madhusūdana (Viṣṇu). En este contexto se alaba especialmente la dádiva de oro, alimento cocido, donación de una doncella en matrimonio conforme al dharma, y vacas.

Verse 10

वरूथिनीव्रतं कृत्वा नरो नियमतत्परः । सर्वपाप विनिर्मुक्तो वैष्णवं लभते पदम् ॥ १० ॥

Quien realiza el Varūthinī Vrata con firme disciplina queda libre de todos los pecados y alcanza el estado vaiṣṇava: la morada suprema de Viṣṇu.

Verse 11

वैशाखशुक्लैकादश्यां समुपोष्य च मोहिनीम् । स्नात्वा परेऽह्नि संपूज्य गंधाद्यैः पुरुषोत्तमम् ॥ ११ ॥

En la Ekādaśī de la quincena luminosa (śukla) del mes de Vaiśākha, obsérvese el ayuno de Mohinī Ekādaśī. Luego, al día siguiente, tras bañarse, adórese debidamente a Puruṣottama (el Señor Viṣṇu) con fragancias y otras ofrendas.

Verse 12

संभोज्य विप्रान्मुच्येत पातकेभ्यो न संशयः । ज्येष्ठस्य कृष्णकादश्यां समुपोष्य परां नृप ॥ १२ ॥

Al alimentar a los brāhmaṇas, uno queda libre de los pecados—sin duda alguna. Y, oh rey excelso, al guardar ayuno completo en la Ekādaśī de la quincena oscura (Kṛṣṇa pakṣa) del mes de Jyeṣṭha, se alcanza el estado espiritual supremo.

Verse 13

द्वादश्यां नैत्यिकं कृत्वा समभ्यर्च्य त्रिविक्रमम् । ततो द्विजाग्र्यान्संभोज्य दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् ॥ १३ ॥

En el día de Dvādaśī, tras cumplir los ritos diarios obligatorios y adorar debidamente a Trivikrama (Viṣṇu), debe uno alimentar a los más eminentes de los dos veces nacidos (brāhmaṇas) y también ofrecerles la dakṣiṇā prescrita.

Verse 14

सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं व्रजेन्नरः । ज्येष्ठस्य शुक्लैकादश्यां निर्जलां समुपोष्य तु ॥ १४ ॥

Quien observa plenamente el ayuno Nirjalā (sin agua) en la Ekādaśī de la quincena luminosa (Śukla pakṣa) del mes de Jyeṣṭha queda libre de todo pecado y alcanza el mundo de Viṣṇu.

Verse 15

उदयादुदयं यावद्भास्करस्य द्विजोत्तम । प्रभाते कृतनित्यस्तु द्वादश्यामुपचारकैः ॥ १५ ॥

Oh excelso entre los dos veces nacidos, desde un amanecer hasta el siguiente amanecer, tras cumplir los deberes matutinos, en el día de Dvādaśī debe adorarse al Señor con los upacāras prescritos (servicios rituales).

Verse 16

ह्यषीकेशं समभ्यर्च्य विप्रान् संभोज्य भक्तितः । चतुर्विंशैकादशीनां फलं यत्तत्समाप्नुयात् ॥ १६ ॥

Al adorar con devoción a Hṛṣīkeśa (Viṣṇu) y alimentar respetuosamente a los brāhmaṇas, se obtiene el mismo mérito que se dice nacer de la observancia de veinticuatro ayunos de Ekādaśī.

Verse 17

आषाढकृष्णैकादश्यां योगिनीं समुपोष्य वै । नारायणं समभ्यर्च्य द्वादश्यां कृतनित्यकः ॥ १७ ॥

En verdad, en la Yoginī Ekādaśī del quincenario oscuro de Āṣāḍha, debe guardarse el ayuno conforme al rito; y, tras adorar a Nārāyaṇa, en la Dvādaśī ha de cumplirse el deber diario establecido.

Verse 18

ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् । सर्वदानफलं प्राप्य मोदते विष्णुमन्दिरे ॥ १८ ॥

Luego, tras alimentar a los más eminentes brāhmaṇas y otorgarles la dakṣiṇā prescrita, se alcanza el fruto de toda clase de dádivas y se regocija uno en el templo-morada de Viṣṇu.

Verse 19

आषाढशुक्लैकादश्यां यद्विधानं श्रृणुष्व तत् । उपोष्य तस्मिन् दिवसे विधिवन्मंडपे शुभे ॥ १९ ॥

Ahora escucha el rito prescrito para la Ekādaśī de la quincena luminosa de Āṣāḍha. Habiendo ayunado ese día, deben realizarse las ceremonias conforme a la norma en un maṇḍapa puro y auspicioso.

Verse 20

स्थापयेत्प्रतिमां विष्णोः शंखचक्रगदांबुजैः । लसच्चतुर्भुजामग्र्यां कांचनीं वाथ राजतीम् ॥ २० ॥

Debe instalarse una imagen del Señor Viṣṇu con la caracola, el disco, la maza y el loto: una excelsa forma de cuatro brazos, resplandeciente, hecha de oro o bien de plata.

Verse 21

पीतांबरधरां शुभ्रे पर्य्यंके स्वास्तृते द्विज । ततः पंचामृतैः स्नाप्य मन्त्रैः शुद्धजलेन च ॥ २१ ॥

Oh, nacido dos veces, coloca (a la deidad) vestida con paño amarillo sobre un lecho puro, bien dispuesto; luego báñala con los cinco néctares (pañcāmṛta) y también con agua purificada, acompañando con mantras.

Verse 22

पौरुषेणैव सूक्तेन ह्युपचारान् प्रकल्पयेत् । नीराजनांतान्पाद्यादींस्ततः संप्रार्थयेद्धरिम् ॥ २२ ॥

Sólo con el Pauruṣa Sūkta debe disponerse la serie de actos de culto (upacāras): desde las ofrendas como el agua para los pies (pādya) hasta el rito de agitar las luces (nīrājana); y luego, con fervor, orar a Hari.

Verse 23

सुप्ते त्वयि जगन्नाथ जगत्सुप्तं भवेदिदम् । विबुद्धे त्वयि बुद्धं च जगत्सर्वं चराचरम् ॥ २३ ॥

¡Oh Jagannātha, Señor del universo! Cuando Tú duermes, este mundo entero cae en sueño; y cuando Tú despiertas, toda la creación, móvil e inmóvil, despierta también.

Verse 24

इति संप्रार्थ्य देवाग्रे चातुर्मास्यप्रचोदितान् । नियमांस्तु यथाशक्ति गृह्णीयाद्भक्तिमान्नरः ॥ २४ ॥

Así, después de orar debidamente ante el Señor, la persona devota debe asumir—según su capacidad—las observancias prescritas para el Cāturmāsya, el sagrado período de cuatro meses.

Verse 25

ततः प्रभाते द्वादश्यां समर्चेच्छेषशायिनम् । उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य वाडवान् ॥ २५ ॥

Luego, al alba del día Dvādaśī, debe adorarse debidamente a Viṣṇu, el que reposa sobre Śeṣa, con las dieciséis ofrendas rituales; y después, alimentar a los brāhmaṇas.

Verse 26

प्रतोष्य दक्षिणाभिश्च स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः । ततः प्रभृति विप्रेंद्र गन्धाद्यैः प्रत्यहं यजेत् ॥ २६ ॥

Habiendo complacido (a los oficiantes) con dakṣiṇā, dones de honor, debe luego comer él mismo, guardando moderación en el habla. Desde entonces, oh el mejor de los brāhmaṇas, debe adorar cada día con fragancias y otras ofrendas.

Verse 27

कृत्वैवं विधिना विप्र देवस्य शयनीव्रतम् । भुक्तिमुक्तियुतो मर्त्यो भवेद्विष्णोः प्रसादतः ॥ २७ ॥

Oh brāhmana, el mortal que cumple el Śayanī-vrata del Señor según este rito prescrito queda dotado de goce mundano y de liberación, por la gracia de Viṣṇu.

Verse 28

श्रावणे कृष्णपक्षे तु एकादश्यां द्विजोत्तम । कामिकां समुपोष्यैव नियमेन नरोत्तम ॥ २८ ॥

Oh el mejor de los nacidos dos veces, en la quincena oscura de Śrāvaṇa, en el día de Ekādaśī, el noble debe guardar el ayuno de Kāmikā (Ekādaśī) con disciplina y observancias prescritas.

Verse 29

द्वादश्यां कृतनित्यस्तु श्रीधरं पूजयेद्धरिम् । उपचारैः षोडश भिस्ततः संभोज्य वै द्विजान् ॥ २९ ॥

En el día de Dvādaśī, tras cumplir los ritos diarios obligatorios, debe adorarse a Hari, Śrīdhara, con las dieciséis formas de servicio ritual; después, se ha de alimentar debidamente a los dos-veces-nacidos (brāhmanas).

Verse 30

दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृज्याश्नीत बांधवैः । एवं यः कुरुते विप्रकामिकाव्रतमुत्तमम् ॥ ३० ॥

Después de darles la dakṣiṇā (don honorífico) y despedirlos formalmente, uno debe tomar la comida junto con sus parientes. Así es como se cumple debidamente el excelente voto llamado Viprakāmikā-vrata.

Verse 31

स सर्वकामाँल्लब्ध्वेह याति विष्णोः परं पदम् । एकादश्यां नभःशुक्ले पवित्रां समुपोष्य वै ॥ ३१ ॥

Habiendo alcanzado aquí en este mundo todos los fines deseados, llega a la morada suprema de Viṣṇu al observar debidamente un ayuno purificador en Ekādaśī de la quincena luminosa del mes de Nabhas (Bhādrapada).

Verse 32

द्वादश्यां नियतो भूत्वा पूजयेच्च जनार्दनम् । उपचारैः षोडशभिस्ततः संभोज्य वाडवान् ॥ ३२ ॥

En Dvādaśī, con autodominio, debe adorarse a Janārdana con los dieciséis modos de servicio; y después, alimentar a los brāhmaṇas.

Verse 33

दत्वा च दक्षिणां तेभ्यः पुत्रं प्राप्येह सद्गुणम् । याति विष्णोः पदं साक्षात्सर्वदेवनमस्कृतः ॥ ३३ ॥

Y habiéndoles dado la dakṣiṇā prescrita, en esta misma vida se obtiene un hijo virtuoso; y, venerado por todos los dioses, se va directamente a la morada de Viṣṇu.

Verse 34

नभस्यकृष्णैकादश्यामजाख्यां समुपोष्य वै । अर्चेदुर्पेंद्रं द्वादश्यामुपचारैः पृथग्विधैः ॥ ३४ ॥

En verdad, habiendo ayunado debidamente en la Ekādaśī de la quincena oscura del mes de Nabhasya, llamada Ajā, debe adorarse en Dvādaśī al Señor Upendra con diversos upacāras, cada uno según su rito.

Verse 35

विप्रान्संभोज्य मिष्टान्नैर्विसृजेत्प्राप्तदक्षिणान् । एवं कृतव्रतो विप्रभक्त्याऽजायाः समाहितः ॥ ३५ ॥

Tras alimentar a los brāhmaṇas con manjares dulces y escogidos, debe despedirlos con respeto una vez recibida la dakṣiṇā. Así, cumplido el voto, permanece sereno y atento, honrando con bhakti a los brāhmaṇas y concentrado en Ajā, el No Nacido.

Verse 36

भुक्त्वेह भोगानखिलान्यात्यंते वैष्णवं क्षयम् । नभस्यशुक्लैकादश्यां पद्माख्यां समुपोष्य वै ॥ ३६ ॥

Habiendo gozado aquí de todos los placeres mundanos, finalmente se alcanza la imperecedera morada vaiṣṇava, el reino de Viṣṇu, observando debidamente el ayuno en la Ekādaśī de la quincena luminosa del mes de Nabhas (Bhādrapada), llamada Padmā.

Verse 37

कृत्वा नित्यार्चनं तत्र कटिदानमथाचरेत् । पूर्वं संस्थापितायास्तु प्रतिमाया द्विजोत्तम ॥ ३७ ॥

Tras realizar allí la adoración diaria, debe cumplirse luego el rito de kaṭidāna, la ofrenda prescrita vinculada al ceñidor o paño de la cintura. Oh el mejor de los dos veces nacidos, esto se hace en el caso de una pratimā que ya fue debidamente instalada con anterioridad.

Verse 38

समुत्सवविधानेन नीत्वा तां सलिलाशये । कृतांबुस्पर्शनां तत्र संप्रपूज्य विधानतः ॥ ३८ ॥

Conforme al rito festivo (samutsava), llévesela a un depósito de agua; allí, tras realizar el acto de tocar el agua (ambusparśana), adóresela debidamente según las prescripciones.

Verse 39

आनीय मण्डपे तस्मिन् वामपार्श्वेन शाययेत् । ततः प्रभाप्ते द्वादश्यां गन्धाद्यैरर्च्य वामनम् ॥ ३९ ॥

Tras traerla a ese maṇḍapa, debe recostarse sobre su lado izquierdo. Luego, cuando amanezca la Dvādaśī (duodécimo día lunar), adórese a Vāmana con fragancias y otras ofrendas.

Verse 40

संभोज्य वाडवान्दत्वा दक्षिणां च विसर्जयेत् । एवं यः कुरुते विप्र पद्माव्रतमनुत्तमम् ॥ ४० ॥

Después de alimentar (a los recipientes) y de entregar vacas junto con la dakṣiṇā (honorario sagrado), debe darse por concluido el rito. Así, oh brāhmaṇa, quien lo realiza de este modo cumple el insuperable Padma-vrata, el voto del Loto.

Verse 41

भुक्तिं प्राप्येह मुक्तिं तु लभतेंऽते प्रपंचतः । इषस्य कृष्णैका दश्यामिंदिरां समुपोष्य वै ॥ ४१ ॥

Habiendo alcanzado aquí los gozos del mundo, al final obtienen la liberación (mokṣa) del ciclo de la existencia. En verdad, ello se logra observando con devoción la Indirā Ekādaśī, la Ekādaśī de la quincena oscura del mes de Āśvina.

Verse 42

शालग्रामशिलाग्रे तु मध्याह्ने श्राद्धमाचरेत् । विष्णोः प्रीतिकरं विप्र ततः प्रातर्हरेर्दिने ॥ ४२ ॥

Al mediodía debe celebrarse el rito de śrāddha ante la śilā de Śālagrāma; oh brāhmana, ello complace a Viṣṇu. Luego, en el día consagrado a Hari, hágase por la mañana.

Verse 43

पद्मनाभं समभ्यर्च्य भूदेवान्भोजयेत्सुधीः । विसृज्य दक्षिणां दत्वा ताँस्ततोऽश्नीत च स्वयम् ॥ ४३ ॥

Habiendo adorado debidamente a Padmanābha (Viṣṇu), el sabio debe alimentar a los Bhūdevas, es decir, a los brāhmanes. Tras despedirlos con respeto y otorgar la dakṣiṇā prescrita, entonces debe comer él mismo.

Verse 44

एवं कृतव्रतो मर्त्यो भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् । पितॄणां कोटिमुद्धृत्य यात्यंते वैष्णवं गृहम् ॥ ४४ ॥

Así, el mortal que ha observado debidamente el voto, tras gozar aquí de los deleites deseados, eleva y libera a un koṭi de sus antepasados y, al final, alcanza la morada vaiṣṇava del Señor Viṣṇu.

Verse 45

एकादश्यामिषे शुक्ले विप्र पाशांकुशाह्वयाम् । उपोष्य विधिवद्विष्णोर्दिने विष्णुं समर्चयेत् ॥ ४५ ॥

Oh brāhmana, en la Ekādaśī de la quincena luminosa llamada Pāśāṅkuśā, debe guardarse ayuno; y en el día sagrado de Viṣṇu, adórese al Señor Viṣṇu conforme al rito debido.

Verse 46

ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् । भक्त्या प्रणम्य विसृजेदश्नीयाच्च स्वयं ततः ॥ ४६ ॥

Luego, tras alimentar a los brāhmanes más eminentes y darles la dakṣiṇā correspondiente, inclínese ante ellos con devoción y despídalos con respeto; sólo después debe comer uno mismo.

Verse 47

एवं यः कुरुते भक्त्या नरः पाशांकुशाव्रतम् । स भुक्त्वेह वरान्भोगान्याति विष्णोः सलोकताम् ॥ ४७ ॥

Así, quien cumple con devoción el voto de Pāśāṅkuśa primero goza en este mundo de excelentes bendiciones y deleites; y después alcanza el Viṣṇu-salokya, la morada en el mismo reino del Señor Viṣṇu.

Verse 48

कार्तिके कृष्णपक्षे तु एकादश्यां द्विजोत्तम । रमामुपोष्य विधिवद्द्वादश्यां प्रातरर्चयेत् ॥ ४८ ॥

Oh el mejor de los nacidos dos veces, en la quincena oscura de Kārtika, en Ekādaśī debe guardarse ayuno para Ramā; y en la mañana de Dvādaśī debe adorársela conforme al rito debido.

Verse 49

केशवं केशिहंतारं देवदेवं सनातनम् । भोजयेच्च ततो विप्रान्विसृजेल्लब्धदक्षिणान् ॥ ४९ ॥

Tras adorar primero a Keśava—matador de Keśin, Dios de los dioses, el Eterno—debe luego alimentar a los brāhmaṇas y, después, despedirlos con respeto una vez recibida la dakṣiṇā.

Verse 50

एवं कृतव्रतो विप्र भोगान्भुक्त्वेह वांछितान् । व्योमयानेन सांनिध्यं लभते च रमापतेः ॥ ५० ॥

Así, oh brāhmaṇa, quien ha cumplido debidamente el voto disfruta aquí de los placeres deseados; y luego, llevado en un carro celestial, obtiene la cercanía (sānnidhya) de Rāmāpati—Viṣṇu, Señor de Lakṣmī.

Verse 51

ऊर्जस्य शुक्लैकादश्यां समुपोष्य प्रबोधिनीम् । केशवं बोधयेद्रात्रौ सुप्तं गीतादिमंगलैः ॥ ५१ ॥

En el Ekādaśī luminoso del mes de Ūrja (Kārttika), tras observar debidamente el ayuno de Prabodhinī, debe despertarse de noche a Keśava—de quien se dice que “duerme”—con actos auspiciosos como cantos devocionales y otras celebraciones sagradas.

Verse 52

ऋग्यजुःसाममंत्रैश्च वाद्यैर्नानाविधैरपि । द्राक्षेक्षुदाडिमैश्चान्यै रंभाश्रृंगाटकादिभिः ॥ ५२ ॥

Con mantras de los Vedas Ṛg, Yajur y Sāma, y también con muchos tipos de instrumentos musicales; y con ofrendas de uvas, caña de azúcar, granadas y otros dones, como plátanos y castañas de agua, y semejantes.

Verse 53

समर्पणैस्ततो रात्र्यां व्यतीतायां परेऽहनि । स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा गदादामोदरं यजेत् ॥ ५३ ॥

Luego, tras pasar la noche en actos de ofrenda devocional, al día siguiente—después de bañarse y cumplir los ritos diarios—debe adorarse al Señor Dāmodara, portador de la maza (Gadā).

Verse 54

उपचारैः षोडशभिः पौरुषेणापि सूक्ततः । संभोज्य विप्रान्विसृजेद्दक्षिणाभिः प्रतोषितान् ॥ ५४ ॥

Habiendo adorado con los dieciséis servicios rituales acostumbrados, y también recitando debidamente el himno Pauruṣa; debe alimentarse a los brāhmaṇas y luego despedirlos con respeto, complacidos con los dones apropiados (dakṣiṇā).

Verse 55

ततस्तां प्रतिमां हैमीं सधेनुं गुरवेऽर्पयेत् । एवं यः कुरुते भक्त्या बोधिनीव्रतमादृतः ॥ ५५ ॥

Luego debe ofrecerse al guru aquella imagen de oro—junto con una vaca lechera (sadhenu). Quien así realiza el Bodhinī-vrata, con devoción y reverencia, cumple verdaderamente su observancia.

Verse 56

स भुक्त्वेह वरान्भोगान्वैष्णवं लभते पदम् । मार्गस्य कृष्णैकादश्यामुत्पन्नां समुपोष्य वै ॥ ५६ ॥

Habiendo gozado aquí de excelentes deleites, alcanza el estado supremo vaiṣṇava—en verdad, por observar debidamente el ayuno de Krishna Ekādaśī que surge en el mes de Mārgaśīrṣa.

Verse 57

द्वादश्यां कृष्णमभ्यर्चेद्गंधाद्यैरुपचारकैः । ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् ॥ ५७ ॥

En Dvādaśī, debe adorarse al Señor Kṛṣṇa con ofrendas rituales como fragancias y demás atenciones; luego, tras alimentar con reverencia a los brāhmaṇas más eminentes, debe entregárseles también la dakṣiṇā prescrita.

Verse 58

विसृज्य पश्चाद्भुंजीत स्वयमिष्टैः समाहितः । एवं यो भक्तिभावेन उत्पन्नाव्रतमाचरेत् ॥ ५८ ॥

Tras concluir la ofrenda, que uno coma después por sí mismo, con la mente recogida, los alimentos que le sean apropiados. Quien así practica este voto recién asumido con espíritu de bhakti, en verdad lo observa del modo correcto.

Verse 59

स विमानं समारुह्य यात्यंते वैष्णवं पदम् । मार्गस्य शुक्लैकादश्यां मोक्षाख्यां समुपोष्य वै ॥ ५९ ॥

Subiendo a un vimāna celestial, al final llega a la morada vaiṣṇava; ello ocurre tras observar debidamente el ayuno en la Ekādaśī de la quincena luminosa del mes de Mārgaśīrṣa, llamada “Mokṣā”.

Verse 60

द्वादश्यां प्रातरभ्यर्च्य ह्यनंतं विश्वरूपकम् । सर्वैरेवोपचारैस्तु विप्रान्संभोजयेद्द्विजः ॥ ६० ॥

En Dvādaśī, tras adorar por la mañana a Ananta—el Señor infinito de forma universal—, con todas las ofrendas y servicios acostumbrados, el nacido dos veces debe alimentar a los brāhmaṇas.

Verse 61

विसृज्य दक्षिणां दत्वा स्वयं भुंजीत बांधवैः । एवं कृत्वा व्रतं विप्र भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् ॥ ६१ ॥

Tras despedir (a los oficiantes/huéspedes) y entregar la dakṣiṇā prescrita, que uno coma luego por sí mismo junto con sus parientes. Oh brāhmaṇa, habiendo así completado el voto, disfruta aquí en este mundo de los goces y comodidades deseados.

Verse 62

दश पूर्वान्दश परान्समुद्धृत्य व्रजेद्धरिम् । पौपस्य कृष्णैकादश्यां सफलां समुपोष्य वै । द्वादश्यामच्युतं प्रार्च्य सर्वैरेवोपचारकैः ॥ ६२ ॥

Habiendo elevado y beneficiado a diez antepasados y a diez descendientes, uno alcanza a Hari. En verdad, en la Ekādaśī del quincenario oscuro del mes de Pauṣa debe guardarse un ayuno fructífero; y en la Dvādaśī, adorar a Acyuta con todas las ofrendas y servicios prescritos.

Verse 63

संभोज्य विप्रान्मधुरैर्विसृजेल्लब्धदक्षिणान् । एवं कृत्वा व्रतं विप्र सफलाया विधानतः ॥ ६३ ॥

Tras alimentar a los brāhmaṇas con dulces manjares, debe despedírseles con respeto, habiéndoles dado la dakṣiṇā prescrita. Oh brāhmaṇa, cuando el voto se cumple así, conforme al rito, se vuelve fructífero y exitoso.

Verse 64

भुक्त्वेह भोगानखिलान्यात्यंते वैष्णवं पदम् । पौषस्य शुक्लैकादश्यां पुत्रदां समुपोष्य वै ॥ ६४ ॥

Habiendo gozado aquí de todos los placeres, al final se alcanza la suprema morada de Viṣṇu. Esto se logra observando debidamente el ayuno de Putradā Ekādaśī, en el undécimo día de la quincena luminosa del mes de Pauṣa.

Verse 65

द्वादश्यां चक्रिणं प्रार्येदर्घाद्यैरुपचारकैः । ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्दत्वा तेभ्यस्तु दक्षिणाम् ॥ ६५ ॥

En la Dvādaśī, debe adorarse al Señor que porta el disco (Viṣṇu) con arghya y demás servicios rituales. Luego, habiendo alimentado a los brāhmaṇas más eminentes, debe dárseles la dakṣiṇā correspondiente.

Verse 66

विसृज्य स्वयमश्नीयाच्छेषान्नं स्वेष्टबांधवैः । एवं कृतव्रतो विप्र भुक्वा भोगानिहेप्सितान् ॥ ६६ ॥

Tras distribuir primero la comida/ofrenda, uno debe comer; y lo que reste ha de darse a los parientes y seres queridos. Así, oh brāhmaṇa, quien ha cumplido debidamente el voto disfruta en este mundo de los conforts y deleites deseados.

Verse 67

विमानवरमारुह्य यात्यंते हरिमंदिरम् । माघम्य कृष्णैकादश्यां षट्तिलां समुपोष्य वै ॥ ६७ ॥

Habiendo subido a un excelso carro celestial, al fin llegan al templo-morada de Hari; en verdad, por observar debidamente el ayuno de Ṣaṭtilā en la Ekādaśī oscura (Kṛṣṇa) del mes de Māgha.

Verse 68

स्नात्वा दत्वा तर्पयित्वा हुत्वा भुक्त्वा समर्च्य च । तिलैरेव द्विजश्रेष्ठ द्वादश्यां प्रातरेव हि ॥ ६८ ॥

Tras bañarse, dar limosna, satisfacer a los antepasados con libaciones (tarpaṇa), ofrecer oblaciones al fuego (homa), tomar la comida y rendir culto debidamente—oh mejor de los dos veces nacidos—en el día de Dvādaśī todo esto debe hacerse, ciertamente, por la mañana, usando solo sésamo.

Verse 69

वैकुंठं सम्यगभ्यर्व्य सर्वैरेवोपचारकैः । द्विजान्संभोज्य विसृजेद्दत्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् ॥ ६९ ॥

Habiendo adorado debidamente a Vaikuṇṭha (el Señor Viṣṇu) con todos los servicios y ofrendas prescritos, uno debe alimentar a los dos veces nacidos (brāhmaṇas) y luego despedirlos con respeto, tras darles la dakṣiṇā (honorario).

Verse 70

एवं कृत्वा व्रतं विप्र विधिना सुसमाहितः । भुक्त्वेह वांछितान्भोगानंते विष्णुपदं लभेत् ॥ ७० ॥

Oh brāhmaṇa, quien cumple este voto de este modo, conforme al rito y con mente bien recogida, goza aquí de los placeres deseados y, al final, alcanza el Viṣṇupada, la morada de Viṣṇu.

Verse 71

माघस्य शुक्लैकादश्यां समुपोष्य जयाह्वयाम् । प्रातर्हरि दिनेऽभ्यर्च्चेच्छ्रीपतिं पुरुषं द्विज ॥ ७१ ॥

Oh dos veces nacido, tras observar debidamente el ayuno en la Ekādaśī luminosa de Māgha, llamada Jaya (Ekādaśī), en la mañana del sagrado día de Hari debe adorarse a Śrīpati, la Persona Suprema.

Verse 72

भोजयित्वा दक्षिणां च दत्वा विप्रान्विसृज्य च । स्वयं भुंजीत तच्छेषं प्रयतो निजबांधवैः ॥ ७२ ॥

Después de alimentar a los brāhmaṇas, de ofrecer la dakṣiṇā prescrita y de despedirlos con respeto, uno debe entonces, con dominio de sí, tomar el alimento restante junto con sus propios parientes.

Verse 73

य एवं कुरुते विप्र व्रतं केशवतोषणम् । स भुक्त्वेह वरान्भोगानंते विष्णोः पदं व्रजेत् ॥ ७३ ॥

Oh brāhmaṇa, quien así cumple este voto que complace a Keśava, tras gozar en este mundo de excelentes bendiciones y nobles deleites, al final alcanzará la morada de Viṣṇu.

Verse 74

तपस्यकृष्णैकादश्यां विजयां समुपोष्य वै । द्वादश्यां प्रातरभ्यर्च्य योगीशं गंधपूर्वकैः ॥ ७४ ॥

En verdad, en la Ekādaśī de la quincena oscura del mes de Tapasya (Phālguna), debe observarse debidamente el ayuno Vijayā; y en la mañana de la Dvādaśī, comenzada la adoración, ha de venerarse al Señor de los yoguis con fragancias y ofrendas semejantes.

Verse 75

ततः संभोज्य भूदेवान्दक्षिणाभिः प्रतोष्य तान् । विसृज्य बांधवैः सार्द्धं स्वयमश्नीत वाग्यतः ॥ ७५ ॥

Luego, tras alimentar a los brāhmaṇas—los ‘dioses en la tierra’—y satisfacerlos con dakṣiṇā, los despide con respeto; después, junto con sus parientes, él mismo debe comer, refrenando la palabra.

Verse 76

एवं कृतव्रतो मर्त्यो भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् । देहांते वैष्णवं लोकं याति देवैः सुसत्कृतः ॥ ७६ ॥

Así, el mortal que ha observado debidamente el voto—tras disfrutar aquí de los placeres deseados—al fin del cuerpo va al reino vaiṣṇava, honrado y bien recibido por los dioses.

Verse 77

फाल्गुनस्य सिते पक्षे एकादश्यां द्विजोत्तम । उपोष्यामलकीं भक्त्या द्वादश्यां प्रातरर्चयेत् ॥ ७७ ॥

Oh el mejor de los dos veces nacidos, en la Ekādaśī de la quincena luminosa de Phālguna debe ayunarse con bhakti, guardando el voto de Āmalakī; y en la Dvādaśī, por la mañana, debe rendírsele culto a la Āmalakī.

Verse 78

पुंडरीकाक्षमखिलैरुपचारैस्ततो द्विजान् । भोजयित्वा वरान्नेन दद्यात्तेभ्यस्तु दक्षिणाम् ॥ ७८ ॥

Luego, tras adorar a Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu) con toda clase de ofrendas reverenciales, debe alimentarse a los dos veces nacidos (brāhmaṇas) con comida excelente y darles también la dakṣiṇā apropiada.

Verse 79

एवं कृत्वा विधानेनामलक्यां पूजनादिकम् । सितैकादश्यां तपस्ये व्रजेद्विष्णोः परं पदम् ॥ ७९ ॥

Así, habiendo realizado conforme al rito prescrito la adoración y los actos relacionados con la Āmalakī, en la Ekādaśī luminosa del mes Tapasya (Phālguna) se alcanza la morada suprema de Viṣṇu.

Verse 80

चैत्रस्य कृष्णैकादशीं पापमोचनिकां द्विज । उपाष्य द्वादश्यांप्रातर्गोविंदं पूजयेत्तथा ॥ ८० ॥

Oh dwija, habiendo observado con ayuno la Pāpamocanī Ekādaśī que cae en la quincena oscura del mes de Caitra, debe asimismo adorarse a Govinda temprano en la mañana de la siguiente Dvādaśī.

Verse 81

उपचारैः षोडशभिर्द्विजान्संभोज्य दक्षिणाम् । दत्वा तेभ्यो विसृज्याथ स्वयं भुंजीत बान्धवैः ॥ ८१ ॥

Tras honrar a los dos veces nacidos con los dieciséis servicios rituales y darles de comer, debe entregárseles la dakṣiṇā prescrita. Luego, despidiéndolos con respeto, uno mismo debe comer junto con sus parientes.

Verse 82

एव यः कुरुते विप्र पापमोचनिकाव्रताम् । स याति वैष्णवं लोकं विमानेन तु भास्वता ॥ ८२ ॥

Así pues, oh brāhmana, quien cumple el voto Pāpamocanikā queda libre de pecado y va al reino vaiṣṇava, llevado en un vimāna resplandeciente.

Verse 83

इत्थं कृष्णो तथा शुक्ले व्रतं चैकादशीभवम् । मोक्षदं कीर्तितं विप्र नास्त्यस्मिन्संशयः क्वचित् ॥ ८३ ॥

Así, tanto en la quincena oscura como en la quincena luminosa, el voto de Ekādaśī ha sido proclamado, oh bráhmana, como dador de liberación; de ello no hay duda alguna.

Verse 84

यतस्त्रिदिनसंसाध्यं कीर्तिनं पापनाशनम् । सर्वव्रतोत्तमं विप्र ततो ज्ञेयं महाफलम् ॥ ८४ ॥

Puesto que puede cumplirse debidamente en tan solo tres días, y puesto que su observancia destruye los pecados y es proclamada la mejor de todos los votos, por ello, oh bráhmana, debe entenderse que otorga un fruto inmenso.

Verse 85

त्यजेच्चत्वारि भुक्तानि नारदै तद्दिनत्रये । आद्यंतयोरेकमेकं मध्यमे द्वयमेव हि ॥ ८५ ॥

Oh Nārada, en la observancia de tres días deben abandonarse cuatro comidas: una en el primer día, una en el último, y dos en el día intermedio.

Verse 86

अथ ते नियमान्वच्मि व्रते ह्यस्मिन्दिनत्रये । कांस्यं मांसं मसूरान्नं चणकान्कोद्रवांस्तथा ॥ ८६ ॥

Ahora te diré las reglas de este voto de tres días: deben evitarse los utensilios de kāṃsya (metal de campana), la carne, los alimentos de masūra (lenteja), los garbanzos (caṇaka) y también el grano kodrava.

Verse 87

शाकं मधु परान्नं च पुनर्भोजनमैथुने । दशम्यां दश वस्तूनि वर्जयेद्वैष्णवः सदा ॥ ८७ ॥

En el día de Daśamī, el vaiṣṇava debe abstenerse siempre de diez cosas—como las verduras de hoja, la miel, los alimentos cocidos muy condimentados, comer por segunda vez y la unión sexual.

Verse 88

द्यूतक्रीडां च निद्रां च तांबूलं दंतधावनम् । परापवादं पैशुन्यं स्तेयं हिंसां तथा रतिम् ॥ ८८ ॥

El juego de azar y los juegos, el sueño indulgente, mascar betel, cepillarse/limpiarse los dientes, difamar y llevar chismes maliciosos, el robo, la violencia y la entrega al placer sexual: todo ello debe evitarse.

Verse 89

कोपं ह्यनृतवाक्यं च एकादश्यां विवर्ज्जयेत् । कांस्यं मांसं सुरां क्षौद्रं तैलं विण्म्लेच्छभाषणम् ॥ ८९ ॥

En Ekādaśī se deben evitar la ira y la palabra falsa; y también abstenerse del kāṃsya (metal de campana), la carne, el licor, la miel, el aceite, las inmundicias y el hablar en lengua impura y grosera.

Verse 90

व्यायामं च प्रवासं च पुनर्भोजनमैथुने । अस्पृश्यस्पर्शमाशूरे द्वादश्यां द्वादश त्यजेत् ॥ ९० ॥

En Dvādaśī, el sabio debe evitar: el ejercicio extenuante, el viaje, comer por segunda vez, el coito y el contacto con quienes son ritualmente impuros.

Verse 91

एवं नियमकृद्विप्र उपवासं समाचरेत् । शक्तोऽशक्तुस्तु मतिमानेकभुक्तं न नक्तकम् ॥ ९१ ॥

Así pues, oh brāhmaṇa, quien cumple las restricciones prescritas debe practicar debidamente el upavāsa (ayuno). El sabio—sea capaz o no de un ayuno estricto—debe adoptar el ekabhukta (una sola comida) y no el naktaka (comer de noche).

Verse 92

अयाचितं वापि चरेन्न त्यजेद्व्रतमीदृशम् ॥ ९२ ॥

Aunque uno deba vivir de limosnas no solicitadas, no debe abandonar un voto sagrado como éste.

Verse 93

इति श्रीबृहन्नारदीय पुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थभागे द्वादशमासस्थितैकादशीव्रतकथनं नाम विंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ १२० ॥

Así concluye el Capítulo 120 de la Primera Parte del Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, en el Gran Relato, en la Cuarta Sección, titulado: «Relato del voto de Ekādaśī observado a lo largo de los doce meses».