Adhyaya 75: The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथ तामसमन्वन्तरे चतुःसप्ततितमोऽध्यायः । पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः— मार्कण्डेय उवाच । पञ्चमोऽपि मनुर्ब्रह्मन् रैवतो नाम विश्रुतः । तस्योत्पत्तिं विस्तरशः शृणुष्व कथयामि ते ॥

Aquí concluye el capítulo septuagésimo cuarto del Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, en el Manvantara de Tāmasa. Ahora comienza el capítulo septuagésimo quinto. Dijo Mārkaṇḍeya: «Oh brāhmaṇa, el quinto Manu es célebre con el nombre de Raivata. Escucha en detalle su origen; te lo relataré».

Verse 2

ऋषिरासीन्महाभाग ऋतवागिति विश्रुतः । तस्यापुत्रस्य पुत्रोऽभूद्रेवत्यन्ते महात्मनः ॥

Hubo un afortunado sabio, célebre como Ṛtavāk. Aunque no tenía hijo, le nació un hijo: Revatyanta, el magnánimo.

Verse 3

स तस्य विधिवच्चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः । तथोपनयनादींश्च स चाशीলোऽभवन्मुने ॥

Él realizó debidamente para él los ritos que comienzan con la ceremonia del nacimiento (jātakarma), y también los que comienzan con la iniciación (upanayana). Sin embargo, oh sabio, el hijo se volvió de mala conducta.

Verse 4

यतः प्रभृति जातोऽसौ ततः प्रभृति सोऽप्यृषिः । दीर्घरोगपरामर्शमवाप मुनिपुङ्गवः ॥

Desde el momento en que nació el niño, desde ese mismo instante, el sabio también—toro entre los sabios—fue apresado por una enfermedad persistente.

Verse 5

माता तस्य परामार्तिः कुष्ठरोगादिपीडिता । जगाम स पिता चास्य चिन्तयामास दुःखितः ॥

Su madre cayó en una miseria extrema, afligida por la lepra y otras enfermedades; y su padre también, angustiado, se hundió en pensamientos de ansiedad.

Verse 6

किमेतदिति सोऽप्यस्य पुत्रोऽप्यत्यन्तदुर्मतिः । जग्राह भार्यामन्यस्य मुनिपुत्रस्य सम्मुखीम् ॥

«¿Qué es esto?»—incluso su hijo, de mente sumamente perversa, arrebató a la esposa de otro, la esposa del hijo de un sabio, allí mismo, ante él.

Verse 7

ततो विषण्णमनसा ऋतवागिदमुक्तवान् । अपुत्रता मनुष्याणां श्रेयसे न कुपुत्रता ॥

Entonces Ṛtavāk, con el ánimo abatido, dijo: «Para los hombres, es mejor para el bienestar no tener hijos, que tener un hijo malo».

Verse 8

कुपुत्रो हृदयायासं सर्वदा कुरुते पितुः । मातुश्च स्वर्गसंस्थांश्च स्वपितॄन् पातयत्यधः ॥

Un hijo malo causa siempre dolor al corazón de su padre; y también abate a su madre, e incluso a sus propios antepasados que moran en el cielo.

Verse 9

सुहृदां नोपकाराय पितॄणाञ्च न तृप्तये । पित्रोर्दुःखाय धिग्जन्म तस्य दुष्कृतकर्मणः ॥

No sirve de ayuda a los amigos ni satisface a los antepasados; por el dolor de sus padres—¡maldita sea la existencia de ese malhechor!

Verse 10

धन्यास्ते तनया येषां सर्वलोकाभिसंमताः । परोपकारिणः शान्ताः साधुकर्मण्यनुव्रताः ॥

Dichosos aquellos cuyos hijos son aprobados por todos—auxiliadores de los demás, pacíficos y firmemente entregados a las obras justas del dharma.

Verse 11

अनिर्वृतं तथा मन्दं परलोकपराङ्मुखम् । नरकाय न सद्गत्यै कुपुत्रालम्बि जन्मनः ॥

Tal nacimiento es sin gozo y sombrío, apartado del más allá; conduce al infierno y no a un buen destino—por depender de la carga de un hijo malvado.

Verse 12

करोति सुहृदां दैन्यमहितानां तथा मुदम् । अकाले च जरां पित्रोः कुपुत्रः कुरुते ध्रुवम् ॥

Un hijo malvado aflige a los amigos y hace regocijarse a los enemigos; y sin duda trae a sus padres una vejez prematura.

Verse 13

मार्कण्डेय उवाच एवṃ सोऽत्यन्तदुष्टस्य पुत्रस्य चरितैर्मुनिः । दह्यमानमनॊवृत्तिर्वृत्तं गर्गमपृच्छत ॥

Dijo Mārkaṇḍeya: Así, aquel sabio—con la mente abrasada por los actos del hijo sumamente malvado—preguntó a Gargya acerca de lo sucedido.

Verse 14

ऋतवागुवाच सुव्रतेन पुरा वेदा गृहीता विधिवन्मया । समाप्य वेदान् विधिवत् कृतो दारपरिग्रहः ॥

Dijo Ṛtavāk: Antaño, observando votos rigurosos, aprendí los Vedas conforme a la norma; y, tras completar debidamente los Vedas, entré debidamente en el matrimonio.

Verse 15

सदारेण क्रियाः कार्याः श्रौताः स्मार्ता वषट्क्रियाः । न मे न्यूनाः कृताः काश्चिद्यावदद्य महामुने ॥

Con mi esposa realicé los ritos que deben cumplirse—śrauta y smārta—incluidas las ofrendas con vaṣaṭ; hasta hoy, oh gran sabio, ninguno de ellos ha sido ejecutado por mí con deficiencia.

Verse 16

गर्भाधानविधानॆन न काममनुरुध्यता । पुत्रार्थं जनितश्चायं पुन्नाम्नो बिभ्यता मुने ॥

Mediante el rito prescrito de la concepción (garbhādhāna), y no por entregarme al deseo, fue engendrado este hijo con el fin de tener un varón—por temor al infierno llamado «Put», oh sabio.

Verse 17

सोऽयं किमात्मदोषेण मम दोषेण वा मुने । अस्मद्दुःखवहो जातो दौःशील्याद् बन्धुशोकदः ॥

Así pues, oh sabio, ¿nació este hijo por culpa suya o por culpa mía—él que se ha vuelto portador de aflicción para nosotros y, por su mala conducta, dador de pena a nuestros parientes?

Verse 18

रेवत्यन्ते मुनिश्रेष्ठ जातोऽयं तनयस्तव । तेन दुःखाय ते दुष्टे काले यस्मादजायत ॥

Oh el mejor de los sabios, este hijo tuyo nació al final de Revatī; por ello, al haber nacido en un tiempo infausto, se ha convertido en causa de aflicción para ti.

Verse 19

न तेऽपचारो नैवास्य मातुर्नायं कुलस्य ते । तस्य दौःशील्यहेतुस्तु रेवत्यन्तमुपागतम् ॥

«No hay falta de tu parte, ni de la madre, ni es culpa de tu linaje. Antes bien, la causa de esa mala conducta ha recaído sobre Revatyanta.»

Verse 20

ऋतवागुवाच यस्मान्ममैकपुत्रस्य रेवत्यन्तसमुद्भवम् । दौःशील्यमेतत्सा तस्मात् पततामाशु रेवती ॥

Dijo Ṛtavāgu: «Puesto que la mala conducta de mi único hijo ha surgido por Revatyanta, que Revatī caiga pronto (sea arrojada) de ese estado.»

Verse 21

मार्कण्डेय उवाच तेनैवं व्याहृते शापे रेवत्यृक्षं पपात ह । पश्यतः सर्वलोकस्य विस्मयाविष्टचेतसः ॥

Dijo Mārkaṇḍeya: «Cuando aquella maldición fue pronunciada así, la osa Revatī (Revatī en forma de ṛkṣa) cayó, mientras todo el pueblo miraba, con la mente presa del asombro.»

Verse 22

रेवत्यृक्षञ्च पतितं कुमुदाद्रौ समन्ततः । भावयामास सहसा वनकन्दरनिर्झरम् ॥

Y aquella osa Revatī, al caer sobre el monte Kumuda, hizo brotar al instante, por doquier a su alrededor, bosques, cuevas y arroyos.

Verse 23

कुमुदाद्रिश्च तत्पातात् ख्यातो रैवतकॊऽभवत् । अतीव रम्यः सर्वस्यां पृथिव्यां पृथिवीधरः ॥

Y a causa de aquella caída, el monte Kumuda llegó a ser célebre con el nombre de Raivataka, una montaña de belleza extraordinaria en toda la tierra.

Verse 24

तस्यर्क्षस्य तु या कान्तिर्जाता पङ्कजिनी सरः । ततो जज्ञे तदा कन्या रूपेणातीव शोभना ॥

De la refulgencia de aquel oso surgió un lago colmado de lotos; y de ese lago, en aquel mismo momento, nació una doncella de hermosura extraordinaria y forma perfectísima.

Verse 25

रेवतीकान्तिसम्भूतां तां दृष्ट्वा प्रमुचो मुनिः । तस्या नाम चकारेत्थं रेवती नाम भागुरे ॥

Al verla—nacida del resplandor de Revatī—el sabio Pramuca le dio un nombre: «Revatī», oh Bhāguri.

Verse 26

पोषयामास चैवैतां स्वाश्रमाभ्याससम्भवाम् । प्रमुचः स महाभागस्तस्मिन्नेव महाचले ॥

Y el afortunado sabio Pramuca la alimentó y la crió—nacida cerca de su propio eremitorio—allí mismo, en aquella gran montaña.

Verse 27

तान्तु यौवनिनीं दृष्ट्वा कान्यकां रूपशालिनीम् । स मुनिश्चिन्तमामास कोऽस्या भर्ता भवेदिति ॥

Pero al verla ya como joven doncella, dotada de belleza, el sabio comenzó a meditar: «¿Quién podría llegar a ser su esposo?»

Verse 28

एवं चिन्तयतस्तस्य ययौ कालो महान् मुने । न चाससाद सदृशं वरं तस्या महामुनिः ॥

Mientras pensaba así, transcurrió mucho tiempo, oh sabio; sin embargo, el gran asceta no halló para ella un pretendiente digno y adecuado.

Verse 29

ततस्तस्याः वरं प्रष्टुमग्निं स प्रमुको मुनिः । विवेश वह्निशालां वै प्रष्टारं प्राह हव्यभुक् ॥

Entonces el sabio Pramuca, deseoso de preguntar a Agni por una gracia para ella, entró en la cámara del fuego; Agni, el que consume la oblación, habló al inquiriente.

Verse 30

महाबलो महावीर्यः प्रियवाग् धर्मवत्सलः । दुर्गमो नाम भविता भर्ता ह्यस्य महीपतिः ॥

Él será de gran fuerza y gran valor, de palabra dulce y devoto del dharma; un rey llamado Durgama será su esposo, señor de la tierra.

Verse 31

मार्कण्डेय उवाच । अनन्तरञ्च मृगयाप्रसङ्गेनागतॊ मुने । तस्याश्रमपदं धीमान् दुर्गमः स नराधिपः ॥

Mārkaṇḍeya dijo: Entonces, oh sabio, en el transcurso de una cacería, el prudente rey Durgama llegó a aquel asentamiento de ermitaños.

Verse 32

प्रियव्रतान्वयभवो महाबलपराक्रमः । पुत्रो विक्रमशीलस्य कालिन्दीजठरोद्भवः ॥

Nacido en el linaje de Priyavrata, dotado de gran fuerza y destreza, era hijo de Vikramaśīla y nacido del vientre de Kāлиндī.

Verse 33

स प्रविश्याश्रमपदं तां तन्वीं जगतीपतिः । अपश्यमानस्तमृषिं प्रियेत्यामन्त्र्य पृष्टवान् ॥

Al entrar en el recinto del eremitorio, el señor de la tierra vio a aquella mujer esbelta; al no ver al sabio, la llamó «amada» y preguntó por él.

Verse 34

राजोवाच । क्व गतो भगवाञस्मादाश्रमान्मुनिपुङ्गवः । तं प्रणे तुमिहेच्छामि तत् त्वं प्रब्रूहि शोभने ॥

Dijo el rey: «¿Adónde ha ido, desde este eremitorio, el venerable sabio, toro entre los munis? Deseo que se me conduzca hasta él aquí; por tanto, oh hermosa, dímelo».

Verse 35

मार्कण्डेय उवाच । अग्निसालां गतो विप्रस्तच्छ्रुत्वा तस्य भाषितम् । प्रियेत्यामन्त्रणञ्चैव निष्चक्राम त्वरा न्वितः ॥

Dijo Mārkaṇḍeya: El brāhmaṇa había ido a la sala del fuego; al oír sus palabras y el tratamiento «querido», salió de inmediato, con premura.

Verse 36

स ददर्श महात्मानं राजानं दुर्गमं मुनिः । नरेन्द्रचिह्नसहितं प्रश्रयावनतं पुरः ॥

El sabio vio al magnánimo rey Durgama, portador de las insignias reales, de pie ante él con humildad y reverencia, inclinado.

Verse 37

तस्मिन् दृष्टे ततः शिष्यमुवाच स तु गौतमम् । गौतमानी यतां शीघ्रमर्घोऽस्य जगतीपतेः ॥

Al verlo, dijo entonces a su discípulo Gautama: «Gautama, trae pronto la ofrenda de arghya para este señor de la tierra».

Verse 38

एकस्तावदयं भूपश्चिरकालादुपागतः । जामाता च विशेषेण योग्योर्'घस्य मतो मम ॥

Pues, en primer lugar, este rey ha venido después de mucho tiempo; y además, en particular como yerno, lo considero digno de recibir arghya.

Verse 39

मार्कण्डेय उवाच ततः स चिन्तयामास राजा जामातृकारणम् । विवेद च न तन्मौनी जगृहेऽर्घञ्च तं नृपः ॥

Mārkaṇḍeya dijo: Entonces el rey reflexionó sobre la causa relacionada con su yerno. También advirtió que el sabio silencioso no la aceptaba; y el rey retiró aquella ofrenda de recepción respetuosa (arghya).

Verse 40

तमासनगतं विप्रो गृहीतार्घं महामुनिः । स्वागतं प्राह राजेन्द्रमपि ते कुशलं गृहे ॥

El gran sabio, el brāhmaṇa, tras aceptar el arghya, se dirigió al rey ya sentado: “¡Bienvenido! ¿Todo está bien en tu casa?”

Verse 41

कोषे बलेऽथ मित्रेषु भृत्यामात्ये नरेश्वर । तथात्मनि महाबाहो यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥

Oh señor de los hombres: ¿hay bienestar en tu tesoro, tu ejército y tus aliados; en tus servidores y ministros; y también en ti mismo, oh de poderosos brazos, de quien todo depende?

Verse 42

पत्नी च ते कुशलीनी यत एवाऽनुतिष्ठति । पृच्छाम्यस्यास्ततो नाहं कुशल्योऽपरास्तव ॥

¿Y tu esposa está bien—ella por quien se sostiene el orden del hogar? Por eso pregunto por ella; no pregunto del mismo modo por tus otros bienhechores (o por otras mujeres).

Verse 43

राजोवाच त्वत्प्रसादादकुशलं न क्वचिन्मम सुव्रत । जातकौतूहलश्चास्मि मम भार्यात्र का मुने ॥

El rey dijo: “Por tu favor, oh de voto excelente, no hay mal alguno para mí en parte alguna. Sin embargo, he sentido curiosidad: oh sabio, ¿quién es aquí mi esposa de la que hablas?”

Verse 44

ऋषिरुवाच रेवती सुमहाभागा त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरी । तव भर्या वरारोहा तां त्वं राजन्न वेत्सि किम् ॥

Dijo el sabio: «Revatī—la más afortunada, hermosa incluso entre los tres mundos—es tu esposa, oh rey, de forma espléndida. ¿Acaso no la conoces?»

Verse 45

राजोवाच सुभद्रां शान्ततनयां कावेरीतनयां विभो । सुराष्ट्रजां सुजातां च कदम्बां च वरूथजाम् ॥

El rey dijo: «Venerable, yo conozco a Subhadrā, Śāntatanayā, Kāverītanayā, Surāṣṭrajā, Sujātā y Kadambā; y también conozco a Varūthajā.»

Verse 46

विपाठां नन्दिनीं चैव वेद्मि भार्यां गृहे द्विज । तिष्ठन्ति मे न भगवन् रेवतीं वेद्मि कान्वियम् ॥

«Oh brāhmana, en mi casa conozco también como esposas a Vipāṭhā y a Nandinī. Pero, venerable, Revatī no permanece conmigo; ¿quién es esa Revatī que he de conocer?»

Verse 47

ऋषिरुवाच प्रियेतिसाम्प्रतं येयं त्वयोक्ता वरवर्णिनी । किं विस्मृतन्ते भूपाल श्लाघ्येयं गृहिणी तव ॥

Dijo el sabio: «Hace un momento tú mismo la llamaste “amada”, a esta mujer excelente y resplandeciente. ¿Por qué la has olvidado, oh protector de la tierra? Esta esposa tuya es digna de alabanza.»

Verse 48

राजोवाच सत्यमुक्तं मया किन्तु भावो दुष्टो न मे मुने । नात्र कोपं भवान् कर्तुमर्हत्यस्मासु याचितः ॥

El rey dijo: «Lo que dije es verdad; sin embargo, oh sabio, mi intención no es malvada. No te enojes con nosotros en este asunto: te lo ruego.»

Verse 49

ऋषिरुवाच तत्त्वं ब्रवीषि भूपाल ! न भावस्तव दूषितः । व्याजहार भवान् एतद् वह्निना नृप चोदितः ॥

Dijo el rishi: «Dices la verdad, oh protector de la tierra; tu intención no está manchada. Oh rey, has hablado así porque fuiste impulsado por Agni (el Fuego)».

Verse 50

मया पृष्टो हुतवहः कोऽस्या भर्तेति पार्थिव । भविता तेन चाप्युक्तो भवान् एव अद्य वै वरः ॥

«Oh rey, pregunté a Hutavaha (Agni): “¿Quién será su esposo?” Y él respondió: “Tú mismo eres hoy su esposo y novio.”»

Verse 51

तद्गृह्यतां मया दत्ता तुभ्यं कन्या नराधिप । प्रियेत्यामन्त्रिता चेयं विचारं कुरुषे कथम् ॥

«Por tanto, acéptala: yo te he entregado a esta doncella, oh rey. Y ella también ha sido llamada (y ha consentido) como “amada”. ¿Por qué, entonces, aún vacilas y deliberas?»

Verse 52

मार्कण्डेय उवाच ततोऽसावभवन् मौनी तेनोक्तः पृथिवीपतिः । ऋषिस्तथोद्यता कर्तुं तस्या वैवाहिकं विधिम् ॥

Mārkaṇḍeya dijo: «Entonces el rey, así interpelado, guardó silencio. Y el rishi se dispuso a realizar los ritos nupciales de ella.»

Verse 53

तमुद्यतं सा पितरं विवाहाय महामुने । उवाच कन्या यत्किञ्चित् प्रश्रयावनतानना ॥

Oh gran sabio, al ver a su padre dispuesto para el matrimonio, la doncella pronunció unas pocas palabras—humilde, con el rostro inclinado por pudor.

Verse 54

यदि मे प्रीतिमांस्तात प्रसीदं कर्तुमर्हसि । रेवत्यृक्षे विवाहं मे तत्करोतु प्रसादितः ॥

“Padre, si estás complacido conmigo y deseas favorecerme, entonces—por tu benevolencia—que mi matrimonio se celebre bajo la constelación Revati (nakshatra).”

Verse 55

ऋषिरुवाच रेवत्यृक्षं न वै भद्रे चन्द्रयोगि व्यवस्थितम् । अन्यानि सन्ति ऋक्षाणि सुभ्रु वैवाहिकानि ते ॥

El rishi dijo: “Oh dulce doncella, Revati no está bien dispuesta para el ‘candrayoga’ (conexión lunar) de este rito. Hay otras constelaciones, oh de bella frente, adecuadas para el matrimonio.”

Verse 56

कन्योवाच तात तेन विना कालो विफलः प्रतिभाति मे । विवाहो विफले काले मद्विधायाः कथं भवेत् ॥

La doncella dijo: “Padre, sin eso (Revati), el tiempo me parece estéril. ¿Cómo podría ocurrir un matrimonio para alguien como yo en un tiempo sin fruto?”

Verse 57

ऋषिरुवाच ऋतवागिति विख्यातस्तपस्वी रेवतीं प्रति । चकार कोपं क्रुद्धेन तेनर्क्षं विनिपातितम् ॥

El rishi dijo: “Cierto asceta, célebre como Ṛtavāk, se enfureció contra Revati; y en su ira hizo caer (la arrojó abajo) aquella constelación.”

Verse 58

मया चास्मै प्रतिज्ञाता भार्येति मदिरेक्षणा । न चेच्छसि विवाहं त्वं सङ्कटं नः समागतम् ॥

“Y yo se la había prometido a él como esposa—esta doncella de ojos oscuros. Si no deseas el matrimonio, entonces una grave dificultad (sankat) ha caído sobre nosotros.”

Verse 59

कन्योवाच ऋतवाक् स मुनिस्तात किमेवं तप्तवांस्तपः । न त्वया मम तातेन ब्रह्मबन्धोः सुतास्मि किम् ॥

La doncella dijo: «Padre, ¿por qué el sabio Ṛtavāk ha realizado austeridades tan severas? ¿Acaso mi padre no le ha dicho que yo soy hija de un ‘brahma-bandhu’ (un brahmán sólo por nacimiento)?»

Verse 60

ऋषिरुवाच ब्रह्मबन्धोः सुता न त्वं बाले नैव तपस्विनः । सुता त्वं मम यो देवान् कर्तुमन्यान् समुत्सहे ॥

El sabio dijo: «Hija, no eres la hija de un simple ‘brahma-bandhu’, ni la hija de alguien carente de austeridad. Eres mi hija, pues por mi poder puedo hacer que otros dioses lleguen a existir.»

Verse 61

कन्योवाच तपस्वी यदि मे तातस् तत् किमृक्षमिदं दिवि । समारोप्य विवाहो मे तदृक्षे क्रियते न तु ॥

La doncella dijo: «Padre, si él es en verdad un asceta, ¿qué es entonces ese asterismo (ṛkṣa) en el cielo? Alzalo (cambia su lugar), para que mi matrimonio se celebre bajo ese asterismo.»

Verse 62

ऋषिरुवाच एवं भवतु भद्रन्ते भद्रे प्रीतिमती भव । आरोपयामीन्दुमार्गे रेवत्यृक्षं कृते तव ॥

El sabio dijo: «Así sea, oh afortunada. Señora noble, alégrate. Por tu causa elevaré y dispondré el asterismo Revati en la senda de la Luna.»

Verse 63

मार्कण्डेय उवाच ततस्तपः प्रभावेण रेवत्यृक्षं महामुनिः । यथापूर्वं तथा चक्रे सोमयोगी द्विजोत्तम ॥

Dijo Mārkaṇḍeya: «Entonces, por el poder de su austeridad, aquel gran sabio—el primero entre los dos veces nacidos, practicante del yoga lunar—restauró y dispuso el asterismo Revati tal como se pretendía, de manera correcta.»

Verse 64

विवाहञ्चैव दुहितुर्विधिवद् मन्त्रयोगिनम् । निष्पाद्य प्रीतिमान् भूयो जामातारमथाब्रवीत् ॥

Habiendo cumplido debidamente el matrimonio de su hija con aquel varón versado en mantras, y complacido, se dirigió de nuevo al yerno.

Verse 65

औद्वाहिकान्ते भूपाल कथ्यतां किं ददाम्यहम् । दुर्लभ्यमपि दास्यामि ममाप्रतिहतं तपः ॥

Al concluir los ritos nupciales, el sabio dijo: “Oh rey, dime: ¿qué he de darte? Aun lo difícil de obtener te lo concederé, pues mi austeridad (tapas) no halla obstáculo.”

Verse 66

राजोवाच मनोः स्वायम्भुवस्याहमुत्पन्नः सन्ततौ मुने । मन्वन्तराधिपं पुत्रं त्वत्प्रसादाद् वृणोम्यहम् ॥

El rey dijo: “Oh sabio, he nacido en el linaje de Svāyambhuva Manu. Por tu favor, pido un hijo que sea señor de un Manvantara.”

Verse 67

ऋषिरुवाच भविष्यत्येष ते कामो मनुस्त्वत्तनयो महीम् । सकलां भोक्ष्यते भूप धर्मविच्च भविष्यति ॥

El sabio dijo: “Este deseo tuyo se cumplirá. Tu hijo será un Manu; oh rey, gobernará toda la tierra y será conocedor del dharma.”

Verse 68

मार्कण्डेय उवाच तामादाय ततो भूपः स्वमेव नगरं ययौ । तस्मादजायत सुतो रेवत्याः रैवतो मनुः ॥

Mārkaṇḍeya dijo: “Entonces el rey la tomó y regresó a su propia ciudad. De ella (Revatī) nació un hijo: Raivata Manu.”

Verse 69

समेतः सकलैर्धर्मैर्मानवैः पराजितः । विज्ञाताखिलशास्त्रार्थो वेदविद्यार्थशास्त्रवित् ॥

Estaba dotado de todos los dharmas, invencible entre los hombres; había comprendido los sentidos de todos los śāstras, y era conocedor del Veda, del saber y del propósito de los tratados.

Verse 70

तस्य मन्वन्तरे देवान् मुनिदेवेन्द्रपार्थिवान् । कथ्यमानान् मया ब्रह्मन् निबोध सुसमाहितः ॥

En ese manvantara, oh brāhmaṇa, escucha con plena atención mientras describo a los dioses, a los sabios, a Indra y a los reyes (pārthivas).

Verse 71

सुमेधसस्तत्र देवास्तथा भूपतयो द्विज । वैकुण्ठश्चामिताभश्च चतुर्दश चतुर्दश ॥

Allí, oh nacido dos veces, los dioses eran los Sumedhasas, y lo mismo los reyes; entre ellos estaban Vaikuṇṭha y Amitābha: catorce y catorce en número.

Verse 72

तेषां देवगणानान्तु चतुर्णामपि चेश्चरः । नाम्ना विभुरभूदिन्द्रः शतयज्ञोपलक्षकः ॥

Y de esos cuatro grupos de dioses, el señor era Indra, de nombre Vibhū; se distinguía por la realización de cien sacrificios.

Verse 73

हिरण्यलोमा वेदश्रीरूर्ध्वबाहुस्तथापरः । वेदबाहुः सुधामा च पर्जन्यश्च महामुनिः ॥

Hiraṇyalomā, Vedaśrī y también Ūrdhvabāhu; Vedabāhu, Sudhāmā y Parjanya, el gran sabio: éstos son nombrados entre ellos.

Verse 74

वसिष्ठश्च महाभागो वेदवेदान्तपारगः । एते सप्तर्षयश्चासन् रैवतस्यान्तरे मनोः ॥

Y Vasiṣṭha, el muy afortunado, versado en el Veda y el Vedānta—éstos fueron los siete ṛṣis en el manvantara de Raivata Manu.

Verse 75

बलबन्धुर्महावीर्यः सुयष्टव्यस्तथापरः । सत्यकाद्यास्तथैवासन् रैवतस्य मनोः सुताः ॥

Balabandhu, Mahāvīrya y también Suyaṣṭavya; y Satyaka y los demás—éstos fueron los hijos de Raivata Manu.

Verse 76

रैवतान्तास्तु मनवः कथिता ये मया तव । स्वायम्भुवाश्रया ह्येते स्वारोचिषमृते मनुम् ॥

Así, los Manus hasta (e incluyendo) a Raivata han sido descritos por mí para ti. Éstos están vinculados (derivados) de Svāyambhuva—excepto el Manu Svārociṣa.

Verse 77

य एषां शृणुयान्नित्यं पठेदाख्यानमुत्तमम् । विमुक्तः सर्वपापेभ्यो लोकं प्राप्नोत्यभीप्सितम् ॥

Quienquiera que escuche o recite regularmente este excelente relato, liberado de todos los pecados, alcanza el mundo (reino) deseado.