Adhyaya 31

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मदनपुनर्भवो नाम त्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच किमिदं श्रीपुरं नाम केन रूपेण वर्तते / केन वानिर्मितं पूर्व तत्सर्वं मे निवदय

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección Uttarabhāga, en el diálogo entre Hayagrīva y Agastya, dentro del relato de Lalitā, el capítulo trigésimo llamado «Madanapunarbhava». Agastya dijo: «¿Qué es esta ciudad llamada Śrīpura, y en qué forma existe? ¿Quién la edificó en tiempos antiguos? Dímelo todo».

Verse 2

कियत्प्रमाणं किं वर्णं कथयस्व मम प्रभो / त्वमेव सर्वसन्देहपङ्कशोषणभास्करः

Dime, oh Señor: ¿cuál es su medida y cuál su color? Tú eres, en verdad, el sol que seca el fango de todas las dudas.

Verse 3

हयग्रीव उवाच यथा चक्ररथं प्राप्य पूर्वोक्तैर्लक्षणैर्युतम् / महायागानलोत्पन्ना ललिता परमेश्वरी

Hayagrīva dijo: «Cuando obtuvo el Cakraratha, provisto de los signos antes descritos, Lalitā Parameśvarī, nacida del fuego del gran sacrificio (mahāyajña)…».

Verse 4

कृत्वा वैवाहिकीं लीलां ब्रह्माद्यैः प्रार्थिता पुनः / व्यजेष्ट भण्डनामानमसुरं लोककण्टकम्

Habiendo cumplido la lila nupcial, y siendo de nuevo suplicada por Brahmā y los demás, Ella venció al asura llamado Bhaṇḍa, el que oprimía al mundo como un nudo en su garganta.

Verse 5

तदा देवा महेन्द्राद्याः सन्तोषं बहु भेजिरे / अथ कामेश्वरस्यापि ललितायाश्च शोभनम् / नित्योपभोगसर्वार्थं मन्दिरं कर्तुमुत्सुकाः

Entonces los devas, con Mahendra a la cabeza, se colmaron de gran júbilo. Después, deseosos de erigir un espléndido santuario-palacio para Kāmeśvara y la bella Lalitā, para el goce perpetuo y toda finalidad, se dispusieron a hacerlo.

Verse 6

कुमारा ललितादेव्या ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः / वर्धकिं विश्वकर्माणं सुराणां शिल्पकोविदम्

Entonces Kumāra de la Diosa Lalitā, junto con Brahmā, Viṣṇu y Maheśvara, convocó a Viśvakarmā, el gran artífice, consumado en el arte de los suras.

Verse 7

सुराणां शिल्पनं च मयं मायाविचक्षणम् / आहूय कृतसत्कारानूचिरे ललिताज्ञया

Y llamaron también a Maya, artífice de los suras, sagaz en las artes de la māyā; tras rendirles honores y agasajarlos, les hablaron conforme al mandato de Lalitā.

Verse 8

अधिकारिपुरुषा ऊचुः भो विश्वकर्मञ्छिल्पज्ञ भोभो मय महोदय / भवन्तौ सर्वशास्त्रज्ञौ घटनामार्गकोविदौ

Los encargados dijeron: «¡Oh Viśvakarmā, conocedor del arte! ¡Oh Maya, noble señor! Vosotros dos sois versados en todos los śāstras y expertos en los métodos de construcción y ensamblaje».

Verse 9

संकल्पमात्रेण महाशिल्पकल्पविशारदौ / युवाभ्यां ललितादेव्या नित्यज्ञानमहोदधेः

Con solo un acto de intención, los dos jóvenes, consumados en el gran arte de la creación, sirvieron a la Diosa Lalitā, océano inmenso del conocimiento eterno.

Verse 10

षोडशीक्षेत्रमध्येषु तत्क्षेत्रसमसंख्यया / कर्तव्या श्रीनगर्यो हि नानारत्नैरलङ्कृताः

En medio de los dieciséis campos sagrados, han de erigirse ciudades de Śrī, en número igual al de esos campos, adornadas con múltiples joyas.

Verse 11

यत्र षोडशधा भिन्ना ललिता परमेश्वरी / विश्वत्राणाय सततं निवासं रचयिष्यति

Allí, Lalitā, la Suprema Señora, dividida en dieciséis manifestaciones, dispondrá una morada perpetua para la salvación del universo.

Verse 12

अस्माकं हि प्रियमिदं मरुतामपिच प्रियम् / सर्वलोकप्रियं चैतत्तन्नाम्नैव विरच्यताम्

Esto nos es querido, y también es querido a los Marut; y es amado por todos los mundos: que sea dispuesto precisamente con ese mismo nombre.

Verse 13

इति कारणदेवानां वचनं सुनिशम्य तौ / विश्वकर्ममयौ नत्वा व्यभाषेतां तथास्त्विति

Así, tras escuchar atentamente las palabras de los dioses causales, ambos, imbuidos de Viśvakarman, se inclinaron y respondieron: «Así sea».

Verse 14

पुनर्नत्वा पृष्टवन्तौ तौ तान्कारण पूरुषान् / केषु क्षेत्रेषु कर्तव्याः श्रीनगर्यो महोदयाः

Luego, tras postrarse de nuevo, preguntaron a aquellos Puruṣa de la Causa: «¿En qué kṣetra deben erigirse las ciudades de Śrī, gloriosas y de gran prosperidad?»

Verse 15

ब्रह्माद्याः परिपृष्टास्ते प्रोचुस्तौ शिल्पिनौ पुनः / क्षेत्राणां प्रविभागं तु कल्पयन्तौ यथोचितम्

Interrogados con respeto, Brahmā y los demás al principio respondieron de nuevo a aquellos dos artífices, para que dispusieran la debida división de los kṣetra conforme a lo apropiado.

Verse 16

कारणपुरुषा ऊचुः प्रथमं मेरुपृष्ठे तु निषधे च महीधरे / हेमकूटे हिमगिरौ पञ्चमे गन्धमादने

Los Kāraṇa-Puruṣa dijeron: «Primero, en la ladera de Meru y también en el monte Niṣadha; en Hemakūṭa, en Himagiri; y en quinto lugar, en Gandhamādana.»

Verse 17

नीले मेषे च शृङ्गारे महेन्द्रे च महागिरौ / क्षेत्राणि हि नवैतानि भौमानि विदितान्यथ

Asimismo en Nīla, en Meṣa y en Śṛṅgāra; en Mahendra y en el gran monte Mahāgiri: éstos son, en verdad, nueve kṣetra terrenales, así conocidos.

Verse 18

औदकानि तु सप्तैव प्रोक्तान्यखिल सिन्धुषु / लवणो ऽब्धीक्षुसाराब्धिः सुराब्धिर्घृतसागरः

En cuanto a los kṣetra acuáticos, se proclaman siete en todos los océanos: el mar salado, el océano de jugo de caña, el océano de surā, y el mar de ghṛta (mantequilla sagrada).

Verse 19

दधिसिन्धुः क्षीरसिन्धुर्जलसिन्धुश्च सप्तमः / पूर्वोक्ता नव शैलेन्द्राः पश्चात्सप्त च सिन्धवः

El océano de cuajada, el océano de leche y el océano de aguas: ése es el séptimo. Antes se mencionaron nueve montes soberanos; después, también, los siete Sindhu (ríos/mares).

Verse 20

आत्दृत्य षोडश क्षेत्राण्यंबाश्रीपुरकॢप्तये / येषु दिव्यानि वेश्मानि ललिताया महौजसः / सृजतं दिव्यघटनापण्डितौ शिल्पिनौ युवाम्

Con reverencia, emprended la disposición de dieciséis kṣetra sagrados para erigir la Śrīpura de la Madre Ambā. Allí, vosotros dos—jóvenes artífices versados en la arquitectura divina—cread moradas celestiales para Lalitā, de inmenso esplendor.

Verse 21

येषु क्षेत्रेषु कॢप्तानि घ्नन्त्या देव्या महासुरान् / नामानि नित्यानाम्नैव प्रथितानि न संशयः

En esos kṣetra, establecidos cuando la Diosa abatía a los grandes asura, los nombres se hicieron célebres precisamente por el Nombre eterno «Nityā»; no hay duda.

Verse 22

सा हि नित्यास्वरूपेण कालव्याप्तिकरी परा / सर्वं कलयते देवी कलनाङ्कतया जगत्

Ella, en verdad, en su forma de Nityā, es la Suprema que hace que el tiempo lo impregne todo. La Diosa mide todas las cosas y marca al mundo con el sello de la determinación y el cómputo (kalanā).

Verse 23

नित्यानाच महाराज्ञी नित्या यत्र न तद्भिदा / अतस्तदीयनाम्ना तु सनामा प्रथिता पुरा

Entre las Nityā, la Gran Reina es Nityā; donde está Nityā no hay diferencia alguna. Por eso, desde antiguo, fue celebrada con su propio Nombre, como nombre verdadero.

Verse 24

कामेश्वरीपुरी चैव भगमालापुरी तथा / नित्यक्लिन्नापुरीत्यादिनामानि प्रथितान्यलम्

Kāmeśvarīpurī, y también Bhagamālāpurī; y nombres como Nityaklinnāpurī y otros semejantes son sobremanera célebres.

Verse 25

अतो नामानि वर्णेन योग्ये पुण्यतमे दिने / महाशिल्पप्रकारेण पुरीं रचयतां शुभाम्

Por ello, en el día más santo y propicio, conforme al orden de las letras de esos nombres, que se edifique una ciudad auspiciosa según el gran método del arte arquitectónico.

Verse 26

इति कारणकृत्येन्द्रैर्ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः / प्रोक्तौ तौ श्रीपुरीस्थेषु तेषु क्षेत्रेषु चक्रतुः

Así, los señores de las obras causales—Brahmā, Viṣṇu y Maheśvara—proclamaron esas dos cosas, y las llevaron a cabo en los santuarios de Śrīpurī y en aquellos kṣetra.

Verse 27

अथ श्रीपुरविस्तारं पुराधिष्ठातृदेवताः / कथयाम्यहमाधार्य लोपामुद्रापते शृणु

Luego, apoyándome en este fundamento, relataré la expansión de Śrīpura y las deidades tutelares que rigen la ciudad; oh señor de Lopāmudrā, escucha.

Verse 28

यो मेरुरखिलाधारस्तुङ्गश्चानन्तयोजनः / चतुर्दशजगच्चक्रसंप्रोतनिजविग्रहः

El Meru, sostén de todos los mundos, se alza altísimo por infinitos yojanas; su propia forma está entretejida con la rueda de los catorce planos del universo.

Verse 29

तस्य चत्वारि शृङ्गाणि शक्रनैरृतवायुषु / मध्यस्थलेषु जातानि प्रोच्छ्रायस्तेषु कथ्यते

Tiene cuatro cuernos, nacidos en las regiones de Śakra (Indra), Nairṛta y Vāyu; en los lugares intermedios se declara la altura de ellos.

Verse 30

पूर्वोक्तशृङ्गत्रितयं शतयोजनमुन्नतम् / शतयोजनविस्तारं तेषु लोकास्त्रयो मताः

Los tres cuernos mencionados antes se alzan cien yojanas y se extienden cien yojanas; sobre ellos se consideran establecidos tres mundos (lokas).

Verse 31

ब्रह्मलोको विष्णुलोकः शिवलोकस्तथैव च / एतेषां गृहविन्यासान्वक्ष्याम्यवसरान्तरे

Están Brahmaloka, Vishnuloka y también Shivaloka; la disposición de sus moradas la expondré en otra ocasión.

Verse 32

मध्ये स्थितस्य शृङ्गस्य विस्तारं चोच्छ्रयं शृणु / चतुःशतं योजनानामुच्छ्रितं विस्तृतं तथा

Escucha la anchura y la altura del cuerno situado en medio: se eleva cuatrocientos yojanas y su extensión es igualmente de cuatrocientos.

Verse 33

तत्रैव शृङ्गे महति शिल्पिभ्यां श्रीपुरं कृतम् / चतुःशतं योजनानां विस्तृत कुम्भसंभव

Allí mismo, sobre el gran cuerno, dos artífices edificaron Śrīpura; se extiende por cuatrocientos yojanas, oh Kumbhasambhava (Agastya).

Verse 34

तत्रायं प्रविभागस्ते प्रविविच्य प्रदर्श्यते / प्राकारः प्रथमः प्रोक्तः कालायसविनिर्मितः

Allí se examina y se muestra con claridad esta división. Se declara que la primera muralla (prākāra) fue construida de hierro negro (kālāyasa).

Verse 35

षट्दशाधिकसाहस्रयोजनायतवेष्टनः / चतुर्दिक्षु द्वार्युतश्च चतुर्योजनमुच्छ्रितः

Su cerco se extiende por dieciséis mil yojanas y algo más. Tiene puertas en las cuatro direcciones y se eleva cuatro yojanas de altura.

Verse 36

शालमूलपरीणाहो योजनायुतमब्धिप / शालाग्रस्य तु गव्यूतेर्नद्धवातायनं पृथक्

Oh señor del océano, el perímetro en la base del śāla alcanza diez mil yojanas. En la cima del śāla, las ventanas, bien ceñidas, están dispuestas por separado, a distancia de un gavyūti.

Verse 37

शालद्वारस्य चौन्नत्यमेकयोजनमाश्रितम् / द्वारेद्वारे कपाटे द्वे गव्यूत्यर्धप्रविस्तरे

La altura de la puerta de śāla es de un yojana. En cada puerta hay dos hojas, cada una con una anchura de medio gavyūti.

Verse 38

एकयोजनमुन्नद्धे कालायस विनिर्मिते / उभयोरर्गला चेत्थमर्धक्रोशसमायता

Las hojas de la puerta están reforzadas hasta un yojana y hechas de hierro negro (kālāyasa). Los cerrojos (argalā) de ambos lados se extienden por medio krośa.

Verse 39

एवं चतुर्षु द्वारेषु सदृशं परिकीर्तितम् / गोपुरस्य तु संस्थानं कथये कुंभसंभव

Así, en las cuatro puertas se ha proclamado que todo es semejante. Ahora expondré la disposición del gopura, oh Kumbhasambhava.

Verse 40

पूर्वोक्तस्य तु शालस्य मूले योजनसंमिते / पार्श्वद्वये योजने द्वे द्वे समादाय निर्मिते

En la base del salón antes mencionado, la medida es de un yojana. En ambos flancos se construyó tomando dos yojanas en cada lado.

Verse 41

विस्तारमपि तावन्तं संप्राप्तं द्वारगर्भितम् / पार्श्वद्वयं योजने द्वे मध्ये शालस्य योजनम्

La anchura alcanza también esa misma medida, incluyendo el recinto de la puerta. Cada flanco tiene dos yojanas, y en medio el salón tiene un yojana.

Verse 42

मेलयित्वा पञ्च मुने योजनानि प्रमाणतः / पार्श्वद्वयेन सार्धेन क्रोशयुग्मेन संयुतम्

Oh sabio, al reunirlo según la medida resulta en cinco yojanas; unido además a ambos lados con su mitad, y acompañado por un par de krośas.

Verse 43

मेलयित्वा पञ्चसंख्यायोजनान्यायतस्तथा / एवं प्राकारतस्तत्र गोपुरं रचितं मुने

Del mismo modo, a lo largo se reúne hasta la medida de cinco yojanas. Así, oh sabio, allí se dispuso el gopura conforme al prākāra, el muro circundante.

Verse 44

तस्माद्गोपुरमूलस्य वेष्टो विंशतियोजनः / उपर्युपरि वेष्टस्य ह्रास एव प्रकीर्त्यते

Por ello, desde la base del gopura, el recinto que lo ciñe mide veinte yojanas; y, a medida que se eleva, se proclama que ese cerco va disminuyendo.

Verse 45

गोपुरस्योन्नतिः प्रोक्तापञ्चविंशतियोजना / योजनेयोजने द्वारं सकपाटं मनोहरम्

Se dice que la altura del gopura es de veinticinco yojanas; y en cada yojana hay una puerta, con sus hojas, hermosa y deleitosa.

Verse 46

भूमिकाश्चापि तावन्त्यो यथोर्ध्वं ह्राससंयुताः / गोपुराग्रस्य निस्तारो योजनं हि समाश्रितः

Las plataformas son también tantas, y conforme se asciende van acompañadas de disminución; la anchura de la cúspide del gopura se fija en una yojana.

Verse 47

आयामो ऽपि च तावान्वै तत्र त्रिमुकुटं स्मृतम् / मुकुटस्य तु विस्तारः क्रोशमानो घटोद्भव

La longitud es también la misma; y allí se recuerda que hay una triple corona. Oh nacido del cántaro, la anchura de la corona mide un krośa.

Verse 48

क्रोशद्वयं समुन्नद्धं ह्रासं गोपुरवन्मुने / मुकुटस्यान्तरे क्षोणी क्रोशार्धेन च संमिता

Oh muni, la corona se eleva a dos krośas y se estrecha como el gopura; y la tierra en el interior de la corona se mide en medio krośa.

Verse 49

मुकुटं पश्चिमे प्राच्यां दक्षिणे द्वारगोपुरे / दक्षोत्तरस्तु मुकुटाः पश्चिमद्वारगोपुरे

En el occidente y en el oriente, sobre el gopura de la puerta del sur se coloca la sagrada corona (mukuṭa); y en el gopura de la puerta occidental, las coronas se disponen hacia el sur y hacia el norte.

Verse 50

दक्षिणद्वारवत्प्रोक्ता उत्तरद्वाःकिरीटिकाः / पश्चिमद्वारवत्पूर्वद्वारे मुकुटकल्पना

Las coronas (kirīṭa) de la puerta del norte se declaran como las de la puerta del sur; y en la puerta del este, la disposición de las coronas se concibe como en la puerta del oeste.

Verse 51

कालायसाख्यशालस्यान्तरे मारुतयोजने / अन्तरे कांस्यशालस्य पूर्ववद्गोपुरो ऽन्वितः

En el interior del recinto llamado Kālāyasa (hierro oscuro) hay un intervalo de un yojana, como el soplo del viento; y en el interior del recinto de Kāṃsya (bronce) también se halla unido un gopura, como se dijo antes.

Verse 52

शालमूलप्रमाणं च पूर्ववत्परिकीर्तितम् / कांस्यशालो ऽपि पूर्वादिदिक्षु द्वारसमन्विन्तः

La medida del basamento de las salas se proclama también como antes. La sala de Kāṃsya (bronce) igualmente, en las direcciones comenzando por el oriente, está provista de puertas en plenitud.

Verse 53

द्वारेद्वारे गोपुराणि पर्वलक्षणभाञ्जि च / कालायसस्य कांस्यस्य योंऽतर्देशः समन्ततः

En cada puerta hay gopuras que ostentan las señales de sus niveles; y la región interior entre Kālāyasa (hierro oscuro) y Kāṃsya (bronce) se extiende alrededor por todas partes.

Verse 54

नानावृक्षमहोद्यानं तत्प्रोक्तं कुम्भसंभव / उद्भिज्जाद्यं यावदस्ति तत्सर्वं तत्र वर्तते

Aquel gran jardín de innumerables árboles es llamado Kumbhasambhava; todo cuanto brota de la tierra, y cuanto existe, allí mismo se halla reunido.

Verse 55

परंसहस्रास्तरवः सदापुष्पाः सदाफलाः / सदापल्लवशोभाढ्याः सदा सौरभसंकुलाः

Hay árboles por millares, siempre floridos, siempre fructíferos; siempre adornados con el esplendor de los brotes tiernos y siempre colmados de fragancia.

Verse 56

चूताः कङ्कोलका लोध्रा बकुलाः कर्णिकारकाः / शिंशपाश्च शिरीषाश्च देवदारुनमेरवः

Allí están el cūta (mango), el kaṅkolaka, el lodhra, el bakula y el karṇikāraka; también la śiṃśapā y la śirīṣa, el devadāru y el nameru.

Verse 57

पुन्नागा नागभद्राश्च मुचुकुन्दाश्च कट्फलाः / एलालवङ्गास्तक्कोलास्तथा कर्पूरशाखिनः

Hay punnāga y nāgabhadra; mucukunda y kaṭphala; elā y lavaṅga (clavo), takkola, y árboles cuyas ramas exhalan fragancia de karpūra (alcanfor).

Verse 58

पीलवः काकतुण्ड्यश्च शालकाश्चासनास्तथा / काञ्चनाराश्च लकुचाः पनसा हिङ्गुलास्तथा

Hay pīlava, kākatuṇḍya, śālaka y āsana; kāñcanāra y lakuca; panasa (yaca) y también hiṅgula.

Verse 59

पाटलाश्च फलिन्यश्च जटिल्यो जघनेफलाः / गणिकाश्च कुरण्टाश्च बन्धुजीवाश्च दाडिमाः

Hay árboles de Pāṭalā y otros cargados de fruto; plantas de raíces enmarañadas y las que fructifican en la parte baja; flores Gaṇikā y Kuraṇṭa, Bandhujīva, y granados (Dāḍima).

Verse 60

अश्वकर्णा हस्तिकर्णाश्चांपेयाः कनकद्रुमाः / यूथिकास्तालपर्ण्यश्च तुलस्यश्च सदाफलाः

Están el Aśvakarṇā y el Hastikarṇā; el Cāṃpeya y el Kanakadruma (árbol de oro); la flor Yūthikā, el Tālaparṇī, la sagrada Tulasi, y el Sadāphalā que siempre da fruto.

Verse 61

तालास्तमालहिन्तालखर्जूराः शरबर्बुराः / इक्षवः क्षीरिणश्चैव श्लेष्मान्तकविभीतकाः

Hay palmeras tāla, tamāla, hintāla y kharjūra (dátil); están el śara y el barbara; la caña de azúcar y los árboles de savia lechosa (kṣīriṇa); y también el Śleṣmāntaka y el Vibhītaka.

Verse 62

हरीत्क्यस्त्ववाक्पुष्प्यो घोण्टाल्यः स्वर्गपुष्पिकाः / भल्लातकाश्च खदिराः शाखोटाश्चन्दनद्रुमाः

Hay Harītakī y Avākpuṣpya; Ghoṇṭālī y Svargapuṣpikā; también Bhallātaka, Khadira, Śākhoṭa y los árboles de sándalo (Candana).

Verse 63

कालागुरुद्रुमाः कालस्कन्धाश्चिञ्चा वदास्तथा / उदुंबरार्जुनाश्वत्थाः शमीवृक्षा ध्रुवाद्रुमाः

Hay árboles de Kālāguru (madera de agar) y Kālaskandha; el Ciñcā (tamarindo) y el Vaḍa (baniano); el Udumbara, el Arjuna y el Aśvattha; el Śamī y los firmes árboles Dhruva.

Verse 64

रुचकाः कुटजाः सप्तपर्णाश्च कृतमालकाः / कपित्थास्तिन्तिणी चैवेत्येवमाध्याः सहस्रशः

Se mencionan por millares: rucakā, kuṭajā, saptaparṇa, kṛtamālaka, kapittha y tintiṇī, y otros semejantes, en abundancia.

Verse 65

नानाऋतुसमाविष्टा देव्याः शृङ्गारहेतवः / नानावृक्षमहोत्सेधा वर्तन्ते वरशाखिनः

¡Oh Diosa!, aquellos árboles, impregnados de las diversas estaciones, son causa de ornato y hermosura; de muchas especies y gran altura, se alzan con ramas excelentes.

Verse 66

कांस्यशालस्यान्तरोले सप्तयोजनदूरतः / चतुरस्रस्ताम्रशालः सिंधुयोजनमुन्नतः

En el espacio intermedio del salón de bronce, a una distancia de siete yojanas, se alza un salón de cobre, cuadrangular, elevado a una yojana como el Sindhu.

Verse 67

अनयोरन्तरक्षोणी प्रोक्ता कल्पकवाटिका / कर्पूरगन्धिभिश्चारुरत्नबीजसमन्वितैः

La tierra entre ambos es llamada “Kalpaka-vāṭikā”, adornada con fragancia de alcanfor y provista de hermosas semillas de gemas.

Verse 68

काञ्चनत्वक्सुरुचिरैः फलैस्तैः फलिता द्रुमाः / पीतांबराणि दिव्यानि प्रवालान्येव शाखिषु

Aquellos árboles están cargados de frutos hermosos, de piel dorada; en sus ramas hay vestiduras amarillas divinas y corales rojos como el pravāla.

Verse 69

अमृतं स्यान्मधुरसः पुष्पाणि च विभूषणम् / ईदृशा वहवस्तत्र कल्पवृक्षाः प्रकीर्तिताः

Allí se ensalzan muchos árboles Kalpavṛkṣa: su savia es amṛta de dulzura, y sus flores son ornamentos sagrados.

Verse 70

एषा कक्षा द्वितीया स्यान्कल्पवापीति नामतः / ताम्रशालस्यान्तराले नागशालः प्रकीर्तिताः

Este segundo recinto se llama “Kalpavāpī”; y en el intervalo del Tāmra-śālā se proclama la presencia del Nâga-śālā.

Verse 71

अनयोरुभयोस्तिर्यगदेशः स्यात्सप्तयोजनः / तत्र संतानवाटी स्यान्कल्पवापीसमाकृतिः

La extensión transversal entre ambos es de siete yojanas; allí está el jardín Saṃtāna-vāṭī, de forma semejante a Kalpavāpī.

Verse 72

तयोर्मध्ये मही प्रोक्ता हरिचन्दनवाटिका / कल्पवाटीसमाकारा फलपुष्पसमाकुला

Entre ambos se describe la tierra llamada Haricandana-vāṭikā; con forma de Kalpavāṭī, colmada de frutos y flores.

Verse 73

एषु सर्वेषु शालेषु पूर्ववद्द्वारकल्पनम् / पूर्ववद्गोपुराणां च मुकुटानां च कल्पनम्

En todos estos śālā, la disposición de las puertas es como antes; y asimismo la de los gopura y sus coronas en lo alto, tal como previamente.

Verse 74

गोपुरद्वारकॢप्तं च द्वारे द्वारे च संमितिः / आरकूटस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः

Se dispusieron los gopura y las puertas, y en cada umbral la medida es armoniosa. En el intervalo de Ārakūṭa, la distancia es de siete yojanas.

Verse 75

पञ्चलोहमयः शालः पूर्वशालसमाकृतिः / तयोर्मध्ये मही प्रोक्ता मन्दारद्रुमवाटिका

Hay un salón hecho de cinco metales, con la misma forma que el salón oriental. Entre ambos se extiende la tierra llamada el jardín de los árboles Mandāra.

Verse 76

पञ्चलोहस्यान्तराले सप्तयोजनदूरतः / रौप्यशालस्तु संप्रोक्तः पूर्वोक्तैर्लक्षणैर्युतः

En el intervalo del recinto de los cinco metales, a una distancia de siete yojanas, se declara un salón de plata, provisto de los rasgos antes descritos.

Verse 77

तयोर्मध्यमही प्रोक्ता पारिजातद्रुवाटिका / दिव्यामोदसुसंपूर्णा फलपुष्पभरोज्ज्वला

La tierra intermedia entre ambos es llamada el jardín del árbol Pārijāta; colmada de fragancia divina, resplandece por la abundancia de frutos y flores.

Verse 78

रौप्यशालस्यान्तराले सप्तयोजनविस्तरः / हेमशालः प्रकथितः पूर्ववद्द्वारशोभितः

En el intervalo del salón de plata, con una extensión de siete yojanas, se describe un salón de oro, adornado con puertas como antes.

Verse 79

तयोर्मध्ये महीप्रोक्ता कदम्बतरुवाटिका / तत्र दिव्या नीपवृक्षा योजनद्वयमुन्नताः

Entre ambos se extendía la tierra llamada el jardín de árboles kadamba; allí, los divinos árboles nīpa se alzaban a la altura de dos yojanas.

Verse 80

सदैव मदिरास्पन्दा मेदुरप्रसवोज्ज्वलाः / येभ्यः कादंबरी नाम योगिनी भोगदायिनी

Siempre palpitaban con el embriagador temblor de la madirā, resplandecientes por su abundante floración; de ellos surgió una yoginī llamada Kādaṃbarī, dadora de gozos y deleites.

Verse 81

विशिष्टा मदिरोद्याना मन्त्रिण्याः सततं प्रिया / ते नीपवृक्षाः सुच्छायाः पत्रलाः पल्लवाकुलाः / आमोदलोलभृङ्गालीझङ्कारैः पूरितोदराः

Este singular jardín de madirā era siempre amado por la Mantriṇī. Aquellos árboles nīpa daban grata sombra, eran frondosos y colmados de brotes; y su seno se llenaba del zumbido de enjambres de abejas, ebrias de perfume.

Verse 82

तत्रैव मन्त्रिणीनाथाया मन्दिरं सुमनोहरम् / कदंबवनवाट्यास्तु विदिक्षुज्वलनादितः

Allí mismo se hallaba un templo sumamente encantador para el Nātha de la Mantriṇī; y el jardín-bosque de kadamba resplandecía en todas las direcciones como fuego luminoso.

Verse 83

चत्वारि मन्दिराण्युच्चैः कल्पितान्यादिशिल्पिना / एकैकस्य तु गे७स्य विस्तारः पञ्चयोजनः

Cuatro templos elevados fueron trazados por el artífice primordial; la extensión de cada uno era de cinco yojanas.

Verse 84

पञ्चयोजनमायामः सप्तावरणतः स्थितिः / एवमन्यविदिक्षु स्युस्सर्वत्र प्रियकद्रुमाः / निवासनगरी सेयं श्यामायाः परिकीर्तिता

Esta ciudad de morada tiene cinco yojanas de extensión y se halla dentro de siete recintos protectores. Así también en las demás direcciones, por doquier crecen los árboles Priyaka. Esta es la ciudad de residencia que se celebra como propia de la Diosa Śyāmā.

Verse 85

सेनार्थं नगरी त्वन्या महापद्माटवीस्थले / यदत्रैव गृह तस्या बहुयोजनदूरतः

Para los fines del ejército, hay otra ciudad en la región del bosque de Mahāpadmā. Y la morada de ella allí mismo se halla a muchas yojanas de distancia.

Verse 86

श्रीदेव्या नित्यसेवा तु मत्रिण्या न घटिष्यते / अतश्चितामणिगृहोपान्ते ऽपि भवनं कृतम् / तस्याः श्रीमन्त्रनाथायाः सुरत्वष्ट्रा मयेन च

El servicio cotidiano a la venerable Śrī Devī por parte de Matriṇī no puede interrumpirse. Por eso, aun junto a la casa de Cintāmaṇi se edificó una morada. Fue construida por Suratvaṣṭrā y por Maya para su Śrī Mantranāthā.

Verse 87

श्रीपुरे मन्त्रेणी देव्या मन्दिरस्य गुणान्बहुन् / वर्णयिष्यति को नाम यो द्विजिह्वासहस्रवान्

En Śrīpura, Matriṇī describirá las muchas excelencias del templo de la Diosa. Pero ¿quién podría enumerarlas—ni siquiera uno con mil lenguas dobles?

Verse 88

कादंबरीमदाताम्रनयनाः कलवीणया / गायन्त्यस्तत्र खेलन्ति मान्यमातङ्गकन्यकाः

Allí, las nobles doncellas Mātaṅga, con los ojos enrojecidos por la embriaguez de kādambarī, cantan al son de la dulce vīṇā y se recrean en aquel lugar.

Verse 89

अगस्त्य उवाच मातङ्गो नाम कःप्रोक्तस्तस्य कन्याः कथं च ताः / सेवन्ते मन्त्रिणीनाथां सदा मधुमदालसाः

Agastya dijo: «¿Quién es el que llaman Mātaṅga? ¿Y cómo son sus hijas? ¿Por qué sirven siempre a la Señora Mantriṇī, su soberana, embriagadas por la miel y adormecidas en la languidez?»

Verse 90

हयग्रीव उवाच मतङ्गो नाम तपसामेकराशिस्तपोधनः / महाप्रभावसंपन्नो जगत्सर्जनलंपटः

Hayagrīva dijo: «Mataṅga es un cúmulo único de austeridades, un tapodhana, rico en tapas. Dotado de gran poder, se deleita en la creación del mundo.»

Verse 91

तपः शक्त्यात्तधिया च सर्वत्राज्ञाप्रवर्त्तकः / तस्य पुत्रस्तु मातङ्गो मुद्रिणीं मन्त्रिनायिकाम्

Por la fuerza de su tapas y por su inteligencia, hacía que el mandato se cumpliera en todas partes. Su hijo, llamado Mātaṅga, rindió servicio a la Diosa Mudriṇī, la Mantriṇī, señora de los mantras.

Verse 92

। घोरैस्तपोभिरत्यर्थं पूरयामास धीरधीः / मतङ्गमुनिपुत्रेण सुचिरं समुपासिता

Con austeridades terribles y extremas, el sabio de firme entendimiento lo llevó a plenitud. Y la Diosa Mantriṇī fue venerada largo tiempo por el hijo del muni Mataṅga.

Verse 93

मन्त्रिणी कृतसान्निध्या वृणीष्व वरमित्यशात् / सो ऽपिसर्वमुनिश्रेष्ठो मातङ्गस्तपसां निधिः / उवाच तां पुरो दत्तसान्निध्यां श्यामलांबिकाम्

La Diosa Mantriṇī, habiendo concedido su cercanía, dijo: «Elige un don». Entonces Mātaṅga, el mejor de todos los munis, tesoro de austeridades, habló a Śyāmalāmbikā, que se había presentado ante él otorgándole su presencia.

Verse 94

मातङ्गमहामुनिरुवाच देवी त्वत्स्मृतिमात्रेण सर्वाश्च मम सिद्धयः / जाता एवाणिमाद्यास्ताः सर्वाश्चान्या विभूतयः

El gran sabio Mātaṅga dijo: Oh Diosa, con sólo recordarte, todas mis siddhi han nacido; la Anima y las demás, y también todas las otras vibhūti, se han manifestado.

Verse 95

प्रापणीयन्न मे किञ्चिदस्त्यंबभुवनत्रये / सर्वतः प्राप्तकालस्य भवत्याश्चरितस्मृतेः

Oh Madre (Ambā), en los tres mundos no me queda nada por alcanzar; para quien ha llegado a su tiempo por todas partes, por tu asombroso recuerdo, todo ya ha sido obtenido.

Verse 96

अथापि तव सांनिध्यमिदं नो निष्फलं भवेत् / एवं परं प्रार्थये ऽहं तं वरं पूरयांबिके

Con todo, que tu cercanía no sea estéril; por ello, oh Ambikā, te ruego lo supremo: cumple ese don, oh Madre.

Verse 97

पूर्वं हिमवता सार्थं सौहार्दं परिहासवान् / क्रीडामत्तेन चावाच्यैस्तत्र तेन प्रगल्भितम्

Antes, con Himavat tuve amistad, entre bromas y familiaridad; y, embriagado por el juego, pronuncié palabras impropias, y allí él se volvió demasiado osado.

Verse 98

अहङ्गौरीगुरुरिति श्लाघामात्मनि तेनिवान् / तद्वाक्यं मम नैवाभूद्यतस्तत्राधिको गुणः

Se jactó diciendo: «Yo soy el gurú de Gaurī», alabándose a sí mismo; pero esas palabras no me afectaron, pues allí la excelencia de tus cualidades es superior a todo.

Verse 99

उभयोर्गुणसाम्ये तु मित्रयोरधिके गुणे / एकस्य कारणाज्जाते तत्रान्यस्य स्पृहा भवेत्

Cuando dos amigos son iguales en cualidades, o cuando uno aventaja en virtud; si esa excelencia nace por causa de uno, en el otro surgirá el anhelo de alcanzarla.

Verse 100

गौरीगुरुत्वश्लाघार्थं प्राप्तकामो ऽप्यहं तपः / कृतवान्मन्त्रिणीनाथे तत्त्वंमत्तनया भव

Aunque ya había alcanzado mi deseo, practiqué austeridad para ensalzar la majestad y el peso sagrado de Gaurī. Oh Señor de las Mantriṇī, conforme a la verdad, sé tú mi hija.

Verse 101

यतो मन्नामविख्याता भविष्यसि न संशयः / इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा मातङ्गस्य महामुनेः / तथास्त्विति तिरोघत् स च प्रीतो ऽभवन्मुनिः

«Pues serás célebre por mi nombre, sin duda alguna». Al oír estas palabras del gran muni Mātaṅga, ella dijo: «Así sea», y él se desvaneció; y el sabio quedó complacido.

Verse 102

मातङ्गस्य महर्षेस्तु तस्य स्वप्ने तदा मुदा / तापिच्छमञ्जरीमेकां ददौ कर्णावतंसतः

Entonces el gran ṛṣi Mātaṅga, en un sueño y con júbilo, le otorgó un ramillete de tāpiccha para adornar su oreja.

Verse 103

तत्स्वप्नस्य प्रभावेण मातङ्गस्य सधर्मिणी / नाम्ना सिद्धिमती गर्भे लघुश्यामामधारयत्

Por el poder de aquel sueño, la esposa compañera en el dharma de Mātaṅga, llamada Siddhimatī, concibió en su seno a una niña de suave tez oscura.

Verse 104

तत एव समुत्पन्ना मातङ्गी तेन कीर्तिताः / लघुश्यामेति सा प्रोक्त श्यामा यन्मूलकन्दभूः

De allí mismo surgió Mātangī, y por eso fue celebrada. A ella se la llamó “Laghu-Śyāmā”, pues es Śyāmā, nacida de la raíz-tubérculo (mūla-kanda).

Verse 105

मातङ्गकन्यका हृद्याः कोटीनामपि कोटिशः / लघुश्यामा महाश्यामामातङ्गी वृन्दसंयुताः / अङ्गशक्तित्वमापन्नाः सेवन्ते प्रियकप्रियाम्

Las hijas de Mātanga, gratas al corazón, eran koṭis y más koṭis. Laghu-Śyāmā y Mahā-Śyāmā Mātangī, unidas a su séquito, alcanzaron la condición de potencias de los miembros (aṅga-śakti) y sirven a “Priyaka-priyā”, la amada de Priyaka.

Verse 106

इति मातङ्गकन्यानामुत्पत्तिः कुंभसंभव / कथिताः सप्तकक्षाश्च शाला लोहादिनिर्मिताः

Así, oh Kuṃbhasaṃbhava, ha sido narrado el origen de las hijas de Mātaṅga. También se han descrito las siete estancias y las salas construidas de hierro y otros materiales.