Mantra 3
Sukta 9.21
Devata: Soma (indavaḥ)
Samhita Patha (Devanagari)
वृथा क्रीळन्त इन्दवः सधस्थमभ्येकमित् । सिन्धोरूर्मा व्यक्षरन् ॥
Samhita Patha (IAST)
वृथा॒ क्रीळ॑न्त॒ इन्द॑वः स॒धस्थ॑म॒भ्येक॒मित् । सिन्धो॑रू॒र्मा व्य॑क्षरन् ॥
Transliteration
vṛ́thā krī́ḷanta índavaḥ sadhástham abhyékam ít | síndhor ūrmā́ vyàkṣaran ||
Translation
In free play the Soma-drops sport; they stream together to one common seat, and like the wave of the river they pour out and spread—so the many movements of delight converge into a single foundation of consciousness.
Padapatha (Word Analysis)
वृथा॑ । क्रीळ॑न्तः । इन्द॑वः । स॒धऽस्थ॑म् । अ॒भि । एक॑म् । इत् । सिन्धोः॑ । ऊ॒र्मा । वि । अ॒क्ष॒र॒न् ॥वृथा । क्रीळन्तः । इन्दवः । सधस्थम् । अभि । एकम् । इत् । सिन्धोः । ऊर्मा । वि । अक्षरन् ॥vṛthā | krīḷantaḥ | indavaḥ | sadha-stham | abhi | ekam | it | sindhoḥ | ūrmā | vi | akṣaran
Word by Word
वृथाvainly, idly
वृथा:
Adhikaraṇa (रीत्यर्थे/प्रकारे)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय-प्रातिपदिक)
क्रीळन्तःplaying, sporting
क्रीळन्तः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootक्रीळ् (धातु; क्रीड्/क्रीळ् ‘to play, sport’)
इन्दवःthe Soma drops
इन्दवः:
Kartā (क्रीळन्तः/व्यक्षरन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक; ‘Soma-drop’)
सधस्थम्the seat/abode (the place)
सधस्थम्:
Karma (गत्यर्थे/अभिगमनस्य लक्ष्यं)
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक; ‘common seat/abode, place’)
अभिtowards, unto
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
एकम्one, single
एकम्:
Karma (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective (numeral)
Rootएक (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय; emphatic particle)
सिन्धोःof/from the river (Sindhu/stream)
सिन्धोः:
Apādāna (उद्गम/निर्गमन-सम्बन्धे: ‘from/of the river/stream’)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
ऊर्माthe wave
ऊर्मा:
Kartā (व्यक्षरन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक; ‘wave’)
विapart, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अक्षरन्they flowed, they streamed
अक्षरन्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootक्षर् (धातु; ‘to flow, melt, run’)