The Outline (Anukramaṇī) of the Viṣṇu Purāṇa

Verse 1

श्रीब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं वैष्णवं महत् । त्रयोविंशतिसहस्रं सर्वपातकनाशनम् ॥ १ ॥

Śrī Brahmā sprach: „Höre, geliebtes Kind; ich werde das große vaiṣṇavische Purāṇa verkünden, dreiundzwanzigtausend Verse umfassend, das alle Sünden vernichtet.“

Verse 2

यत्रादिभागे निर्विष्टाः षडंशाः शक्तिजेन ह । मैत्रेयायादिमे तत्र पुराणस्यावतारिकाम् ॥ २ ॥

In jenem früheren Abschnitt wurden wahrlich die sechs Teile von Śaktija dargelegt; und dort übergab er auch Maitreya die einleitende Vorrede zu diesem Purāṇa.

Verse 3

आदिकारणसर्गश्च देवादीनां च संभवः । समुद्रमथनाख्यानं दक्षादीनां ततोऽन्वयः ॥ ३ ॥

Es schildert die uranfängliche Schöpfung aus der ersten Ursache, das Entstehen der Götter und anderer Wesen, die Erzählung vom Quirlen des Ozeans und danach die Geschlechterfolgen, beginnend mit Dakṣa und anderen.

Verse 4

ध्रुवस्य चरितं चैव पृथोश्चरितमेव च । प्रचेतसं तथाख्यानं प्रह्लादस्य कथानकम् ॥ ४ ॥

Ferner werden die heiligen Taten Dhruvas, die Taten König Pṛthus, der Bericht über die Pracetas sowie die Erzählung von Prahlāda geschildert.

Verse 5

पृथग्राज्याधिकाराख्या प्रथमोंऽशइतीरितः । प्रियव्रताऽन्वयाख्याख्यानं द्वीपवर्षनिरूपणम् ॥ ५ ॥

Der erste Abschnitt wird als „Getrennte Herrschaften und Zuständigkeiten“ bezeichnet; er enthält zudem den Bericht über die Linie Priyavratas und die Beschreibung der Dvīpas (Kontinente) und Varṣas (Regionen).

Verse 6

पातालनरकाख्यानं सप्तस्वर्गनिरूपणम् । सूर्यादिवारकथनं पृथग्लक्षणसंयुतम् ॥ ६ ॥

Es enthält den Bericht über Pātāla (die Unterwelten) und die Höllen, die Darlegung der sieben Himmel, sowie die Beschreibung der Sonne und anderer Himmelskörper mitsamt der Erklärung der Wochentage — jeweils mit ihren eigenen Merkmalen.

Verse 7

चरितं भरतस्याथ मुक्तिमार्गनिदर्शनम् । निदाघऋभुसंवादो द्वितीयोंश उदाहृतः ॥ ७ ॥

Darauf folgt die Erzählung von Bharata, die den Weg zur Befreiung aufzeigt; und der Dialog zwischen Nidāgha und Ṛbhu wird als zweiter Abschnitt dargelegt.

Verse 8

मन्वन्तरसमाख्यानं वेदव्यासावतारकम् । नरकोद्धारकं कर्म गदितं च ततः परम् ॥ ८ ॥

Dann werden die Berichte über die Manvantaras, das Herabsteigen (Avatāra) Vedavyāsas und danach die Riten und Handlungen dargelegt, die aus der Hölle erlösen.

Verse 9

सगरस्यौर्वसंवादे सर्वधर्मनिरूपणम् । श्राद्धकल्पं तथोद्दिष्टं वर्णाश्रमनिबन्धनम् ॥ ९ ॥

Im Gespräch zwischen Sagara und Aurva wird die Gesamtheit der Dharmas dargelegt; ebenso wird das Verfahren der Śrāddha-Riten beschrieben, samt der Ordnung der Pflichten nach varṇa und āśrama.

Verse 10

सदाचारश्च कथितो मायामोहकथा ततः । तृतीयोंऽशोऽयमुदितः सर्वपापप्रणाशनः ॥ १० ॥

Die rechte Lebensführung (sadācāra) wurde dargelegt, und danach die Erzählung von der Verblendung, die aus Māyā entsteht. So ist dieser dritte Abschnitt verkündet worden—der alle Sünden vernichtet.

Verse 11

सूर्यवंशकथ पुण्या सोमवंशाऽनुकीर्तनम् । चतुर्थेंऽशेमुनिश्रेष्ठ नानाराजकथान्वितम् ॥ ११ ॥

Im vierten Abschnitt, o bester der Weisen, findet sich der verdienstvolle Bericht über die Sonnendynastie und die Rezitation der Monddynastie, bereichert durch Erzählungen vieler Könige.

Verse 12

कृष्णावतारसंप्रश्नो गोकुलीया कथा ततः । पूतनादिवधो बाल्ये कौमारेऽघादिहिंसनम् ॥ १२ ॥

Als Nächstes kommt die Frage nach dem Herabstieg (avatāra) Kṛṣṇas, gefolgt von der Erzählung Seines Lebens in Gokula; sodann, in Seiner frühen Kindheit, die Tötung Pūtanās und anderer, und in Seiner Knabenzeit die Vernichtung Aghas und ähnlicher Feinde.

Verse 13

कैशोरे कंसहननं माथुरं चरितं तथा । ततस्तु यौवने प्रोक्ता लीला द्वारवतीभवा ॥ १३ ॥

In Seiner Knabenzeit werden die Tötung Kaṃsas und die Taten in Mathurā geschildert; danach, in Seiner Jugend, werden die göttlichen Spiele (līlā) verkündet, die mit Dvāravatī (Dvārakā) verbunden sind.

Verse 14

सर्वदैत्यवधो यत्र विवाहाश्च पृथग्विधाः । यत्र स्थित्वाजगन्नाथः कृष्णो योगेश्वरेश्वरः ॥ १४ ॥

Dort werden die Tötungen aller Daityas und Hochzeiten vieler verschiedener Art geschildert. Dort, in eben jenem Bereich verweilend, offenbart sich Kṛṣṇa—Herr des Universums, der Höchste unter den Herren des Yoga.

Verse 15

भूभारहरणं चक्रे परेषां हननादिभिः । अष्टावक्रीयमाख्यानं पंचमोंऽश इतीरितः ॥ १५ ॥

Er erleichterte die Last der Erde, indem er feindliche Mächte und dergleichen erschlug. Die Erzählung über Aṣṭāvakra wird als der fünfte Abschnitt bezeichnet.

Verse 16

कलिजं चरितं प्रोक्तं चातुर्विध्यं लयस्य च । ब्रह्मज्ञानसमुद्देशः खांडिक्यस्य निरूपितः ॥ १६ ॥

Es wurde das Verhalten im Kali-Zeitalter dargelegt, ebenso die vierfache Einteilung der Auflösung (laya). Auch wurde ein Abriss der Brahman-Erkenntnis (Brahma-jñāna) nach der Lehre Khāṇḍikyas dargestellt.

Verse 17

केशिध्वजेन चेत्येष षष्ठोंऽशः परिकीर्तितः । अतः परं तु सूतेन शौनकादिभिरादरात् ॥ १७ ॥

So wird dieser sechste Teil als von Keśidhvaja am heiligen Heiligtum vorgetragen gerühmt. Danach erzählt Sūta ihn ehrfürchtig für Śaunaka und die übrigen Weisen weiter.

Verse 18

पृष्टेन चोदिताः शश्वद्विष्णुधर्मोत्तराह्वयाः । नानाधर्मकथाः पुण्या व्रतानि नियमा यमाः ॥ १८ ॥

Auf Befragen und fortwährendes Anspornen hin legen die Lehren, die Viṣṇudharmottara genannt werden, viele heilige Darma-Erzählungen dar—verdienstvolle Gelübde (vrata), Observanzen (niyama) und Selbstzügelungen (yama).

Verse 19

धर्मशास्त्रं चार्थशास्त्रं वेदांतं ज्योतिषं तथा । वंशाख्यानं प्रकरणात् स्तोत्राणि मनवस्तथा ॥ १९ ॥

Ferner enthält es Dharmaśāstra und Arthaśāstra, Vedānta und Jyotiṣa; nach Abschnitten geordnete Genealogien, ebenso Hymnen (Stotras) und die Berichte über die Manus.

Verse 20

नानाविद्यास्तथा प्रोक्ताः सर्वलोकोपकारिकाः । एतद्विष्णुपुराणं वै सर्वशास्त्रार्थसंग्रहम् ॥ २० ॥

So wurden die vielen Wissenszweige gelehrt, zum Nutzen aller Welten. Wahrlich, dieses Viṣṇu-Purāṇa ist ein Kompendium, das den Wesenssinn aller Śāstras zusammenfasst.

Verse 21

वाराहकल्पवृत्तांतं व्यासेन कथितं त्विह । यो नरः पठते भक्त्या यः श्रृणोति च सादरम् ॥ २१ ॥

Hier hat Vyāsa den Bericht vom Varāha-Kalpa dargelegt. Wer ihn in Bhakti liest oder ihn ehrfürchtig vernimmt,—(erlangt seine glückverheißende geistige Frucht).

Verse 22

तावुभौ विष्णुलोकं हि व्रजेतां भुक्तभोगकौ । तल्लिखित्वा च यो दद्यादाषाढ्यां घृतधेनुना ॥ २२ ॥

Wahrlich, beide gelangen in die Welt Viṣṇus, nachdem sie die Früchte ihres Verdienstes genossen haben. Und wer diese Lehre niederschreibt und sie im Monat Āṣāḍha als Gabe darbringt, zusammen mit einer ghṛta-dhenū (Ghee-Kuh), erlangt dieses Verdienst.

Verse 23

सहितं विणुभक्ताय पुराणार्थविदेद्विज । स याति वैष्णवं धाम विमानेनार्कवर्चसा ॥ २३ ॥

O Brāhmaṇa, wer den Sinn der Purāṇas kennt und ihn einem Viṣṇu-Bhakta vollständig lehrt, der erreicht die vaiṣṇavische Wohnstatt und reist dorthin in einem himmlischen Vimāna, strahlend wie die Sonne.

Verse 24

यश्च विष्णुपुराणस्य समनुक्रमणीं द्विज । कथयेच्छृणुयाद्वापि स पुराणफलं लभेत् ॥ २४ ॥

O Zweimalgeborener (Brāhmaṇa), wer die geordnete Inhaltsübersicht (Anukramaṇī) des Viṣṇu-Purāṇa rezitiert oder auch nur anhört, erlangt die volle Frucht des geistigen Verdienstes, die dieses Purāṇa verleiht.

Verse 25

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे विष्णुपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम चतुर्नवतितमोऽध्यायः ॥ ९४ ॥

So endet das vierundneunzigste Kapitel mit dem Titel „Darlegung der Gliederung (Anukramaṇī) des Viṣṇu-Purāṇa“ im Ersten Teil des Śrī Bṛhannāradīya-Purāṇa, innerhalb der Großen Erzählung, im Vierten Abschnitt (Pāda).