Varaha Purana 116.9: Adhyaya 116, Shloka 9

An Exposition on the Causes of Happiness and Suffering

Devanagari script

उचितेनोपचारेण दुःखमोक्षविनाशनम् ।। अहङ्कारावृतो नित्यं नरो मोहॆन चावृतः

Recitation with translationVaraha Purana 116.9

Transliteration

ucitenopacāreṇa duḥkhamokṣavināśanam || ahaṅkārāvṛto nityaṃ naro mohena cāvṛtaḥ

Translation

উচিত সেৱা আৰু ধৰ্মীয় আচাৰে দুখৰ বিনাশ হৈ মোক্ষ লাভ হয়। তথাপি মানুহ সদায় অহংকাৰৰ আৱৰণত থাকে আৰু মোহেৰোও আচ্ছন্ন থাকে।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उचितेन: with proper
• उचितेन: Karaṇa (करणम्)
• Type: Adjective
• Root: उचित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (√उच्/वच्? here: उचित = proper) used adjectivally

• उपचारेण: by service/attendance
• उपचारेण: Karaṇa (करणम्)
• Type: Noun
• Root: उपचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्

• दुःखमोक्षविनाशनम्: the destroyer of liberation from suffering (i.e., that which destroys release from misery)
• दुःखमोक्षविनाशनम्: Karta (कर्ता) / Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: दुःख + मोक्ष + विनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: दुःखस्य मोक्षः (दुःखमोक्ष) ततः विनाशनम् (दुःखमोक्षस्य विनाशनम्)

• अहङ्कारावृतः: covered by ego
• अहङ्कारावृतः: Viśeṣaṇa (विशेषणम्) of नरो
• Type: Adjective
• Root: अहङ्कार + आवृत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (√वृ/वृञ् ‘to cover’ → आवृत) ; समासः: अहङ्कारेण आवृतः (तृतीया-तत्पुरुष)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषण (adverb)

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• मोहेन: by delusion
• मोहेन: Karaṇa (करणम्)
• Type: Noun
• Root: मोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• आवृतः: covered
• आवृतः: Viśeṣaṇa (विशेषणम्) of नरः
• Type: Adjective
• Root: आवृत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (√वृ ‘to cover’)

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Indic Philosophy

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It integrates Purāṇic devotion-language with broader Indic philosophical categories (ahaṅkāra, moha, mokṣa) used across traditions.

Which geographic location is identified?

No geographic location is identified.

What is the primary ethical instruction?

Cultivate appropriate conduct and service while recognizing egoism and delusion as key obscurations that perpetuate suffering.