Adhyaya 25
Prabhasa KhandaDvaraka MahatmyaAdhyaya 25

Adhyaya 25

এই অধ্যায়ত ৰজা ইন্দ্ৰদ্যুম্নে ঋষি মাৰ্কণ্ডেয়ক সোধে—কলিযুগত কোনটো শুদ্ধ, পাপনাশক তীৰ্থ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ, তাৰ বিস্তৃত বৰ্ণনা কৰক। ঋষিয়ে উত্তৰ দিয়ে যে কলিযুগৰ বাবে তিনিখন আদৰ্শ নগৰ বিশেষ পূণ্যদায়ী—মথুৰা, দ্বাৰকা আৰু অযোধ্যা—য’ত হৰি/কৃষ্ণ আৰু শ্ৰীৰামৰ দিব্য সান্নিধ্য প্ৰতিষ্ঠিত। তাৰ পাছত দ্বাৰকাৰ মাহাত্ম্য তুলনামূলক পূণ্য-গণনাৰ ৰূপত কোৱা হয়—দ্বাৰকাত ক্ষণমাত্ৰ বাস, সোঁৱৰণ বা শ্ৰৱণো কাশী, প্ৰয়াগ, প্ৰভাস, কুৰুক্ষেত্ৰ আদি ঠাইৰ দীঘলীয়া তপস্যা বা তীৰ্থযাত্ৰাতকৈ অধিক ফলদায়ক। কৃষ্ণদৰ্শন, কীৰ্তন আৰু দ্বাদশীৰ ৰাতিৰ জাগৰণ মুখ্য আচাৰ; গোমতী তীৰত পিণ্ডদান আৰু কৃষ্ণসান্নিধ্যত দান-পূজা পিতৃকল্যাণ, শুদ্ধি আৰু মুক্তিদায়ক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। দ্বাৰকাৰ সৈতে জড়িত গোপীচন্দন আৰু তুলসীক বহনযোগ্য পবিত্ৰ মাধ্যম হিচাপে দেখুৱাই, তীৰ্থৰ প্ৰভাৱ গৃহস্থৰ ঘৰলৈও বিস্তাৰ পায় বুলি উল্লেখ আছে। শেষত কৃষ্ণ-জাগৰণ সময়ত দান বহু গুণে বৃদ্ধি পায় আৰু কলিযুগত দ্বাদশী-জাগৰণ উচ্চ ধৰ্ম-ভক্তিৰ সাধনা বুলি দৃঢ় কৰা হৈছে।

Shlokas

Verse 1

इंद्रद्युम्न उवाच । कथयस्व मुनिश्रेष्ठ किंचित्कौतूहलं मम । पुण्यं पवित्रं पापघ्नं तीर्थं तु वद विस्तरात्

ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ক’লে: হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ মনত অলপ কৌতূহল আছে। পুণ্যদায়ক, পবিত্ৰকাৰী আৰু পাপনাশক তীৰ্থটোৰ বিষয়ে বিস্তাৰে কওক।

Verse 2

मार्कण्डेय उवाच । मथुरा द्वारकाऽयोध्या कलिकाले पुरीत्रयम् । धर्मार्थकामदं भूप मोक्षदं हरिवल्लभम्

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: মথুৰা, দ্বাৰকা আৰু অযোধ্যা—কলিযুগত এই তিনিখন মহাপুৰী। হে ৰাজন, ইহঁতে ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম দান কৰে আৰু হৰিৰ প্ৰিয় হোৱাৰ বাবে মোক্ষও প্ৰদান কৰে।

Verse 3

मधुरायां तु कालिंदी गोमती कृष्णसन्निधौ । अयोध्यायां तु सरयूर्मुक्तिदा सेविता सदा

মথুৰাত কালিন্দী (যমুনা) আছে, আৰু দ্বাৰকাত কৃষ্ণৰ সান্নিধ্যত গোমতী বয়। অযোধ্যাত সৰয়ূ আছে—সদায় সেৱিত, মুক্তিদায়িনী।

Verse 4

द्रारवत्यामयोध्यायां कृष्णं रामं शुभप्रदम् । मथुरायां हरिं विष्णुं स्मृत्वा मुक्तिमवाप्नुयात्

দ্বাৰৱতী (দ্বাৰকা) আৰু অযোধ্যাত শুভপ্ৰদ কৃষ্ণ আৰু ৰামক স্মৰণ কৰি, আৰু মথুৰাত হৰি-বিষ্ণুক স্মৰণ কৰি, মানুহে মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 5

धन्या सा मथुरा लोके यत्र जातो हरिः स्वयम् । द्वारका सफला लोके क्रीडितं यत्र विष्णुना

জগতত ধন্য সেই মথুৰা, য’ত হৰি স্বয়ং জন্ম গ্ৰহণ কৰিলে। জগতত সাৰ্থক আৰু ফলপ্ৰদ সেই দ্বাৰকা, য’ত বিষ্ণুৱে দিৱ্য লীলা ক’লে।

Verse 6

धन्यानामपि सा पूज्या अयोध्या सर्वकामदा । या स्वयं रामदेवेन पालिता धर्मबुद्धिना

ধন্যসকলৰ মাজতো অযোধ্যা পূজনীয়—সৰ্বকামদায়িনী—কাৰণ ধৰ্মবুদ্ধিসম্পন্ন প্ৰভু ৰামে স্বয়ং ইয়াক পালন আৰু ৰক্ষা কৰিছিল।

Verse 7

यद्ददाति फलं काशी सेविता कल्पसंख्यया । कला ददाति मथुरा वासरेणापि तत्फलम्

যি ফল কাশীয়ে কল্পসংখ্যা কাল সেৱা কৰিলে দান কৰে, সেই একে ফল মথুৰাই এক ক’লাতেই—এমনকি এক দিনতেই—প্ৰদান কৰে।

Verse 8

मन्वंतरसहस्रे तु प्रयागे यत्फलं भवेत् । निमिषार्द्धेन वसतां द्वारकायां तु तत्फलम्

প্ৰয়াগত হাজাৰ মন্বন্তৰ কটালে যি পুণ্যফল হয়, দ্বাৰকাত অর্ধ নিমিষ বাস কৰোঁতাসকলেও সেই একে ফল লাভ কৰে।

Verse 9

प्रभासे च कुरुक्षेत्रे यत्फलं वत्सरैः शतैः । वसतां निमिषार्द्धेन ह्ययोध्यायां च तद्भवेत्

প্ৰভাস আৰু কুৰুক্ষেত্ৰত শত বছৰ থাকিলে যি পুণ্যফল লাভ হয়, অযোধ্যাত অর্ধ নিমিষ বাস কৰিলেই সেই একে ফল উদ্ভৱ হয়।

Verse 10

अयोध्याधिपतिं रामं मथुरायां तु केशवम् । द्वारकावासिनं कृष्णं कीर्तनं चापि दुर्ल्लभम्

অযোধ্যাৰ অধিপতি ৰাম, মথুৰাত কেশৱ, আৰু দ্বাৰকাত নিবাসী কৃষ্ণ—তেওঁলোকৰ মহিমা-কিৰ্তনো অপুণ্যবানৰ বাবে দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 11

मथुराकीर्तनेनापि श्रवणाद्द्वारकापुरः । अयोध्यादर्शनेनापि त्रिशुद्धं च पदं व्रजेत्

মথুৰাৰ স্তৱনে, দ্বাৰকাপুৰীৰ মাহাত্ম্য শ্ৰৱণে, আৰু অযোধ্যাৰ দৰ্শনে—মানৱে ত্ৰিশুদ্ধ পদ, ত্ৰিবাৰ পবিত্ৰ অৱস্থা/ধাম লাভ কৰে।

Verse 12

कृष्णं स्वयंभुवं देवं द्वारका त्रिदिवोपमा । श्रुता चाप्यथवा दृष्टा कुरुते जन्मसंक्षयम्

দ্বাৰকা ত্ৰিদেৱলোকৰ স্বৰ্গ সদৃশ, য’ত স্বয়ম্ভূ প্ৰভু কৃষ্ণৰ আৰাধনা হয়। ইয়াৰ কথা কেৱল শুনিলেও বা স্বচক্ষে দেখিলেও পুনর্জন্মৰ বন্ধন ক্ষয় হয়।

Verse 13

श्रुताभिलिखिता दृष्टा ह्ययोध्या मथुरापुरी । पापं हरति कल्पोत्थं द्वारका च तृतीयका

অযোধ্যা আৰু মথুৰা নগৰী—শুনা, লিখা বা দেখা যাই যিয়েই হওক—এটা কল্পজ পাপ হৰণ কৰে; আৰু দ্বাৰকা তৃতীয়, সমান খ্যাতিসম্পন্ন তীৰ্থ।

Verse 14

कृष्णं विष्णुं हरिं देवं विश्रांतं च कलौ स्मृतम् । द्वादश्यां जागरे रात्रावश्वमेधायुतं फलम्

কলিযুগত, ইয়াত ‘বিশ্ৰান্ত’ বুলি স্মৃত কৃষ্ণ—বিষ্ণু, হৰি, দেৱ—ক স্মৰণ কৰি, দ্বাদশীৰ ৰাতি জাগৰণ কৰিলে দহ হাজাৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়।

Verse 15

बालक्रीडनकं स्थानं ये स्मरंति दिनेदिने । स्वर्णशैलपदं नृणां जायते राजसत्तम

হে ৰাজসত্তম! যিসকলে দিনেদিনে প্ৰভুৱে বাল্যকালে ক্ৰীড়া কৰা সেই স্থান স্মৰণ কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে ‘স্বৰ্ণশৈল’ নামৰ পদ/ধাম লাভ হয়।

Verse 16

धन्यास्ते मानवा लोके कलिकाले नरोत्तम । प्लवनं सिंधुतोयेन गोमत्यां यैर्नरैः कृतम्

হে নৰোত্তম! কলিকালত এই লোকত ধন্য সেই মানৱসকল, যিসকলে সিন্ধুৰ (সাগৰৰ) জলেৰে গোমতীত প্লৱন—ডুব-স্নান/ভাসি খেলা—সম্পন্ন কৰিছে।

Verse 17

पश्चिमाशां नरः स्नात्वा कृत्वा वै करसंपुटम् । द्वारकां ये स्मरिष्यंति तेषां कोटिगुणं फलम्

পশ্চিম দিশালৈ মুখ কৰি মানুহে স্নান কৰি কৰ-সম্পুট (দু’হাত জোৰা) কৰি যিসকলে দ্বাৰকা স্মৰণ কৰে, তেওঁলোকৰ পুণ্যফল কোটি গুণে বৃদ্ধি পায়।

Verse 18

मनसा चिन्तयेद्यो वै कलौ द्वारवतीं पुरीम् । कपिलाऽयुतपुण्यं च लभते हेलया नरः

কলিযুগত যি মানুহে মনত সত্যভাৱে দ্বাৰৱতী পুৰীৰ চিন্তা কৰে, সি অনায়াসে—যেন হেলায়—দশ হাজাৰ কপিলা গাই দানৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 19

गंगासागरजं पुण्यं गंगाद्वारभवं तथा । कलौ द्वारवतीं गत्वा प्राप्नोति मनुजाधिप

হে মনুজাধিপ! কলিযুগত দ্বাৰৱতী (দ্বাৰকা)লৈ গৈ মানুহে গঙ্গাসাগৰৰ পুণ্য আৰু গঙ্গাদ্বাৰ (হৰিদ্বাৰ)ৰ পুণ্য—দুয়োটাই লাভ কৰে।

Verse 20

सप्तकल्पस्मरो भूप मार्कण्डेयः स्मराम्यहम् । समाना वाऽधिका वापि द्वारवत्या न कापि पूः

হে ভূপ! মই মাৰ্কণ্ডেয়, সাত কল্প স্মৰণ কৰা ঋষি। মই ঘোষণা কৰোঁ—দ্বাৰৱতীৰ সমান বা তাতকৈ অধিক কোনো নগৰ ক’তো নাই।

Verse 21

दुर्वाससा समो धन्यो नास्ति नाप्यधिको नृप । भाषाबंधं येन कृत्वा द्वारकायां धृतो हरिः

হে নৃপ! দুৰ্ব্বাসাৰ সমান ধন্য কোনো নাই, নতুবা তাতকৈ অধিক ধন্যও কোনো নাই; কিয়নো ভাষা-বন্ধ (প্ৰতিজ্ঞা) স্থাপন কৰি তেওঁ দ্বাৰকাত হৰিক আবদ্ধ কৰি ৰাখিলে।

Verse 22

मा काशीं मा कुरुक्षेत्रं प्रभासं मा च पुष्करम् । द्वारकां गच्छ राजर्षे पश्य कृष्णमुखं शुभम्

কাশী নহয়, কুৰুক্ষেত্ৰ নহয়, প্ৰভাসো নহয়, পুষ্কৰো নহয়—হে ৰাজর্ষি, দ্বাৰকাত গমন কৰা আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ মঙ্গলময় মুখ দর্শন কৰা।

Verse 23

अश्वमेधसहस्रं तु राजसूयशतं कलौ । पदेपदे च लभते द्वारकां याति यो नरः

কলিযুগত যি নৰ দ্বাৰকাত গমন কৰে, সি পদে পদে সহস্ৰ অশ্বমেধ যজ্ঞ আৰু শত ৰাজসূয় ক্ৰিয়াৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 24

सफलं जीवितं तेषां कलौ नृपवरोत्तम ये । षां न स्खलितं चित्तं द्वारकां प्रति गच्छताम्

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, কলিযুগত তেওঁলোকৰ জীৱন সাৰ্থক—যিসকল দ্বাৰকাৰ দিশে যাত্ৰা কৰোঁতে চিত্ত কেতিয়াও নডোলে।

Verse 25

माता च पुत्रिणी तेन पिता चैव पितामहाः । पिंडदानं कृतं येन गोमत्यां कृष्णसन्निधौ

যিজনে গোমতী তীৰত শ্ৰীকৃষ্ণৰ সন্নিধানত পিণ্ডদান কৰে, তেনেদৰে তেওঁৰ মাতা পুত্ৰৱতী ধন্য হয়, আৰু পিতা তথা পিতামহসকলেও তৃপ্তি লাভ কৰে।

Verse 26

गोपीचन्दनमुद्रां तु कृत्वा भ्रमति भूतले । सोऽपि देशो भवेत्पूतः कि पुनर्यत्र संस्थितम्

যিজনে গোপীচন্দনৰ মুদ্ৰা ধাৰণ কৰি পৃথিৱীত ভ্ৰমণ কৰে, সি যি ঠাইত থাকে সেই দেশো পৱিত্ৰ হয়—তেনে হলে ভক্তিভাৱে য’ত স্থাপন কৰি ধাৰণ কৰা হয়, তাত কিমান অধিক পবিত্ৰতা হব!

Verse 27

द्वारकायां समुद्भूतां तुलसीं कृष्णसेविताम् । नित्यं बिभर्ति शिरसा स भवेत्त्रिदशाधिपः

যি দ্বাৰকাত উদ্ভৱ হোৱা, কৃষ্ণ-সেৱিত তুলসী নিতৌ শিৰত ধাৰে, সি ত্ৰিদশসকলৰ মাজত অধিপতি হয়।

Verse 28

दैत्यारेर्भगवत्तिथिश्च विजया नीरं च गगोद्भवं नित्यंकाशिपुरी तथैव तुलसी धात्रीफलं वल्लभम्

দৈত্যাৰিৰ ভগৱানৰ পবিত্ৰ তিথি, বিজয়া উৎসৱ আৰু স্বৰ্গোদ্ভৱ গঙ্গাজল প্ৰিয়; নিতৌ পবিত্ৰ কাশী, তেনেদৰে তুলসী আৰু ধাত্ৰী (আমলখি) ফলও প্ৰভুৰ অতি প্ৰিয়।

Verse 29

शास्त्रं भागवतं तथा च दयितं रामायणं द्वारका पुण्यं मालतिसम्भवं सुदयितं गीतं कृतं जागरम्

ভাগৱত শাস্ত্ৰ প্ৰিয়, আৰু ৰামায়ণো প্ৰিয়; দ্বাৰকা পবিত্ৰ। ভক্তিগীত আৰু জাগৰণ অতি প্ৰিয়; মালতীৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সুগন্ধি অৰ্পণো স্নেহাস্পদ।

Verse 30

गृहे यस्य सदा तिष्ठेद्गोपीचन्दनमृत्तिका । द्वारका तिष्ठते तत्र कृष्णेन सहिता कलौ

যাৰ ঘৰত সদায় গোপীচন্দন মাটি থাকে, কলিযুগত সেই ঠাইতেই কৃষ্ণসহ দ্বাৰকা অৱস্থিত থাকে।

Verse 31

कृतघ्नो वाऽथ गोघ्नोऽपि हैतुकः कृत्स्नपापकृत् । गोपीचन्दनसंपर्कात्पूतो भवति तत्क्षणात्

কৃতঘ্ন হওক বা গোঘ্নও হওক, বা সকলো প্ৰকাৰ পাপ কৰা লোকেই হওক—গোপীচন্দনৰ স্পৰ্শত সি সেই ক্ষণতে পবিত্ৰ হয়।

Verse 32

गोपीचन्दनखंडं तु यो ददातीह वैष्णवे । कुलमेकोत्तरं तेन शतं तारितमेव वा

যি ইয়াত বৈষ্ণৱক গোপীচন্দনৰ এটা খণ্ড দান কৰে, সেই পুণ্যকর্মে তাৰ বংশৰ একশ এক জন তৰাই দিয়ে।

Verse 33

द्वारकासम्भवा भूप तुलसी यस्य मंदिरे । तस्य वैवस्वतो नित्यं बिभेति सह किंकरैः

হে ৰাজন, যাৰ গৃহত দ্বাৰকাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা তুলসী আছে, তাৰ পৰা বৈৱস্বত যম সদায় নিজৰ কিঙ্কৰসকলসহ ভয় কৰে।

Verse 34

द्वारकासंभवा मृत्स्ना तुलसीकृष्णकीर्तनम् । क्रतुकोटिशतं पुण्यं कथितं व्याससूनुना

দ্বাৰকাজাত পবিত্ৰ মাটি, তুলসী আৰু কৃষ্ণ-নামকীৰ্তন—এই তিনিও ব্যাসপুত্ৰে ক’লে যে ক্ৰোটি ক্ৰোটি যজ্ঞৰ শতগুণ পুণ্য প্ৰদান কৰে।

Verse 35

आलोड्य सर्वशास्त्राणि पुराणानि पुनःपुनः । मया दृष्टा महीपाल न द्वारकासमा पुरी

হে মহীপাল, মই সকলো শাস্ত্ৰ আৰু পুৰাণ পুনঃপুনঃ মন্থন কৰি দেখিলোঁ—দ্বাৰকাৰ সমান কোনো নগৰ নাই।

Verse 36

द्वारकागमनं येन कृतं कृष्णस्य कीर्तनम् । स्नातं तीर्थसहस्रैस्तु तेनेष्टं क्रतुकोटिभिः

যিয়ে দ্বাৰকাত গমন কৰি কৃষ্ণ-নাম কীৰ্তন কৰে, সি যেন সহস্ৰ তীৰ্থত স্নান কৰিলে আৰু ক্ৰোটি ক্ৰোটি যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 37

इद्रियाणां तु दमनं किं करिष्यति देहिनाम् । सांख्यमध्ययनं चापि द्वारकां गच्छते न चेत्

যদি কোনোৱে দ্বাৰকালৈ নাযায়, তেন্তে ইন্দ্ৰিয় সংযম বা সাংখ্য দৰ্শন অধ্যয়ন কৰি মানুহৰ কি লাভ হ’ব?

Verse 38

पशवस्ते न सन्देहो गर्दभेन समा जनाः । दृष्टं कृष्णमुखं यैर्न गत्वा द्वारवतीं पुरीम्

যিসকলে দ্বাৰাৱতী বা দ্বাৰকা নগৰলৈ গৈ শ্ৰীকৃষ্ণৰ মুখ দৰ্শন কৰা নাই, তেওঁলোক নিঃসন্দেহে গাধৰ নিচিনা পশু।

Verse 39

कृतकृत्यास्तु ते धन्या द्वादश्यां जागरे हरेः । कृत्वा जागरणं भक्त्या नृत्यमाना मुहुर्मुहुः

যিসকলে দ্বাদশী তিথিত ভক্তিভাৱে হৰিৰ নামত উজাগৰে থাকি বাৰে বাৰে নৃত্য কৰে, তেওঁলোক ধন্য আৰু তেওঁলোকৰ জীৱন সাৰ্থক।

Verse 40

कृष्णालयं तु यो गत्वा गोमत्यां पिंडपातनम् । करोति शक्त्या दानं च मुक्तास्तस्य पितामहाः

যিজন ব্যক্তিয়ে কৃষ্ণৰ আলয়লৈ গৈ গোমতী নদীত পিণ্ডদান কৰে আৰু নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান দিয়ে, তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষসকল মুক্ত হৈ যায়।

Verse 41

प्रेतत्वं च पिशा चत्वं न भवेत्तस्य देहिनः । जन्मजन्मनि राजेंद्र यो गतो द्वारकां पुरीम्

হে ৰাজেন্দ্ৰ, যিজন মানুহে দ্বাৰকা পুৰীলৈ গমন কৰে, তেওঁৰ জন্ম-জন্মান্তৰলৈকে কেতিয়াও প্ৰেত বা পিশাচ হ’বলগীয়া নহয়।

Verse 42

अनशनेन यत्पुण्यं प्रयागे त्यजतस्तनुम् । द्वादश्यां निमिषार्द्धेन तत्फलं कृष्णसन्निधौ

প্ৰয়াগত উপবাস কৰি দ্বাদশীত দেহ ত্যাগ কৰিলে যি পুণ্য লাভ হয়, সেই একে ফল শ্ৰীকৃষ্ণৰ সন্নিধানত আধা নিমিষতেই লাভ হয়।

Verse 43

सूर्यग्रहे गवां कोटिं दत्त्वा यत्फलमाप्नुयात् । तत्फलं कलिकाले तु द्वारवत्यां दिनेदिने

সূৰ্যগ্ৰহণত কোটি গাই দান দিলে যি পুণ্যফল লাভ হয়, কলিযুগত সেই একে ফল দ্বাৰৱতী (দ্বাৰকা)ত দিনেদিনে লাভ হয়।

Verse 44

कोटिभारं सुवर्णस्य ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं कृष्णदर्शने

চন্দ্ৰ বা সূৰ্যগ্ৰহণৰ সময়ত কোটি-ভাৰ সোণ দান কৰি যি পুণ্যফল লাভ হয়, সেই একে পুণ্য শ্ৰীকৃষ্ণৰ দৰ্শন মাত্ৰেই লাভ হয়।

Verse 45

दोलासंस्थं च ये कृष्णं पश्यंति मधुमाधवे । तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च मातामहपितामहाः

যিসকলে দোলাত আসীন মধুসূদন মাধৱ শ্ৰীকৃষ্ণক দৰ্শন কৰে, তেওঁলোকৰ বংশ ধন্য হয়—পুত্ৰ-পৌত্ৰ আৰু মাতামহ-পিতামহ পৰ্যন্ত পুণ্যত উদ্ধাৰ পায়।

Verse 46

श्वशुराद्याः सभृत्याश्च पशवश्च नरोत्तम । क्रीडंति विष्णुना सार्द्धं यावदाभूतसंप्लवम्

হে নৰোত্তম! শ্বশুৰ আদি আত্মীয়সকল, দাস-ভৃত্য আৰু পশুসকল পৰ্যন্ত বিষ্ণুৰ সৈতে একেলগে ক্ৰীড়া কৰে, আৰু ভূত-সম্প্লৱ (চূড়ান্ত প্ৰলয়) পৰ্যন্ত তেওঁৰ সঙ্গত থাকে।

Verse 47

या काचिद्द्वादशी भूप जायते कृष्णसन्निधौ । पश्यामि नांतरं किञ्चित्कलिकाले विशेषतः

হে ৰাজন! শ্ৰীকৃষ্ণৰ সন্নিধিত যি কোনো দ্বাদশী উদয় হয়, তাৰ সমান আন কোনো ব্ৰত-মহিমা মই নেদেখোঁ—বিশেষকৈ কলিযুগত।

Verse 48

कृष्णस्य सन्निधौ नित्यं वासरा द्वादशीसमाः । युगादिभिः समाः सर्वे नित्यं कृष्णस्य सन्निधौ

কৃষ্ণৰ নিত্য সন্নিধিত প্ৰতিদিনেই দ্বাদশীৰ সমান; আৰু যুগাৰম্ভ আদি সকলো পুণ্যকালো তাতেই বিদ্যমান—চিৰকাল কৃষ্ণৰ সান্নিধ্যত।

Verse 49

कलौ द्वारवती सेव्या ज्ञात्वा पुण्यं विशेषतः । षटपुर्यश्चैव सुलभा दुर्ल्लभा द्वारका कलौ

কলিযুগত বিশেষ পুণ্য বুলি জানি দ্বাৰৱতী (দ্বাৰকা) সেবা কৰা উচিত। ছয় পবিত্ৰ পুৰী সহজলভ্য, কিন্তু কলিযুগত দ্বাৰকা দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 50

स्मरणात्कीर्तनाद्यस्माद्भुक्तिमुक्ती सदा नृणाम् । दुर्वाससा तु ऋषिणा रक्षिता तिष्ठते पुरी

ইয়াৰ স্মৰণ আৰু কীৰ্তনে মানুহে সদায় ভোগ আৰু মোক্ষ দুয়ো লাভ কৰে; সেয়েহে এই পুৰী ঋষি দুর্বাসাৰ ৰক্ষাত স্থিৰ হৈ আছে।

Verse 51

कलौ न शक्यते गंतुं विना कृष्णप्रसादतः । कृष्णस्य दर्शनं कर्तुं यान्ति रुद्रादयः सुराः

কলিযুগত কৃষ্ণৰ প্ৰসাদ বিনা তাত যোৱা সম্ভৱ নহয়। কৃষ্ণৰ দর্শন কৰিবলৈ ৰুদ্ৰ আদি দেৱতাসকলেও আহে।

Verse 52

त्रिकालं जगतीनाथ रुक्मिणीदर्शनाय च । सफला भारती तस्य कृष्णकृष्णेति या वदेत्

হে জগতনাথ! ত্ৰিকালত আৰু ৰুক্মিণীৰ দৰ্শনৰ নিমিত্তে—যি ‘কৃষ্ণ, কৃষ্ণ’ বুলি উচ্চাৰে, তাৰ বাক্য নিশ্চয় ফলপ্ৰদ হয়।

Verse 53

द्वारका यायिनं दृष्ट्वा गायंति दिविसंस्थिताः । नरकात्पितरो मुक्ताः प्रचलंति हसंति च

দ্বাৰকালৈ যোৱা তীৰ্থযাত্ৰীক দেখি স্বৰ্গবাসীসকলে আনন্দে গীত গায়; আৰু নৰকৰ পৰা মুক্ত পিতৃসকল নাচে, হাঁহে, উল্লাস কৰে।

Verse 54

गोप्यं यत्पातकं पुंसां गोमती तद्व्यपोहति । स्मरणात्कीर्त्तनाद्वापि किं पुनः प्लवने कृते

মানুহৰ যি গোপন পাপ থাকে, গোমতী নদীয়ে সেয়া দূৰ কৰে। কেৱল স্মৰণ বা কীৰ্ত্তনতেই যদি এনে ফল, তেন্তে তাত স্নান কৰি নিমজ্জিত হ’লে কিমান অধিক!

Verse 55

रुक्मिणीसहितं देवं शंखोद्धारे च शंखिनम् । पिंडारके चतुर्बाहुं दृष्ट्वाऽन्यैः किं करिष्यति

ৰুক্মিণীসহ দেৱক দৰ্শন কৰিলে; আৰু শঙ্খোদ্ধাৰত শঙ্খধাৰী প্ৰভুক; আৰু পিণ্ডাৰকত চতুৰ্ভুজক দেখিলে—তেতিয়া আন তীৰ্থ বা আন আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ কি প্ৰয়োজন?

Verse 56

रुक्मिणी देवकीपुत्रश्चक्रतीर्थं च गोमती । गोपीनां चंदनं लोके तुलसी दुर्लभा कलौ

ৰুক্মিণী, দেৱকীপুত্ৰ কৃষ্ণ, চক্ৰতীৰ্থ আৰু গোমতী—এইসকল জগতত প্ৰসিদ্ধ। কলিযুগত গোপীসকলৰ চন্দন আৰু তুলসী দুষ্প্ৰাপ্য হয়।

Verse 57

दुर्लभास्ते सुता ज्ञेया धरणीपापनाशकाः । गयां गत्वा तु ये पिंडं द्वारकां कृष्णदर्शनम् । करिष्यंति कलौ प्राप्ते वंजुलीसमुपोषणम्

অতি দুৰ্লভ সেই পুত্ৰসকল—তেওঁলোকক পৃথিৱীৰ পাপ-নাশক বুলি জানিবা—যিসকলে আগত কলিযুগত গয়া গৈ পিণ্ড দান কৰিব, তাৰ পাছত দ্বাৰকা গৈ কৃষ্ণদৰ্শন লাভ কৰিব, আৰু বঞ্জুলী-উপবাস-ব্ৰত পালন কৰিব।

Verse 58

समं पुण्यफलं तेषां वंजुली द्वारका समा । येन न्यूना नाधिकाऽपि कथितं विष्णुना स्वयम्

তেওঁলোকৰ পুণ্যফল সমান: বঞ্জুলী দ্বাৰকাৰ সমান। ই ন কম, ন বেছি—এই কথা স্বয়ং বিষ্ণুৱে কৈছে।

Verse 59

वंजुली चाधिकां राजञ्छृणु वक्ष्यामि कारणम् । द्वादश्यामुपवासेन द्वादश्यां पारणेन तु । प्राप्यते हेलया चैव तद्विष्णोः परमं पदम्

আৰু, হে ৰাজন, বঞ্জুলী তাতো অধিক শ্ৰেষ্ঠ—শুনা, মই কাৰণ ক’ম। দ্বাদশীত উপবাস কৰি আৰু দ্বাদশীতেই পাৰণ কৰি, সামান্য প্ৰয়াসেৰে হলেও, বিষ্ণুৰ সেই পৰম পদ লাভ হয়।

Verse 60

गृहेषु वसतां तीर्थं गृहेषु वसतां तपः । गृहेषु वसतां मोक्षो वंजुलीसमुपोषणात्

যিসকলে ঘৰতেই বাস কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে বঞ্জুলী-উপোষণেই তীৰ্থ হয়; ঘৰতেই বাস কৰাসকলৰ বাবে ই তপস্যা হয়; ঘৰতেই বাস কৰাসকলৰ বাবে ই মোক্ষ হয়—বঞ্জুলী-সম্বন্ধীয় উপবাস/অনুষ্ঠানৰ দ্বাৰা।

Verse 61

वंजुली द्वारका गंगा गया गोविंदकीर्त्तनम् । गोमती गोकुलं गीता दुर्ल्लभं गोपिचन्दनम्

বঞ্জুলী; দ্বাৰকা; গঙ্গা; গয়া; গোবিন্দ-নামৰ কীৰ্ত্তন; গোমতী; গোকুল; গীতা; আৰু দুৰ্লভ গোপী-চন্দন—এই সকলোকে পৰম পুণ্যদায়ক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 62

एतच्छृणोति यो भक्त्या कृत्वा मनसि केशवम् । अश्वमेधसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः

যি ভক্তিভাৱে এই কথা শুনে আৰু মনত কেশৱক ধৰি ৰাখে, সেই মানুহে সহস্ৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 63

श्रोष्यंति जागरे ये वै माहात्म्यं केशवस्य च । सर्वपापविनिर्मुक्ताः पदं यास्यंति वैष्णवम्

যিসকলে জাগৰণ কৰি কেশৱৰ মাহাত্ম্য শুনে, তেওঁলোক সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ নিশ্চয় বৈষ্ণৱ পদ (ধাম)লৈ যায়।

Verse 64

पठिष्यंति नरा नित्यं ये वै श्रोप्यंति भक्तितः । तुलापुरुषदानस्य फलं ते प्राप्नुवंति हि

যিসকল লোকে নিত্য পাঠ কৰে আৰু যিসকল ভক্তিভাৱে শুনে, তেওঁলোকে নিশ্চয় তুলাপুৰুষ-দানৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 65

कृष्णजागरणे दानं यच्चाल्पमपि दीयते । सर्वं कोटिगुणं ज्ञेयमित्याहुः कवयो नृप

হে নৃপ, কৃষ্ণ-জাগৰণত যি দান—অল্প হলেও—দিয়া হয়, সেয়া কোটি গুণ পুণ্য হয় বুলি কবি-মুনিসকলে কয়।

Verse 66

मानकूटं तुलाकूटं कन्याहयगवां क्रयात् । तत्सर्वं विलयं याति द्वादश्यां जागरे कृते

মাপত ঠগি, তুলাত ঠগি, আৰু কন্যা, ঘোঁৰা বা গৰু-গাভী ক্ৰয়-বিক্ৰয়ৰ দ্বাৰা হোৱা দোষ—এই সকলো দ্বাদশীত জাগৰণ কৰিলে লয় পায়।