Adhyaya 10

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं पापप्रणाशनम् । कृकलासमिति ख्यातं नृगतीर्थमनुत्तमम्

প্ৰহ্লাদে ক’লে: তাৰ পাছত, হে শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকল, পাপ-প্ৰণাশক তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত; যি ‘কৃকলাস’ নামে খ্যাত, অতুলনীয় নৃগ তীৰ্থ।

Verse 2

नृगो यत्र महीपालः कृकलासवपुर्धरः । कृष्णेन सह संगत्य संप्राप परमां गतिम्

তাত নৃগো নাম মহীপাল, কৃকলাস (টিকটিকি) দেহ ধাৰণ কৰি, শ্ৰীকৃষ্ণৰ সৈতে সঙ্গ লাভ কৰি, সেই সাক্ষাতে পৰম গতি প্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । नृगो नाम नृपः कोऽयं कथं कृष्णेन संगतः । कर्मणा कृकलासत्वं केन तद्वद विस्तरात्

ঋষিসকলে ক’লে: “নৃগো নামৰ এই ৰজা কোন, আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ সৈতে তেওঁ কেনেকৈ সঙ্গ লাভ কৰিলে? কোন কৰ্মৰ ফলত তেওঁ কৃকলাসত্ব লাভ কৰিলে? সেই কথা বিস্তাৰে কওক।”

Verse 4

प्रह्लाद उवाच । नृगो नाम नृपो विप्राः सार्वभौमो बलान्वितः । बुद्धिमान्धृतिमान्दक्षः श्रीमान्सर्वगुणान्वितः

প্ৰহ্লাদে ক’লে: “হে বিপ্ৰসকল (ব্ৰাহ্মণসকল), নৃগো নামৰ এজন ৰজা আছিল—সাৰ্বভৌম সম্ৰাট, বলৱান, বুদ্ধিমান, ধৈৰ্যৱান, দক্ষ, শ্ৰীসমৃদ্ধ আৰু সকলো গুণে বিভূষিত।”

Verse 5

अनेकशतसाहस्रा भूमिपा अपि तद्वशाः । हस्त्यश्वरथसंघैश्च पत्तिभिर्बहुभिर्वृतः

অসংখ্য শত-সহস্ৰ ভূ-পালো তেওঁৰ অধীনত আছিল। হাতী, ঘোঁৰা, ৰথৰ বৃহৎ দলে আৰু বহু পদাতিক সৈন্যে তেওঁক ঘেৰি ৰাখিছিল।

Verse 6

सैन्यं च तस्य नृपतेः कोशं चैवाक्षयं तथा । स नित्यं गुरुभक्तश्च देवताराधने रतः

সেই নৃপতিৰ বিশাল সৈন্যবাহিনী আছিল আৰু অক্ষয় কোষাগাৰো আছিল। তেওঁ সদায় গুৰুভক্ত আছিল আৰু দেৱতাৰ আৰাধনাত নিমগ্ন থাকিছিল।

Verse 7

महा दानानि विप्रेन्द्रा ददात्यनुदिनं नृपः । शश्वत्स गोसहस्रं तु ददाति नृपसत्तमः

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, সেই নৃপতিয়ে প্ৰতিদিন মহাদান দান কৰিছিল; সেই উত্তম ৰজাই সদায় গৰুৰ হাজাৰ দান কৰি থাকিছিল।

Verse 8

प्रक्षाल्य चरणौ भक्त्या ह्युपविश्यासने शुभे । परिधाप्य शुभे क्षौमे सुगन्धेनोपलिप्य च

ভক্তিৰে (ব্ৰাহ্মণৰ) চৰণ ধুই, তেওঁক শুভ আসনত বহুৱাই দিত; শুভ সূক্ষ্ম ক্ষৌম বস্ত্ৰ পৰিধান কৰাই সুগন্ধি লেপনো কৰিছিল।

Verse 9

संपूज्य पुष्पमालाभि धूपेन च सुगन्धिना । ददौ दक्षिणया सार्द्धं प्रतिविप्राय गां तदा । तांबूलसहितां भक्त्या विष्णुर्मे प्रीयतामिति

পুষ্পমালা আৰু সুগন্ধি ধূপেৰে যথাযথ পূজা কৰি, তেতিয়া তেওঁ প্ৰতিজন ব্ৰাহ্মণক দক্ষিণাসহ একোখন গৰু দান কৰিলে। ভক্তিৰে তাম্বুল আগবঢ়াই ক’লে, “মোৰ ওপৰত বিষ্ণু প্ৰসন্ন হওক।”

Verse 10

एवं प्रददतस्तस्य यजतश्च तथा मखैः । ययौ कालो द्विजश्रेष्ठा भोगांश्चैवानुभुञ्जतः

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, এইদৰে দান কৰি আৰু মখযজ্ঞেৰে আৰাধনা কৰি থাকোঁতে, সময় পাৰ হৈ গ’ল; লগতে তেওঁ নিজৰ যোগ্য ভোগো উপভোগ কৰি থাকিল।

Verse 11

एकदा तु द्विजश्रेष्ठं जैमिनिं संशितव्रतम् । श्रद्धया तं च नृपतिः प्रतिग्रहपराङ्मुखम् । उवाच वाक्यं नृपतिः कृतांजलिपुटः स्थितः

এবাৰ নৃপতিয়ে শ্রদ্ধাৰে ব্ৰতত দৃঢ় দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ জৈমিনিৰ ওচৰলৈ গ’ল। দান গ্ৰহণত অনিচ্ছুক দেখি, ৰজাই কৃতাঞ্জলি হৈ থিয় দি সন্মানেৰে কথা ক’লে।

Verse 12

मामुद्धर महाभाग कृपां कुरु तपोनिधे । गृहाण गां मया दत्तां दयां कृत्वा ममोपरि

হে মহাভাগ! কৃপা কৰি মোক উদ্ধাৰ কৰা; হে তপোনিধি! দয়া কৰা। মোৰ ওপৰত অনুকম্পা কৰি, মই দিয়া এই গাইখন গ্ৰহণ কৰা।

Verse 13

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य अनिच्छन्नपि गौरवात् । नृपस्य चाब्रवीद्विप्र एवमस्त्विति लज्जितः

ৰাজাৰ বাক্য শুনি, ব্ৰাহ্মণজন—ইচ্ছা নথাকিলেও—ৰাজাধিৰাজৰ মান ৰাখিবলৈ লজ্জিত হৈ ক’লে, “এয়াই হওক।”

Verse 14

अवनिज्य ततः पादौ शिरसा धारयज्जलम् । सुवर्णशृंगसहितां रौप्यखुरविभूषिताम्

তাৰ পাছত (ব্ৰাহ্মণৰ) পাদ ধুই, সেই জল শিৰত ধাৰণ কৰিলে। তাৰপিছত সোণালী শিংযুক্ত আৰু ৰূপালী খুৰে অলংকৃত গাইখন (উপস্থাপন) কৰিলে।

Verse 15

रत्नपुच्छां कांस्यदोहां सितवस्त्रावगुंठिताम् । समभ्यर्च्य च विप्रेन्द्रं ददौ दक्षिणयान्विताम्

ৰত্নময় পুচ্ছ, কাঁসাৰ দোহন-পাত্ৰ, আৰু শুভ্ৰ বস্ত্ৰে আৱৃত—বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠক বিধিমতে পূজা কৰি—গাইখন দক্ষিণাসহ দান দিলে।

Verse 16

आसीमान्तमनुव्रज्य हृष्टो राजा बभूव ह । तरुणीं हंसवर्णां च हंसीनामेति विश्रुताम्

সীমান্তলৈকে সংগ দিয়া পাছত ৰজা অতি হৃষ্ট হ’ল। আৰু (সেই গাই) আছিল তৰুণী, হাঁসৰ দৰে শুভ্ৰবৰ্ণ, ‘হংসী’ নামে প্ৰসিদ্ধ।

Verse 17

गां गृह्य स्वगृहं प्राप्तो दाम्ना बद्धां सवत्सकाम् । स तस्यै यवसं चार्द्रं ददौ ब्राह्मणसत्तमः

গাইখন ধৰি সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণে নিজৰ ঘৰ পালেগৈ; বাছুৰসহ দোৰে বান্ধা আছিল। তাৰ পাছত তেওঁ তাইক সেউজ, সেঁতসেঁতে যৱস-ঘাঁহ দান কৰিলে।

Verse 18

सुतृप्ता यवसेनैव मध्याह्ने तृषितां तदा । गृहीत्वा निर्ययौ विप्रो दामबद्धां जलाशयम्

যৱস খাই তৃপ্ত হৈ, মধ্যাহ্নত তাই তেতিয়া পিয়াহত কাতৰ হ’ল। তেতিয়া ব্ৰাহ্মণে দোৰে বান্ধা গাইখন ধৰি জলাশয়লৈ ওলাই গ’ল।

Verse 19

मार्गे गजाश्वसंबाधे त्रस्ता सा उष्ट्रदर्शनात् । हस्तादाच्छिद्य सा धेनुर्ब्राह्मणस्य ययौ तदा

পথত হাতী-ঘোঁৰাৰ ভিৰত, উট দেখিয়েই তাই ভয়ত কঁপিল। ব্ৰাহ্মণৰ হাতৰ পৰা ছুটকি সেই ধেনু তেতিয়াই দৌৰি গ’ল।

Verse 20

विचिन्वन्सकलामुर्वीं नापश्यत्तां द्विजर्षभः । सा ययौ विद्रुता धेनुस्तन्महद्राजगोधनम्

সমগ্ৰ ভূমি বিচাৰি ফুৰিও সেই দ্বিজশ্ৰেষ্ঠে তাইক নেদেখিলে। ভয়ত দৌৰি সেই ধেনু আঁতৰি গ’ল—যি আছিল ৰজাৰ গোধনৰ মহাসম্পদ।

Verse 21

द्वितीयेऽह्नि पुनर्विप्रमाहूय नृपसत्तमः । संपूज्य विधिवद्भक्त्या वस्त्रालंकारभूषणैः

দ্বিতীয় দিন ৰজাশ্ৰেষ্ঠে পুনৰ ব্ৰাহ্মণক আহ্বান কৰি, ভক্তিসহ বিধিমতে, বস্ত্ৰ, অলংকাৰ আৰু ভূষণেৰে সন্মান জনালে।

Verse 22

विधिवद्गां ददौ तां च स नृपः सोमशर्मणे । गृहीत्वा राजभवनान्निर्ययौ गां द्विजर्षभः

সেই ৰজাই বিধিমতে সেই গাই সোমশৰ্মণক দান কৰিলে। গাইখন লৈ শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণজন ৰাজভৱনৰ পৰা ওলাই গ’ল।

Verse 23

आशंसमानो राजानं धर्मज्ञमिति कोविदम् । स च विप्रो विचिन्वानः सर्वतो गां सुदुःखितः

ধৰ্মজ্ঞ আৰু কুশলী বুলি ৰজাৰ আশ্ৰয় আশা কৰি, সেই ব্ৰাহ্মণজন গভীৰ দুখত পৰি চাৰিওফালে গাইখন বিচাৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 24

ददर्श पथि गच्छन्तीं पृष्ठतः सोमशर्मणः । दृष्ट्वा तां गां च स मुनिर्जैमिनिस्तमभाषत

তেওঁ পথত দেখিলে গাইখন সোমশৰ্মণৰ পিছে পিছে গৈ আছে। গাইখন দেখি মুনি জৈমিনিয়ে তেওঁক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 25

मम गां चापि हृत्वा त्वं नयसे दस्युवत्कथम् । स तस्य वचनं श्रुत्वा विस्मयं दस्युकीर्त्तनात्

“মোৰ গাইখনো চুৰি কৰি তুমি দস্যুৰ দৰে কেনেকৈ লৈ গৈছা?” এই কথা শুনি, দস্যু বুলি কোৱা কথাত তেওঁ বিস্মিত হ’ল।

Verse 26

राजतो हि मया लब्धां गां नयामि स्वमन्दिरम् । गोहर्त्तेति च मां कस्माद्ब्रवीषि द्विजसत्तम

“মই ৰজাৰ পৰা এই গাইখন লাভ কৰিছোঁ আৰু নিজৰ গৃহলৈ লৈ গৈ আছোঁ। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, তুমি মোক গোহৰ্তা বুলি কিয় কোৱা?”

Verse 27

ब्राह्मण उवाच । मयापि राजतो लब्धा ममेयं गौर्न संशयः । कथं नयसि विप्र त्वं मयि जीवति मन्दिरम्

ব্ৰাহ্মণে ক’লে— “ময়ো ৰজাৰ পৰা এই গাই পোৱা; নিঃসন্দেহে ই মোৰেই। হে বিপ্ৰ! মই জীয়াই থাকোঁতে তুমি কেনেকৈ ইয়াক তোমাৰ গৃহলৈ লৈ যাবা?”

Verse 28

सोऽब्रवीदद्य मे लब्धा कथं मां वदसे मृषा । सोऽब्रवीद्ध्यो मया लब्धा बलान्नेतुं त्वमिच्छसि

এজনে ক’লে, “আজি মই ইয়াক লাভ কৰিলোঁ; তুমি মোৰ বিষয়ে মিছা কেনেকৈ কোৱা?” আনজনে ক’লে, “কালি মই ইয়াক লাভ কৰিছিলোঁ; তুমি বলপূৰ্বক লৈ যাব খুজিছা।”

Verse 29

ममेयमिति संक्रुद्धः सोमशर्माऽब्रवीद्वचः । प्रज्वलत्क्रोधरक्ताक्षो ममेयमिति सोऽपरः

“ই মোৰেই!” বুলি ক্ৰুদ্ধ সোমশৰ্মাই ক’লে। আনজনেও জ্বলা ক্ৰোধে ৰঙা চকুৰে চিঞৰি উঠিল— “ই মোৰেই!”

Verse 30

विवदतौ तथा विप्रौ राजद्वारमुपागतौ । कुर्वाणौ कलहं घोरं त्यक्तुकामौ स्वजीवितम्

এনেদৰে বিবাদ কৰি দুয়ো বিপ্ৰ ৰজাৰ দুৱাৰলৈ আহিল। ভয়ংকৰ কলহ কৰি আছিল, যেন নিজৰ প্ৰাণ ত্যাগ কৰিবলৈ উদ্যত।

Verse 31

संक्रुद्धौ ब्राह्मणौ दृष्ट्वा शपन्तौ तौ परस्परम् । राज्ञे निवेदयामास द्वास्थं प्रणयपूर्वकम्

দুয়ো ক্ৰুদ্ধ ব্ৰাহ্মণক পৰস্পৰে শাপ দিয়া দেখি, দ্বাৰস্থে বিনয়পূৰ্বক সেই কথা ৰজাক জনালে।

Verse 32

अवज्ञाय तदा विप्रौ विवदन्तौ रुषान्वितौ । कामव्याकुलचेतस्को न बहिर्निःसृतो नृपः

তেতিয়া ক্ৰোধেৰে বিবাদ কৰা সেই দুজন ব্ৰাহ্মণক অৱজ্ঞা কৰি, কামে ব্যাকুল চিত্ত হোৱা ৰজাই বাহিৰলৈ নোলাল।

Verse 33

एवं विवदमानौ तौ त्रिरात्रं समुपस्थितौ । अवज्ञातौ नृपेणाथ राजानं प्रति च क्रुधा

এইদৰে বিবাদ কৰি থকা সেই দুজন তিনিৰাতি ধৰি তাতেই উপস্থিত থাকিল; কিন্তু ৰজাই অৱজ্ঞা কৰাত তেওঁলোকে ৰজাৰ প্ৰতি ক্ৰোধিত হ’ল।

Verse 34

ऊचतुः कुपितो वाक्यं सामर्षौ नृपतिं प्रति । अवमन्यसे नौ यस्मात्त्वं न निर्गच्छसि मन्दिरात्

ক্ৰোধিত আৰু ৰোষেৰে ভৰা তেওঁলোকে ৰজাৰ প্ৰতি কঠোৰ বাক্য ক’লে— “তুমি আমাক অপমান কৰিছা, কিয়নো তুমি প্ৰাসাদৰ পৰা বাহিৰলৈ নোলোৱা।”

Verse 35

शास्ता भवान्प्रजानां हि न न्यायेन नियोक्ष्यति । भविष्यति भवांस्तस्मात्कृकलासो न संशयः

“তুমি প্ৰজাৰ দণ্ডধাৰী আৰু শাসক, কিন্তু ন্যায় অনুসাৰে শাসন নকৰা; সেয়ে তুমি কৃকলাস (টিকটিকি) হ’বা—ইয়াত সন্দেহ নাই।”

Verse 36

एवं शप्त्वा तदा विप्रावन्यस्मै गां प्रदाय तौ । क्षुधितौ खेदसंयुक्तौ स्वगृहं गन्तुमुद्यतौ

এইদৰে শাপ দি, সেই দুজন ব্ৰাহ্মণে গাইখন আন এজনক দান কৰিলে; ক্ষুধিত আৰু ক্লান্ত হৈ তেওঁলোকে নিজৰ ঘৰলৈ যাবলৈ ওলাই পৰিল।

Verse 37

प्रस्थितौ तौ नृगो द्वार आगत्य समुपस्थितः । दंडवत्प्रणिपत्याऽशु कृतांजलिरभाषत

তেওঁলোক দুয়ো প্ৰস্থান কৰিবলৈ ধৰোঁতেই, ৰজা নৃগ দুৱাৰমুখলৈ আহি সন্মুখত উপস্থিত হ’ল। তৎক্ষণাৎ দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি, কৰযোৰে তেওঁ ক’লে।

Verse 38

अमोघवचना यूयं तत्तथा न तदन्यथा । ममोपरि कृपां कृत्वा शापांत उपदिश्यताम्

“আপোনালোকৰ বাক্য অমোঘ; সেয়া তেনেকৈয়ে হ’ব, অন্যথা নহয়। মোৰ ওপৰত কৃপা কৰি, এই শাপৰ অন্তৰ বিষয়ে উপদেশ দিয়ক।”

Verse 39

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ऊचतुर्वचनं नृपम् । द्वापरस्य युगस्यान्तं भगवान्देवकीसुतः

তেওঁৰ বাক্য শুনি, সেই দুয়োজনে ৰজাক ক’লে: “দ্বাপৰ যুগৰ অন্তত, ভগৱান—দেৱকীৰ পুত্ৰ—(প্ৰকাশ পাব…)।”

Verse 40

वसुदेवगृहे राजन्हरिराविर्भविष्यति । तस्य संस्पर्शनादेव शापमुक्तिर्भविष्यति

“হে ৰাজন, হৰি বসুদেৱৰ গৃহত আৱিৰ্ভাৱ হ’ব। কেৱল তেওঁৰ স্পৰ্শতেই শাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হ’ব।”

Verse 41

इत्युक्त्वा तौ तदा विप्रौ प्रयातौ स्वनिवेशनम् । राजा बहुविधान्भोगान्भुक्त्वा दत्त्वा च भूरिशः

এইদৰে কৈ, সেই দুয়ো বিপ্ৰ তেতিয়া নিজৰ নিবাসলৈ গ’ল। ৰজাই নানা ভোগ উপভোগ কৰি আৰু প্ৰচুৰ দান দি (জীৱন আগবঢ়াই নিলে)।

Verse 42

इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैः कालधर्ममुपेयिवान् । ततः स गतवान्विप्रा धर्मराजनिवेशनम्

বিভিন্ন যজ্ঞ সম্পন্ন কৰি তেওঁ কালধৰ্মত উপনীত হ’ল, অৰ্থাৎ নিৰ্ধাৰিত মৃত্যুক লাভ কৰিলে। তাৰ পাছত, হে বিপ্ৰসকল, তেওঁ ধৰ্মৰাজ যমৰ নিবাসলৈ গ’ল।

Verse 43

सत्कृत्योक्तो यमेनाथ स्वागतेन नृपोत्तमः । प्रथमं सुकृतं राजन्नथवा दुष्कृतं त्वया । भोक्तव्यमिति मे ब्रूहि तत्ते संपाद्यते मया

যমে সৎকাৰ কৰি ‘স্বাগতম’ বুলি ক’লে আৰু সেই শ্ৰেষ্ঠ নৃপতিলৈ ক’লে: ‘হে ৰাজন, প্ৰথমে তুমি পুণ্যৰ ফল ভোগিবা নে পাপৰ ফল? মোক কোৱা; মই তোমাৰ বাবে সেয়া ব্যৱস্থা কৰিম।’

Verse 44

नृग उवाच । यद्यस्ति दुष्कृतं किंचित्प्रथमं प्रतिपादय । अनुज्ञातो यमेनैवं कृकलासो भवेति वै । ततो वर्षसहस्राणि कृकलासत्वमाप्तवान्

নৃগে ক’লে: ‘যদি কিঞ্চিৎ পাপ থাকে, তেন্তে প্ৰথমে সেয়াই মোক ভোগ কৰাওক।’ যমে এইদৰে অনুমতি দিলে—‘নিশ্চয় তুমি কৃকলাস (টিকটিকি) হও।’ তেতিয়া তেওঁ হাজাৰ হাজাৰ বছৰৰ বাবে টিকটিকিৰ অৱস্থা লাভ কৰিলে।

Verse 45

एकस्मिन्दिवसे विप्राः सर्वे यदुकुमारकाः । वनं जग्मुर्मृगान्हन्तुं सर्वे कृष्णसमन्विताः

এদিন, হে বিপ্ৰসকল, সকলো যদুকুমাৰ শ্ৰীকৃষ্ণৰ সৈতে মৃগ শিকাৰ কৰিবলৈ বনলৈ গ’ল।

Verse 46

तृषार्द्दिताश्च मध्याह्ने विचिन्वंतो जलं ह्रदे । सत्वं च सुमहत्तत्र कृकलासं च संस्थितम्

মধ্যাহ্নত তৃষ্ণাতুৰ হৈ হ্ৰদত পানী বিচাৰি থাকোঁতে, তেওঁলোকে তাত এক অতি বৃহৎ সত্ত্ব দেখিলে—যি কৃকলাস (টিকটিকি) ৰূপে অৱস্থিত আছিল।

Verse 47

चक्रुश्चोद्धरणे तस्य यत्नं यदुकुमारकाः । आकृष्यमाणः स तदा गुरुत्वान्न चचाल ह

যদুকুমাৰসকলে তাক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ বহু চেষ্টা কৰিলে; টানি ধৰিলেও তেতিয়া সি গুৰুভাৰৰ বাবে একো নচলিল।

Verse 48

यदा न शेकुस्ते सर्व आचख्युः कृष्णरामयोः । ददर्श तं तदा कृष्णो नृगं मत्वा हसन्निव

যেতিয়া তেওঁলোকে সকলোৱে তাক নচলাব পাৰিলে, তেতিয়া সিহঁতে কৃষ্ণ-ৰামক সকলো কথা জনালে। তেতিয়া কৃষ্ণই তাক চাই নৃগ বুলি চিনাকি পাই যেন হাঁহিলে।

Verse 49

चिक्षेप वामहस्तेन लीलयैव जगत्पतिः । स संस्पृष्टो भगवता विमुक्तः शापबंधनात्

জগতপতিয়ে বামহাতে লীলামাত্ৰে তাক বাহিৰলৈ নিক্ষেপ কৰিলে। ভগৱানৰ স্পৰ্শত সি শাপ-বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হ’ল।

Verse 50

त्यक्त्वा कलेवरं राजा दिव्यमाल्यानुलेपनः । कृतांजलिरुवाचेदं भक्त्या परमया युतः

দেহ ত্যাগ কৰি সেই ৰজাই দিব্য মালা আৰু সুগন্ধি লেপনেৰে বিভূষিত হৈ, কৃতাঞ্জলি হৈ পৰম ভক্তিৰে এই বাক্য ক’লে।

Verse 51

नमस्ते जगदाधार सर्गस्थित्यंतकारिणे । सहस्रशिरसे तुभ्यं ब्रह्मणेऽनंतशक्तये

হে জগতাধাৰ, সৃষ্টিৰ-স্থিতিৰ-লয়ৰ কৰ্তা, তোমাক নমস্কাৰ। হে সহস্ৰশিৰ, অনন্ত শক্তিধাৰী ব্ৰহ্মণ, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 52

एवं संस्तुवतः प्राह भगवान्देवकीसुतः । ददामि ते वरं तुष्टो यत्ते मनसि वर्त्तते

এইদৰে স্তৱ কৰোঁতে ভগৱান দেবকীনন্দনে ক’লে—“মই সন্তুষ্ট; তোমাক বৰ দিছোঁ—তোমাৰ মনত যি বাস কৰে, যি ইচ্ছা, সেয়াই।”

Verse 53

याहि पुण्यकृतांल्लोकान्दर्शनात्स्पर्शनाच्च मे । एवमुक्तः स देवेन संप्रहृष्टतनूरुहः

“মোৰ দৰ্শন আৰু মোৰ স্পৰ্শৰ দ্বাৰা পুণ্যকৰ্মীসকলে লাভ কৰা লোকসমূহলৈ যোৱা।” দেবতাই এইদৰে কোৱাত সি পৰম আনন্দত ৰোমাঞ্চিত হ’ল, দেহৰ ৰোম খাড়া হ’ল।

Verse 54

उवाच यदि तुष्टोऽसि यदि देयो वरो मम । गर्त्तेयं मम नाम्ना तु ख्यातिं गच्छतु केशव

সি ক’লে—“যদি তুমি সন্তুষ্ট হোৱা, যদি মোৰ বাবে বৰ দিয়া যায়, তেন্তে হে কেশৱ, এই গৰ্ত (কূপ) মোৰ নামত খ্যাতি লাভ কৰক।”

Verse 55

यः स्नात्वा परया भक्त्या पितॄन्संतर्पयिष्यति । त्वत्प्रसादेन गोविंद विष्णुलोकं स गच्छतु

“যি কোনোবাই ইয়াত পৰম ভক্তিৰে স্নান কৰি পিতৃসকলক সন্তুষ্ট কৰিব, তোমাৰ প্ৰসাদে, হে গোবিন্দ, সি বিষ্ণুলোকলৈ গমন কৰক।”

Verse 56

एवमुक्त्वा स भगवान्पुनर्द्वारावतीमगात्

এইদৰে ক’ই ভগৱান পুনৰ দ্বাৰাৱতী (দ্বাৰকা)লৈ গ’ল।

Verse 57

स च राजा विमानेन दिव्यमाल्यानुलेपनः । जगाम भवनं विष्णोर्विबुधैरनुसंस्तुतः

সেই ৰজাই দিব্য বিমানে আৰূঢ় হৈ, দিব্য মালা আৰু সুগন্ধি লেপনে বিভূষিত, দেবগণে পথে পথে প্ৰশংসা কৰি বিষ্ণুৰ ধামলৈ গ’ল।

Verse 58

प्रह्लाद उवाच । तदाप्रभृति विप्रेंद्राः स कूपो नृगसंज्ञया । वरदानाच्च कृष्णस्य पावनः सर्वदेहिनाम्

প্ৰহ্লাদে ক’লে: “সেই সময়ৰ পৰা, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, সেই কূপ ‘নৃগ’ নামে পৰিচিত হ’ল; আৰু কৃষ্ণৰ বৰদানত ই সকলো দেহধাৰীৰ বাবে পাৱনকাৰী হ’ল।”

Verse 59

तत्र गत्वा द्विजश्रेष्ठा ह्यर्घ्यं दद्याद्यथाविधि । फलपुष्पाक्षतैर्युक्तं चंदनेन च भूसुराः

তাত গৈ, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, বিধিমতে অৰ্ঘ্য দিয়া উচিত—ফল, ফুল, অক্ষত চাউল আৰু চন্দনৰ লেপসহ, হে ভূসুৰসকল।

Verse 60

नमस्ते विश्वरूपाय विष्णवे परमात्मने । अर्घ्यं गृहाण देवेश कूपेऽस्मिन्नृगसंज्ञके

নমস্কাৰ তোমাক, হে বিশ্বৰূপ বিষ্ণু, হে পৰমাত্মা। হে দেবেশ, এই ‘নৃগ’ নামে কূপত মোৰ অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰা।

Verse 61

ततः स्नायाद्द्विजश्रेष्ठा मृदमालिप्य पाणिना । संतर्पयेत्पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाक्रमात्

তাৰ পাছত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, হাতেৰে মাটি ঘঁহি স্নান কৰিব; আৰু ক্ৰম অনুসাৰে পিতৃ, দেবতা আৰু মানুহকো তৰ্পণ দি সন্তুষ্ট কৰিব।

Verse 62

ततः श्राद्धं प्रकुर्वीत पितॄणां श्रद्धयान्वितः । विप्रेभ्यो भोजनं दद्याद्दक्षिणां च स्वशक्तितः

তাৰ পাছত, শ্ৰদ্ধাভাৱে পিতৃসকলৰ উদ্দেশ্যে শ্ৰাদ্ধ কৰিব; ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন দান কৰিব আৰু নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দক্ষিণাও দিব।

Verse 63

विशेषतः प्रदातव्या सवत्सा गौः स्वलंकृता । शय्या सोपस्करां दद्याद्विष्णुर्मे प्रीयतामिति

বিশেষকৈ, বাছুৰসহ সুসজ্জিত গাই দান কৰিব লাগে। লগতে উপযুক্ত উপকৰণসহ শয্যাও দান কৰি এই প্ৰাৰ্থনা কৰিব: “বিষ্ণু মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক।”

Verse 64

दीनांधकृपणानां च सदा तत्तीरवासिनाम् । दद्याद्दानं स्वशक्त्या च वित्त शाठ्यविवर्जितः

আৰু সেই পবিত্ৰ তীৰবাসী দীন, অন্ধ আৰু কৃপণ-দৰিদ্ৰসকলক সদায় নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান দিব; ধনৰ বিষয়ে ছল-কপট ত্যাগ কৰি।

Verse 65

स्नानमात्रेण विप्रेन्द्रा लभेद्गोदानजं फलम् । पितृणां श्राद्धदानेन वियोनिं न च गच्छति

হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, কেৱল স্নান কৰিলেই গোধনৰ ফল লাভ হয়। আৰু পিতৃসকলক শ্ৰাদ্ধ-দান কৰিলে মানুহ অশুভ যোনিত নপৰে।

Verse 66

कृकलासे कृतं श्राद्धं येनैव तर्पणं तथा । स गच्छेद्विष्णुलोकं तु पितृभिः सहितो नरः

যি মানুহে কৃকলাসত শ্ৰাদ্ধ কৰে আৰু তাতেই তৰ্পণো কৰে, সেই নৰ পিতৃসকলসহ বিষ্ণুলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 67

तथा मनोरथावाप्तिर्यात्रा च सफला भवेत् । सर्वतीर्थफलावाप्तिं लभते नात्र संशयः

এনেদৰে মনোৰথ সিদ্ধ হয় আৰু যাত্ৰা সফল, ফলপ্ৰদ হয়। সকলো তীৰ্থৰ ফল লাভ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।