
এই অধ্যায়ত সূত মুনিয়ে জিজ্ঞাসু ঋষিসকলক কাহিনী জনায়। পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ দক্ষিণ ভাগত অৱস্থিত এক প্ৰসিদ্ধ লিঙ্গৰ উল্লেখ আছে, যি পাপশোধক বুলি খ্যাত। সেই লিঙ্গৰ সংলগ্ন কুণ্ডত হোম কৰিলে বিশেষ ফল আৰু পুণ্য লাভ হয় বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে। দক্ষৰ সুসজ্জিত যজ্ঞত সহায়ৰ বাবে বালখিল্য মুনিসকলে সমিধ বহি গৈ আছিল। পথত পানীৰে ভৰা গাঁতত বাধা পাই তেওঁলোকে কষ্ট পায়। সেই সময়ত শক্র (ইন্দ্ৰ) যজ্ঞলৈ যাওঁতে তেওঁলোকক দেখিো অহংকাৰ আৰু কৌতূহলবশত বাধাটো জাঁপ দি পাৰ হয়, ফলত মুনিসকল অপমানিত হয়। মুনিসকলে অথৰ্বণ মন্ত্রে, মণ্ডলত প্ৰতিষ্ঠিত পবিত্ৰ কলসৰ দ্বাৰা, ‘শক্র’ সদৃশ প্ৰতিৰূপ সৃষ্টি কৰাৰ সংকল্প কৰে; তেতিয়া ইন্দ্ৰৰ বাবে অশুভ লক্ষণ দেখা দিয়ে। বৃহস্পতি এইবোৰ তপস্বীৰ অবজ্ঞাৰ ফল বুলি ব্যাখ্যা কৰে। ইন্দ্ৰে দক্ষৰ শৰণ লয়; দক্ষে মুনিসকলৰ সৈতে সন্ধি কৰি মন্ত্রজাত শক্তি নষ্ট নকৰি তাক এনেদৰে নিয়োজিত কৰে যে উদ্ভূত সত্তা ইন্দ্ৰৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী নহয়, বিষ্ণুৰ বাহন গৰুড় হয়। শেষত মিলন ঘটে আৰু ফলশ্ৰুতিত কোৱা হয়—এই লিঙ্গপূজা আৰু কুণ্ডহোম শ্ৰদ্ধাৰে বা নিষ্কামভাৱে কৰিলেও ইষ্টফল আৰু দুৰ্লভ আধ্যাত্মিক সিদ্ধি লাভ হয়।
Verse 1
। सूत उवाच । तस्यैव दक्षिणे भागे वालखिल्यैः प्रतिष्ठितम् । लिंगमस्ति सुविख्यातं सर्वपातकनाशनम्
সূত ক’লে: তাৰেই দক্ষিণ ভাগত বালখিল্য ঋষিসকলে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক সুপ্ৰসিদ্ধ লিঙ্গ আছে, যি সকলো পাতক নাশ কৰে।
Verse 2
यमाराध्य च तैः पूर्वं शक्रामर्षसमन्वितैः । गरुडो जनितः पक्षी ख्यातो विष्णुरथोऽत्र यः
সেই দেৱতাক/লিঙ্গক তেওঁলোকে পূৰ্বে শক্র (ইন্দ্ৰ) প্ৰতি ৰোষে পৰিপূৰ্ণ হৈ আৰাধনা কৰাৰ পাছত, গৰুড়—ইয়াত বিষ্ণুৰ বাহন বুলি খ্যাত পক্ষী—উৎপন্ন হ’ল।
Verse 3
ऋषय ऊचुः । कथं तेषां समुत्पन्नः शक्रस्योपरि सूतज । प्रकोपो वालखिल्यानां संजज्ञे गरुडः कथम्
ঋষিসকলে ক’লে: হে সূতপুত্ৰ! শক্রৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ ক্ৰোধ কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ল? আৰু বালখিল্যসকলৰ ৰোষৰ পৰা গৰুড় কেনেকৈ জন্মিল?
Verse 4
सूत उवाच । पुरा प्रजापतिर्दक्षस्तस्मिन्क्षेत्रे सुशोभने । चकार विधिवद्यज्ञं संपूर्णवरदक्षिणम्
সূত উৱাচ: পূৰ্বতে প্ৰজাপতি দক্ষে সেই সুন্দৰ পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বিধি অনুসাৰে যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে, উত্তম দক্ষিণাৰে পৰিপূৰ্ণ কৰি।
Verse 5
ततः शक्रादयो देवाः सहायार्थं निमंत्रिताः । दक्षेण मुनयश्चैव तथा राजर्षयोऽमलाः
তাৰ পিছত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আদি দেৱতাসকলক সহায়তাৰ্থে নিমন্ত্ৰণ কৰা হ’ল; আৰু দক্ষে মুনিসকলক, তদুপৰি নিৰ্মল ৰাজর্ষিসকলকো আহ্বান কৰিলে।
Verse 6
तथा वेदविदो विप्रा यज्ञकर्मविचक्षणाः । गृहस्थाश्रमिणो ये च ये चारण्यनिवासिनः
তদ্ৰূপে বেদবিদ্ বিপ্ৰসকল, যজ্ঞকৰ্মৰ বিধিত নিপুণ, নিমন্ত্ৰিত হ’ল—গৃহস্থাশ্ৰমীসকল আৰু অৰণ্যবাসীসকল দুয়ো।
Verse 7
अथ ते वालखिल्याख्या मुनयः संशितव्रताः । एकां समिधमादाय साहाय्यार्थं प्रजापतेः । प्रस्थिता यज्ञवाटं तं भारार्ताः क्लेशसंयुताः
তাৰ পিছত বালখিল্য নামে খ্যাত মুনিসকল, দৃঢ়ব্ৰত, প্ৰত্যেকে একোটা সমিধ লৈ প্ৰজাপতিৰ সহায়তাৰ্থে যাত্ৰা কৰিলে; তেওঁলোকে সেই যজ্ঞৱাটলৈ আগবাঢ়িল, ভাৰাক্ৰান্ত আৰু ক্লেশে পীড়িত হৈ।
Verse 8
अथ तेषां समस्तानां मार्गे गोष्पदमागतम् । जलपूर्णं समायातमकालजलदागमे
তাৰ পিছত তেওঁলোক সকলোৰে পথত গোৰ খুৰৰ দাগ সদৃশ এটা গহ্বৰ দেখা দিলে, যি পানীৰে পূৰ্ণ আছিল, অকালতে মেঘ আহি বৰষুণ দিয়াৰ ফলত।
Verse 9
ततस्तरीतु कामास्ते क्लिश्यमाना इतस्ततः । समिद्भारश्रमोपेता देवराजेन वीक्षिताः
তাৰ পিছত পাৰ হ’বলৈ ইচ্ছা কৰি তেওঁলোকে ইফালে-সিফালে কষ্ট পাই ঘূৰি ফুৰিলে; সমিধাৰ ভাৰ বোৱাই ক্লান্ত হোৱা তেওঁলোকক দেৱৰাজ ইন্দ্ৰই লক্ষ্য কৰিলে।
Verse 10
गच्छता तेन मार्गेण मखे दक्षप्रजापतेः । ततश्चिरं समालोक्य स्मितं कृत्वा स कौतुकात् । जगामाथ समुल्लंघ्य ऐश्वर्यमदगर्वितः
সেই পথেদি দক্ষ প্ৰজাপতিৰ যজ্ঞলৈ গৈ থাকোঁতে, তেওঁ বহুক্ষণ চাই থাকিল; তাৰ পিছত কেৱল কৌতুকত হাঁহি মাৰি, ঐশ্বৰ্য-মদৰ গৰ্বে ফুলা হৈ, জাঁপ দি পাৰ হ’ল।
Verse 11
ततस्ते कोपसंयुक्ताः शक्राद्दृष्ट्वा पराभवम् । निवृत्य स्वाश्रमं गत्वा चक्रुर्मंत्रं सनिश्चयम्
তেতিয়া শক্ৰৰ পৰা হোৱা অপমান দেখি তেওঁলোকে ক্ৰোধেৰে ভৰি উঠিল; উভতি নিজৰ আশ্ৰমলৈ গৈ দৃঢ় সংকল্পে মন্ত্ৰ-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 12
शाक्रं पदं समासाद्य यस्मादेतेन पाप्मना । अतिक्रांता वयं सर्वे तस्मात्पात्यः स सत्पदात्
‘শক্ৰৰ পদত উপনীত হৈও, এই পাপীয়ে আমাক সকলোকে অতিক্ৰম কৰি অপমান কৰিলে; সেয়ে তেওঁক সেই সৎপদ—উচ্চ পদৰ পৰা পতিত কৰাই উচিত।’
Verse 13
अन्यः शक्रः प्रकर्तव्यो मंत्रवीर्यसमुद्भवः । आथर्वणैर्महासूक्तैराभिचारिकसंभवैः
‘মন্ত্ৰ-শক্তিৰ পৰা উদ্ভূত আন এজন শক্ৰ সৃষ্টি কৰিব লাগিব—আথৰ্বণীয় মহাসূক্তসমূহৰ দ্বাৰা, আবিচাৰিক প্ৰভাৱযুক্ত ক্ৰিয়াৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা।’
Verse 14
येन व्यापाद्यते तेन शक्रोऽयं मदगर्वितः । मखमाहात्म्यसंपन्नः स्वल्पबुद्धिपरा क्रमः
যি উপায়ে এই শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) মদ-গৰ্বে উদ্ধত হৈছে, সেই উপায়েই ইহাৰ বিনাশ হওক; যজ্ঞ-মাহাত্ম্যৰ সৈতে যুক্ত হ’লেও ইহাৰ আচৰণ ক্ষুদ্ৰ বুদ্ধিৰ অধীন।
Verse 16
गर्भोपनिषदेनैव नीलरुद्रैर्द्विजोत्तमाः । रुद्रशीर्षेण काम्येन विष्णुसूक्तयुतेन चं
সেই দ্বিজোত্তমসকলে গৰ্ভোপনিষদ, নীলৰুদ্ৰ-মন্ত্র, কাম্য ৰুদ্ৰশীৰ্ষ আৰু বিষ্ণু-সূক্তসহ সেই বিধি সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 17
निधाय कलशं मध्ये मंडलस्योदकावृतम् । होमांते तत्र संस्पर्शं चक्रुस्तस्य जलैः शुभैः
মণ্ডলৰ মধ্যভাগত জলাবৃত কলশ স্থাপন কৰি, হোমান্তে তাত সেই শুভ জলে স্পৰ্শ/অভিষেক-বিধি সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 18
एतस्मिन्नंतरे शक्रः प्रपश्यति सुदारुणान् । उत्पातानात्मनाशाय जायमानान्समंततः
এই অন্তৰত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) চাৰিওফালে উদ্ভৱ হোৱা অতি ভয়ংকৰ উৎপাত দেখিলে—যিবোৰে তেওঁৰ নিজ বিনাশৰ সংকেত দিছিল।
Verse 19
वामो बाहुश्च नेत्रं च मुहुः स्फुरति चास्य वै । न च पश्यति नासाग्रं जिह्वाग्रं च तथा हनुम्
তেওঁৰ বাওঁ বাহু আৰু চকু বাৰে বাৰে কঁপিছিল; আৰু তেওঁ নাকৰ আগ, জিভাৰ আগ তথা হনু (জবড়া) দেখিবলৈও নোৱাৰিলে।
Verse 20
शिरोहीनां तथा छायां गगने भास्करद्वयम् । अरुंधतीं ध्रुवं चैव न च विष्णुपदानि सः
তেওঁ মূৰবিহীন ছাঁয়া আৰু আকাশত দুটা সূৰ্য দেখিলে; অৰুন্ধতী, ধ্ৰুৱ, আৰু বিষ্ণুৰ পদচিহ্নো তেওঁ নেদেখিলে।
Verse 21
न च मंदं न चाकाशे संस्थितां स्वर्धुनीं हरिः । स्वपन्पश्यति कृष्णांगीं नित्यं नारीं धृतायुधाम्
তেওঁ চন্দ্ৰকো নেদেখিলে, আকাশত অৱস্থিত স্বৰ্গধুনী গঙ্গাকো নেদেখিলে; আৰু নিদ্ৰাত সদায় অস্ত্ৰধাৰী কৃষ্ণাঙ্গী নাৰীকে দেখিছিল।
Verse 22
मुक्तकेशीं विवस्त्रां च कृष्णदंतां भयानकाम् । तान्दृष्ट्वा स महोत्पातान्देवराजो बृहस्पतिम्
তেওঁ ভয়ংকৰী নাৰী দেখিলে—মুক্ত কেশ, বিবস্ত্ৰা, ক’লা দাঁতযুক্ত। এনে মহোৎপাত দেখি দেৱৰাজ ইন্দ্ৰে বৃহস্পতিলৈ মুখ কৰিলে।
Verse 23
पप्रच्छ भयसंत्रस्तः किमेतदिति मे गुरो । जायंते सुमहोत्पाता दुर्निमित्तानि वै पृथक्
ভয়ত কঁপিবলৈ কঁপিবলৈ তেওঁ সুধিলে—“মোৰ গুৰু, এইটো কি? পৃথক পৃথকভাৱে সুমহোৎপাত আৰু দুৰ্নিমিত্ত উঠি আহিছে।”
Verse 24
किं मे भविष्यति प्राज्ञ विनाशः सांप्रतं वद । किं वा त्रैलोक्य राज्यस्य किं वा वित्तादिकस्य च
“হে প্ৰাজ্ঞ, মোৰ কি হ’ব? এতিয়াই কোৱা—এতিয়া বিনাশ হ’ব নেকি? ত্ৰিলোকৰ ৰাজ্য আৰু মোৰ ধন-সম্পদ আদিৰ কি গতি?”
Verse 25
बृहस्पतिरुवाच । ये त्वया मदमत्तेन वालखिल्या महर्षयः । उल्लंघिताः स्थिता मार्गे गोष्पदं तर्त्तुमिच्छवः
বৃহস্পতিয়ে ক’লে: “অহংকাৰ-মদত মত্ত হৈ তুমি যিসকল বালখিল্য মহর্ষিক অপমান কৰি পথত থিয় হৈ থকা অৱস্থাত তেওঁলোকৰ ওপৰেৰে লঙ্ঘন কৰিছিলা—তেওঁলোকে গোৰ খুৰৰ দাগসমান পানীও পাৰ হ’বলৈ ইচ্ছুক আছিল।”
Verse 26
तैरेवाथर्वणैर्मंत्रैस्त्वकृतेऽस्ति शचीपते । कृतो होमः सुसंपूर्णः कलशश्चाभिमंत्रितः
“হে শচীপতে (ইন্দ্ৰ), সেই একে অথৰ্বণ মন্ত্রদ্বাৰাই তোমাৰ বিৰুদ্ধে কৃত্য আৰম্ভ হৈছে; হোম সম্পূৰ্ণ ৰূপে সমাপন হৈছে, আৰু কলশো মন্ত্রেৰে বিধিপূৰ্বক অভিমন্ত্রিত কৰা হৈছে।”
Verse 27
युष्माकं सुविनाशाय सर्वदेवाधिनायकः । भविष्यति न संदेहो मंत्रैराथर्वणैर्हरिः
“তোমালোকৰ সম্পূৰ্ণ বিনাশৰ বাবে, অথৰ্বণ মন্ত্রৰ বলত হৰি—সকলো দেৱৰ অধিনায়কৰো অধিনায়ক—নিশ্চয়েই প্ৰকাশ পাব; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”
Verse 28
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षो भयान्वितः । दक्षं गत्वा च दीनास्यः प्रोवाच तदनंतरम्
সেই বাক্য শুনি সহস্ৰাক্ষ (সহস্ৰ-নয়ন) ইন্দ্ৰ ভয়াকুল হ’ল। তাৰ পাছত তেওঁ দক্ষৰ ওচৰলৈ গৈ, বিষণ্ণ মুখেৰে তৎক্ষণাৎ তেওঁক ক’লে।
Verse 29
अस्मन्नाशाय मुनिभिर्वालखिल्यैः प्रजापते । प्रोद्यमो विहितः सम्यक्छक्रस्यान्यस्य वै कृते
“হে প্ৰজাপতি (দক্ষ), বালখিল্য মুনিসকলে আমাৰ বিনাশৰ বাবে যথাযথভাৱে উদ্যোগ আৰম্ভ কৰিছে—সঁচাকৈয়ে ই অন্য এজন ইন্দ্ৰ (শক্র)ৰ কাৰণে কৰা হৈছে।”
Verse 30
तान्वारय स्वयं गत्वा यावन्नो जायते परः । शक्रोऽस्मद्ध्वंसनार्थाय नास्ति तेषामसाध्यता
তুমি নিজে গৈ তেওঁলোকক বাধা দিয়া, আন এজন ইন্দ্ৰ জন্ম লোৱাৰ আগতেই। আমাৰ বিনাশৰ নিমিত্তে তেওঁলোকৰ বাবে একো অসম্ভৱ নহয়।
Verse 31
अथ दक्षो द्रुतं गत्वा शक्राद्यैरमरैर्वृतः । प्रहसंस्तानुवाचेदं विनयेन समन्वितः
তেতিয়া দক্ষ তৎক্ষণাৎ গ’ল, ইন্দ্ৰ আদি অমৰসকলৰ দ্বাৰা বেষ্টিত। হাঁহি মাৰি, বিনয়ে পৰিপূৰ্ণ হৈ, তেওঁলোকক এইদৰে ক’লে।
Verse 32
किमेतत्क्रियते विप्राः कर्म रौद्रतमं महत् । त्रैलोक्यं व्याकुलं येन सर्वमेतद्व्यवस्थितम्
হে ব্ৰাহ্মণ ঋষিসকল, এই কি কৰা হৈছে—এটি মহৎ কৰ্ম, ফলত অতি ৰৌদ্ৰ—যাৰ দ্বাৰা ত্ৰিলোক ব্যাকুল হৈছে আৰু এই সকলো উথাল-পাথাল উঠিছে?
Verse 33
अथ ते दक्षमालोक्य समायातं स्वमाश्रयम् । संमुखाश्चाभ्ययुस्तूर्णं प्रगृहीतार्घ्यपाणयः
তাৰপিছত তেওঁলোকে দক্ষক নিজৰ আশ্ৰমলৈ আহি থকা দেখি। তেওঁলোকে তৎক্ষণাৎ সন্মুখলৈ আহিল আৰু হাতত অৰ্ঘ্য লৈ সাদৰ অভ্যর্থনা কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 34
अर्घ्यं दत्त्वा यथान्यायं पूजां कृत्वाथ भक्तितः । प्रोचुश्च प्रणता भूत्वा स्वागतं ते प्रजापते
বিধি অনুসাৰে অৰ্ঘ্য দান কৰি আৰু ভক্তিৰে পূজা সম্পন্ন কৰি, তেওঁলোকে প্ৰণাম কৰি ক’লে: “হে প্ৰজাপতি, আপোনাক স্বাগতম।”
Verse 35
आदेशो दीयतां शीघ्रं यदर्थमिह चागतः । अपि प्राणप्रदानेन करिष्यामः प्रियं तव
শীঘ্ৰে আজ্ঞা দিয়া কৃপা কৰক—আপুনি কিহৰ উদ্দেশ্যে ইয়ালৈ আহিছে? প্ৰাণ দান কৰিও আমি আপোনাৰ প্ৰিয় কাৰ্য সম্পাদন কৰিম।
Verse 36
दक्ष उवाच । एतद्रौद्रतमं कर्म सर्वदेवभयावहम् । त्याज्यं युष्माभिरव्यग्रैरेतदर्थमिहागतः
দক্ষে ক’লে: এই কৰ্ম অতি ৰৌদ্ৰ, সৰ্বদেৱতালৈও ভয় আনয়। তোমালোক অব্যগ্ৰ আৰু স্থিৰ হৈ ইয়াক ত্যাগ কৰা উচিত; এই উদ্দেশ্যতেই মই ইয়ালৈ আহিছোঁ।
Verse 37
मुनय ऊचुः । वयं शक्रेण ते यज्ञे समायाताः सुभक्तितः । उल्लंघिता मदोद्रेकात्कृत्वा हास्यं मुहुर्मुहुः
মুনিসকলে ক’লে: শক্ৰৰ অনুৰোধত আমি তোমাৰ যজ্ঞলৈ সৎভক্তিৰে আহিছিলোঁ। কিন্তু অহংকাৰৰ উচ্ছ্বাসত সীমা লঙ্ঘন কৰি বাৰে বাৰে উপহাস কৰিলোঁ।
Verse 38
शक्रोच्छेदाय चास्माभिः शकोऽन्यो वीर्यमंत्रतः । प्रारब्धः कर्तुमत्युग्रैर्होमांतश्च व्यवस्थितः
আৰু শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) ধ্বংসৰ বাবে আমি মন্ত্রৰ প্ৰবল বীৰ্য্যেৰে আন এজন ‘শক্ৰ’ সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলোঁ; অতি উগ্ৰ সংকল্পে অন্তিম হোম-আহুতি পৰ্যন্ত ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিবলৈ সাজু হ’লোঁ।
Verse 39
तत्कथं मंत्रवीर्यं तत्क्रियते मोघमित्यहो । वेदोक्तं च विशेषेण तस्मादत्र वद प्रभो
তেন্তে, হায়, সেই মন্ত্রবীৰ্য্য কিদৰে নিষ্ফল কৰা যায়? যিহেতু ই বিশেষকৈ বেদত প্ৰতিপাদিত, সেয়ে হে প্ৰভো, ইয়াত আমাক ব্যাখ্যা কৰি কওক।
Verse 40
त्वमेव यदि शक्तः स्यादन्यथा कर्तुमेव हि । कुरुष्व वा स्वयं नाथ नास्माकं शक्तिरीदृशी
যদি তুমি একাই অন্যথা কৰিব পৰা শক্তিমান হওঁ, তেন্তে নিশ্চয়েই সেয়া কৰা। নতুবা, হে নাথ-ৰক্ষক, তুমি নিজেই সম্পন্ন কৰা; এনে শক্তি আমাৰ নাই।
Verse 41
दक्ष उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्युष्माभिः प्रकीर्तितम् । नान्यथा शक्यते कर्तुं वेदमन्त्रोद्भवं बलम्
দক্ষ ক’লে: হে মহাভাগা, তোমালোকে যি কৈছা সেয়া সত্য। বেদ-মন্ত্ৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বল অন্যথা কৰিব নোৱাৰি।
Verse 42
तद्य एष कृतो होमो युष्माभिर्वेदमंत्रतः । देवराजार्थमव्यग्रैः कलशश्चाभिमंत्रितः
সেয়ে, তোমালোকে বেদ-মন্ত্ৰেৰে যি হোম সম্পন্ন কৰিছা, আৰু দেৱৰাজৰ হিতৰ বাবে স্থিৰচিত্তে যি কলশ অভিমন্ত্ৰিত কৰিছা—সেয়া নিষ্ফল নহ’ব।
Verse 43
सोऽयं मद्वचनाद्राजा भविष्यति पतत्रिणाम् । तेजोवीर्यसमोपेतः शक्रादपि सुवीर्यवान्
মোৰ বাক্য অনুসাৰে এইজন পতত্ৰিণামৰ ৰজা হ’ব; তেজ আৰু বীৰ্য্যেৰে সমন্বিত, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)তকৈও অধিক পৰাক্ৰমী হ’ব।
Verse 44
एतस्य देवराजस्य क्षंतव्यं मम वाक्यतः । तत्कृतं मूढभावेन यदनेन विचेष्टितम्
মোৰ বাক্য অনুসাৰে এই দেৱৰাজক ক্ষমা কৰিব লাগিব। এইজনে যি কিছুমান কুকৰ্ম বা দুষ্ট আচৰণ কৰিলে, সেয়া মূঢ়তা আৰু মোহৰ বশতহে কৰিলে।
Verse 45
एवमुक्त्वाथ तेषां तं सहस्राक्षं भयातुरम् । दर्शयामास दक्षस्तु विनयावनतं स्थितम्
এইদৰে কৈ দাক্ষে তেওঁলোকক সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ)ক দেখুৱালে; ভয়ত ব্যাকুল হৈ তেওঁ বিনয়ে মূৰ নোৱাই তাত থিয় আছিল।
Verse 46
तेऽपि दृष्ट्वा सहस्राक्षं वेपमानं कृतांजलिम् । प्रोचुर्माऽतिक्रमं शक्र ब्राह्मणानां करिष्यसि
তেওঁলোকে সহস্ৰাক্ষক কঁপনি ধৰি কৃতাঞ্জলি কৰি থকা দেখি ক’লে— “হে শক্র, ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰতি কোনো অতিক্ৰম নকৰিবা।”
Verse 47
भूयो यदि दिवेशानामाधिपत्यं प्रवांछसि । अपि मन्दोऽपि मूर्खोऽपि क्रियाहीनोऽपि वा द्विजः । नावज्ञेयो बुधैः क्वापि लोकद्वय मभीप्सुभिः
“যদি তুমি পুনৰ দেৱেশ্বৰসকলৰ ওপৰত আধিপত্য কামনা কৰা, তেন্তে এই কথা জানিবা— ব্ৰাহ্মণ মন্দ হ’লেও, মূৰ্খ হ’লেও, বা ক্ৰিয়াহীন হ’লেও, দুয়ো লোকৰ মঙ্গল কামনা কৰা বুদ্ধিমানসকলে কেতিয়াও ক’তো তেওঁক অৱজ্ঞা নকৰিব।”
Verse 48
इन्द्र उवाच । अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाद्यन्मया कुकृतं कृतम् । तत्क्षंतव्यं द्विजैः सर्वैर्विशेषाद्दक्ष वाक्यतः
ইন্দ্ৰে ক’লে— “অজ্ঞানত বা জ্ঞানত মোৰ দ্বাৰা যি কুকৃত্য সংঘটিত হৈছে, সেয়া সকলো দ্বিজ ব্ৰাহ্মণে ক্ষমা কৰক; বিশেষকৈ দাক্ষৰ বাক্য অনুসাৰে।”
Verse 49
प्रगृह्यतां वरोऽस्माकं यः सदा वर्तते हृदि । प्रदास्यामि न संदेहो नादेयं विद्यते मम
“আমালৈ যি বৰ মোৰ হৃদয়ত সদায় বাস কৰে, সেয়া গ্ৰহণ কৰক। মই নিশ্চয় দিম—সন্দেহ নাই; মোৰ বাবে অদেয় একো নাই।”
Verse 50
मुनय ऊचुः । अस्मिन्कुण्डे नरो होमं यः कुर्याच्छ्रद्धयाऽन्वितः । एतल्लिंगं समभ्यर्च्य तस्याऽस्तु हृदि वांछितम्
মুনিসকলে ক’লে: যি নৰ এই পবিত্ৰ কুণ্ডত শ্ৰদ্ধা-সহ হোম কৰে আৰু এই লিঙ্গক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰে, তাৰ হৃদয়ৰ কামনা সিদ্ধ হওক।
Verse 51
इन्द्र उवाच । एतल्लिंगं समभ्यर्च्य योऽत्र होमं करिष्यति । कुंडेऽत्र वांछितं सद्यः सफलं स हि लप्स्यते
ইন্দ্ৰ ক’লে: যি এই লিঙ্গক পূজা কৰি এই কুণ্ডত হোম কৰিব, সি নিশ্চয় তৎক্ষণাৎ সফলতাসহ নিজৰ বাঞ্ছিত ফল লাভ কৰিব।
Verse 52
निष्कामो वाऽथ संपूज्य लिंगमेतच्छुभावहम् । प्रयास्यति परां सिद्धिं त्रिदशैरपि दुर्लभाम्
অথবা যি নিষ্কাম হৈ এই শুভফলদায়ক লিঙ্গক সম্পূৰ্ণভাৱে পূজা কৰে, সি পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিব—যি ত্ৰিদশ দেবতাসকলৰো দুষ্প্ৰাপ্য।
Verse 53
सूत उवाच । एवमुक्त्वा सहस्राक्षो वालखिल्यान्मुनीश्वरान् । ऐरावतं समारुह्य दक्षयज्ञे ततो गतः
সূত ক’লে: এইদৰে কৈ সহস্ৰাক্ষ ইন্দ্ৰে বালখিল্য মুনীশ্বৰসকলক সম্বোধন কৰি, ঐৰাৱতত আৰোহণ কৰি তাৰপিছত দক্ষৰ যজ্ঞলৈ গ’ল।
Verse 54
दक्षोऽपि विधिवद्यज्ञं चकार द्विजसत्तमाः । संहृष्टैर्वालखिल्यैस्तैरुपविष्टैः समीपतः
হে দ্বিজসত্তমসকল! দক্ষেও বিধিমতে যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে, আৰু আনন্দিত বালখিল্যসকল ওচৰত বহি আছিল।
Verse 158
ततस्ते शुचयो भूत्वा स्कंदसूक्तेन पावकम् । जुहुवुश्च दिवारात्रौ क्षुरिकोक्तेन सोद्यमाः
তাৰ পাছত তেওঁলোকে শুচি হৈ স্কন্দ-সূক্তেৰে পাৱক অগ্নিত আহুতি দিলে। ক্ষুৰিকা-উক্ত বিধি অনুসৰি, অধ্যৱসায়েৰে দিন-ৰাতি হোম কৰিয়েই থাকিল।