Adhyaya 271

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यदपि तत्रास्ति सुपुण्यं लिंगसप्तकम् । येनार्चितेन दृष्टेन पूजितेन विशेषतः

সূত ক’লে: তাত আৰু এটা অতি পুণ্যময় সাতটা লিঙ্গৰ সমষ্টি আছে; সিহঁতক অৰ্চনা কৰিলে, দৰ্শন কৰিলে, আৰু বিশেষকৈ পূজাৰে সন্মান কৰিলে মহাপুণ্য লাভ হয়।

Verse 2

दीर्घायुर्जायते मर्त्यः सर्वरोगविवर्जितः । मार्कण्डेश्वर इत्युक्तस्तत्र देवो महेश्वरः

মানৱে দীঘল আয়ু লাভ কৰে আৰু সকলো ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়। তাত মহেশ্বৰ দেৱক “মাৰ্কণ্ডেশ্বৰ” বুলি কোৱা হয়।

Verse 3

इन्द्रद्युम्नेश्वरोऽन्यस्तु सर्वपापहरो हरः । पालेश्वरस्तथा चैव सर्वव्याधिविनाशनः

আন এজন ইন্দ্ৰদ্যুম্নেশ্বৰ—হৰ, যি সকলো পাপ হৰণ কৰে। তদ্ৰূপ পালেশ্বৰো সকলো ব্যাধি বিনাশক বুলি কীৰ্তিত।

Verse 4

ततो घंटशिवः ख्यातो यो घंटेन प्रतिष्ठितः । कलशेश्वरसंज्ञस्तु वानरेश्वरसंयुतः

তাৰ পাছত ঘণ্টাশিৱ নামে খ্যাত, যি ঘণ্টাৰে প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল। আৰু আন এজন কলশেশ্বৰ নামে পৰিচিত, যি বানৰেশ্বৰৰ সৈতে সংযুক্ত।

Verse 5

ईशान शिव इत्युक्तस्तत्र क्षेत्रेश्वरेश्वरः । पूजितो मानवैर्भक्त्या कामान्यच्छत्यमानुषान्

তাত সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ অধিপতি প্ৰভু ‘ঈশান শিৱ’ বুলি কোৱা হয়, ক্ষেত্ৰেশ্বৰসকলৰো ঈশ্বৰ। মানুহে ভক্তিৰে পূজা কৰিলে, তেওঁ মানৱসীমা অতিক্ৰম কৰা কামনা দান কৰে।

Verse 6

वांछितान्मनसा सर्वान्कलिकालेऽपि संस्थिते

কলিযুগ চলি থাকিলেও, মনত যি যি কামনা কৰা হয়—সেই সকলোই লাভ হয়।

Verse 7

ऋषय ऊचुः । कोऽयं मार्कंडसंज्ञस्तु येन लिंगं प्रतिष्ठितम् । इन्द्रद्युम्नो महीपालः कतमो वद सूतज

ঋষিসকলে ক’লে: ‘মাৰ্কণ্ড’ নামে এইজন কোন, যাৰ দ্বাৰা লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল? আৰু ইন্দ্ৰদ্যুম্ন নামে কোনজন মহীপাল? কোৱা, হে সূতপুত্ৰ।

Verse 8

तथा पालकनामा च येनायं स्थापितो हरः । तथा यो घण्टसंज्ञस्तु कस्मिञ्जातः स चान्वये

আৰু ‘পালক’ নামে খ্যাত সেইজন কোন, যাৰ দ্বাৰা এই হৰ (শিৱ) প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল? আৰু ‘ঘণ্ট’ নামে পৰিচিত জন—সেইজন কোন বংশত জন্ম লৈছিল?

Verse 9

कलशाख्यस्तु यः ख्यातो वानरेण समन्वितः । ईशानोप्यखिलं ब्रूहि परं नःकौतुकं स्थितम्

‘কলশ’ নামে খ্যাত, বানৰৰ সৈতে সংযুক্ত সেইজন কোন? হে ঈশান, এই সকলো কথা সম্পূৰ্ণকৈ কোৱা; আমাৰ অন্তৰত মহা কৌতূহল জাগিছে।

Verse 10

यतोऽत्र जायते श्रेयः पुनः पुंसां प्रकीर्तय । यैरेतैः स्थापिता देवाः क्षेत्रेऽस्मिन्मानवोत्तमैः

পুনৰ কোৱা, এই স্থানত মানুহৰ বাবে পৰম কল্যাণ কেনেকৈ জন্মে; আৰু কোন কোন উত্তম মানৱে এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত এই দেৱতাসকলক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

Verse 11

तथा तेषां समाचारं प्रभावं चैव सूतज । दानं वापि यथाकालं मंत्रांश्च विस्तराद्वद

আৰু, হে সূতপুত্ৰ, তেওঁলোকৰ যথোচিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰভাৱো কোৱা; লগতে সময়মতে দান আৰু মন্ত্ৰসমূহো বিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰা।

Verse 12

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । कथितां भर्तृयज्ञेन आनर्ताधिपतेः स्वयम्

সূতে ক’লে: মই তোমালোকক এই প্ৰাচীন কাহিনী কীৰ্তন কৰিম—যি আনার্তৰ অধিপতি ভৰ্তৃযজ্ঞে নিজে ক’ছিল।

Verse 13

श्रुतयापि यया मर्त्यो दीर्घायुर्जायतेनरः । नापमृत्युमवाप्नोति कथंचित्तत्प्रभावतः

ইয়াক কেৱল শ্ৰৱণ কৰিলেই মর্ত্য মানুহ দীঘলীয়া আয়ু লাভ কৰে; ইয়াৰ প্ৰভাৱত সি কোনো মতে অকাল-মৃত্যুৰ মুখামুখি নহয়।

Verse 14

यो मार्कंड इति ख्यातः प्रथमं परिकीर्तितः । संभूतिस्तस्य संप्रोक्ता युष्माकं पापनाशिनी

যি ‘মাৰ্কণ্ড’ নামে খ্যাত, তেওঁক প্ৰথমে কীৰ্তন কৰা হয়; এতিয়া তেওঁৰ উৎপত্তিৰ কথা কোৱা হ’ব—এই বৃত্তান্তে তোমালোকৰ পাপ নাশ কৰে।

Verse 15

इंद्रद्युम्नं प्रवक्ष्यामि सांप्रतं मुनिसत्तमाः । यद्वंशो यत्प्रभावश्च सर्वभूपालमानितः

এতিয়া, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, মই ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ কথা ক’ম—তেওঁৰ বংশ আৰু মহিমা, যাক সকলো ৰজাই সন্মান কৰে।

Verse 16

इंद्रद्युम्नो महीपाल आसीत्पूर्वं द्विजोत्तमाः । ब्राह्मण्यश्च शरण्यश्च साधुलोकप्रपालकः । यज्वा दानपतिर्दक्षः सर्वभूतहिते रतः

হে দ্বিজোত্তমসকল, ইন্দ্ৰদ্যুম্ন পূৰ্বে এজন মহীপাল ৰজা আছিল—ব্ৰাহ্মণভক্ত, সকলোৰে আশ্ৰয়, সাধুলোকৰ পালনকৰ্তা। তেওঁ যজ্ঞকাৰী, দানত অগ্ৰগণ্য, কৰ্মত দক্ষ আৰু সকলো জীৱৰ মঙ্গলত সদা ৰত আছিল।

Verse 17

न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्न च चौरकृतं भयम् । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे आसील्लोकस्य कस्यचित्

সেই ধৰ্মজ্ঞ ৰজাই শাসন কৰোঁতে কাকো নাদুৰ্ভিক্ষ হৈছিল, নাৰোগ, আৰু চোৰৰ কাৰণে কোনো ভয়ো নাছিল।

Verse 18

यथैव वर्षतो धारा यथा वा दिवि तारकाः । गंगायां सिकता यद्वत्संख्यया परिवर्जिताः

যেনেকৈ বৰষুণৰ পৰা পৰি অহা ধাৰাসমূহ, অথবা আকাশৰ তৰাসমূহ, অথবা গঙ্গাৰ বালুকাকণ গণনাৰ অতীত—তেনেকৈ সেয়াও অগণন।

Verse 19

तद्वत्तेन कृता यज्ञाः सर्वे संपूर्णदक्षिणाः । अग्निष्टोमोऽतिरात्रश्च उक्थः षोडशिकास्तथा

তেওঁৰ দ্বাৰা যজ্ঞসমূহ বিধিপূৰ্বক সম্পন্ন হ’ল—প্ৰত্যেকটো যজ্ঞ যথোচিত দক্ষিণাসহ সম্পূৰ্ণ: অগ্নিষ্টোম, অতিরাত্ৰ, উক্থ্য আৰু তদ্ৰূপ ষোডশী।

Verse 20

सौत्रामण्याऽथ पशवश्चातुर्मास्या द्विजोत्तमाः । वाजपेयाश्वमेधाश्च राजसूया विशेषतः

আৰু সৌত্রামণী যজ্ঞ, পশু-যাগ আৰু ঋতুভিত্তিক চাতুৰ্মাস্য যজ্ঞসমূহ—হে দ্বিজোত্তম—সঙ্গে বাজপেয়, অশ্বমেধ আৰু বিশেষকৈ ৰাজসূয়ো সম্পন্ন হ’ল।

Verse 21

पौण्डरीकास्तथैवान्ये श्रद्धापूतेन चेतसा

তদ্ৰূপে পৌণ্ডৰীক যজ্ঞ আৰু আন বহুতো—শ্ৰদ্ধাৰে পবিত্ৰ হোৱা চিত্তে—সম্পন্ন কৰা হ’ল।

Verse 22

तेन दानानि दत्तानि तीर्थेषु च विशेषतः । मिष्टान्नानि द्विजेंद्राणां दक्षिणासहितानि च

তেওঁ দান দিছিল—বিশেষকৈ তীৰ্থসমূহত; আৰু দ্বিজেন্দ্ৰসকলক মিষ্টান্ন যথোচিত দক্ষিণাসহ সন্মানপূৰ্বক প্ৰদান কৰিছিল।

Verse 23

न तदस्ति धरापृष्ठे नगरं पत्तनं तथा । तीर्थं वा यत्र नो तस्य विद्यते त्रिदशालयः

ধৰাৰ পৃষ্ঠত এনে কোনো নগৰ বা পট্টন নাছিল, নতুবা কোনো তীৰ্থঘাটো নাছিল, য’ত তেওঁৰ ত্ৰিদশালয়-সদৃশ দেৱালয় নথাকে।

Verse 24

तेन कन्यासहस्राणि अच्युतान्यर्बुदानि च । ब्राहमणेभ्यः प्रदत्तानि ब्राह्मणानां धनार्थिनाम्

তেওঁৰ দ্বাৰা সহস্ৰ সহস্ৰ কন্যা দান দিয়া হ’ল, আৰু অগণিত ধন-সম্পদো; ধনৰ অভাৱত থকা ব্ৰাহ্মণসকলক সেই দান অৰ্পণ কৰা হ’ল।

Verse 25

दशमीदिवसे तस्य रात्रौ च गजपृष्ठिगः । दुन्दुभिस्ताड्यमानस्तु बभ्राम सकलं पुरम्

তাঁৰ দশমী দিনত আৰু ৰাতিও, গজপৃষ্ঠত আৰূঢ় হৈ, দুন্দুভি বাজি উঠা অৱস্থাত, তেওঁ সমগ্ৰ নগৰ পৰিভ্ৰমণ কৰিলে।

Verse 26

प्रत्यूषे वैष्णवं भावि पापहारि च वासरम् । उपवासः प्रकर्त्तव्यो मुक्त्वा वृद्धं च बालकम् । अन्यथा निग्रहिष्यामि भोजनं यः करिष्यति

প্ৰতিউষে তেওঁ ঘোষণা কৰিলে— “কালি বৈষ্ণৱ দিন, পাপহাৰী দিবস। বৃদ্ধ আৰু শিশুক বাদ দি সকলোৱে উপবাস কৰিব লাগিব; নচেৎ যি আহাৰ কৰিব, তাক মই দণ্ড দিম।”

Verse 27

इंद्रद्युम्नः स राजर्षिस्तदा विष्णोः प्रसादतः । तेनैव स्वशरीरेण ब्रह्मलोकं तदा गतः

সেই ৰাজর্ষি ইন্দ্ৰদ্যুম্ন তেতিয়া বিষ্ণুৰ প্ৰসাদত, নিজৰ এই দেহসহেই, ব্ৰহ্মলোকলৈ গমন কৰিলে।

Verse 28

तत्र कल्पसहस्रांते स प्रोक्तो ब्रह्मणा स्वयम् । इंद्रद्युम्न धरां गच्छ न स्थातव्यं त्वयाऽधुना

তাত সহস্ৰ কল্পৰ অন্তত স্বয়ং ব্ৰহ্মাই ক’লে: “ইন্দ্ৰদ্যুম্ন, ধৰণীলৈ যোৱা; এতিয়া তোমাৰ ইয়াত থকাৰ সময় নহয়।”

Verse 29

इंद्रद्युम्न उवाच । कस्माच्च्यावयसे ब्रह्मन्निजलोकाद्द्रुतं हि माम् । अपापमपि देवेश तथा मे वद कारणम्

ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ক’লে: “হে ব্ৰহ্মন, আপোনাৰ নিজ লোকৰ পৰা মোক ইমান সোনকালে কিয় নামাই দিছা? হে দেৱেশ, মই অপাপ হ’লেও, ইয়াৰ সত্য কাৰণ কওক।”

Verse 30

श्रीब्रह्मोवाच । तव कीर्तिसमुच्छेदः संजातोऽद्य धरातले । यावत्कीर्तिर्धरापृष्ठे तावत्स्वर्गे वसेन्नरः

শ্ৰী ব্ৰহ্মাই ক’লে: “আজি ধৰণীত তোমাৰ কীৰ্তিৰ ধাৰা ছিন্ন হ’ল। যিমান দিন ধৰণীৰ পৃষ্ঠত মানুহৰ কীৰ্তি থাকে, সিমান দিন সি স্বৰ্গত বাস কৰে।”

Verse 31

एतस्मात्कारणाल्लोकाः स्वनामांकानि चक्रिरे । वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च

এই কাৰণতেই লোকসকলে নিজৰ নামাঙ্কিত স্মৃতিচিহ্ন সৃষ্টি কৰিলে—বাপী (ধাপ-কুঁৱা), কূপ, তড়াগ (পুখুৰী) আৰু দেৱতাৰ নিবাসস্বৰূপ মন্দিৰো।

Verse 32

तस्माद्गच्छ धरापृष्ठं स्वां कीर्तिं नूतनां कुरु । यदि वांछसि लोकेऽस्मिन्मामके वसतिं चिरम्

“সেয়ে ধৰণীৰ পৃষ্ঠলৈ যোৱা আৰু নতুন পুণ্যকৰ্মেৰে তোমাৰ কীৰ্তি পুনৰ নৱীন কৰাঁ। যদি মোৰ এই লোকত (স্বৰ্গত) দীৰ্ঘকাল বাস কৰিব বিচাৰা, তেন্তে এইয়েই পথ।”

Verse 33

अथात्मानं स राजेंद्रो यावत्पश्यति तत्क्षणात् । तावत्प्राप्तं धरापृष्ठे कांपिल्य नगरं प्रति

তেতিয়া ৰজাসকলৰ অধিপতিয়ে যেতিয়াই আত্মচেতনা লাভ কৰিলে, তেতিয়াই সেই ক্ষণতে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত কাঁপিল্য নগৰৰ ওচৰত উপস্থিত হোৱা দেখিলে।

Verse 34

अथ पप्रच्छ लोकान्स किमेतन्नगरं स्मृतम् । कोऽयं देशः कोऽत्र राजा किं पुरं नगरं च किम्

তাৰ পাছত তেওঁ লোকসকলক সুধিলে— “এই নগৰখন কিহ নামেৰে স্মৃত? এই দেশ কোন? ইয়াত ৰজা কোন? আৰু ‘পুৰ’ বুলিলে কি, ‘নগৰ’ বুলিলে কি বুজায়?”

Verse 35

ते तमूचुः परं चैतत्कांपिल्यमिति विश्रुतम् । आनर्तनामा देशोऽयं राजात्र पृथिवीजयः

তেওঁলোকে ক’লে— “এই অতি প্ৰসিদ্ধ নগৰখন কাঁপিল্য বুলিয়েই খ্যাত। এই দেশখন আনার্ত নামেৰে জনাজাত, আৰু ইয়াত ৰজা পৃথিৱীজয়।”

Verse 36

को भवान्किमिहायातः किंचित्कार्यं वदस्व नः

“আপুনি কোন, আৰু ইয়ালৈ কিয় আহিছে? আপোনাৰ কিবা কাৰ্য থাকিলে আমাক কওক।”

Verse 37

इंद्रद्युम्न उवाच इंद्रद्युम्नो महीपालः पुरासीद्रोचके पुरे । देशे वैजरुके पूर्वं स देशः क्व च तत्पुरम्

ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ক’লে— “মই ইন্দ্ৰদ্যুম্ন, পৃথিৱীৰ ৰক্ষক ৰজা। পূৰ্বে মই বৈজৰুক দেশৰ ৰোচক নগৰত বাস কৰিছিলোঁ। এতিয়া সেই দেশ ক’ত, আৰু সেই নগৰ ক’ত?”

Verse 38

जना ऊचुः । न वयं तत्पुरं विद्मो न देशं न च भूपतिम् । इन्द्रद्युम्नाभिधानं च यं त्वं पृच्छसि भद्रक

লোকসকলে ক’লে: “আমি সেই নগৰ নাজানোঁ, ন সেই দেশ, ন সেই ভূপতি। আৰু যি ইন্দ্ৰদ্যুম্ন নামে জনক আপুনি সুধিছে, হে ভদ্ৰজন, তাকো আমি নাজানোঁ।”

Verse 39

इंद्रद्युम्न उवाच । चिरायुरस्ति कोऽप्यत्र यस्तं वेत्ति महीपतिम् । देशं वा तत्पुरं वापि तन्मे वदथ मा चिरम्

ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ক’লে: “ইয়াত কোনো চিৰঞ্জীৱী আছে নে, যিয়ে সেই মহীপতিক জানে—তাঁৰ দেশ বা তেওঁৰ নগৰ? মোক তৎক্ষণাৎ কোৱা, বিলম্ব নকৰিবা।”

Verse 40

जना ऊचुः । सप्तकल्पस्मरो नाम मार्कंडेयो महामुनिः । श्रूयते नैमिषारण्ये तं गत्वा पृच्छ वेत्स्यसि

লোকসকলে ক’লে: “সপ্তকল্পস্মর নামে খ্যাত মহামুনি মাৰ্কণ্ডেয় নৈমিষাৰণ্যত আছে বুলি শুনা যায়। তেঁওৰ ওচৰলৈ গৈ সুধিবা—তেতিয়াই জানিবা।”

Verse 41

अथासौ सत्वरं गत्वा व्योममार्गेण तं मुनिम् । पप्रच्छ प्रणिपत्योच्चैर्नैमिषारण्यमाश्रितम्

তাৰ পাছত তেওঁ তৎক্ষণাৎ গ’ল আৰু ব্যোমমাৰ্গেৰে নৈমিষাৰণ্য আশ্ৰিত সেই মুনিৰ ওচৰ পালেগৈ। প্ৰণিপাত কৰি উচ্চস্বৰে সুধিলে।

Verse 42

इंद्रद्युम्नेति वै भूपस्त्वया दृष्टः श्रुतोऽथ वा । चिरायुस्त्वं श्रुतोऽस्माभिः पृच्छामस्तेन सन्मुने

“ইন্দ্ৰদ্যুম্ন নামে সেই ভূপতিক আপুনি দেখিছে নে, বা অন্তত শুনিছে নে? আমি শুনিছোঁ আপুনি চিৰঞ্জীৱী; সেয়ে, হে সৎমুনি, আমি আপোনাক সুধিছোঁ।”

Verse 43

श्रीमार्कंडेय उवाच सप्तकल्पांतरे भूपो न दृष्टो न मया श्रुतः । इंद्रद्युम्नाभिधानोऽत्र तत्र किं नु वदामि ते

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: সাত কল্পৰ অন্তৰত মই ইয়াত ইন্দ্ৰদ্যুম্ন নামে কোনো ৰজাক ন দেখিলোঁ, ন শুনিলোঁ। তেন্তে তেওঁৰ বিষয়ে তোমাক মই কি ক’ম?

Verse 44

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा निराशः स महीपतिः । वैराग्यं परमं गत्वा मरणे कृतनिश्चयः

সেই বাক্য শুনি সেই মহীপতি নিৰাশ হ’ল। পৰম বৈৰাগ্য লাভ কৰি তেওঁ মৃত্যুৰ বিষয়ে দৃঢ় সংকল্প কৰিলে।

Verse 45

तेन चानीय दारूणि प्रज्वाल्य च हुताशनम् । प्रवेष्टुकामः स प्रोक्त इन्द्रद्युम्नो महीपतिः

তাৰপিছত তেওঁ কাঠ আনি অগ্নি প্ৰজ্বলিত কৰিলে। সেই মহীপতি ইন্দ্ৰদ্যুম্ন অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ ইচ্ছুক বুলি কোৱা হ’ল।

Verse 46

त्वया चात्र न कर्तव्यमहं ते मित्रतां गतः । नाशयिष्यामि ते मृत्युं यद्यपि स्यान्महत्तरम्

“তুমি ইয়াত এই কাম নকৰিবা; মই তোমাৰ বন্ধু হৈছোঁ। মৃত্যু যদিও অতি ভয়ংকৰ হয়, তথাপি মই তোমাৰ মৃত্যু নাশ কৰিম।”

Verse 47

नीरोगोऽसि सुभव्योऽसि कस्मान्मृत्युं प्रवांछसि । वद मे कारणं मृत्योः प्रतीकारं करोमि ते

“তুমি নিৰোগ, তুমি সৌভাগ্যবান আৰু সুদৰ্শন; তেন্তে মৃত্যু কিয় কামনা কৰিছা? মৃত্যুকামনাৰ কাৰণ ক’ম, মই তোমাৰ বাবে তাৰ প্ৰতিকাৰ কৰিম।”

Verse 48

इंद्रद्युम्न उवाच । चिरायुर्मे भवान्प्रोक्तः कांपिल्यपुरवासिभिः । तेनाहं तव पार्श्वेऽत्र समायातो महामुने

ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ক’লে: কাঁপিল্যপুৰৰ বাসিন্দাসকলে মোক কৈছিল যে আপুনি চিৰজীৱী। সেয়ে, হে মহামুনি, মই ইয়াত আপোনাৰ কাষলৈ আহিলোঁ।

Verse 49

इंद्रद्युम्नोद्भवां वार्तां त्वं वदिष्यसि सन्मुने । मत्कीर्तिर्न परिज्ञाता ततो मृत्युं व्रजाम्यहम्

হে সৎমুনি, আপুনি ইন্দ্ৰদ্যুম্ন-সম্পৰ্কীয় বৃত্তান্ত ক’ব। কিন্তু মোৰ কীৰ্তি জনাজাত নহয়; সেয়ে মই মৃত্যুৰ পথলৈ গ’ম।

Verse 50

सूत उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा दयावान्स मुनीश्वरः । वृथाश्रमं च तं ज्ञात्वा दाक्षिण्यादिदमब्रवीत्

সূত ক’লে: তেওঁৰ দৃঢ় সংকল্প জানি, দয়ালু মুনীশ্বৰ—নচেৎ তেওঁৰ পৰিশ্ৰম বৃথা হ’ব বুলি বুজি—সৌজন্য আৰু কৰুণাৰে এই বাক্য ক’লে।

Verse 51

यद्येवं मा विशाग्निं त्वमहं ज्ञास्यामि तं नृपम् । नाडीजंघो बको नाम ममास्ति परमः सुहृत्

যদি তেনেহ’লে, হে বিশাগ্নি, নিৰাশ নহ’বা। মই সেই ৰজাৰ বিষয়ে জানি ল’ম। মোৰ এক অতি ঘনিষ্ঠ বন্ধু আছে—বক নামৰ, যাক নাডীজঙ্ঘ বুলিও কোৱা হয়।

Verse 52

चिरंतनश्च सोऽस्माकं नूनं ज्ञास्यति तं नृपम् । तस्मादागच्छ गच्छावस्तस्य पार्श्वे हिमाचले

সেইজন আমাৰ পুৰণি সঙ্গী; নিশ্চয় তেওঁ সেই ৰজাক জানিব। সেয়ে আহা; চল, আমি হিমাচলত তেওঁৰ কাষলৈ যাওঁ।

Verse 53

साधूनां दर्शनं जातु न वृथा जायते क्वचित्

সাধুসকলৰ দৰ্শন কেতিয়াও, কোনো সময়তে, নিষ্ফল নহয়।

Verse 54

एवमुक्त्वा ततस्तौ तु प्रस्थितौ मुनिपार्थिवौ । व्योममार्गेण संतुष्टौ बकं प्रति हिमाचले

এনেদৰে কৈ সেই মুনি আৰু ৰজা যাত্ৰা কৰিলে; সন্তুষ্টচিত্তে আকাশ-মাৰ্গে হিমাচলত বকৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 55

बकोऽपि तं समालोक्य मार्कण्डेयं समागतम् । संमुखः प्रययौ तुष्टः स्वागतेनाभ्यपूजयत्

বকেও মাৰ্কণ্ডেয়ক অহা দেখি, আনন্দিত হৈ সন্মুখলৈ আগবাঢ়িল; স্বাগতৰ বাক্যেৰে তেওঁক সন্মান জনালে।

Verse 56

धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं यस्य मे त्वत्समागमः । भो भो ब्रह्मविदां श्रेष्ठ आतिथ्यं ते करोमि किम्

ধন্য মই, পুণ্যৱান মই, কিয়নো তোমাৰ সৈতে মোৰ মিলন হ’ল। হে ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ শ্ৰেষ্ঠ, তোমাক কি আতিথ্য আগবঢ়াম?

Verse 57

श्रीमार्कंडेय उवाच । मत्तोपि त्वं चिरायुश्च यतो मित्रं व्यवस्थितः । इन्द्रद्युम्नो महीपालस्त्वया दृष्टः श्रुतोऽथवा

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তুমি মোৰতকৈও চিৰায়ু, কিয়নো তুমি মিত্ৰৰূপে সুদৃঢ়ভাৱে স্থিত। ইন্দ্ৰদ্যুম্ন মহীপালক তুমি দেখিছা নে, নতুবা অন্ততঃ শুনিছা?

Verse 58

एतस्य मम मित्रस्य तेन दृष्टेन कारणम् । अन्यथा जायते मृत्युस्ततोऽहं त्वां समागतः

এই মোৰ বন্ধুৰ হিতৰ বাবে—যাতে তেওঁ প্ৰকাশ পাই চিনাক্ত হয়—মই আহিছোঁ। নতুবা মৃত্যু ঘটিলেহেঁতেন; সেয়ে মই তোমাৰ ওচৰলৈ আহিলোঁ।

Verse 59

बक उवाच सप्तद्विगुणितान्कल्पान्स्मराम्यहमसंशयम् । न स्मरामि कथामेव इंद्रद्युम्नसमुद्भवाम्

বক ক’লে: “সন্দেহ নোহোৱাকৈ মই চৌদ্দ কল্প স্মৰণ কৰোঁ। কিন্তু ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ৰজাৰ উৎপত্তিৰ সৈতে জড়িত কাহিনী একেবাৰে মনত নপৰে।”

Verse 60

आस्तां हि दर्शनं तावत्सत्यमेतन्मयोदिम्

“দৰ্শনৰ কথা এতিয়া থাক; মই যি কৈছোঁ সেয়াই সত্য।”

Verse 61

इंद्रद्युम्न उवाच । तपसः किं प्रभावोऽयं दानस्य नियमस्य च । यदायुरीदृशं जातं बकत्वेऽपि वदस्व नः

ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ক’লে: “তপস্যা, দান আৰু নিয়ম-ব্ৰতৰ এই কিৰূপ প্ৰভাৱ, যাৰ দ্বাৰা বক অৱস্থাতো ইমান আয়ু জন্মিল? আমাক কওক।”

Verse 62

बक उवाच घृतकंबलमाहात्म्याद्देवदेवस्य शूलिनः । ममायुरीदृशं जातं बकत्वं मुनिशापतः

বক ক’লে: “দেৱদেৱ, ত্ৰিশূলধাৰী শূলিনৰ ঘৃতকম্বলৰ মাহাত্ম্যৰ ফলত মোৰ আয়ু ইমান হ’ল; কিন্তু বক হোৱা মুনিৰ শাপৰ ফল।”

Verse 64

अहमासं पुरा बालो ब्राह्मणस्य निवेशने । चमत्कारपुरे रम्ये पाराशर्यस्य धीमतः

পূৰ্বতে মই এজন বালক আছিলোঁ, এজন ব্ৰাহ্মণৰ গৃহত—পাৰাশৰৰ জ্ঞানী বংশধৰৰ—ৰমণীয় চমৎকাৰপুৰ নগৰত।

Verse 65

कस्यचित्त्वथ कालस्य संक्रांतौ मकरस्य भोः । संप्राप्यातीव चापल्याल्लिंगं जागेश्वरं मया । घृतकुम्भे परिक्षिप्तं पूजितं जनकेन यत्

তাৰ পিছত এক সময়ত—মকৰ সংক্রান্তিৰ দিনা—শিশুসুলভ চঞ্চলতাত মই জাগেশ্বৰ লিঙ্গটো লৈ ঘিউৰ ঘটত থৈ দিলোঁ, যিটো মোৰ পিতাই পূজা কৰিছিল।

Verse 66

अथ रात्र्यां व्यतीतायां पृष्टोऽहं जनकेन च । त्वया पुत्र परिक्षिप्तं नूनं जागेश्वरं क्वचित् । तस्माद्वद प्रयच्छामि तेन ते भक्ष्यमुत्तमम्

ৰাতি পাৰ হোৱাৰ পাছত পিতাই মোক সুধিলে: ‘পুত্ৰ, তুমি নিশ্চয় জাগেশ্বৰক ক’তবাত থৈছা; ক’বা, তেন্তে মই তোমাক উত্তম আহাৰ দিম।’

Verse 67

ततो मयाज्यकुम्भाच्च तस्मादादाय सत्वरम् । भक्ष्यलौल्यात्पितुर्हस्ते विन्यस्तं घृतसंप्लुतम्

তেতিয়া আহাৰৰ লোভত মই সেই ঘিউৰ ঘটৰ পৰা তাক সোনকালে উলিয়াই, ঘিউত লেপা-চোপা অৱস্থাত পিতাৰ হাতত থৈ দিলোঁ।

Verse 68

कस्यचित्त्वथ कालस्य पंचत्वं च समागतः । जातिस्मरस्ततो जातस्तत्प्रभावान्नृपालये

কিছুদিনৰ পাছত মোৰ মৃত্যু আহিল; তাৰ পিছত সেই প্ৰভাৱতেই মই পূৰ্বজন্ম-স্মৃতি সহিত ৰজাঘৰত জন্ম ল’লোঁ।

Verse 69

आनर्ताधिपतेर्हर्म्ये नाम्ना ख्यातस्त्वहं बकः । चमत्कारपुरे देवो हरः संस्थापितो मया

আনর্তৰ অধিপতিৰ প্ৰাসাদত মই ‘বক’ নামেৰে খ্যাত হ’লোঁ; আৰু চমৎকাৰপুৰত মই দেৱ হৰ—শিৱ—ক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলোঁ।

Verse 70

तत्प्रभावेण विप्रेंद्र प्राप्तः पैतामहं पदम्

হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ! সেই পুণ্যকৰ্মৰ প্ৰভাৱত তেওঁ পিতামহ—ব্ৰহ্মাৰ লোক/পদ—ৰ উৎকৃষ্ট অৱস্থা লাভ কৰিলে।

Verse 71

ततो यानि धरापृष्ठे सुलिंगानि स्थितानि च । घृतेनच्छादयाम्येव मकरस्थे दिवाकरे । मया यत्स्थापितं लिंगं चमत्कारपुरे शुभम्

তাৰ পাছত পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত যিমান শোভন লিঙ্গ স্থাপিত আছিল, মকৰত সূৰ্য স্থিত থাকোঁতে মই নিশ্চয় ঘৃতৰে ঢাকি দিতোঁ। আৰু চমৎকাৰপুৰত মোৰ দ্বাৰা স্থাপিত সেই শুভ লিঙ্গ—সেইদৰে মই আৰাধনা কৰিছিলোঁ।

Verse 72

आराधितं दिवा नक्तं राज्ये संस्थाप्य पुत्रकम् । नियोज्य सर्वतो भृत्यान्धनवस्त्रसमन्वितान्

মই দিন-ৰাতি শিৱক আৰাধনা কৰিছিলোঁ; পুত্ৰক ৰাজ্যাসনত স্থাপন কৰি, চাৰিওফালে ধন-বস্ত্ৰে সমৃদ্ধ ভৃত্যসকলক নিযুক্ত কৰিলোঁ।

Verse 73

ततःकालेन महता तुष्टो मे भगवाञ्छिवः । मत्समीपं समासाद्य वाक्यमेतदुवाच सः

তাৰ পাছত বহু সময় অতিবাহিত হোৱাত ভগৱান শিৱ মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হ’ল। মোৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ এই বাক্য ক’লে।

Verse 74

परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते तव पार्थिवसत्तम । घृतकंबलदानेन संख्यया रहितेन च

মই তোমাত সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট; তোমাৰ মঙ্গল হওক, হে ৰাজাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ। ঘৃত-কাম্বল দান কৰাৰ বাবে, আৰু গণনা নকৰাকৈ, সীমাহীনভাৱে দান কৰাৰ বাবে।

Verse 75

तस्माद्वरय भद्रं ते वरं यन्मनसि स्थितम् । अदेयमपि दास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

সেইহেতু, তোমাৰ মঙ্গল হওক, মনত স্থিৰ থকা যি বৰ, তাক বাছি লোৱা। সাধাৰণতে যি দিয়া নাযায়, তাকো মই দিম, যদিও সেয়া অতি দুৰ্লভ হয়।

Verse 76

ततो मया हरः प्रोक्तो यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो । कुरुष्व मां गणं देव नान्यत्किंचिद्वृणोम्यहम्

তেতিয়া মই হৰক ক’লোঁ: যদি তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হও, হে প্ৰভু, তেন্তে মোক তোমাৰ গণসকলৰ এজন কৰি লোৱা, হে দেব। মই আন একো নুবিচাৰোঁ।

Verse 77

श्रीभगवानुवाच । बकैहि त्वं महाभाग कैलासं पर्वतोत्तमम् । मया सार्धमनेनैव शरीरेण गणो भव

শ্ৰী ভগৱানে ক’লে: হে মহাভাগ, বিদায়-বচন কৈ আহা; পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠ কৈলাসলৈ আহা। মোৰ সৈতে, এই একে দেহেৰে, তুমি গণ হৈ যোৱা।

Verse 78

अन्योऽपि मर्त्यलोकेत्र यः करिष्यति मानवः । मकरस्थे रवौ मह्यं संक्रांतौ रजनीमुखे । स नूनं मद्गणो भावी सकृत्कृत्वाऽथ कंबलम्

আৰু মর্ত্যলোকে আন যি কোনো মানুহে মোৰ বাবে এই কৰ্ম কৰিব—যেতিয়া সূৰ্য মকৰ ৰাশিত থাকে, সংক্রান্তিৰ সময়ত, ৰাতিৰ আৰম্ভণিত—সেইজন নিশ্চয়েই মোৰ গণ হ’ব, যদিও একেবাৰেই ঘৃত-কাম্বল প্ৰস্তুত কৰি/অৰ্পণ কৰি দিয়ে।

Verse 79

त्वं पुनर्मामकं लिंगं समं कुर्वन्भविष्यसि । धर्मसेनेति विख्यातो विकृत्या परिवर्जितः

তুমি পুনৰ মোৰ লিঙ্গক সমান আৰু সুগঠিত কৰি তুলিবা; ‘ধৰ্মসেন’ নামে খ্যাত হ’বা, বিকৃতি আৰু দোষৰ পৰা মুক্ত।

Verse 80

एवमुक्त्वा स भगवान्मामादाय ततः परम् । कैलासं पर्वतं गत्वा गणकोटीशतामदात्

এইদৰে কৈ ভগৱানে মোক লগত লৈ গ’ল; তাৰ পাছত কৈলাস পৰ্বতলৈ গৈ মোক গণসকলৰ শ শ কোটি দান কৰিলে।

Verse 81

कस्यचित्त्वथ कालस्य भ्रममाणो यदृच्छया । गतोऽहं पर्वतश्रेष्ठं हिमवंतं महागिरिम्

কিছু কাল পাৰ হোৱাৰ পাছত, যদৃচ্ছায় ভ্ৰমণ কৰি মই পৰ্বতৰ শ্ৰেষ্ঠ—হিমৱান মহাগিৰিলৈ গৈ উপস্থিত হ’লোঁ।

Verse 82

यत्रास्ते गालवो नाम सदैव तपसि स्थितः । तस्य भार्या विशालाक्षी सर्वलक्षणलक्षिता

তাত গালৱ নামে এজন ঋষি বাস কৰিছিল, যি সদায় তপস্যাত স্থিত; তেওঁৰ পত্নী বিশালাক্ষী, সকলো শুভ লক্ষণে বিভূষিতা আছিল।

Verse 83

सप्तरक्ता त्रिगंभीरा गूढगुल्फा कृशोदरी । तां दृष्ट्वा मन्मथाविष्टः संजातोऽहं मुनीश्वर

সেইগৰাকী সাত ৰঙৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল, ত্ৰিবক্ৰতাত মনোহৰ, গূঢ় গুল্ফযুক্ত আৰু কৃশোদৰী আছিল। তাক দেখি, হে মুনীশ্বৰ, মই কামদেৱৰ বশীভূত হ’লোঁ।

Verse 84

चिंतितं च मया चित्ते कथमेतां हराम्यहम् । तस्माच्छिष्यत्वमासाद्य भक्तिमस्य करोम्यहम्

মই মনতে চিন্তা কৰিলোঁ—‘মই কেনেকৈ তাইক লৈ যাম?’ সেয়ে তেওঁৰ শিষ্যত্ব লাভ কৰি মই তেওঁৰ প্ৰতি ভক্তি নিবেদন কৰিম।

Verse 85

शुश्रूषानिरतो भूत्वा येन प्राप्नोमि भामिनीम्

সেৱা-শুশ্ৰূষাত নিমগ্ন হৈ, সেই উপায়ে মই সেই মনোহৰ ভামিনীজনীক লাভ কৰিম।

Verse 86

ततो बटुकरूपेण संप्राप्तो गालवो मया । संसारस्य विरक्तोऽहं करिष्यामि मह्त्तपः

তাৰ পাছত বটুকৰূপে মই গালৱৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লোঁ—‘মই সংসাৰৰ পৰা বৈৰাগ্যপ্ৰাপ্ত; মই মহাতপস্যা কৰিম।’

Verse 87

दीक्षां यच्छ विभो मह्यं येन शिष्यो भवामि ते

হে বিভো, মোক দীক্ষা দান কৰা, যাৰ দ্বাৰা মই তোমাৰ শিষ্য হ’ব পাৰোঁ।

Verse 88

आहरिष्याम्यहं दर्भांस्तथा सुमनसः सदा । समिधश्च सदैवाहं फलानि जलमेव च

মই সদায় কুশাঘাঁহ আৰু ফুল আনিম; আৰু সদায় সমিধা, ফল আৰু জলও আনিম।

Verse 89

स मां विनयसंपन्नं ज्ञात्वा ब्राह्मणरूपिणम् । ददौ दीक्षां ततो मह्यं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

তেওঁ মোক বিনয়-সম্পন্ন বুলি জানি, ব্ৰাহ্মণৰ ৰূপধাৰী বুলি চিনিলে; তাৰ পাছত শাস্ত্ৰদৃষ্ট কৰ্মবিধি অনুসাৰে মোক দীক্ষা প্ৰদান কৰিলে।

Verse 90

अथ दीक्षां समासाद्य तोषयामि दिनेदिने । तं चैव तस्य पत्नीं तां यथोक्तपरिचर्यया । अशुद्धेनापि चित्तेन छिद्रान्वेषणतत्परः

তাৰ পাছত দীক্ষা লাভ কৰি মই দিনেদিনে তেওঁক সন্তুষ্ট কৰি থাকিলোঁ; আৰু তেওঁৰ পত্নীকো যথোক্ত পৰিচৰ্যাৰে সেৱা কৰিলোঁ। তথাপি চিত্ত অশুদ্ধ থাকিলেও মই দোষ-ছিদ্ৰ অন্বেষণতেই তৎপৰ ৰৈলোঁ।

Verse 91

अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते सा स्त्रीधर्मसमन्विता । उटजं दूरतस्त्यक्त्वा रात्रौ सुप्ता मनस्विनी

আন এটা দিন আহিলত, সেই মহামনা নাৰী, স্ত্ৰীধৰ্মত স্থিৰ, উটজ-কুটীৰখন অলপ দূৰত এৰি ৰাতি শুই পৰিল।

Verse 92

सोऽहं रूपं महत्कृत्वा तामादाय तपस्विनीम् । सुखसुप्तां सुविश्रब्धां प्रस्थितो दक्षिणामुखः

তেতিয়া মই ভয়ংকৰ মহৎ ৰূপ ধৰি সেই তপস্বিনীজনীক ধৰি ল’লোঁ; তেওঁ সুখেৰে নিশ্চিন্তে শুই আছিল, আৰু মই দক্ষিণমুখে আগবাঢ়িলোঁ।

Verse 93

अथासौ संपरित्यक्ता संस्पर्शान्मम निद्रया । चौररूपं परिज्ञाय मां शिष्यं प्ररुरोद ह

তাৰ পাছত মোৰ স্পৰ্শত তেওঁৰ নিদ্ৰা ভাঙিল। মোক চোৰৰূপে চিনাক্ত কৰি তেওঁ কাতৰ স্বৰে চিঞৰি উঠিল—“ই তোমাৰ শিষ্য!”

Verse 94

साब्रवीच्च स्वभर्तारं गालवं मुनिसत्तमम् । एष शिष्यो दुराचारो हरते मामितः प्रभो

তেতিয়া তাই স্বভৰ্ত্তা—মুনিশ্ৰেষ্ঠ গালৱক—ক’লে, ‘হে প্ৰভু, এই দুষ্কৰ্মী শিষ্যই মোক ইয়াৰ পৰা টানি লৈ গৈছে!’

Verse 95

तस्माद्रक्ष महाभाग यावद्दूरं न गच्छति

সেয়ে হেতু, হে ভাগ্যৱান, সি দূৰলৈ নাযাওঁতেই মোক ৰক্ষা কৰা।

Verse 96

तच्छ्रुत्वा गालवः प्राह तिष्ठतिष्ठेति चासकृत् । पापाचार सुदुष्टात्मन्गतिस्ते स्तंभिता मया

সেয়া শুনি গালৱে বাৰে বাৰে ক’লে, ‘থাম! থাম!’ আৰু ক’লে, ‘হে পাপাচাৰী, হে অতি দুষ্টচিত্ত, তোৰ গতি মই স্তম্ভিত কৰিলোঁ।’

Verse 97

तस्य वाक्यात्ततो मह्यं गतिस्तंभो व्यजायत । यद्वल्लिखित एवाहं प्रतिष्ठामि सुनिश्चलः

তেওঁৰ বাক্যতেই মোৰ গতি তৎক্ষণাৎ স্তম্ভিত হ’ল; মই একেবাৰে নিশ্চল হৈ ৰ’লোঁ, যেন ছবিত আঁকা।

Verse 98

ततस्तेन च शप्तोऽहं गालवेन महात्मना । वंचितोऽहं त्वया यस्माद्बको भव सुदुर्मते

তাৰ পাছত মহাত্মা গালৱে মোক শাপ দিলে: ‘যিহেতু তই মোক প্ৰতাৰণা কৰিছ, হে অতি কুবুদ্ধি, বক হৈ যা!’

Verse 99

ततः पश्यामि चात्मानं सहसा बकरूपिणम् । बकत्वेऽपि न मे नष्टा या स्मृतिः पूर्वसंभवा

তেতিয়া হঠাতে মই নিজকে বগলাৰ ৰূপত দেখিলোঁ। তথাপি বগলাৰ অৱস্থাতো মোৰ পূৰ্বজন্মজাত স্মৃতি নষ্ট নহ’ল।

Verse 100

ततः साऽपि च तत्पत्नी सचैलं स्नानमाश्रिता । मत्स्पर्शादुःखितांगी च शापाय समुपस्थिता

তাৰ পাছত তেওঁৰ পত্নীয়েও বস্ত্ৰসহ শুদ্ধিস্নান আশ্ৰয় কৰিলে। সেই পাপস্পৰ্শে দেহ ব্যথিত হৈ, শাপ দিবলৈ উদ্যত হৈ আগবাঢ়িল।

Verse 101

यस्मात्पाप त्वया स्पृष्टा प्रसुप्ताहं रजस्वला । बकधर्मं समाश्रित्य भर्त्ता मे वंचितस्त्वया । अन्यरूपं समास्थाय तस्मात्सत्यं बको भव

‘হে পাপী! মই ৰজস্বলা অৱস্থাত শুই থাকোঁতে তই মোক স্পৰ্শ কৰিলি; আৰু বগলাৰ ধৰ্ম আশ্ৰয় কৰি তই মোৰ স্বামীক প্ৰতাৰণা কৰিলি। সেয়ে অন্য ৰূপ ধৰি, সত্যই বগলা হৈ যা!’

Verse 102

एवं शप्तस्ततो द्वाभ्यां ताभ्यां वै दुःखसंयुतः । चरणाभ्यां प्रलग्नस्तु गालवस्य महात्मनः

এইদৰে সেই দুয়োৰে শাপে শপ্ত হৈ সি দুঃখেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল। তেতিয়া মহাত্মা গালৱ মুনিৰ চৰণত আঁকোৱালি ধৰিলে।

Verse 103

गणोऽहं देवदेवस्य त्रिनेत्रस्य महात्मनः । पालकेति च विख्यातो गणकोटिप्रभुः स्थितः

‘মই দেৱদেৱ ত্ৰিনেত্ৰ মহাত্মা প্ৰভুৰ এজন গণ। “পালক” নামে মই খ্যাত, আৰু কোটি কোটি গণৰ অধিপতি-নায়ক ৰূপে স্থিত।’

Verse 104

सोऽहमत्र समायातः प्रभोः कार्येण केनचित् । तव भार्यां समालोक्य कामदेववशं गतः

মই মোৰ প্ৰভুৰ কোনো কাৰ্য্যত ইয়ালৈ আহিছিলোঁ; কিন্তু আপোনাৰ পত্নীক দেখি মই কামদেৱৰ বশত পৰিলোঁ।

Verse 105

क्षमापराधं त्वं मह्यमेवं ज्ञात्वा मुनीश्वर । दुर्विनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव च

হে মুনীশ্বৰ, এই কথা জানি মোৰ অপৰাধ ক্ষমা কৰক। দুৰ্বিনীত হৈও মই শ্ৰী-সমৃদ্ধি, বিদ্যা আৰু ঐশ্বৰ্য লাভ কৰিছিলোঁ।

Verse 106

न तिष्ठति चिरं स्थाने यथाहं मदगर्वितः । शिष्यरूपं समास्थाय ततः प्राप्तस्तवांतिकम्

মদ-গৰ্বে গৰ্বিত মোৰ দৰে হলে কোনো জনে নিজৰ স্থানত দীৰ্ঘদিন নাথাকে। সেয়ে মই শিষ্যৰ ৰূপ ধৰি আপোনাৰ সান্নিধ্যলৈ আহিলোঁ।

Verse 107

अस्या हरणहेतोश्च महासत्या मुनीश्वर । तस्मात्कुरु प्रसादं मे दीनस्य प्रणतस्य च

হে মুনীশ্বৰ, ইয়াক হৰণ কৰাৰ কাৰণত—আৰু ই মহাসত্যা বুলিয়েই—সেয়ে দীন আৰু প্ৰণত মোৰ ওপৰত কৃপা কৰক।

Verse 108

अनुग्रहप्रदानेन क्षमा यस्मात्तपस्विनाम् । कोकिलानां स्वरो रूपं नारीरूपं पतिव्रता । विद्या रूपं कुरूपाणां क्षमा रूपं तपस्विनाम्

তপস্বীয়ে অনুগ্ৰহ দান কৰে বুলিয়েই ক্ষমাই তেওঁলোকৰ সত্য অলংকাৰ। কোকিলাৰ সৌন্দৰ্য তাৰ সুৰ; নাৰীৰ সৌন্দৰ্য পতিব্ৰতা; কুৰুপৰ সৌন্দৰ্য বিদ্যা; আৰু তপস্বীৰ সৌন্দৰ্য ক্ষমা।

Verse 109

सूत उवाच । तस्य तत्कृपणं श्रुत्वा सोपि माहेश्वरो मुनिः । ज्ञात्वा तं बांधवस्थाने दयां कृत्वाऽब्रवीद्वचः

সূতে ক’লে: তাৰ কৰুণ মিনতি শুনি সেই মাহেশ্বৰ মুনিও—তাক আত্মীয়ৰ স্থানত থকা বুলি বুজি—দয়া কৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 110

सत्यवाक्तिष्ठते विप्रश्चमत्कारपुरे शुभे

হে বিপ্ৰ! সত্যবাক সেইজন শুভ ‘চমৎকাৰপুৰ’ নামৰ নগৰত বাস কৰে।

Verse 111

भर्त्तृयज्ञ इति ख्यातस्तदा तस्योपदेशतः । बकत्वं यास्यते नूनं मम वाक्यादसंशयम्

তেতিয়া তেওঁৰ উপদেশত সি ‘ভৰ্ত্তৃযজ্ঞ’ বুলি খ্যাত হ’ল। আৰু নিশ্চয়—মোৰ বাক্যত, সন্দেহ নথকা—সি বক (বগা) অৱস্থালৈ যাব।

Verse 112

ततः पश्यामि चात्मानं बकत्वेन समाश्रितम्

তেতিয়া মই নিজকে দেখি—বকত্ব অৱস্থাক আশ্ৰয় কৰি থকা।

Verse 113

एवं मे दीर्घमायुष्यं संजातं शिवभक्तितः । घृतकम्बलमाहात्म्याद्बकत्वं मुनिशापतः

এইদৰে শিৱভক্তিৰ ফলত মোৰ দীঘল আয়ু জন্মিল। কিন্তু ঘৃতকম্বল-মাহাত্ম্যৰ সৈতে জড়িত কাৰণত, মুনিৰ শাপবশত, মই বকত্ব অৱস্থালৈ পালোঁ।

Verse 114

इंद्रद्युम्न उवाच एतदर्थं समानीतस्त्वत्सकाशं विहंगम । इंद्रद्युम्नस्य वार्तार्थं मरणे कृतनिश्चयः

ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ক’লে: হে পক্ষী, এই উদ্দেশ্যতেই তোমাক মোৰ ওচৰলৈ অনা হ’ল—ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ সংবাদ ক’বলৈ; কিয়নো মই মৃত্যুত দৃঢ় সংকল্প কৰিছোঁ।

Verse 115

सा त्वया नैव विज्ञाता ममाभाग्यैर्विहंगम । सेवयिष्याम्यहं तस्मात्प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

হে পক্ষী, মোৰ দুর্ভাগ্যৰ বাবে সেই কথা তুমি একেবাৰে নাজানিলা। সেয়ে মই প্ৰজ্বলিত হব্যবাহন—অগ্নিদেৱ—ৰ শৰণ ল’ম।

Verse 116

प्रतिज्ञातं मया पूर्वमेतन्निश्चित्य चेतसि । इंद्रद्युम्ने ह्यविज्ञाते संसेव्यः पावको मया

আগতেই মই মনত দৃঢ় সিদ্ধান্ত কৰি এই প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিলোঁ: যদি ইন্দ্ৰদ্যুম্ন অজ্ঞাতেই থাকে, তেন্তে মই পাৱক—অগ্নি—ৰ আশ্ৰয় ল’ব লাগিব।

Verse 117

तस्माद्देहि ममादेशं मार्कंडेयसमन्वितः । प्रविशामि यथा वह्निं भ्रष्टकीर्तिरहं बक

সেয়ে মাৰ্কণ্ডেয়সহ মোক তোমাৰ অনুমতি দিয়া, যাতে মই বহ্নিত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰোঁ—হে বক, মই, যাৰ কীৰ্তি পতিত হৈছে।

Verse 118

मार्कंडेय उवाच । वेत्सि चान्यं नरं कञ्चिद्वयसा चात्मनोऽधिकम् । पृच्छामि येन तं गत्वा कृते ह्यस्य महात्मनः

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তোমাৰ বয়সতকৈ অধিক বয়সীয়া আন কোনো মানুহক জানানে? মই সুধিছোঁ, যাতে তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈ এই মহাত্মাৰ বাবে কিবা ব্যৱস্থা কৰিব পাৰি।

Verse 119

श्रद्धया परया युक्तः संप्राप्तोऽयं मया सह । तत्कथं त्यजति प्राणान्सहाये मयि संस्थिते

পৰম শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত হৈ সি মোৰ সৈতে আহি মিলিছে। তেন্তে মই সহায় হৈ কাষতে থাকোঁতে সি কেনেকৈ প্ৰাণ ত্যাগ কৰিব পাৰে?

Verse 120

अपरं च क्षमं वाक्यं यत्त्वां वच्मि विहंगम । अयं दुःखेन संयुक्तः साधयिष्यति पावकम् । अहमेनमनुद्धृत्य कस्माद्गच्छामि चाश्रमम्

হে বিহঙ্গম, মই কোৱা আৰু এটা কথা সহ্য কৰা। এইজন দুখেৰে আৱৃত হৈ অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ উদ্যত হৈছে। মই তাক উদ্ধাৰ নকৰাকৈ কেনেকৈ আশ্ৰমলৈ উভতি যাম?

Verse 121

सूत उवाच । तयोस्तं निश्चयं ज्ञात्वा बकः परमदुर्मना । सुचिरं चिंतयामास कथं स्यादेतयोः सुखम्

সূত ক’লে: তেওঁলোক দুজনৰ দৃঢ় সংকল্প জানি বক পক্ষী অতি বিষণ্ণ হ’ল। বহু সময় ধৰি সি ভাবিলে—‘এই দুজনৰ মঙ্গল-সুখ কেনেকৈ হ’ব?’

Verse 122

ततो राजा मुनिश्चैव दारूण्याहृत्य पावकम् । प्रवेष्टुकामौ तौ दृष्ट्वा बको वचनमब्रवीत्

তাৰ পাছত ৰজা আৰু মুনিয়ে কাঠ-খৰি আনি অগ্নি প্ৰজ্বলিত কৰিলে। তেওঁলোক দুজনক অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ উদ্যত দেখি বকে কথা ক’লে।

Verse 123

मम वाक्यं कुरु प्राज्ञ यदि जीवितुमिच्छसि । ज्ञातः सोऽद्य मया व्यक्तमिन्द्रद्युम्नं नराधिपम्

হে প্ৰাজ্ঞ, যদি তুমি জীৱিত থাকিব বিচাৰা তেন্তে মোৰ কথা মানা। আজি মই স্পষ্টকৈ চিনিলোঁ—সেইজন নৰাধিপ, ৰজা ইন্দ্ৰদ্যুম্ন।

Verse 124

यो ज्ञास्यति मम ज्येष्ठः सर्वशास्त्रविचक्षणः । तत्त्वमेनं समादाय मरणे कृतनिश्चयम्

মোৰ জ্যেষ্ঠজন, যি সকলো শাস্ত্ৰত তীক্ষ্ণ-বিবেচক, নিশ্চয়েই ইয়াৰ বিষয়ে সত্য তত্ত্ব জানিব। ই মৃত্যুৰ সংকল্প কৰিলেও, তাক লগত লৈ চলা।

Verse 125

निश्वसन्तं यथा नागं बाष्पव्याकुललोचनम् । समागच्छ मया सार्धं कैलासं पर्वतं प्रति

সেয়া নাগৰ দৰে নিশ্বাস এৰি আছে, চকু অশ্ৰুতে ব্যাকুল। মোৰ সৈতে একেলগে কৈলাস পৰ্বতৰ ফালে আহা।

Verse 126

यत्रास्ति दयितो मह्यमुलूकश्चिरजीवभाक् । स नूनं ज्ञास्यते तं हि मा वृथा मरणं कृथाः

তাত মোৰ প্ৰিয় সঙ্গী উলূক আছে, যি চিৰজীৱী। সি নিশ্চয়েই তাক আৰু তাৰ সত্য তত্ত্ব জানিব; সেয়ে বৃথা মৃত্যুক আঁকোৱালি নলবা।

Verse 127

ततोऽसौ तेन संयुक्तो बकेन सुमहात्मना । मार्कंडेयेन संप्राप्तः कैलासं पर्वतोत्तमम्

তাৰ পাছত সি মহাত্মা বক আৰু মাৰ্কণ্ডেয়ৰ সৈতে একেলগে গৈ, পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠ কৈলাসত উপস্থিত হ’ল।

Verse 128

सोऽपि दृष्ट्वा बकं प्राप्तं मित्रं परमसंमतम् । समागच्छदसौ हृष्टः स्वागतेनाभ्यनन्दयत्

সি-ও বকক আহি পোৱা দেখিলে—যি তাৰ অতি মান্য বন্ধু—আনন্দে আগবাঢ়ি আহি স্বাগতমন্ত্ৰে তাক অভিনন্দন কৰিলে।

Verse 129

अथ तं चैव विश्रान्तं समालिङ्ग्य मुहुर्मुहुः । प्राकारवर्णनामासौ वाक्यमेतदुवाच ह

তাৰ পিছত তেওঁ বিশ্ৰাম লোৱাৰ পাছত তাক বাৰে বাৰে আলিঙ্গন কৰি, প্ৰাকাৰবৰ্ণ নামে জনাই এই বাক্য ক’লে।

Verse 130

स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ भूप सुस्वागतं च ते । सख्येऽद्य यच्च ते कार्यं वदागमनकारणम्

স্বাগতম তোমাক, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ; আৰু তোমাকো স্বাগতম, হে ৰাজা। আজি বন্ধুৰূপে কোৱা—তোমাৰ কি কৰ্তব্য, আৰু অহাৰ কাৰণ কি?

Verse 131

कावेतौ पुरुषौ प्राप्तौ त्वया सार्धं ममांतिकम् । दिव्यरूपौ महाभागौ तेजसा परिवारितौ

এই দুজন পুৰুষ কোন, যিসকল তোমাৰ সৈতে মোৰ ওচৰলৈ আহিছে—দিব্যৰূপী, মহাভাগ্যবান, আৰু তেজেৰে পৰিবেষ্টিত?

Verse 132

बक उवाच । एष मार्कंडसंज्ञोऽत्र प्रसिद्धो भुवनत्रये । महेश्वरप्रसादेन संसिद्धिं परमां गतः । द्वितीयोऽसौ सुहृच्चास्य कश्चिन्नो वेद्मि तत्त्वतः । मार्कंडेन समायातः सुहृदा व ममांतिकम्

বক ক’লে: “ইয়াত এইজন মাৰ্কণ্ড নামে পৰিচিত, ত্ৰিলোকত প্ৰসিদ্ধ। মহেশ্বৰ প্ৰসাদে তেওঁ পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিছে। দ্বিতীয়জন তেওঁৰ সুহৃদ—কোনো এজন; মই তত্ত্বতঃ তেওঁক নাজানো। মাৰ্কণ্ডৰ সৈতে সুহৃদৰূপে মোৰ ওচৰলৈ আহিছে।”

Verse 135

यदि जानासि तं भूपमिन्द्रद्युम्नं महामते । तत्त्वं कीर्तय येनासौ मरणाद्विनिवर्तते

যদি তুমি সেই ৰজা ইন্দ্ৰদ্যুম্নক জানা, হে মহামতি, তেন্তে সেই তত্ত্ব ঘোষণা কৰা যাৰ দ্বাৰা তেওঁ মৃত্যুৰ পৰা উলটি আহিব পাৰে।

Verse 136

चिरायुस्त्वं मया ज्ञातो ह्यतः प्राप्तोऽस्मि तेंऽतिकम्

মই জানিলোঁ যে তুমি চিৰায়ু; সেয়েহে মই তোমাৰ সান্নিধ্যলৈ আহিলোঁ।

Verse 137

उलूक उवाच । अष्टाविंशत्प्रमाणेन कल्पा जातस्य मे स्थिताः । न दृष्टो न श्रुतः कश्चिदिंद्रद्युम्नो महीपतिः

উলূকে ক’লে: গণনামতে মোৰ অস্তিত্বত অষ্টাবিংশতি কল্প পাৰ হৈ গৈছে; তথাপি ইন্দ্ৰদ্যুম্ন নামৰ কোনো ৰজা মই ন দেখিলোঁ, ন শুনিলোঁ।

Verse 138

इंद्रद्युम्न उवाच । तव कस्मादुलूकत्वं शीघ्रं तन्मे प्रकीर्तय । एतन्मे कौतुकं भावि यत्ते ह्यायुरनन्तकम् । उलूकत्वं च संजातं रौद्रं लोकविगर्हितम्

ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ক’লে: তুমি কিয় উলূক (পেঁচা) হ’লা? সোনকালে মোক কোৱা। ই মোৰ কৌতূহল জগাইছে—তোমাৰ আয়ু যেন অনন্ত, তথাপি পেঁচা-ভাব জন্মিল, ভয়ংকৰ আৰু লোকনিন্দিত।

Verse 139

उलूक उवाच । शृणु तेऽहं प्रवक्ष्यामि दीर्घायुर्मे यथा स्थितम् । महेश्वरप्रसादेन बिल्वपत्रार्चनान्मया । उलूकत्वं मया प्राप्तं भृगोः शापान्महात्मनः

উলূকে ক’লে: শুনা, মই তোমাক ক’ম মোৰ দীঘল আয়ু কেনেকৈ স্থিৰ হ’ল। মহেশ্বৰৰ প্ৰসাদে—বিল্বপাত্ৰেৰে কৰা মোৰ অৰ্চনাৰ ফলত—সেয়া লাভ কৰিলোঁ। কিন্তু পেঁচা-ভাব মই মহাত্মা ভৃগুৰ শাপৰ পৰা পাইলোঁ।

Verse 140

अहमासं पुरा विप्रः सर्वविद्यासु पारगः । चमत्कारपुरे श्रेष्ठे नाम्ना ख्यातस्तु घंटकः । ब्रह्मचारी दमोपेतो हरपूजार्चने रतः

পূৰ্বতে মই এজন বিপ্ৰ (ব্ৰাহ্মণ) আছিলোঁ, সকলো বিদ্যাত পাৰদৰ্শী। চমৎকাৰপুৰ নামৰ শ্ৰেষ্ঠ নগৰত মই ঘণ্টক নামে খ্যাত আছিলোঁ। মই ব্ৰহ্মচাৰী, দম-সংযমেৰে যুক্ত, আৰু হৰ (শিৱ)ৰ পূজা-অৰ্চনত সদা ৰত আছিলোঁ।

Verse 141

अखंडितैर्बिल्वपत्रैरग्रजातैस्त्रिपत्रकैः । त्रिकालं पूजितः शंभुर्लक्षमात्रैः सदा मया

অখণ্ড বিল্বপাত—নৱ অঙ্কুৰিত ত্ৰিপত্ৰসহ—মই সদায় ত্ৰিকাল শম্ভুক পূজা কৰিলোঁ, লক্ষ লক্ষ পাত অৰ্ঘ্যৰূপে অৰ্পণ কৰি।

Verse 142

ततो वर्षसह्स्रांते तुष्टो मे भगवान्हरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा मेघगंभीरया गिरा

তাৰ পাছত সহস্ৰ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাত, মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট ভগৱান হৰ দৰ্শন দিলে আৰু মেঘগম্ভীৰ বাণীৰে ক’লে।

Verse 143

अहं तुष्टोऽस्मि ते वत्स वरं वरय सुव्रत । अखंडितैर्बिल्वपत्रैस्त्रिकाले यत्त्वयार्चितः

“ৱৎস, মই তোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট; হে সুব্ৰত, বৰ বাছি ল। কিয়নো তই অখণ্ড ত্ৰিপত্ৰ বিল্বপাতৰে ত্ৰিকাল মোৰ আৰ্চনা কৰিছ।”

Verse 144

बिल्वस्य प्रसवाग्रेण त्रिपत्रेण प्रजायते । एकेनापि यथातुष्टिस्तथान्येषां न कोटिभिः

বিল্বৰ কোমল অঙ্কুৰৰ পৰা ত্ৰিপত্ৰ পাত জন্মে; তেনে এটা পাতেই শিৱ সন্তুষ্ট হয়—অন্য নিবেদনৰ কোটি দিয়েও তেনে তুষ্টি নাহে।

Verse 145

पुष्पाणामपि भद्रं ते सुगंधानामपि ध्रुवम् । सखे मया प्रणम्योच्चैः स प्रोक्तः शशिशेखरः

ফুলৰ মাজতো তোৰেই মঙ্গলময়তা শ্ৰেষ্ঠ, সুগন্ধি নিবেদনৰ মাজতো তোৰেই নিশ্চিতভাবে উত্তম। হে সখা, মই গভীৰ প্ৰণাম কৰি চন্দ্ৰশেখৰ শিৱক এইদৰে ঘোষণা কৰিলোঁ।

Verse 146

यदि तुष्टोसि मे देव यदि देयो वरो मम । तन्मां कुरु जगन्नाथ जरामरणवर्जितम्

হে দেৱ! যদি তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হোৱা, যদি মোক বৰ দিয়া হয়, তেন্তে হে জগন্নাথ, মোক জৰা আৰু মৃত্যুৰ পৰা মুক্ত কৰা।

Verse 147

स तथेति प्रतिज्ञाय महादेवो महेश्वरः । कैलासं प्रति देवेशः क्षणाच्चादर्शनं गतः

মহাদেৱ মহেশ্বৰ “তথাই হওক” বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰিলে; দেৱেশ্বৰ কৈলাসৰ ফালে মুখ কৰিলে আৰু ক্ষণতে দৃষ্টিৰ পৰা অদৃশ্য হ’ল।

Verse 148

ततोहं परितुष्टोथ वरं प्राप्य महेश्वरात् । कृतकृत्यमिवात्मानं चिंतयामि प्रहर्षितः

তাৰ পাছত মইও সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট হ’লোঁ; মহেশ্বৰৰ পৰা বৰ লাভ কৰি, আনন্দেৰে নিজকে কৃতকৃত্য—জীৱনৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ—বুলি ভাবিলোঁ।

Verse 149

एतस्मिन्नेव काले तु भार्गवो मुनिसत्तमः । कुशलः सर्वशास्त्रेषु वेदवेदांग पारगः

ঠিক সেই সময়তে ভাৰ্গৱ মুনিসত্তম তাত আছিল—সকলো শাস্ত্ৰত কুশল, আৰু বেদ-বেদাঙ্গত সম্পূৰ্ণ পাৰদৰ্শী।

Verse 150

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी नाम्ना ख्याता सुदर्शना । प्राणेभ्योऽपि प्रिया तस्य गालवस्य मुनेः सुता

তেওঁৰ পত্নী আছিল এগৰাকী সাধ্বী, নাম সুদৰ্শনা, যি খ্যাত; প্ৰাণতকৈও অধিক প্ৰিয় আছিল তেওঁলৈ—গালৱ মুনিৰ কন্যা।

Verse 151

तस्य कन्या समभवद्रूपेणाप्रतिमा भुवि । सा मया सहसा दृष्टा क्रीडमाना यथेच्छया

তেওঁৰ এগৰাকী কন্যা জন্মিল, পৃথিৱীত ৰূপে অতুলনীয়। মই হঠাতে তাইক নিজৰ ইচ্ছামতে খেলি থকা দেখিলোঁ।

Verse 152

मध्यक्षामा सुकेशी च बिंबोष्ठी दीर्घलोचना । तामहं वीक्षयित्वा तु कामदेववशं गतः

তাইৰ কঁকাল সৰু, কেশ সুন্দৰ; ওঁঠ বিম্বফলৰ দৰে, আৰু চকু দীঘল। তাইক দেখা মাত্ৰেই মই কামদেৱৰ বশত পৰিলোঁ।

Verse 153

ततः पृष्टा मया कस्य कन्येयं चारुलोचना । विभक्तसर्वावयवा देवकन्येव राजते

তাৰ পাছত মই সুধিলোঁ, “হে সুশোভিত নয়না কন্যা, এই কন্যা কাৰ?” অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ সুসম ভাগে বিভক্ত; তাই দেৱকন্যাৰ দৰে দীপ্তিময়।

Verse 154

सखीभिः कीर्तिता मह्यं भार्गवस्य मुनेः सुता । एषा चाद्यापि कन्यात्वे वर्तते चारुहासिनी

তাইৰ সখীসকলে মোক ক’লে, “ই ভাৰ্গৱ মুনিৰ কন্যা। ই এতিয়াও কন্যাত্বতে আছে,”—মধুৰ, মনোহৰ হাঁহিযুক্তা।

Verse 155

ततोऽहं भार्गवं गत्वा विनयेन समन्वितः । ययाचे कन्यकां ता च कृतांजलिपुटः स्थितः

তেতিয়া মই বিনয়সমন্বিত হৈ ভাৰ্গৱৰ ওচৰলৈ গ’লোঁ। কৃতাঞ্জলি হৈ থিয় দি, সেই কন্যাক প্ৰাৰ্থনা কৰিলোঁ।

Verse 156

सवर्णं मां परिज्ञाय सोऽपि भार्गवनंदनः । दत्तवांस्तां महाभाग विरूपस्यापि कन्यकाम्

মোক সমান বৰ্ণ-মৰ্যাদাৰ বুলি চিনিও, ভাৰ্গৱ-নন্দনে, হে মহাভাগ, বিৰূপকো সেই কন্যাক দান কৰিলে।

Verse 158

सुलज्जा साऽतिदुःखार्ता पश्यांब जनकेन च । विरूपाय प्रदत्तास्मि नाहं जीवितुमुत्सहे

সেই কন্যা লাজত নত হৈ অতি দুঃখে ব্যাকুল হৈ ক’লে, “চোৱা মা! মোৰ নিজৰ পিতাই মোক বিৰূপলৈ দিছে; মই আৰু জীয়াই থাকিব নোখোজোঁ।”

Verse 159

विषं वा भक्षयिष्यामि प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा निषिद्धः स द्विजस्तया

“মই বিষ খাবোঁ, নতুবা অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিম।” তাইৰ কথা শুনি সেই দ্বিজক তাইৰ আপত্তিয়ে নিবাৰণ কৰিলে।

Verse 160

कस्मान्नाथ प्रदत्तासौ विरूपाय त्वया विभो । कन्यकेयं सुरूपाढ्या सर्वलक्षणसंयुता

“হে নাথ, হে বিভো! তুমি কিয় তাইক বিৰূপলৈ দান কৰিলা? এই কন্যা সুন্দৰ ৰূপে সমৃদ্ধ, সকলো শুভ লক্ষণে যুক্ত।”

Verse 161

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं भार्गवो मुनिसत्तमः । ततस्तां गर्हयित्वासौ धिङ्नारी पुरुषायते

এই কথা শুনি মুনিশ্ৰেষ্ঠ ভাৰ্গৱে তাইক তিৰস্কাৰ কৰি ক’লে, “ধিক্! যি নাৰী এনেদৰে তৰ্ক কৰে, সি পুৰুষৰ দৰে আচৰণ কৰে।”

Verse 162

अनेन प्रार्थिता कन्या मया चास्मै प्रदीयते । तत्किं निषेधयसि मां दीयमानां सुतामिमाम्

এই মানুহজনে কন্যাক বিচাৰিছিল, আৰু মই মোৰ জীয়ৰীক তেওঁক দান কৰিছো। তেনেহলে, দান কৰিবলৈ লোৱা এই কন্যাক দিবলৈ তুমি মোক কিয় বাধা দিছা?

Verse 163

इत्युक्त्वा स प्रसुष्वाप पत्न्याथ कन्यया समम्

এইদৰে কৈ তেওঁ পত্নী আৰু কন্যাৰ সৈতে টোপনি গ’ল।

Verse 164

ततोऽर्द्धरात्रे चागत्य मया सुप्ता च भार्गवी । हृत्वा स्वभवने नीता निशि सुप्ते जने तदा

তাৰ পাছত মাজনিশা মই আহিলোঁ; ভাৰ্গৱী টোপনি গৈ আছিল। ৰাতি মানুহবোৰ শুই থাকোঁতে মই তাইক হৰণ কৰি নিজৰ ভৱনলৈ লৈ গ’লোঁ।

Verse 165

नियुक्ता कामधर्मेण ह्यनिच्छंती बलान्मया । विप्रः प्रातर्जजागार पिता तस्यास्ततः परम्

যদিও তাই অনিচ্ছুক আছিল, মই বলপূৰ্বকভাৱে তাইক কাম কাৰ্যত লিপ্ত কৰালোঁ। তাৰ পাছত, ৰাতিপুৱা তাইৰ পিতৃ ব্ৰাহ্মণ সাৰ পালে।

Verse 166

क्वासौ सा दुहिता केन हृता नष्टा मदीयिका । अथासौ वीक्षितुं बाह्ये बभ्राम स्ववनांतिकम्

'মোৰ সেই জীয়ৰী ক’ত? তাইক কোনে হৰণ কৰিলে, মোৰ পৰা কোনে কাঢ়ি নিলে?' তাৰ পাছত তেওঁ বিচাৰিবলৈ বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল আৰু নিজৰ তপোবনৰ ওচৰে-পাজৰে ভ্ৰমি ফুৰিলে।

Verse 167

पदसंहतिमार्गेण मुनिभिर्बहुभिर्वृतः । तेन दृष्टाऽथ सा कन्या कृतकौतुकमंगला

পদচিহ্নে ভৰা সুপথে, বহু মুনিৰে বেষ্টিত হৈ, তেতিয়া তেওঁ সেই কন্যাক দেখিলে—যি মঙ্গলসূত্ৰ আৰু বিবাহ-মঙ্গল আচাৰে সুসজ্জিতা আছিল।

Verse 168

रुदंती सस्वनं तत्र लज्जमाना ह्यधोमुखी । ततः कोपपरीतात्मा मां प्रोवाच स भार्गवः

তাত তেওঁ উচ্চস্বৰে কান্দি আছিল, লাজত অধোমুখী। তাৰ পাছত ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হৃদয়ৰ সেই ভাৰ্গৱে মোক ক’লে।

Verse 169

निशाचरस्य धर्मेण यस्मादूढा सुता मम । निशाचरो भवानस्तु कर्मणानेन सांप्रतम्

‘যিহেতু তুমি নিশাচৰৰ ধৰ্মে মোৰ কন্যাক লৈ গৈছা, সেয়ে এই কৰ্মৰ ফলত—এতিয়াই—তুমিও নিশাচৰ হৈ পৰা।’

Verse 170

घंटक उवाच । निर्दोषं मां द्विजश्रेष्ठ कस्मात्त्वं शपसि द्रुतम् । त्वयैषा मे स्वयं दत्ता तेन रात्रौ हृता मया

ঘণ্টকে ক’লে: ‘হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, মই নিৰ্দোষ; তুমি কিয় তড়িঘড়ি মোক শাপ দিছা? তুমি নিজেই এই কন্যাক মোক দিছিলা; সেয়ে মই ৰাতিতে তাক লৈ গৈছিলোঁ।’

Verse 171

यो दत्वा कन्यकां पूर्वं पश्चाद्यच्छेन्न दुर्मतिः । स याति नरकं घोरं यावदाभूतसंप्लवम्

যি প্ৰথমে কন্যা দান কৰি পাছত পুনৰ ঘূৰাই ল’ব খোজে—সেই দুষ্টমতি মানুহে ভয়ংকৰ নৰকলৈ যায়, যেতিয়ালৈকে ভূত-সম্প্লৱ (সৃষ্টিলয়) নাহে।

Verse 172

अथासौ चिंतयामास सत्यमेतेन जल्पितम् । पश्चात्तापसमोपेतो वाक्यमेतदुवाच ह

তেতিয়া তেওঁ মনতে চিন্তা কৰিলে—‘ইয়াৰ কোৱা কথাই সত্য।’ অনুতাপে পৰিপূৰ্ণ হৈ তেওঁ এই বাক্য ক’লে।

Verse 173

सत्यमेतत्त्वया प्रोक्तं न मे वचनमन्यथा । उलूकरूपसंयुक्तो भविष्यसि न संशयः

“তুমি যি কৈছা সেয়া নিশ্চয় সত্য; মোৰ বাক্য অন্যথা নহ’ব। সন্দেহ নকৰিবা, তুমি উলুকৰূপে যুক্ত হ’বাই।”

Verse 174

उत्पत्स्यते यदा चात्र भर्तृयज्ञो महामुनिः । तस्योपदेशमासाद्य भूयः प्राप्स्यसि स्वां तनुम्

“আৰু যেতিয়া ইয়াত মহামুনি ভর্তৃযজ্ঞ জন্ম ল’ব, তেতিয়া তেওঁৰ উপদেশ লাভ কৰি তুমি পুনৰ নিজৰ দেহ প্ৰাপ্ত কৰিবা।”

Verse 175

ततः कौशिकरूपं तु पश्याम्यात्मानमेव च । तथापि न स्मृतिर्नष्टा मम या पूर्वसंभवा

“তাৰ পাছত মই নিজকে কৌশিকৰূপে দেখিলোঁ। তথাপি মোৰ পূৰ্বজন্মজাত স্মৃতি নষ্ট নহ’ল।”

Verse 176

अथ या तत्सुता चोढा मया तस्मिन्गिरौ तदा । सापि मां संनिरीक्ष्याथ तद्रूपं दुःखसंयुता । प्रविष्टा हव्यवाहं सा विधवात्वमनिच्छती

“তাৰ পাছত সেই মানুহজনৰ জীয়েক—যাক মই তেতিয়া সেই পৰ্বতত বিয়া কৰিছিলোঁ—সেয়েও মোক পাছত সেই (পৰিবর্তিত) ৰূপত দেখি দুখেৰে ভৰি পৰিল। বিধৱাত্ব মানি ল’বলৈ অনিচ্ছুক হৈ সেয়ে অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিলে।”

Verse 177

एवं मे कौशिकत्वं हि संजातं तु महाद्युते । भार्गवस्य तु शापेन कन्यार्थे यत्तवोदितम्

এইদৰে, হে মহাতেজস্বী, মোৰ কৌশিকত্ব অৱস্থা জন্মিল—ভাৰ্গৱৰ শাপৰ ফলত—যেনেকৈ কন্যাৰ বিষয়ত তুমি কৈছিলা।

Verse 178

अखंडबिल्वपत्रेण पूजितो यन्महेश्वरः । चिरायुस्तेनसंजातं सत्यमेतन्मयोदितम्

অখণ্ড বিল্বপাত্ৰেৰে যেতিয়া মহেশ্বৰ পূজিত হৈছিল, তেতিয়াই তাৰ ফলত দীঘলীয়া আয়ু লাভ হ’ল। এইটো সত্য—মই এইদৰে ঘোষণা কৰোঁ।

Verse 179

सत्यं कथय यत्कृत्यं गृहायातस्य किं तव । प्रकरोमि महाभाग यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

সত্য কোৱা, ঘৰলৈ উভতি অহাৰ পাছত তোমাৰ কি কৰ্তব্য আছে? হে মহাভাগ, যদিও সেয়া অতি দুৰ্লভ হয়, মই তাক সম্পন্ন কৰিম।

Verse 180

इन्द्रद्युम्न उवाच । इन्द्रद्युम्नस्य ज्ञानाय प्राप्तोऽहं यत्तवांतिकम् । नाडीजंघेन चानीतो मरणे कृतनिश्चयः

ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ক’লে: ইন্দ্ৰদ্যুম্নক চিনিবৰ সত্য জ্ঞান লাভৰ বাবে মই তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ। নাডীজঙ্ঘে মোক আনিছে, মৃত্যুৰ সংকল্প কৰি।

Verse 181

यदि नो ज्ञास्यति भवांस्तं कीर्त्या च कुलेन च । प्रविशामि ततो नूनं प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

যদি তুমি তেওঁৰ কীৰ্তি আৰু কুলৰ দ্বাৰা তাক চিনিব নোৱাৰা, তেন্তে নিশ্চয় মই জ্বলি উঠা অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিম।

Verse 182

नो चेत्कीर्तय मे कञ्चिदन्यं तु चिरजीविनम् । पृच्छामि तेन तं गत्वा येन वेत्ति न वा च सः

নচেৎ মোক আন কোনো চিৰঞ্জীৱীৰ কথা কোৱা। মই তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈ সুধিম—তেওঁ তাক জানে নে নাজানে।

Verse 183

बक उवाच । युक्तमुक्तमनेनाद्य तत्कुरुष्व वदास्य भोः । यदि जानासि कंचित्वमात्मनश्चिरजीविनम्

বক ক’লে: “আজি তেওঁ যি কৈছে সেয়া নিশ্চয়েই যথোচিত। সেয়ে তেনেকৈ কৰা আৰু কোৱা, হে মহাশয়—যদি তুমি এই পৃথিৱীত নিজৰ হিতৰ বাবে কোনো চিৰঞ্জীৱীক জানা।”

Verse 184

नो चेदहमपि क्षिप्रं प्रविशामि हुताशनम् । मार्कंडेनापि सहितः सांप्रतं तव पश्यतः

নচেৎ মইও তৎক্ষণাৎ অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিম—মাৰ্কণ্ডেয়সহ—এই মুহূৰ্ততে, তোমাৰ চকুৰ সন্মুখতে।

Verse 185

एवम् ज्ञात्वा महाभाग चिन्तयस्व चिरंतनम् । कंचिद्भूमितलेऽन्यत्र यतस्त्वं चिरजीवधृक्

এই কথা জানি, হে মহাভাগ, দীৰ্ঘকালৰ বাবে বিচাৰ কৰা। পৃথিৱীৰ আন ঠাইত কোনো এজনক বিচাৰি লোৱা—কাৰণ তুমি চিৰজীৱন ধাৰণ কৰোঁতা।

Verse 186

आशया परया प्राप्तस्तवाहं किल मंदिरे । पुमानेष विशेषेण मार्कंडेयः प्रियो मम

সৰ্বোচ্চ আশাৰে মই তোমাৰ গৃহ-মন্দিৰলৈ আহিছোঁ। এই পুৰুষ—বিশেষকৈ মাৰ্কণ্ডেয়—মোৰ অতি প্ৰিয়।

Verse 187

संत्यत्र पर्वतश्रेष्ठाः शतशोऽथ सहस्रशः । येषु सन्ति महाभागास्तापसाश्चिरजीविनः । नान्यथा जीवितं चास्य कथंचित्संभविष्यति

ইয়াত শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত শত শত আৰু সহস্ৰ সহস্ৰ আছে, য’ত মহাভাগ্যবান চিৰজীৱী তপস্বীসকল বাস কৰে। নতুবা তেওঁৰ জীৱন কোনোপধ্যেই ৰক্ষা হ’ব নোৱাৰে।

Verse 188

इंद्रद्युम्नस्य राजर्षेर्हितं परमकं भवेत् । तथावयोर्द्वयोश्चापि तस्माच्चिंतय सत्वरम्

ৰাজৰ্ষি ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ বাবে ই পৰম কল্যাণকাৰী হ’ব, আৰু আমাৰ দুয়োৰ বাবেও তেনেকৈ। সেয়ে তৎক্ষণাৎ চিন্তা কৰি শীঘ্ৰে সিদ্ধান্ত লোৱা।

Verse 189

तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा मरणार्थं महीपतेः । स उलूकः कृपां गत्वा ततो वचनमब्रवीत्

ৰাজাৰ সেই সিদ্ধান্ত—মৰণৰ অভিপ্ৰায়—জানি, উলূক নামৰ পেঁচাই কৰুণাত প্ৰবৃত্ত হৈ তেতিয়া এই বাক্য ক’লে।

Verse 190

यद्येवं तु महाभाग मर्तुकामोऽसि सांप्रतम् । तदागच्छ मया सार्धं गन्धमादनपर्वतम्

যদি সেয়াই হয়, হে মহাভাগ্যবান, আৰু তুমি এতিয়া সঁচাকৈ মৰণ ইচ্ছা কৰিছা, তেন্তে মোৰ সৈতে গন্ধমাদন পৰ্বতলৈ আহা।

Verse 191

तत्र संतिष्ठते गृध्रः स च मे परमः सुहृत् । चिरंतनस्तथा सम्यक्स ते ज्ञास्यति तं नृपम् । कथयिष्यत्यसंदिग्धं मम वाक्यादसंशयम्

তাত এটা গৃধ্ৰ থাকে; সি মোৰ পৰম সুহৃদ—চিৰন্তন আৰু বিচক্ষণ। সি সেই নৃপক ঠিকমতে চিনিব, আৰু মোৰ বাক্য অনুসৰি নিঃসন্দেহে বিষয়টো ক’ব, কোনো সংশয় নাথাকিব।

Verse 192

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा मार्कंडेयादिभिस्त्रिभिः । प्रोक्तः सर्वैर्महाभाग मा त्वं प्रविश पावकम्

তাঁৰ বাক্য শুনি মাৰ্কণ্ডেয় আদি তিনিজনে আৰু আন সকলোয়ে মিলি সেই মহাভাগক ক’লে— “তুমি অগ্নিত প্ৰৱেশ নকৰিবা।”

Verse 193

वयं यास्यामहे सर्वे त्वया सार्धं च तत्र हि । कदाचित्सोऽपि जानाति इंद्रद्युम्नं महीपतिम्

“আমি সকলোৱে তোমাৰ সৈতে একেলগে তাত যাম; হয়তো সিও পৃথিৱীৰ অধিপতি ইন্দ্ৰদ্যুম্ন ৰজাক চিনি পায়।”

Verse 194

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा आशया परया युतः । स राजा सह तैः सर्वैः प्रययौ गंधमादनम्

তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি, পৰম আশাৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ সেই ৰজাই সকলোৰে সৈতে গন্ধমাদনৰ দিশে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 195

गृध्रराजोऽपि तान्दृष्ट्वा सर्वानेव कृतांजलिः । उलूकं पुरतो दृष्ट्वा प्रहृष्टः सन्मुखो ययौ

গৃধ্ৰৰাজেও তেওঁলোক সকলোকে দেখি হাত জোৰ কৰি নমস্কাৰ কৰিলে। আগত উলূকক দেখি সি আনন্দিত হৈ সন্মুখলৈ আগবাঢ়ি আহিল।

Verse 196

ततोऽब्रवीत्प्रहृष्टात्मा स्वागतं ते द्विजोत्तम । चिरकालात्प्रदृष्टोऽसि क एतेऽन्येऽत्र ये स्थिताः

তাৰ পাছত আনন্দিতচিত্তে সি ক’লে— “স্বাগতম, হে দ্বিজোত্তম! বহুদিনৰ পাছত তোমাক পুনৰ দেখা পালোঁ। ইয়াত থিয় হৈ থকা এই আনসকল কোন?”

Verse 197

उलूक उवाच । एष मे परमं मित्रं नाडीजंघो बकः स्मृतः । एतस्यापि तु मार्कण्डः संस्थितः परमः सुहृत्

উলূকে ক’লে: এইজন মোৰ পৰম মিত্ৰ, নাড়ীজঙ্ঘ নামে বক। আৰু ইয়াৰ বাবেও মাৰ্কণ্ডেয় পৰম সুহৃদ, অতি অন্তৰঙ্গ হিতৈষী হৈ স্থিত আছে।

Verse 198

असौ त्रैलोक्यविख्यातः सप्तकल्पस्मरो भुवि । एतस्यापि सुहृत्कश्चिन्नैनं जानामि सत्वरम्

সেইজন ত্ৰিলোকজুৰি প্ৰখ্যাত, পৃথিৱীত সাত কল্প ধৰি স্মৰণীয়। কিন্তু তেওঁৰ নিজস্ব সুহৃদ কোন—সেয়া মই তৎক্ষণাৎ নাজানো।

Verse 199

म्रियमाणो मया ह्येष समानी तस्तवांतिकम् । अयं जीवति विज्ञात इंद्रद्युम्ने नरेश्वरे । नो चेत्प्रविशति क्षिप्रं प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

মৰিবলৈ ধৰা অৱস্থাত মই ইয়াক তোমাৰ ওচৰলৈ আনিছিলোঁ। নিৰ্ণীত হৈছে যে ই তেতিয়ালৈকে জীয়াই থাকে যেতিয়ালৈকে নৰেশ ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ নাম জনা থাকে; নচেৎ ই শীঘ্ৰে প্ৰজ্বলিত হব্যবাহন অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিব।

Verse 200

स त्वं जानासि चेद्ब्रूहि इन्द्रद्युम्नं महीपतिम् । चिरंतनो मयापि त्वं तेन प्रष्टुं समागतः

সেয়ে যদি তুমি জানা, তেন্তে কোৱা—মহীপতি ৰজা ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ কথা। তুমি চিৰন্তন; আৰু মইও তেওঁৰ বিষয়ে সুধিবলৈ তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ।

Verse 201

गृध्र उवाच । इन्द्रद्युम्नेति विख्यातं राजानं न स्मराम्यहम् । न दृष्टो न श्रुतश्चापि इन्द्रद्युम्नो महीपतिः

গৃধ্ৰে ক’লে: ‘ইন্দ্ৰদ্যুম্ন’ নামে বিখ্যাত কোনো ৰজাক মই নুস্মৰোঁ। মহীপতি ইন্দ্ৰদ্যুম্নক মই নেদেখিলোঁ, নুশুনিলোঁও।

Verse 202

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सोऽपि राजा सुदुर्मनाः । मनसा चिन्तयामास मरणे कृतनिश्चयः

তেওঁৰ বাক্য শুনি সেই ৰজাও অতি বিষণ্ণ হ’ল; মনতে মৃত্যুৰ সংকল্প কৰি গভীৰ চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 203

ततस्तु कौतुकाविष्टस्तं पप्रच्छ द्विजोत्तमम् । कर्मणा केन संप्राप्तमायुष्यं चेदृशं वद

তাৰ পাছত কৌতূহলে আৱিষ্ট হৈ তেওঁ সেই শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজক সুধিলে: “কোন কৰ্মে তুমিও এনে আয়ুস লাভ কৰিলা? কোৱা।”

Verse 204

ततः संभावयिष्यामि श्रुत्वा तेऽहं विभावसुम्

“তাৰ পাছত তোমাৰ পৰা শুনি মই বিভাৱসুক যথোচিত সন্মান আৰু আদৰ জনাম।”