Adhyaya 213

Verse 1

सूत उवाच । रत्नादित्यस्य माहात्म्यमेतद्वः परिकीर्तितम् । सर्वकुष्ठहरं यच्च सर्वपातकनाशनम् । भूयस्तथैव माहात्म्यं महद्वै श्रूयतां रवेः

সূত ক’লে: “ৰত্নাদিত্যৰ মাহাত্ম্য তোমালোকক কীৰ্তন কৰা হ’ল—ই সকলো প্ৰকাৰ কুষ্ঠ নাশ কৰে আৰু সকলো মহাপাতক ধ্বংস কৰে। এতিয়া পুনৰ ৰৱি (সূৰ্য)ৰ মহৎ মাহাত্ম্য শুনা।”

Verse 2

तेन चाराधितः सूर्यस्तत्रस्थेन द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তমসকল, তাত বাস কৰা সেই জনে সূৰ্যদেৱক বিধিপূৰ্বক আৰাধনা কৰিলে।

Verse 3

पूर्वदक्षिणदिग्भागे समासाद्य ततः परम् । रक्त चन्दनजां कृत्वा प्रतिमां भावितात्मना

তাৰ পাছত তেওঁ দক্ষিণ-পূৰ্ব দিশত গৈ, মন একাগ্ৰ কৰি, ৰক্তচন্দনৰ পবিত্ৰ প্ৰতিমা নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 4

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य दिवाकरः । वरदोऽस्मीति तं प्राह दृष्टिगोचरमागतः

তাৰ পাছত হাজাৰ বছৰৰ অন্তত, দিবাকৰ তেওঁৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হৈ দৃষ্টিগোচৰ হৈ ক’লে, “মই বৰদান দিওঁ।”

Verse 5

ब्राह्मण उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव कुष्ठव्याधिं हर प्रभो । नान्येन कारणं मेऽस्ति राज्येनापि त्रिविष्टपे

ব্ৰাহ্মণে ক’লে: “হে দেৱ, হে প্ৰভু! যদি তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হোৱা, তেন্তে মোৰ কুষ্ঠৰোগ দূৰ কৰা। মোৰ আন কোনো কামনা নাই—স্বৰ্গৰ ৰাজ্যও নহয়।”

Verse 6

श्रीभगवानुवाच । सप्तम्यां सूर्यवारेण कुरु विप्र प्रदक्षिणाम् । शतमष्टोत्तरं यावत्स्नात्वा पुण्यह्रदे शुभे । फलहस्तः पृथक्त्वेन ततः कुष्ठेन मुच्यसे

শ্ৰীভগৱানে ক’লে: “হে বিপ্ৰ! সপ্তমী তিথিত, সূৰ্যবাৰে প্ৰদক্ষিণা কৰা। তাৰ পাছত শুভ পুণ্যহ্ৰদত স্নান কৰি, হাতে ফল ধৰি পৃথক অৰ্পণৰূপে একশ আঠ সম্পূৰ্ণ কৰা; তেতিয়া তুমি কুষ্ঠৰোগৰ পৰা মুক্ত হ’বা।”

Verse 7

अन्योऽत्र गां गतो योऽपि व्रतमेतत्करिष्यति । सर्वरोगविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति

“ইয়ালৈ যি কোনোবাই আহি এই ব্ৰত পালন কৰিব, সি সকলো ৰোগৰ পৰা মুক্ত হৈ মোৰ লোকলৈ গমন কৰিব।”

Verse 8

श्रीसूर्य उवाच । तच्छ्रुत्वा स तथा चक्रे ब्राह्मणः श्रद्धयाऽन्वितः । विमुक्तश्च तदा कुष्ठाद्दिव्यदेहमवाप्तवान्

শ্ৰী সূৰ্যই ক’লে: “সেয়া শুনি ব্ৰাহ্মণে শ্ৰদ্ধাৰে সৈতে তেনেদৰেই কৰিলে। তেতিয়া সি কুষ্ঠৰোগৰ পৰা মুক্ত হৈ দিব্য দেহ লাভ কৰিলে।”

Verse 9

अथ भूयोऽपि तं प्राह नीरोगं भगवान्रविः । किं ते प्रियं करोम्यन्यद्वद ब्राह्मणसत्तम

তাৰ পাছত ভগৱান ৰবিয়ে, যি তেতিয়া নীৰোগ, তাক পুনৰ ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণসত্তম! কোৱা, তোমাৰ প্ৰিয় আন কোন বৰ মই দিম?”

Verse 10

सोऽब्रवीत्सर्वदैवात्र स्थातव्यं भगवन्विभो

তেওঁ ক’লে: “হে ভগৱান, হে সর্বশক্তিমান বিভো—আপুনি ইয়াত চিৰকাল অৱস্থিত থাকক।”

Verse 11

श्रीभगवानुवाच । अतः परं ममावासः स्थानेऽत्र च भविष्यति । नाम्ना कुहरवासाख्या संज्ञा मम भविष्यति

শ্ৰী ভগৱানে ক’লে: “এতিয়াৰ পৰা মোৰ নিবাস নিশ্চয় এই স্থানতেই হ’ব। আৰু নামৰূপে ইয়াত মোৰ সংজ্ঞা ‘কুহৰৱাস’ হ’ব।”

Verse 12

कस्यचित्त्वथ कालस्य विष्णुपुत्रो बभूव ह । सांबोनाम सुरूपाढ्यो जांबवत्यां द्विजोत्तमाः

তাৰ পাছত কিছুকাল পৰে বিষ্ণুৰ এক পুত্ৰ জন্মিল। তেওঁৰ নাম সাঁব; তেওঁ মহাসৌন্দৰ্য্যে ভূষিত—জাম্বৱতীৰ গৰ্ভত জন্মিল, হে দ্বিজোত্তমসকল।

Verse 13

अथ तं राजमार्गेण गच्छंतं यदुसत्तमम्

তাৰ পাছত লোকসকলে যদুবংশৰ শ্ৰেষ্ঠজনক ৰাজপথেৰে আগবাঢ়ি যোৱা দেখিলে।

Verse 14

पुरनार्योऽपि संतुष्टा वीक्षांचक्रुः सुकौतुकात् । गृहकार्याणि संत्यज्य समारूढा गवाक्षकान्

নগৰৰ নাৰীসকলেও আনন্দিত হৈ, কৌতূহলেৰে চাবলৈ ধৰিলে। গৃহকৰ্ম ত্যাগ কৰি, তেওঁলোকে গৱাক্ষত উঠিল।

Verse 15

तस्य कामात्मदेहस्य दर्शनार्थं समुत्सुकाः । काश्चिदर्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः

তাঁৰ কাম-মোহন দেহৰ দৰ্শন পাবলৈ উত্সুক হৈ, কিছুমান নাৰী তাড়াহুড়াত অংগ আধা-লেপিত অৱস্থাত আহিল, আৰু কিছুমান কেৱল এটা চকুত কাজল দি আহিল।

Verse 16

अर्धसंयमितैः केशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः । एकस्मिंश्चरणे काश्चिन्नियोज्योपानहं द्रुताः

কিছুমান নাৰীৰ চুলি তাড়াহুড়াত আধা-বন্ধা থাকিল, কিছুমান আন নাৰীয়ে নিজৰ শিশুসন্তান এৰি থৈ আহিল; আৰু কিছুমানেই এটা পাৱত জোতা পিন্ধি তৎক্ষণাৎ দৌৰি ওলাই গ’ল।

Verse 17

पादुकां च द्वितीये तु पर्यधावन्नितंबिनीः । व्रजंतीषु तथान्यासु वनितासु गवाक्षकान्

আৰু দ্বিতীয় পাৱত পাদুকা পিন্ধি সেই নিতম্বিনীসকলে দৌৰি ফুৰিল; আন নাৰীসকল তাড়াতাড়ি আগবাঢ়োতে গৱাক্ষ অৰ্থাৎ খিৰিকীৰ ফালে দৌৰি গ’ল।

Verse 18

व्याक्रोशंति क्रुधाविष्टाः शिशवो गुरवस्तथा । नीवीबन्धनविश्लेषसमाकुलितचेतसः

ক্ৰোধে আৱিষ্ট শিশুসকলে চিঞৰি উঠিল, আৰু বয়োজ্যেষ্ঠসকলেও; কঁকালবন্ধ ঢিলা হৈ যোৱা আৰু বিশৃঙ্খলতাৰ বাবে তেওঁলোকৰ মন ব্যাকুল হৈ পৰিল।

Verse 19

ययुरेवापराः स्वेषु गवाक्षेषु वरांगनाः । स चकर्ष तदा तासां पतितैर्नेत्ररश्मिभिः

আন আন শ্ৰেষ্ঠা নাৰীসকল নিজৰ নিজৰ গৱাক্ষ অৰ্থাৎ খিৰিকীৰ ওচৰলৈ গ’ল; আৰু সেই সময়ত তেওঁলোকৰ চকুৰ পৰা পতিত দৃষ্টিৰশ্মিৰে যেন তেওঁ তেওঁলোকক নিজৰ ফালে টানি নিলে।

Verse 20

हृदयानि धरापृष्ठे कामदेवसमो युवा । काचिद्दृष्ट्वैव तद्रूपं तस्य सांबस्य कामिनी

ধৰাৰ পৃষ্ঠত কামদেৱসম এক যুৱক থিয় আছিল; আৰু এক কামাতুৰা নাৰীয়ে সাম্বাৰ সেই ৰূপ-সৌন্দৰ্য মাত্ৰ দৰ্শন কৰিয়েই মোহিত হ’ল।

Verse 21

निश्चला कामतप्तांगी लिखितेव विभाब्यते । काचिदग्निसमान्मुक्त्वा निश्वासान्कामपीडिता

এগৰাকী কামতাপে দগ্ধ দেহধাৰী নাৰী অচল হৈ ৰ’ল, যেন চিত্ৰত আঁকা; আন এগৰাকী কামপীড়িতাই অগ্নিসদৃশ নিশ্বাস উছলাই দিলে।

Verse 22

एकास्तं च समालोक्य रूपयौवनसंयुतम् । गवाक्षात्प्रपतंति स्म निश्चेष्टा धरणीतले

কিছুমানে তেওঁক—ৰূপ আৰু যৌৱনেৰে সমৃদ্ধ—দেখি গৱাক্ষৰ পৰা পৰি গ’ল; ধৰণীতলে অসহায় হৈ নिश्चেষ্ট পৰি ৰ’ল।

Verse 23

अन्याः परस्परालाप प्रकुर्वंति वरस्त्रियः । एका सा कामिनी धन्या यास्य चक्रेवगूहनम्

আন আন বৰস্ত্ৰীয়ে পৰস্পৰে কথোপকথন আৰম্ভ কৰিলে; কিন্তু এগৰাকী ধন্যা কামিনী যেন তেওঁক আলিঙ্গন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 24

निःशेषां रजनीं प्राप्य माघमाससमुद्भवाम् । आस्तां तावत्स्त्रियो याश्च नरा अपि निरर्गलम्

মাঘমাসৰ সেই সম্পূৰ্ণ ৰজনী পাৰ হোৱালৈকে, তেতিয়ালৈকে সেই স্ত্ৰী আৰু নৰসকল—সকলো—নির্বাধে সেই অৱস্থাতেই থাকিল।

Verse 25

जल्पंति चेदृशं सर्वं तस्य रूपेण विस्मिताः । अत्रये वदन्ति सेवाम एनमर्थेन वर्जिताः

তাঁৰ ৰূপ-সৌন্দৰ্য দেখি বিস্মিত হৈ তেওঁলোকে নানা কথা ক’লে। আৰু অত্রি মুনিক ক’লে—“আহা, এইজনৰ সেৱা কৰোঁ,” যদিও কোনো লৌকিক উদ্দেশ্য বা লাভৰ ভাব নাছিল।

Verse 26

वीक्ष्यामो वदनं येन नित्यमेवेंदुसंनिभम् । कर्णाभ्यां वारिता वृद्धिर्नेत्रयोरप्यसंशयम् । नो चेज्जानीमहे नैव कियती सं भविष्यति

“যি মুখ সদায় চন্দ্ৰসম দীপ্ত, সেই মুখ আমি নিত্য চাব। কাণেৰে (সংযমে) কামবৃদ্ধি ৰোধ হয়, আৰু নয়নেও—নিশ্চয়। নতুবা ই কিমান ডাঙৰ হ’ব, আমি একেবাৰে নাজানোঁ।”

Verse 27

एवं संवीक्ष्यमाणस्तु कामिनीभिर्नरैस्तथा । निर्ययौ राजमार्गेण पितृदर्शनलालसः

এইদৰে কামাতুৰ নাৰীসকল আৰু পুৰুষসকলৰ দৃষ্টিৰ মাজতে, পিতৃদৰ্শনৰ লালসাৰে তেওঁ ৰাজপথেৰে বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল।

Verse 28

भगिन्यो मातरो याश्च भ्रातृपत्न्यश्च याः स्थिताः । अवस्थामीदृशीं प्राप्ता ब्राह्मणानामपि स्त्रियः । मातरोऽपि च यास्तस्य भगिन्यश्च विशेषतः

উপস্থিত ভগ্নীসকল, মাতৃসকল আৰু ভ্ৰাতৃ-পত্নীসকল—এমনকি ব্ৰাহ্মণসকলৰ স্ত্ৰীসকলেও—এনে অৱস্থালৈ উপনীত হ’ল। বিশেষকৈ তেওঁৰ নিজৰ মাতৃসকল আৰু ভগ্নীসকল অধিক প্ৰভাৱিত হ’ল।

Verse 29

अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते प्रावृट्काले निशागमे । कृष्णपक्षे तमोभूते अलक्ष्येऽपि गते पुरः

আন এটা দিন আহিল—বৰ্ষাকালত, নিশা নামি অহাৰ সময়ত। কৃষ্ণপক্ষত অন্ধকাৰ ঘনীভূত হ’ল, আৰু আগত থকা নগৰখনো কষ্টেৰে দৃশ্যমান আছিল…

Verse 30

तन्माता नन्दिनीनाम कामदेवशरार्दिता । तत्पत्न्या वेषमाधाय तच्छय्यायामुपस्थिता

তেওঁৰ মাতৃ—নন্দিনী নামে—কামদেৱৰ শৰবিদ্ধ হৈ, তেওঁৰ পত্নীৰ বেশ ধৰি, তেওঁৰ শয্যাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 31

सोऽपि तां दयितां ज्ञात्वा सेवयामास कामिनीम् । रतोपचारैर्विविधैरश्रद्धेयविनिर्मितैः

সিও তাইক নিজৰ প্ৰিয়া বুলি জানি, সেই কামিনীৰ সৈতে প্ৰেমক্ৰীড়াত লিপ্ত হ’ল—বহুবিধ ৰতি-উপচাৰে, আশ্চৰ্যজনকভাৱে ৰচিত।

Verse 32

तया तत्र यदुश्रेष्ठो विकल्पमकरोत्तदा । अंगराजसुता या मे प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

তাত, তাইৰ কাৰণে, যদুশ্ৰেষ্ঠজন তেতিয়া সংশয়ত পৰিল: “অঙ্গৰাজৰ সেই কন্যা, যি মোৰ প্ৰাণতকৈও অধিক প্ৰিয়…”

Verse 33

नैवंविधं रतं वेद अनया यद्विनिर्मितम् । वेश्या अपि न जानंति रतमीदृक्कथञ्चन

এনেধৰণৰ ৰতি কোনেও নাজানে, যি তাই ৰচনা কৰিলে। বেশ্যাও কোনোপধ্যায়ে এনে সুখ নাজানে।

Verse 34

ततो गाढं करे धृत्वा दीपमानीय तत्क्षणात् । यावत्पश्यति सा माता नन्दिनीति च या स्मृता

তাৰ পাছত, হাত গাঢ়কৈ ধৰি, সি তৎক্ষণাৎ এটা দীপ আনিলে—যাতে সেই মাতৃ, যাক নন্দিনী বুলি স্মৰণ কৰা হয়, স্পষ্টকৈ দেখিব পাৰে।

Verse 35

ततश्च गर्हयामास रपे किमिदं कृतम् । गर्हितं सर्वलोकानां नर कार्तिप्रदं तथा

তেতিয়া তাই তেওঁক গৰিহণা কৰি ক’লে— “হে অধম! এইটো কি কৰিলা? এই কৰ্ম সকলো লোকৰ দ্বাৰা নিন্দিত, হে নৰ, আৰু ই তোমাক কুখ্যাতি দান কৰিব।”

Verse 36

सापि लज्जासमोपेता महाभयसमाकुला । प्रणष्टा तत्क्षणादेव भयेन महताऽन्विना

সেয়ো লজ্জাৰে আচ্ছন্ন আৰু মহাভয়ে কঁপিবলৈ ধৰিলে; তৎক্ষণাৎ অতিশয় ভয়ে তাড়িত হৈ অদৃশ্য হৈ গ’ল।

Verse 37

सांबोऽपि प्रलपन्नार्तो निद्रां लेभे न वै द्विजाः । रात्रिशेषमभूत्तस्य तदा वर्षशतोपमम्

হে দ্বিজসকল! আৰ্ত্ত বিলাপ কৰি সাঁবেও নিদ্ৰা নাপালে; আৰু সেই ৰাতিৰ অৱশিষ্ট অংশ তেওঁৰ বাবে যেন শতবৎসৰৰ সমান হ’ল।

Verse 38

अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रोद्गते रविमण्डले । दुःखेन महता युक्तः प्रोत्थितः स हरेः सुतः

তাৰ পাছত ৰাতি পাৰ হৈ সূৰ্যমণ্ডল উদিত হোৱাত, হৰিৰ পুত্ৰ সাঁবা মহাদুঃখেৰে আৱদ্ধ হৈ উঠিল।

Verse 39

आवश्यकमपि त्यक्त्वा कंचिद्ब्राह्मणसत्तमम् । धर्मशास्त्रविधानज्ञं समानीयाथ चाब्रवीत्

নিজৰ নিত্যকৰ্মো একাষাৰে থৈ, ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ বিধান-জ্ঞ এক উত্তম ব্ৰাহ্মণক মাতি আনিলে আৰু তাৰ পাছত ক’লে।

Verse 40

रहस्ये विनयोपेतः कृतांजलिपुटः स्थितः । सांब उवाच । मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा स्वयं स्याद्यदि मोहनम्

গোপনে, বিনয়সহ, কৰজোড়ে থিয় হৈ সাম্ব ক’লে: “যদি মোহ জাগে—মাতৃ, ভগ্নী বা দুহিতাৰ প্ৰতি—তেন্তে কি হ’ব?”

Verse 41

कथं शुद्धिर्भवेत्तस्य परमार्थेन मे वद । धर्मशास्त्राणि संवीक्ष्य सर्वाणि च यथाक्रमम्

“এনে অৱস্থাত শুদ্ধি কেনেকৈ হয়, পৰম সত্যৰে মোক কোৱা; সকলো ধৰ্মশাস্ত্ৰ ক্ৰমে ক্ৰমে পৰীক্ষা কৰি।”

Verse 42

ब्राह्मण उवाच । परनार्याः कृते वत्स प्रायश्चित्तं विनिर्मितम् । धर्म द्रोणेषु सर्वेषु वर्णानां च पृथग्विधम्

ব্ৰাহ্মণে ক’লে: “বৎস, পৰনাৰীৰ বিষয়ে অপৰাধৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত সকলো ধৰ্ম-সংগ্ৰহত বিধান কৰা আছে, আৰু বৰ্ণ অনুসাৰে পৃথক পৃথক ৰূপে।”

Verse 43

आसां च तिसृणां चैव त्रयाणां परिकीर्तितम् । एवमेवं विनिर्दिष्टं प्रायश्चित्तं विशुदये

“আৰু এই তিনিটাৰ বাবেও প্ৰায়শ্চিত্ত কোৱা হৈছে। এইদৰে এইদৰে শুদ্ধিৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছে।”

Verse 44

मात्रा मोहनमासाद्य भगिन्या वाथ यादव । दुहित्रा वा प्रमादाच्च कार्यं संशोधनं बुधैः । शुद्ध्यर्थं तिंगिनीमेकां नान्यज्जानाम्यहं यतः

“হে যাদৱ, যদি মোহবশত—মাতৃৰ সৈতে, বা ভগ্নীৰ সৈতে, বা অসাৱধানতাত দুহিতাৰ সৈতে—কিছু ঘটে, তেন্তে জ্ঞানীসকলে সংশোধনৰ কৰ্ম বিধান কৰে। শুদ্ধিৰ বাবে মই কেৱল এটা উপায় জানো: তিঙ্গিনী; আন একো নাজানো।”

Verse 45

धर्मद्रोणेषु सर्वेषु निर्णयोऽयमुदाहृतः । यो मया तव संदिष्टो नान्योस्ति यदुपुंगव

সকলো ধৰ্ম-সংগ্ৰহত এই সিদ্ধান্তই ঘোষণা কৰা হৈছে; হে যদুশ্ৰেষ্ঠ, মই তোমাক যি প্ৰায়শ্চিত্ত-উপায় নিৰ্দেশ কৰিলোঁ, তাৰ বাহিৰে আন একো নাই।

Verse 46

अन्यथा यो वदेत्पृष्टः प्रायाश्चित्तं स्वच्छन्द तः । तस्य पापस्य भागी स्याद्यथा कर्ता तथैव सः

যদি সোধা হ’লে কোনোবাই নিজৰ খেয়ালমতে ভুল প্ৰায়শ্চিত্ত ক’ব, তেন্তে সিও সেই পাপৰ অংশীদাৰ হয়—যেনেকৈ কৰ্তা, তেনেকৈ সিও।

Verse 47

सांब उवाच । तिंगिन्याः किं स्वरूपं च किं प्रमाणं द्विजोत्तम । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि ममास्त्यत्र प्रयोजनम्

সাম্ব ক’লে: হে দ্বিজোত্তম, তিংগিনী নামৰ তীৰ্থৰ সত্য স্বৰূপ কি, আৰু তাৰ প্ৰমাণ (মাপ/বিধি) কি? মোৰ ইয়াত উদ্দেশ্য আছে; সকলো বিস্তাৰে কওক।

Verse 48

ब्राह्मण उवाच । गोवाटचूर्णमादाय गर्तां भृत्वा स्वमानजाम् । शयनं तत्र कर्तव्यं यावद्वक्त्रेण यादव

ব্ৰাহ্মণে ক’লে: গো-খোঁটাৰ পৰা উৎপন্ন চূৰ্ণ লৈ, নিজৰ মাপ অনুসাৰে গাঁত ভৰি ল’বি। হে যাদৱ, তাত শয়ন কৰিব লাগে—মুখৰ মাপ পৰ্যন্ত।

Verse 49

उपरिष्टात्तच्च चूर्णं धार्यं गोवाटसंभवम् । यावद्वक्त्रप्रमाणं च वर्जयित्वा स्वमाननम्

আৰু ওপৰত গো-খোঁটাৰ পৰা হোৱা সেই চূৰ্ণ থ’বি—মুখৰ মাপ পৰ্যন্ত; কিন্তু নিজৰ সম্পূৰ্ণ মাপ (মূৰসহ) বাদ দি।

Verse 50

ततः पादप्रदेशे तु ज्वालयेद्धव्यवाहनम् । यथा शनैः शनैर्दाहः शरीरस्य प्रजायते

তাৰ পাছত পদদেশত হব্যবাহন, অৰ্থাৎ যজ্ঞাগ্নি জ্বলাই দিব লাগে, যাতে দেহত দাহৰ অনুভৱ ধীৰে ধীৰে, ক্ৰমে ক্ৰমে উদ্ভৱ হয়।

Verse 51

न चैव चालयेदंगं कथंचित्तत्र संस्थितः । नैवाक्रंदं तथा कुर्याद्ध्यायेदेकं जनार्दनम्

আৰু তাত স্থিৰ হৈ থাকি কোনোভাৱে অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ নচলাব; নাহে ক্ৰন্দনো কৰিব। এইদৰে একমাত্ৰ জনাৰ্দনক ধ্যান কৰিব।

Verse 52

ततो जीवितनाशेन गात्रशुद्धिः प्रजायते

তাৰ পাছত জীৱন নাশ হোৱাত দেহৰ শুদ্ধি লাভ হয়।

Verse 53

तिंगिन्या यत्स्वरूपं च तन्मया परिकीर्तितम् । प्रायश्चित्तमिदं सम्यङ्महापातकनाशनम्

এইদৰে তিংগিনীৰ যি স্বৰূপ, সেয়া মই বৰ্ণনা কৰিলোঁ। এই প্ৰায়শ্চিত্ত সঠিকভাৱে সম্পন্ন কৰিলে মহাপাতক পৰ্যন্ত নাশ কৰে।

Verse 54

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सांबो जांबवतीसुतः । हृदये निश्चयं कृत्वा तिंगिनीसाधकोद्भवम्

তেওঁৰ বাক্য শুনি জাঁবৱতীৰ পুত্ৰ সাম্বে হৃদয়ত দৃঢ় সংকল্প কৰিলে যে তিংগিনী-সাধনা গ্ৰহণ কৰি তাৰ সিদ্ধি লাভ কৰিব।

Verse 55

ततः प्रोवाच विजने वासुदेवं घृणान्वितः । ताताहं विप्रलब्धस्तु नंदिन्या तव भार्यया

তাৰ পাছত নিৰ্জন ঠাইত, কৰুণাৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ, তেওঁ বাসুদেৱক ক’লে— “পিতৃদেৱ, নন্দিনী—আপোনাৰ পত্নী—মোক নিশ্চয় প্ৰবঞ্চনা কৰিলে।”

Verse 56

भार्याया रूपमाधाय पापया तमसि स्थिते । सा मया निजभार्येयमिति मत्वा निषेविता

অন্ধকাৰ ঘনাই উঠোঁতে, সেই পাপিনীয়ে মোৰ পত্নীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। ‘এইয়ে মোৰ নিজ পত্নী’ বুলি ভাবি মই তাইৰ সৈতে সহবাস কৰিলোঁ।

Verse 57

ततस्तु चेष्टितैर्ज्ञात्वा गर्हयित्वा विसर्जिता । ततःप्रभृति गात्रे मे कुष्ठव्याधिरयं स्थितः

কিন্তু পাছত তাইৰ আচৰণ দেখি চিনাক্ত কৰি, মই তিৰস্কাৰ কৰি বিদায় দিলোঁ। তেতিয়াৰ পৰাই মোৰ দেহত এই কুষ্ঠৰোগে বাস কৰিছে।

Verse 58

मयाथ धर्मशास्त्रज्ञः कश्चित्पृष्टो द्विजोत्तमः । प्रायश्चित्तं यथोक्तं मे वद मातृनिषेवणात्

সেয়েহে মই ধৰ্মশাস্ত্ৰজ্ঞ এজন শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজক সুধিলোঁ— “মাতৃ-সম্বন্ধীয়ৰ সৈতে অজ্ঞাতে গমন কৰাৰ বাবে মোৰ বাবে যথাবিধ প্ৰায়শ্চিত্ত কওক।”

Verse 59

तेनोक्तं साधनं सम्यक्तिंगिन्या मम शुद्धये । सोऽहं तां साधयिष्यामि तस्य पापस्य शुद्धये

তেওঁ মোৰ শুদ্ধিৰ বাবে টিংগিনী-ব্ৰত/সাধনাৰ দ্বাৰা যথোচিত উপায় ক’লে। সেই পাপৰ শুদ্ধিৰ নিমিত্তে মই সেই সাধনা সম্পন্ন কৰিম।

Verse 60

अनुज्ञां देहि मे शीघ्रं कार्यं येन करोम्यहम् । क्षंतव्यं च मया बाल्ये यत्किंचित्कुकृतं कृतम्

মোক শীঘ্ৰে অনুমতি দিয়া, যাতে মই কৰণীয় কৰ্ম সম্পন্ন কৰিব পাৰোঁ। আৰু বাল্যকালত মই যি কিছুমান দুষ্কৃত কৰিছোঁ, সেয়া ক্ষমা কৰিবা।

Verse 61

मम माता यथा दुःखं न कुर्यात्त्वं तथा कुरु

এনেদৰে কৰিবা যাতে মোৰ মাতৃয়ে দুখ নাপায়।

Verse 62

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य वज्रपातोपमं हरिः । बाष्पपूर्णेक्षणो दीनस्ततः प्रोवाच गद्गदम्

তাৰ কথা শুনি—বজ্ৰপাত সদৃশ—হৰি দীন হৈ পৰিল; চকু অশ্ৰুপূৰ্ণ হ’ল, তাৰ পাছত গদ্গদ কণ্ঠে ক’লে।

Verse 63

न त्वया कामतः पुत्र कृत्यमेतदनुष्ठितम् । न ज्ञानेन कृतं यस्मात्तत्स्मात्स्वल्पं हि पातकम्

পুত্ৰ, তুমি কামনাৰে এই কৰ্ম কৰা নাছিলা; আৰু যিহেতু জ্ঞাতে কৰা নহ’ল, সেয়েহে এই পাপ নিশ্চয়েই স্বল্প।

Verse 64

जानता यत्कृतं पापं तच्चैवाक्षयतां व्रजेत् । न करोति महीपालो यदि तस्य विनिग्रहम्

কিন্তু জ্ঞাতে কৰা পাপ অক্ষয় ফললৈ গতি কৰে, যদি দেশৰ ৰজা সেই ব্যক্তিক দমন কৰি দণ্ড নকৰে।

Verse 65

तस्मात्ते कीर्तयिष्यामि प्रायश्चित्तं विशुद्धये । दानं चैव महाभाग येन कुष्ठं प्रणश्यति

সেয়ে মই তোমাক সম্পূৰ্ণ বিশুদ্ধিৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত আৰু, হে মহাভাগ, সেই দানৰ কথা ক’ম যাৰ দ্বাৰা কুষ্ঠ ৰোগ নাশ হয়।

Verse 66

उक्तानि प्रतिषिद्धानि पुनः संभावितानि च । सापेक्षनिरपेक्षाणि मुनिवाक्यान्यशेषतः

মুনিসকলৰ সকলো বাক্য—যি বিধেয়, যি নিষিদ্ধ, যি পুনৰ দৃঢ় কৰা, আৰু যি শর্তসাপেক্ষ বা নিৰশর্ত—এই সকলো ইয়াত সম্পূৰ্ণৰূপে কোৱা হৈছে।

Verse 67

तदत्र विषये पुत्र मम वाक्यं समाचर । भविष्यति महच्छ्रेय इह लोके परत्र च

সেয়ে, হে পুত্ৰ, এই বিষয়ত মোৰ বাক্য অনুসৰি আচৰণ কৰা; ইহলোকে আৰু পৰলোকে দুয়োতে মহৎ কল্যাণ হ’ব।

Verse 68

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे विश्वामित्रप्रतिष्ठितः । मार्तण्डोऽस्ति सुविख्यातः सर्वकुष्ठविनाशकः

হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বামিত্ৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক সুপ্ৰসিদ্ধ মাৰ্তণ্ড (সূৰ্যদেৱ) আছে, যি সকলো প্ৰকাৰৰ কুষ্ঠ নাশক বুলি খ্যাত।

Verse 69

सूर्यवारेण सप्तम्यां संप्राप्ते मासि माधवे । नक्षत्रे पितृदैवत्ये शुक्लपक्षे समागते

যেতিয়া মাধৱ (বৈশাখ) মাহত ৰবিবাৰে সপ্তমী তিথি আহে, পিতৃদেৱতা-অধিষ্ঠিত নক্ষত্ৰত, আৰু শুক্লপক্ষ উপস্থিত হয়—

Verse 70

भास्करस्योदये प्राप्ते श्रद्धापूतेन चेतसा । शतमष्टोत्तरं यावत्कुरुते च प्रदक्षिणाम्

ভাস্কৰৰ উদয়ৰ সময়ত, শ্ৰদ্ধাৰে পবিত্ৰ হোৱা চিত্তে, একশ আঠবাৰলৈকে প্ৰদক্ষিণা কৰিব লাগে।

Verse 71

फलैः श्रेष्ठतमैश्चैव तत्प्रमाणैः पृथक्पृथक् । तस्य कुष्ठं विनिर्याति सद्य एव न संशयः

আৰু শ্ৰেষ্ঠ ফলসমূহ যথাযথ পৰিমাণে পৃথক পৃথককৈ অৰ্পণ কৰিলে, তাৰ কুষ্ঠ ৰোগ তৎক্ষণাৎ দূৰ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 72

नीरोगः कुरुते यस्तु रवेस्तस्य प्रदक्षिणाः । तावद्युगं पुमानेष सूर्यलोके महीयते

যি নীৰোগ হৈও ৰবিৰ এই প্ৰদক্ষিণাসমূহ কৰে, সেই পুৰুষ তেনেকুৱা সংখ্যক যুগলৈ সূৰ্যলোকত মহিমান্বিত হয়।

Verse 73

सूर्यवारेण यो मर्त्यस्तस्य कृत्वा ण्दक्षिणाम् । नमस्करोति सद्भक्त्या सोऽपि रोगैः प्रमुच्यते

যি মর্ত্য সূৰ্যবাৰে প্ৰদক্ষিণা কৰি সত্য ভক্তিৰে নমস্কাৰ কৰে, সিও ৰোগসমূহৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 74

तस्मात्त्वं हि महाराज तमाराधय भास्करम् । देवं वै विधिनानेन यो मयोक्तोऽखिलस्तव

সেয়েহে, হে মহাৰাজ, তুমি সেই ভাস্কৰ দেৱক এই বিধিৰে আৰাধনা কৰা, যি মই তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ কৈ দিলোঁ।

Verse 75

अविकल्पेन मनसा समाराधय सत्वरम् । मुक्तरोगे विपाप्माथ दिब्यदेहमवाप्स्यसि

অবিকল্প মনৰে সত্বৰে ভগৱানক আৰাধনা কৰা; ৰোগ আৰু পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ তুমি দিব্য দেহ লাভ কৰিবা।

Verse 76

मा कुरुष्व विषादं त्वं कुष्ठव्याधिसमुद्रवम् । तस्मिन्क्षेत्रे स्थिते देवे कुहराश्रयसंज्ञिते

তুমি বিষাদ নকৰিবা, যদিও কুষ্ঠব্যাধিয়ে তোমাক পীড়িত কৰিছে; সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত ‘কুহৰাশ্ৰয়’ নামে প্ৰভু অধিষ্ঠিত।

Verse 77

अथ तद्वचनं श्रुत्वा प्रस्थितो विष्णुनन्दनः

তাৰ সেই বাক্য শুনি, বিষ্ণুনন্দন (বিষ্ণুৰ পুত্ৰ) যাত্ৰাৰ বাবে প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 78

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य चक्रिणः । चकार गमने बुद्धियोगं सांबोऽर्बुदं प्रति

সূতে ক’লে: দেবদেৱ, চক্রধাৰী প্ৰভুৰ এই বাক্য শুনি, সাম্বে মনত যাত্ৰাৰ সংকল্প কৰিলে আৰু অৰ্বুদলৈ গমনপথ স্থিৰ কৰিলে।

Verse 79

ततः शुभेऽहनि प्राप्ते हस्त्यश्वरथसंयुतः । प्रतस्थे स सुतो विष्णोः सेनया परिवारितः

তাৰ পিছত শুভ দিন আহিলত, হাতী-ঘোঁৰা-ৰথেৰে সজ্জিত হৈ, বিষ্ণুৰ পুত্ৰে সেনাৰে পৰিবেষ্টিত হৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 80

अनुयातः सुदूरं च कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा । बाष्पपूर्णे क्षणेनैव सर्वमातृजनेन च

অক্লিষ্ট কৰ্মৰ কৃষ্ণে তেওঁক বহুদূৰলৈকে অনুসৰণ কৰি সঙ্গ দিলে; আৰু পৰিয়ালৰ সকলো মাতৃজনেও, যিসকলৰ চকু ক্ষণতে অশ্ৰুপূৰ্ণ হৈ উঠিল।

Verse 81

बलभद्रेण वीरेण चारुदेष्णेन धीमता । युयुधानानिरुद्धाभ्यां प्रद्युम्नेन च धीमता

তেওঁৰ সৈতে বীৰ বলভদ্ৰ, ধীমান চাৰুদেষ্ণ, যুয়ুধান আৰু অনিরুদ্ধ, আৰু ধীমান প্ৰদ্যুম্নো সঙ্গী হৈ গ’ল।

Verse 82

ततो जांबवती पुत्रं दृष्ट्वा तीर्थोन्मुखं तदा । गच्छमानं प्रचक्रेऽथ प्रलापान्कुररी यथा

তেতিয়া জাঁবৱতীয়ে পুত্ৰক তীৰ্থযাত্ৰালৈ মুখ কৰি আগবাঢ়ি যোৱা দেখি, কুৰৰী পাখিৰ দৰে বিলাপ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 83

हा हतास्मि विनष्टास्मि मंदभाग्या ह्यभागिनी । एकोपि तनयो यस्या ममाप्येनां दशां गतः

‘হায়! মই নিধন হ’লোঁ, মই বিনষ্ট হ’লোঁ—মই মন্দভাগ্যিনী, সঁচাকৈ ভাগ্যহীনা! যাৰ কেৱল এজন পুত্ৰ, মোৰো সেই পুত্ৰে মোক এই দশালৈ আনিলে।’

Verse 84

अथ तां रुदतीं दृष्ट्वा प्रोवाच मधुसूदनः । किममंगलमेतस्य प्रस्थितस्य करिष्यसि

তাক কন্দা দেখি মধুসূদনে ক’লে: ‘যি প্ৰস্থান কৰিছে, তাৰ বাবে তুমি কেনে অমঙ্গল কৰিব খুজিছা?’

Verse 85

बाष्पपूर्णेक्षणा दीना मुक्तकेशी विशेषतः । एष व्याधिविनिर्मुक्तस्तीर्थयात्राफलान्वितः । कुष्ठव्याधिपरित्यक्तः पुनरेष्यति तेंऽतिकम्

অশ্ৰুপূৰ্ণ নয়নে, দীন হৈ, বিশেষকৈ খোলা চুলেৰে তাই বিলাপ কৰিলে। “সেইজন ব্যাধিমুক্ত হ’ব, তীৰ্থযাত্ৰাৰ ফল লাভ কৰিব; কুষ্ঠৰোগ ত্যাগ কৰি পুনৰ তোমাৰ ওচৰলৈ ঘূৰি আহিব।”

Verse 86

एतस्मिन्नंतरे यानादवतीर्य त्वरान्वितः । सांबोऽसौ प्रस्थितस्तत्र यत्र जांबवती स्थिता

ঠিক সেই সময়তে, সাঁবো বাহনৰ পৰা নামি তৎপৰতাৰে ভৰি, য’ত জাঁবৱতী আছিল তাতলৈ ৰাওনা হ’ল।

Verse 87

स तां प्रणम्य हृष्टात्मा कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रणिपत्य विहस्यो च्चैर्वाक्यमेतदुवाच ह

সেইজন আনন্দিত মনেৰে তাইক প্ৰণাম কৰিলে, কৃতাঞ্জলি হৈ থিয় দিলে; পুনৰ দণ্ডৱৎ প্ৰণিপাত কৰি হাঁহি মাৰি উচ্চস্বৰে এই বাক্য ক’লে।

Verse 88

मा त्वं मातर्वृथा दुःखमस्मदर्थे करिष्यसि । आगमिष्याम्यहं शीघ्रं तीर्थयात्रां विधाय वै

“মাতৃ, মোৰ কাৰণে বৃথা দুখ নকৰিবা। মই তীৰ্থযাত্ৰা বিধিপূৰ্বক সম্পন্ন কৰি শীঘ্ৰে ঘূৰি আহিম।”

Verse 89

जांबवत्युवाच । रक्षतु त्वां वने वत्स सर्वास्ता वनदेवताः । श्वापदेभ्यः पिशाचेभ्यो दुष्टेभ्यः पुत्र सर्वतः

জাঁবৱতী ক’লে: “বৎস, বনভূমিত তোমাক সকলো বনদেৱতাই ৰক্ষা কৰক। বনৰ শ্বাপদ, পিশাচ আৰু চাৰিওফালৰ সকলো দুষ্ট শক্তিৰ পৰা, হে পুত্ৰ, তুমি সুৰক্ষিত হওক।”

Verse 91

जठरं पुंडरीकाक्षः कटिं पातु गदाधरः । जानुनोर्युगलं कृष्णः पादौ च धरणीधरः

পুণ্ডৰীকাক্ষে তোমাৰ জঠৰ ৰক্ষা কৰক; গদাধৰে তোমাৰ কঁকাল পাহৰা দিওক। কৃষ্ণে তোমাৰ দুয়োটা হাঁটু ৰক্ষা কৰক; আৰু ধৰণীধৰে তোমাৰ পদযুগল সুৰক্ষিত কৰক।

Verse 92

एवं संस्पृश्य हस्तेन निजेनांगानि तस्य सा । समालिंग्य समाघ्राय मूर्धदेशे मुहुर्मुहुः

এইদৰে তাই নিজৰ হাতেৰে তেওঁৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ স্পৰ্শ কৰি থাকিল। তাৰ পাছত তেওঁক আলিঙ্গন কৰি, মূৰ-মুকুটত বাৰে বাৰে চুম্বন কৰিলে।

Verse 93

प्रेषयामास तं पुत्रं कृतरक्षं यशस्विनी । सा सर्वांतःपुरीयुक्ता निवृता तदनन्तरम्

তাৰ পাছত সেই যশস্বিনী নাৰীয়ে আশীৰ্বাদে সুৰক্ষিত কৰি পুত্ৰক আগবঢ়াই পঠিয়ালে। তদনন্তৰ তাই অন্তঃপুৰৰ সকলো সঙ্গিনীসহ উভতি গ’ল।

Verse 94

अश्रुपूर्णेक्षणा दीना निःश्वसन्ती यथोरगी । तथा च भगवान्विष्णुर्यादवैः सकलैः सह

অশ্ৰুপূৰ্ণ নয়নে তাই দীন হৈ পৰিল, ব্যাকুল সাপিনীৰ দৰে নিশ্বাস ফেলি থাকিল। তেনেদৰে ভগৱান বিষ্ণুও সকলো যাদৱৰ সৈতে শোকে আচ্ছন্ন হ’ল।

Verse 95

प्रविष्टो द्वारकापुर्या सांबं प्रोष्य ततः परम् । अश्रुपूर्णेक्षणो दीनो बलभद्रपुरःसरः

সাম্বক বিদায় দি তাৰ পাছত তেওঁ দ্বাৰকা নগৰীত প্ৰৱেশ কৰিলে। অশ্ৰুপূৰ্ণ নয়নে দীন হৈ, আগত আগত বলভদ্ৰ চলি আছিল।

Verse 96

पुत्रैः पौत्रैस्तथा मित्रैर्बांधवैरपरैरपि । द्वारकाया विनिष्क्रम्य सांबोऽपि द्विजसत्तमाः

হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ! সাম্বোও দ্বাৰকাৰ পৰা ওলাই পুত্ৰ, পৌত্ৰ, বন্ধু আৰু অন্যান্য আত্মীয়-স্বজনসহ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 97

संप्राप्तश्च क्रमेणाथ सिंधुसागरसंगमे । यत्र योगीश्वरः साक्षादंबरीषप्रतिष्ठितः

তাৰ পাছত ক্ৰমে তেওঁ সিন্ধু নদী আৰু সাগৰৰ সঙ্গমস্থলত উপস্থিত হ’ল, য’ত যোগীশ্বৰ ভগৱান সाक्षাতে অম্বৰীষ ৰজাই প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

Verse 98

अद्यापि तिष्ठते विष्णुर्जंतूनां पापनाशनः । तत्र स्नात्वा समभ्यर्च्य देवं योगीश्वरं ततः

আজিও তাত বিষ্ণু ভগৱান জীৱসমূহৰ পাপ নাশক ৰূপে স্থিত আছেন। তাত স্নান কৰি, তাৰ পাছত দেব যোগীশ্বৰক বিধিমতে অৰ্চনা কৰি—

Verse 99

ददौ दानानि विप्रेभ्यो नानारूपाणि शक्तितः । दीनांधकृपणेभ्यश्च तथैवान्येभ्य एव च

তেওঁ নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে বিপ্ৰসকলক নানা ৰূপৰ দান দিলে; আৰু তেনেদৰে দীন, অন্ধ, কৃপণ তথা অন্যসকলকো দিলে।

Verse 100

यानानि वस्त्ररत्नानि यद्यच्च येन वांछितम् । स त्रिरात्रं हरेः पुत्रः स्थित्वा तत्र समाहितः

যান-বাহন, বস্ত্ৰ-ৰত্ন—যি যিজনে যি কামনা কৰিলে—সেয়া তেওঁ দিলে। তাৰ পাছত হৰিৰ পুত্ৰ তিনিৰাতি তাত একাগ্ৰচিত্তে স্থিত থাকিল।

Verse 110

तत्र क्षणेऽभवत्तस्य चित्ते सांबस्य धीमतः । मुक्तोऽहं कुष्ठरोगेण निर्विकल्पं द्विजोत्तमाः

সেই ক্ষণতে বুদ্ধিমান সাম্বৰ চিত্তত এই দৃঢ় সংকল্প জাগিল: ‘হে দ্বিজোত্তমসকল, মই কুষ্ঠৰোগৰ পৰা মুক্ত হ’লোঁ, নিঃসন্দেহে।’

Verse 116

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं विश्वामित्रीयमुत्तमम् । चतुर्थं च पुण्यतीर्थं स्त्रीणां चैव शुभावहम्

সূত ক’লে: ‘এই সকলো তোমালোকক কোৱা হ’ল—উত্তম বিশ্বামিত্ৰীয় মাহাত্ম্য। ই চতুৰ্থ পুণ্য তীৰ্থ, আৰু স্ত্ৰীসকলৰ বাবেও বিশেষ শুভফলদায়ক।’

Verse 213

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रीयमाहात्म्ये कुहरवासिसांबादित्यप्रभाववर्णनंनाम त्रयोदशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ইতি শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ গ্ৰন্থ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য আৰু বিশ্বামিত্ৰীয়মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘গুহাবাসী সাম্বাদিত্যৰ প্ৰভাৱ-মহিমা বৰ্ণনা’ নাম অধ্যায়, অৰ্থাৎ ২১৩তম অধ্যায়, সমাপ্ত।