Adhyaya 182

Verse 1

सूत उवाच । एवं पत्नीं समासाद्य गायत्रीं चतुराननः । संप्रहृष्टमना भूत्वा प्रस्थितो यज्ञमण्डपम्

সূত উৱাচ: এইদৰে গায়ত্ৰীক পত্নী ৰূপে লাভ কৰি চতুৰানন প্ৰভু ব্ৰহ্মা আনন্দেৰে মন প্ৰফুল্ল কৰি যজ্ঞ-মণ্ডপলৈ প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 2

गायत्र्यपि समादाय मूर्ध्नि तामरणिं मुदा । प्रतस्थे संपरित्यज्य गोपभावं विगर्हितम्

গায়ত্ৰীয়েও আনন্দেৰে সেই অৰণীক মূৰত তুলি লৈ, নিন্দিত গোপ-ভাব (গোপিনী-বেশ) পৰিত্যাগ কৰি আগবাঢ়িল।

Verse 3

वाद्यमानेषु वाद्येषु ब्रह्मघोषे दिवंगते । कलं प्रगायमानेषु गन्धर्वेषु समंततः

যেতিয়া বাদ্যসমূহ ধ্বনিত হৈছিল, ব্ৰহ্মঘোষ আকাশমুখী উঠিছিল, আৰু চাৰিওফালে গন্ধৰ্বসকলে মধুৰ সুৰে গাইছিল—

Verse 4

सर्वदेवद्विजोपेतः संप्राप्तो यज्ञमण्डपे । गायत्र्या सहितो ब्रह्मा मानुषं भावमाश्रितः

সকলো দেৱতা আৰু দ্বিজসকলৰ সৈতে, গায়ত্ৰীৰ সহিত ব্ৰহ্মা মানৱ-ভাব আশ্ৰয় কৰি যজ্ঞ-মণ্ডপত উপস্থিত হ’ল।

Verse 5

एतस्मिन्नंतरे चक्रे केशनिर्वपणं विधेः । विश्वकर्मा नखानां च गायत्र्यास्तदनंतरम्

এই অৱসৰত বিশ্বকৰ্মাই বিধাতাৰ (ব্ৰহ্মাৰ) কেশ-নিৰ্বপণ (মুণ্ডন/সজ্জা) সম্পন্ন কৰিলে, আৰু তাৰ পিছতেই গায়ত্ৰীৰ নখ কটা হ’ল।

Verse 6

औदुम्बरं ततो दण्डं पुलस्त्योऽस्मै समाददे । एणशृंगान्वितं चर्म मन्त्रवद्विजसत्तमाः

তেতিয়া পুলস্ত্যই তেওঁক উদুম্বৰ কাঠৰ দণ্ড দিলে; আৰু মন্ত্রোচ্চাৰে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকলে শিঙযুক্ত মৃগচৰ্মো দান কৰিলে।

Verse 7

पत्नीशालां गृहीत्वा च गायत्रीं मौनधारिणीम् । मेखलां निदधे चान्यां कट्यां मौंजीमयीं शुभाम्

পত্নীশালাঁ গ্ৰহণ কৰি আৰু মৌনব্ৰতধাৰী হৈ গায়ত্ৰীক ধাৰণ কৰি, তেওঁ কঁকালত মুঞ্জা-ঘাঁহেৰে গাঁথা আন এটা শুভ মেখলা পৰিধান কৰিলে।

Verse 8

ततश्चक्रे परं कर्म यदुक्तं यज्ञमंडपे । ऋत्विग्भिः सहितो वेधा वेदवाक्यसमादृतः

তাৰ পাছত যজ্ঞমণ্ডপত যি বিধান আছিল ঠিক তেনেকৈ তেওঁ পৰম কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলে; ঋত্বিজসকলৰ সৈতে বিধাতা ব্ৰহ্মাই বেদবাক্যক সন্মান কৰি সেই কৰ্ম কৰিলে।

Verse 9

प्रवर्ग्ये जायमाने च तत्राश्चर्यमभून्महत् । जाल्मरूपधरः कश्चिद्दिग्वासा विकृताननः

প্ৰৱৰ্গ্য কৰ্ম চলি থাকোঁতে তাত এক মহা আশ্চৰ্য ঘটিল; কোনো এজন জাল্মৰূপধাৰী, দিগ্বাসা, বিকৃত-মুখেৰে প্ৰকাশ পালে।

Verse 10

कपालपाणिरायातो भोजनं दीयतामिति । निषेध्यमानोऽपि च तैः प्रविष्टो याज्ञिकं सदः । स कृत्वाऽटनमन्याय्यं तर्ज्यमानोऽपि तापसैः

কপাল হাতে লৈ তেওঁ আহি ক’লে, “ভোজন দিয়া হওক!” তেওঁলোকৰ নিষেধ সত্ত্বেও তেওঁ যাজ্ঞিক সদত প্ৰৱেশ কৰিলে; আৰু অন্যায়ভাৱে ঘূৰি ফুৰাত তপস্বীসকলে তাক তিৰস্কাৰ কৰিলে।

Verse 11

सदस्या ऊचुः । कस्मात्पापसमेतस्त्वं प्रविष्टो यज्ञमण्डपे । कपाली नग्नरूपो यो यज्ञकर्मविवर्जितः

সভাৰ সদস্যসকলে ক’লে: “পাপসহ তুমি কিয় যজ্ঞ-মণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰিলা? হে কপালধাৰী, নগ্নৰূপ, যজ্ঞকৰ্ম-বিবর্জিত!”

Verse 12

तस्माद्गच्छ द्रुतं मूढ यावद्ब्रह्मा न कुप्यति । तथाऽन्ये ब्राह्मणश्रेष्ठास्तथा देवाः सवासवाः

সেয়ে, হে মূৰ্খ, সোনকালে গুচি যা—যেতিয়ালৈ ব্ৰহ্মা ক্ৰুদ্ধ নহয়; আৰু আন ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল আৰু ইন্দ্ৰসহ দেৱতাসকলো ৰুষ্ট নহয়।

Verse 13

जाल्म उवाच । ब्रह्मयज्ञमिमं श्रुत्वा दूरादत्र समागतः । बुभुक्षितो द्विजश्रेष्ठास्तत्किमर्थं विगर्हथ

জাল্ম ক’লে: “এই ব্ৰহ্মযজ্ঞৰ কথা শুনি মই দূৰৰ পৰা ইয়ালৈ আহিছোঁ। মই ক্ষুধাৰ্ত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল—তেন্তে মোক কিয় নিন্দা কৰিছা?”

Verse 14

दीनांधैः कृपणैः सवैर्स्तर्पितैः क्रतुरुच्यते । अन्यथाऽसौ विनाशाय यदुक्तं ब्राह्मणैर्वचः

দৰিদ্ৰ, অন্ধ আৰু কৃপণ—সকলো তৃপ্ত হ’লে তেতিয়াই ক্ৰতুক ‘সম্পন্ন’ বোলা হয়; নতুবা সি বিনাশৰ দিশে যায়—এই ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাক্য।

Verse 15

अन्नहीनो दहेद्राष्टं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः । याज्ञिकं दक्षिणा हीनो नास्ति यज्ञसमो रिपुः

অন্নহীন যজ্ঞে ৰাজ্য দগ্ধ হয়; মন্ত্ৰহীন হ’লে ঋত্বিজে ক্ৰিয়া নষ্ট কৰে; আৰু দক্ষিণাহীন যজমান—দোষযুক্ত যজ্ঞৰ সমান কোনো শত্রু নাই।

Verse 16

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि त्वं भोक्तुकामस्तु समायातो व्रज द्रुतम् । एतस्यां सत्रशालायां भुञ्जते यत्र तापसाः । दीनान्धाः कृपणाश्चैव ततः क्षुत्क्षामकंठिताः

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: “যদি তুমি ভোজনৰ কামনাৰে আহিছা, তেন্তে শীঘ্ৰে যোৱা। এই সত্রশালাত তাপসসকলে ভোজন কৰে—দীন, অন্ধ আৰু কৃপণ-দৰিদ্ৰসকলেও, যিসকল ভোকত কণ্ঠ শুকাই দুৰ্বল হৈছে।”

Verse 17

अथवा धनकामस्त्वं वस्त्रकामोऽथ तापस । व्रज वित्तपतिर्यत्र दानशालां समाश्रितः

অথবা, হে তাপস, যদি তোমাৰ ধনৰ কামনা থাকে বা বস্ত্ৰৰ কামনা থাকে, তেন্তে সেই ঠাইলৈ যোৱা য’ত ধনৰ অধিপতি প্ৰভু দানশালাত আশ্ৰয় লৈ আছে।

Verse 18

अनिंद्योऽयं महामूर्ख यज्ञः पैतामहो यतः । अर्चितः सर्वतः पुण्यं तत्किं निन्दसि दुर्मते

হে মহামূৰ্খ, এই যজ্ঞ নিন্দনীয় নহয়, কিয়নো ই পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ প্ৰাচীন বিধান। সৰ্বত্ৰ ই পূণ্যদায়ক বুলি পূজিত—তেনে হলে, হে দুষ্টবুদ্ধি, তুমি কিয় ইয়াক নিন্দা কৰিছা?

Verse 19

सूत उवाच । एवमुक्तः कपालं स परिक्षिप्य धरातले । जगामादर्शनं सद्यो दीपवद्द्विजसत्तमाः

সূতে ক’লে: এইদৰে কোৱা হ’লে সি কপাল-পাত্ৰখন মাটিত পেলাই দিলে; আৰু হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, সি তৎক্ষণাৎ দীপৰ দৰে নিভি অদৃশ্য হ’ল।

Verse 20

ऋत्विज ऊचुः । कथं यज्ञक्रिया कार्या कपाले सदसि स्थिते । परिक्षिपथ तस्मात्तु एवमूचुर्द्विजोत्तमाः

ঋত্বিজসকলে ক’লে: “সভাত কপাল পৰি থাকিলে যজ্ঞক্ৰিয়া কেনেকৈ সম্পন্ন হ’ব? সেয়ে ইয়াক বাহিৰলৈ পেলাই দিয়া!”—এইদৰে দ্বিজোত্তমসকলে ক’লে।

Verse 21

अथैको बहुधा प्रोक्तः सदस्यैश्च द्विजोत्तमैः । दण्डकाष्ठं समुद्यम्य प्रचिक्षेप बहिस्तथा

তেতিয়া সভাত উপবিষ্ট পূজনীয় দ্বিজোত্তমসকলৰ পুনঃপুনঃ প্ৰেৰণা পাই এজন লোকে কাঠৰ দণ্ড উঠাই বাহিৰলৈ নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 22

अथान्यत्तत्र संजातं कपालं तादृशं पुनः । तस्मिन्नपि तथा क्षिप्ते भूयोऽन्यत्समपद्यत

তাৰ পাছত তাতেই একে ধৰণৰ আন এটা কপাল পুনৰ উদ্ভৱ হ’ল। সেয়াকো তেনেদৰে নিক্ষেপ কৰাতো, পুনৰ আন এটা আকৌ জন্মিল।

Verse 23

एवं शतसहस्राणि ह्ययुतान्यर्बुदानि च । तत्र जातानि तैर्व्याप्तो यज्ञवाटः समंततः

এইদৰে তাত লক্ষ লক্ষ—দশ হাজাৰ, আনকি কোটি পৰ্যন্ত—কপাল জন্মিল; আৰু সিহঁতে চাৰিওফালে যজ্ঞৱাটক সম্পূৰ্ণ ভৰি পেলালে।

Verse 24

हाहाकारस्ततौ जज्ञे समस्ते यज्ञमण्डपे । दृष्ट्वा कपालसंघांस्तान्यज्ञ कर्मप्रदूषकान्

যজ্ঞকৰ্ম প্ৰদূষিত কৰা সেই কপালসমূহৰ গুচ্ছ দেখি সমগ্ৰ যজ্ঞমণ্ডপত হাহাকাৰ উঠিল।

Verse 25

अथ संचिंतयामास ध्यानं कृत्वा पितामहः । हरारिष्टं समाज्ञाय तत्सर्वं हृष्टरूपधृक्

তেতিয়া পিতামহ ব্ৰহ্মাই ধ্যানত প্ৰৱেশ কৰি চিন্তা কৰিলে; আৰু হৰ (শিৱ)ৰ পৰা বিপদ আহিছে বুলি বুজি, সেই সকলোত আনন্দিত মুখধাৰী হ’ল।

Verse 26

कृतांजलिपुटो भूत्वा ततः प्रोवाच सादरम् । महेश्वरं समासाद्य यज्ञवाटसमाश्रितम्

তাৰ পাছত তেওঁ অঞ্জলি বঁধি বিনয়ে ক’লে—যজ্ঞৱাটত অৱস্থিত মহেশ্বৰক ওচৰ চাপি সাদৰে কথা ক’লে।

Verse 27

किमिदं युज्यते देव यज्ञेऽस्मिन्कर्मणः क्षतिः । तस्मात्संहर सर्वाणि कपालानि सुरेश्वर

“হে দেৱ, এইটো কেনেকৈ যোগ্য? এই যজ্ঞত কৰ্মৰেই ক্ষতি হৈছে। সেয়ে, হে সুৰেশ্বৰ, এই সকলো কপাল-পাত্ৰ সংহাৰ কৰি উভতাই লওক।”

Verse 28

यज्ञकर्मविलोपोऽयं मा भूत्त्वयि समागते

“আপুনি আহি উপস্থিত হোৱাৰ পাছত, যজ্ঞকৰ্মৰ এই বিঘ্ন যেন নহয়।”

Verse 29

ततः प्रोवाच संक्रुद्धो भगवाञ्छशिशेखरः । तन्ममेष्टतमं पात्रं भोजनाय सदा स्थितम्

তাৰ পাছত ক্ৰুদ্ধ হৈ ভগৱান শশিশেখৰ ক’লে—“সেইটো মোৰ অতি প্ৰিয় পাত্ৰ, মোৰ ভোজনৰ বাবে সদায় সাজু কৰি ৰখা থাকে।”

Verse 30

एते द्विजाधमाः कस्माद्विद्विषंतिपितामह । तथा न मां समुद्दिश्य जुहुवुर्जातवेदसि

“হে পিতামহ (ব্ৰহ্মা), এই অধম দ্বিজসকলে কিয় বিদ্বেষ পোষে? ইহঁতে জাতবেদস অগ্নিত মোৰ উদ্দেশে নিবেদন নকৰাকৈয়ে আহুতি দিছে।”

Verse 31

यथान्यादेवता स्तद्वन्मन्त्रपूतं हविर्विधे । तस्माद्यदि विधे कार्या समाप्तिर्यज्ञकर्मणि

যেনেকৈ অন্য দেৱতালৈ আহুতি দিয়া হয়, তেনেকৈ হে বিধাতা ব্ৰহ্মা, মন্ত্ৰে পবিত্ৰ কৰা ঘৃত-হৱি যথাযথ সমৰ্পণ কৰা। সেয়ে, যদি যজ্ঞকর্ম সঠিকভাৱে সমাপ্ত কৰিব লাগে, হে বিধাতা, তেন্তে বিধি অনুসাৰে সমাপ্তি কৰাই উচিত।

Verse 32

तत्कपालाश्रितं हव्यं कर्तव्यं सकलं त्विदम् । तथा च मां समु द्दिश्य विशषाज्जातवेदसि

সেই কপাল-পাত্ৰত স্থাপন কৰা হৱি লৈ এই সকলো কৰ্ম সম্পন্ন কৰিব লাগে। আৰু তেনেকৈ, মোক উদ্দেশ্য কৰি, জাতবেদস অগ্নিত বিশেষ আহুতি দিয়া।

Verse 33

होतव्यं हविरेवात्र समाप्तिं यास्यति क्रतुः । नान्यथा सत्यमेवोक्तं तवाग्रे चतुरानन

ইয়াত কেৱল হৱিৰ আহুতি দিয়া উচিত; তাতেই ক্ৰতু (যজ্ঞ) সমাপ্তিলৈ যাব—অন্যথা নহয়। হে চতুৰানন ব্ৰহ্মা, তোমাৰ আগতে মই এই সত্যই কওঁ।

Verse 34

पितामह उवाच । रूपाणि तव देवेश पृथग्भूतान्यनेकशः । संख्यया परिहीनानि ध्येयानि सकलानि च

পিতামহ (ব্ৰহ্মা) ক’লে: হে দেৱেশ, তোমাৰ ৰূপসমূহ বহু, নানা প্ৰকাৰৰে পৃথক হৈ প্ৰকাশিত—সংখ্যাতীত। সেই সকলো ৰূপকেই পূৰ্ণভাৱে ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 35

एतन्महाव्रतं रूपमाख्यातं ते त्रिलोचन । नैवं च मखकर्म स्यात्तत्रैव च न युज्यते

হে ত্ৰিলোচন, তুমি মোক এই ‘মহাব্ৰত’ ৰূপ বৰ্ণনা কৰিলা। কিন্তু এইদৰে মখকর্ম (যজ্ঞবিধি) চলিব নোৱাৰে; তাত, যজ্ঞৰ স্থিৰ নিয়মত, ই উপযুক্ত নহয়।

Verse 36

अद्यैतत्कर्म कर्तुं च श्रुतिबाह्यं कथंचन । तव वाक्यमपि त्र्यक्ष नान्यथा कर्तुमु त्सहे

আজি এই কৰ্ম কৰা কোনো প্ৰকাৰেই বেদীয় বিধানৰ বাহিৰত পৰে; তথাপি, হে ত্ৰিনয়ন, তোমাৰ বাক্যৰ বিপৰীত কৰিবলৈ মই সাহস নকৰোঁ।

Verse 37

मृन्मयेषु कपालेषु हविः श्राप्यं सुरेश्वर । अद्यप्रभृति यज्ञेषु पुरोडाशात्मिकं द्विजैः । तवोद्देशेन देवेश होतव्यं शतरुद्रि यम्

হে সুৰেশ্বৰ, মাটিৰ কপাল-পাত্ৰত অৰ্পিত হৱিঃ আজিৰ পৰা পবিত্ৰ-সংস্কৃত বুলি গণ্য হ’ব। সেয়ে যজ্ঞসমূহত দ্বিজসকলে তোমাৰ উদ্দেশে—হে দেৱেশ—পুৰোডাশ-ৰূপ হৱন আৰু শতৰুদ্ৰীয় কৰ্মো অৰ্পণ কৰিব।

Verse 38

विशेषात्सर्वयज्ञेषु जप्यं चैव विशेषतः । कपालानां तु द्वारेण त्वया रूपं निजं कृतम्

বিশেষকৈ সকলো যজ্ঞত ইয়াৰ জপ অতি বিশেষভাৱে কৰিব লাগে; কিয়নো কপাল-পাত্ৰৰ মাধ্যমেদিয়েই তুমি নিজৰ নಿಜ ৰূপ প্ৰকাশ কৰিছা।

Verse 39

प्रकटं च सुरश्रेष्ठ कपाले श्वरसंज्ञितः । तस्मात्त्वं भविता रुद्र क्षेत्रेऽस्मिन्द्वादशोऽपरः

হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, তুমি ‘কপালেশ্বৰ’ নামে কপালত স্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ পাইছা। সেয়ে, হে ৰুদ্ৰ, এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত তুমি দ্বাদশৰ ওপৰত আন এক—অতিৰিক্ত—দ্বাদশ ৰূপ হ’বা।

Verse 40

अत्र यज्ञं समारभ्य यस्त्वां प्राक्पूजयिष्यति । अविघ्नेन मख स्तस्य समाप्तिं प्रव्रजिष्यति

যি কোনোবাই ইয়াত যজ্ঞ আৰম্ভ কৰি প্ৰথমে তোমাক পূজা কৰে, তাৰ মখ অবিঘ্নে আগবাঢ়ি সম্পূৰ্ণতালৈ উপনীত হ’ব।

Verse 41

एवमुक्ते ततस्तेन कपालानि द्विजोत्तमाः । तानि सर्वाणि नष्टानि संख्यया रहितानि च

এনেদৰে কোৱা হ’লে, হে দ্বিজোত্তমসকল, সেই কপালসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে লুপ্ত হ’ল; সংখ্যা গণনা কৰিব নোৱাৰা হ’ল।

Verse 42

ततो हृष्टश्चतुर्वक्त्रः स्थापयामास तत्क्षणात् । लिगं माहेश्वरं तत्र कपालेश्वरसंज्ञितम्

তাৰ পাছত আনন্দিত চতুৰ্বক্ত্ৰ (ব্ৰহ্মা) তৎক্ষণাৎ তাত ‘কপালেশ্বৰ’ নামে খ্যাত এক মাহেশ্বৰ লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।

Verse 43

अब्रवीच्च ततो वाक्यं यश्चैतत्पूजयिष्यति । मम कुण्डत्रये स्नात्वा स यास्यति परां गतिम्

তাৰ পাছত তেওঁ এই বাক্য ক’লে: ‘যি এই (কপালেশ্বৰ) পূজা কৰিব আৰু মোৰ ত্ৰিকুণ্ডত স্নান কৰিব, সি পৰম গতি লাভ কৰিব।’

Verse 44

शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां कार्तिके जागरं तु यः । करिष्यति पुनश्चास्य लिंगस्य सुसमाहितः । आजन्मप्रभवात्पापात्स विमुक्तिमवाप्स्यति

কাৰ্ত্তিক মাহৰ শুক্লপক্ষৰ চতুৰ্দশীত যি স্থিৰচিত্তে জাগৰণ কৰে আৰু পুনৰ এই লিঙ্গৰ বাবে ভক্তিভাৱে সেই বিধি পালন কৰে, সি জন্মজন্মান্তৰৰ পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰিব।

Verse 45

एवमुक्तेऽथ विधिना प्रहृष्टस्त्रिपुरांतकः । यज्ञमण्डपमासाद्य प्रस्थितो वेदिसंनिधौ

এই কথা কোৱা হ’লে, বিধি (ব্ৰহ্মা)ৰ বিধানত সন্তুষ্ট ত্ৰিপুৰান্তক (শিৱ) যজ্ঞমণ্ডপলৈ গৈ বেদীৰ সন্নিধিলৈ অগ্ৰসর হ’ল।

Verse 46

ब्राह्मणैश्च ततः कर्म प्रारब्धं यज्ञसम्भवम् । विस्मयोत्फुल्लनयनैर्नमस्कृत्य महेश्वरम्

তেতিয়া ব্ৰাহ্মণসকলে যজ্ঞসম্ভৱ কৰ্ম আৰম্ভ কৰিলে; বিস্ময়ত প্ৰস্ফুটিত নয়নে মহেশ্বৰ (শিৱ)ক নমস্কাৰ কৰি প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 47

सूत उवाच । एवं च यज तस्तस्य चतुर्वक्त्रस्य तत्र च । ऋषीणां कोटिरायाता दक्षिणापथवासिनाम्

সূত ক’লে: এইদৰে তাত সেই চতুৰ্মুখ (ব্ৰহ্মা) যজ্ঞ কৰি থাকোঁতে, দক্ষিণাপথবাসী ঋষিসকলৰ এক কোটি তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 49

कीदृक्क्षेत्रं च तत्पुण्यं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । कीदृशास्ते च विप्रेन्द्रा ऋत्विजस्तत्र ये स्थिताः

হাটকেশ্বৰ নামে খ্যাত সেই পুণ্য ক্ষেত্ৰ কেনেকুৱা? আৰু তাত অৱস্থিত ঋত্বিজ পুৰোহিতসকল—সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকল কেনেকুৱা?

Verse 50

अथ ते सुपरिश्रांता मध्यंदिनगते रवौ । रविवारेण संप्राप्ते नक्षत्रे चाश्विसंस्थिते

তাৰ পিছত সূৰ্য মধ্যাহ্নত উঠোঁতে তেওঁলোক অতি ক্লান্ত হ’ল; আৰু ৰবিবাৰ আহিল, লগতে অশ্বিনী নক্ষত্ৰ প্ৰবল হ’ল,

Verse 51

वैवस्वत्यां तिथौ चैव प्राप्ता घर्मपीडिताः । कंचिज्जलाशयं प्राप्य प्रविष्टाः सलिलं शुभम्

আৰু বৈৱস্বতী তিথিতো, তীব্ৰ ঘামৰ তাপে পীড়িত হৈ, তেওঁলোকে এটা জলাশয় পাই তাৰ শুভ জলত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 52

शंकुकर्णा महाकर्णा वकनासास्तथापरे । महोदरा बृहद्दन्ता दीर्घोष्ठाः स्थूलमस्तकाः

কিছুমানৰ কাণ শঙ্কুৰ দৰে, কিছুমানৰ মহাকাণ; কিছুমানৰ নাক বেঁকা আছিল। তেওঁলোকৰ উদৰ বৃহৎ, দাঁত ডাঙৰ, ওঁঠ দীঘল আৰু মূৰ স্থূল আছিল।

Verse 53

चिपिटाक्षास्तथा चान्ये दीर्घग्रीवास्तथा परे । कृष्णांगाः स्फुटितैः पादैर्नखैर्दीर्घैः समुत्थितैः

কিছুমানৰ চকু ধঁসা আছিল, কিছুমানৰ গ্ৰীৱা দীঘল। তেওঁলোকৰ দেহ কৃষ্ণবৰ্ণ; পাদ ফাটিছিল আৰু দীঘল নখ উঁচাই উঠা দেখা গৈছিল।

Verse 54

ततो यावद्विनिष्क्रांताः प्रपश्यन्ति परस्परम् । तावद्वैरूपस्यनिर्मुक्ताः संजाताः कामसन्निभाः

তাৰ পাছত যেতিয়াই তেওঁলোক বাহিৰ ওলাই পৰস্পৰক চালে, তেতিয়াই বিকৃতিৰ পৰা মুক্ত হৈ কামের দৰে মনোহৰ ৰূপ লাভ কৰিলে।

Verse 55

ततो विस्मयमापन्ना मिथः प्रोचुः प्रहर्षिताः । रूपव्यत्ययमालोक्य ज्ञात्वा तीर्थं तदुत्तमम् । अत्र स्नानादिदं रूपमस्माभिः प्राप्तमुत्तमम्

তেতিয়া তেওঁলোক বিস্মিত হৈ আনন্দেৰে পৰস্পৰক ক’লে। ৰূপৰ পৰিবর্তন দেখি আৰু সেই তীৰ্থক উত্তম বুলি জানি ক’লে: ‘ইয়াত স্নান কৰিয়েই আমি এই শ্ৰেষ্ঠ ৰূপ লাভ কৰিলোঁ।’

Verse 56

यस्मात्तस्मादिदं तीर्थं रूपतीर्थं भविष्यति । त्रैलोक्ये सकले ख्यातं सर्वपातकनाशनम्

সেই কাৰণেই এই তীৰ্থ ‘ৰূপতীৰ্থ’ নামে খ্যাত হ’ব—ত্ৰিলোক জুৰি প্ৰসিদ্ধ আৰু সকলো পাপ বিনাশক।

Verse 57

येऽत्र स्नानं करिष्यन्ति श्रद्धया परया युताः । सुरूपास्ते भविष्यंति सदा जन्मनि जन्मनि

যিসকলে ইয়াত পৰম শ্ৰদ্ধাৰে স্নান কৰিব, তেওঁলোক জন্মে জন্মে সদায় সুন্দৰ ৰূপ লাভ কৰিব।

Verse 58

पितॄंश्च तर्पयिष्यन्ति य त्र श्रद्धासमन्विताः । जलेनापि गयाश्राद्धात्ते लप्स्यन्ते धिकं फलम्

যিসকলে শ্ৰদ্ধাৰে ইয়াত পিতৃসকলক জল-তৰ্পণ কৰে, কেৱল এই জলেৰে হলেও, তেওঁলোকে গয়াত কৰা শ্ৰাদ্ধতকৈ অধিক ফল লাভ কৰিব।

Verse 59

येऽत्र रत्नप्रदानं च प्रकरिष्यन्ति मानवाः । भविष्यंति न संदेहो राजानस्ते भवेभवे

যিসকলে ইয়াত ৰত্নদান সম্পন্ন কৰে, সন্দেহ নাই—তেওঁলোক জন্মে জন্মে ৰজা হ’ব।

Verse 60

स्थास्यामो वयमत्रैव सांप्रतं कृतनिश्चयाः । न यास्यामो वयं तीर्थं यद्यपि स्यात्सुशोभनम्

“আমি এতিয়াই দৃঢ় সংকল্পে ইয়াতেই থাকিম; আন কোনো তীৰ্থলৈ নাযাম, যদিও সি অতি শোভন হয়।”

Verse 61

एवमुक्त्वाऽथ व्यभजंस्तत्सर्वं मुनयश्च ते । यज्ञोपवीतमात्राणि स्वानि तीर्थानि चक्रिरे

এইদৰে কৈ সেই মুনিসকলে সকলো ভাগ-বতৰা কৰিলে; আৰু কেৱল নিজৰ যজ্ঞোপৱীত (জনেৱ)কেই উপায় কৰি নিজ নিজ তীৰ্থ স্থাপন কৰিলে।

Verse 62

सूत उवाच । अद्यापि च द्विजश्रेष्ठास्तत्र तीर्थे जगद्गुरुः । प्रथमं स्पृशते तोयं नित्यं स्याद्दयितं शुभम्

সূতে ক’লে: আজিও, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, সেই তীৰ্থত জগদ্গুৰু সৰ্বপ্ৰথমে জল স্পৰ্শ কৰে; সেই জল সদায় প্ৰিয় আৰু মঙ্গলময়।

Verse 63

निष्कामस्तु पुनर्मर्त्यो यः स्नानं तत्र श्रद्धया । कुरुते स परं श्रेयः प्राप्नुयात्सिद्धिलक्षणम्

কিন্তু যি মর্ত্য নি:স্বাৰ্থ হৈ, শ্ৰদ্ধাৰে তাত স্নান কৰে, সি পৰম কল্যাণ লাভ কৰে আৰু সিদ্ধিলক্ষণ প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 64

एवं ते मुनयः सर्वे विभज्य तन्महत्सरः । सायंतनं च तत्रैव कृत्वा कर्म सुविस्तरम्

এইদৰে সেই সকলো মুনি, সেই মহান সৰোবৰ ভাগ কৰি, তাতেই সন্ধ্যাকালীন কৰ্ম বিস্তাৰে সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 65

ततो निशामुखे प्राप्ता यत्र देवः पितामहः । दीक्षितस्त्वथ मौनी च यज्ञमण्डपसंश्रितः

তাৰ পাছত নিশা নামোতে তেওঁলোকে সেই স্থান পালে, য’ত দেব পিতামহ (ব্ৰহ্মা) যজ্ঞৰ বাবে দীক্ষিত হৈছিল; মৌন ধৰি যজ্ঞমণ্ডপত আশ্ৰিত আছিল।

Verse 66

तं प्रणम्य ततः सर्वे गता यत्रर्त्विजः स्थिताः । उपविष्टाः परिश्रान्ता दिवा यज्ञियकर्मणा

তাঁক প্ৰণাম কৰি, তাৰ পাছত সকলোৱে সেই ঠাইলৈ গ’ল য’ত ঋত্বিজসকল আছিল; তেওঁলোক বহি আছিল, দিনভৰ যজ্ঞীয় কৰ্মত ক্লান্ত।

Verse 67

इन्द्रादिकैः सुरैर्भक्त्या मृद्यमानाङ्घ्रयः स्थिताः । अभिवाद्याथ तान्सर्वानुपविष्टास्ततो ग्रतः

ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকলে ভক্তিভাৱে তাত থিয় হৈ চৰণ-মৰ্দন কৰি আছিল। তাৰ পাছত সকলোকে প্ৰণাম কৰি, পৰৱৰ্তীতে তেওঁলোকে বহিল।

Verse 68

चक्रुश्चाथ कथाश्चित्रा यज्ञकर्मसमुद्भवाः । सोमपानस्य संबन्धो व्यत्ययं च समुद्भवम्

তাৰ পাছত তেওঁলোকে যজ্ঞকর্মৰ বিধি-প্ৰক্ৰিয়াৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বিচিত্ৰ কথাবাৰ্তা বহু কৰিলে। সোমপানৰ যথোচিত সংযোগ আৰু তাত উদ্ভৱ হোৱা বিপৰীত বিচ্যুতিৰ কথাও আলোচনা কৰিলে।

Verse 69

उद्गातुः प्रभवं चैव तथाध्वर्योः परस्परम् । प्रोचुस्ते तत्त्वमाश्रित्य तथान्ये दूषयन्ति तत्

তেওঁলোকে উদ্গাতাৰ কৰ্তব্যৰ যথাৰ্থ আধাৰ আৰু অধ্বৰ্যু আদি সকলৰ পৰস্পৰ সম্বন্ধো ক’লে। তত্ত্বক আশ্ৰয় কৰি তেওঁলোকে সত্য বুলি ক’লে, কিন্তু আন কিছুমানে সেই মতক দোষাৰোপ কৰিলে।

Verse 70

अन्ये मीमांसकास्तत्र कोपसंरक्तलोचनाः । हन्युस्तेषां मतं वादमाश्रिता वाग्विचक्षणाः

তাত আন কিছুমান মীমাংসক ক্ৰোধে ৰক্তচক্ষু হৈ উঠিল। বাক্-চাতুৰ্যত নিপুণ হৈ তেওঁলোকে বাদ-বিবাদ আশ্ৰয় কৰি প্ৰতিপক্ষৰ মত ভাঙিবলৈ উদ্যত হ’ল।

Verse 71

परिशिष्टविदश्चान्ये मध्यस्था द्विजसत्तमाः । प्रोचुर्वादं परित्यज्य साभिप्रायं यथोदितम्

আন কিছুমান দ্বিজসত্তম, পৰিশিষ্ট-বিদ্যাত নিপুণ, মধ্যস্থ ন্যায়কাৰী হৈ ৰ’ল। তেওঁলোকে বাদ-বিবাদ ত্যাগ কৰি, যথোচিতভাৱে অভিপ্ৰায়সহ অৰ্থ ব্যাখ্যা কৰিলে।

Verse 72

महावीरपुरोडाशचयनप्रमुखांस्तथा । विवादांश्चक्रिरे चान्ये स्वंस्वं पक्षं समाश्रिताः

আন কিছুমানে নিজৰ নিজৰ পক্ষ আঁকোৱালি ধৰি মহাবীৰ-অৰ্ঘ্য, পুৰোডাশ, বেদী-চয়ন (বেদী সাজোৱা) আদি মুখ্য বিষয় লৈ পুনৰ বিবাদ উত্থাপন কৰিলে।

Verse 73

एवं सा रजनी तेषामतिक्रान्ता द्विजन्मनाम्

এইদৰে সেই দ্বিজন্মাসকলৰ ৰাতিটো এই বিষয়সমূহত নিমগ্ন হৈ পাৰ হৈ গ’ল।

Verse 182

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये रूपतीर्थोत्पत्तिपूर्वकप्रथमयज्ञदिवसवृत्तान्तवर्णनंनाम द्व्यशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ইতি শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত, ‘ৰূপতীৰ্থৰ উৎপত্তিপূৰ্বক প্ৰথম যজ্ঞদিবসৰ বৃত্তান্ত-বৰ্ণন’ নাম অধ্যায়—অধ্যায় ১৮২—সমাপ্ত।

Verse 488

श्रुत्वा पैतामहं यज्ञं कौतुकेन समन्विताः । कीदृशो भविता यज्ञो दीक्षितो यत्र पद्मजः

পৈতামহ যজ্ঞৰ কথা শুনি তেওঁলোক কৌতূহলত ভৰি উঠিল: “যি যজ্ঞত পদ্মজ (ব্ৰহ্মা) নিজেই দীক্ষিত কৰ্তা, সেই যজ্ঞ কেনেকুৱা হ’ব?”