Adhyaya 21

Verse 1

लोमश उवाच । वर्द्धमाना तदा साध्वी रराज प्रतिवासरम् । अष्टवर्षा यदा जाता हिमालयगृहे सती

লোমশ ক’লে: সেই সাধ্বী বাঢ়ি উঠাৰ লগে লগে প্ৰতিদিন অধিক দীপ্তিময় হ’ল। যেতিয়া সতী আঠ বছৰীয়া হ’ল, তেতিয়া সি হিমালয়ৰ গৃহত আছিল।

Verse 2

महेशो हिमवद्द्रोण्यां तताप परमं तपः । सर्वैर्गणैः परिवृतो वीरभद्रादिभिस्तदा

তেতিয়া মহেশে হিমালয়ৰ উপত্যকাত পৰম তপস্যা কৰিলে, সেই সময় বীৰভদ্ৰ আদি সহ সকলো গণেৰে পৰিবৃত্ত হৈ।

Verse 3

एतत्तपो जुषाणं तं महेशं हिमवान्ययौ । तत्पादपल्लवं द्रष्टुं पार्वत्या सह बुद्धिमान्

মহেশক তপস্যাত নিমগ্ন দেখি বুদ্ধিমান হিমৱানে পাৰ্বতীৰ সৈতে ওচৰলৈ আহিল, তেওঁৰ পদপল্লৱ—কোমল পদকমল—দৰ্শন কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি।

Verse 4

यावत्समागतो द्रष्टं नंदिनासौ निवारितः । द्वारि स्थिते च तदा क्षणमेकं स्थिरोऽभवत्

যেতিয়া তেওঁ শিৱদৰ্শন কৰিবলৈ আহিল, নন্দীয়ে তেওঁক নিবাৰিলে; আৰু দুৱাৰত থিয় হৈ তেওঁ ক্ষণেক নীৰৱে স্থিৰ হৈ থাকিল।

Verse 5

पुनर्विज्ञापयामास नंदिना हिमवान्गिरिः । विज्ञप्तो नंदिना शंभुरचलो द्रष्टुमागतः

পুনৰ হিমৱান পৰ্বতে নন্দীৰ জৰিয়তে নিবেদন কৰিলে। নন্দীৰ পৰা জানি শম্ভুৱে, তপস্যাত অচল থাকিলেও, দৰ্শনাৰ্থী আগন্তুকক স্বীকৃতি দিলে।

Verse 6

तदाकर्ण्य वचस्तस्य नंदिनः परमेश्वरः । आनयस्व गिरिं चात्र नंदिनं वाक्यमब्रवीत्

নন্দীৰ বাক্য শুনি পৰমেশ্বৰে নন্দীক ক’লে—“সেই পৰ্বতখন ইয়ালৈ আন।”

Verse 7

तथेति मत्वा नंदी तं पर्वतं च हिमाचलम् । आनयामास स तथा शंकरं लोकशंकरम्

“তথেই হওক” বুলি ভাবি নন্দীয়ে সেই পৰ্বত—হিমাচল—ইয়ালৈ আনিলে; আৰু এইদৰে লোককল্যাণকাৰী শংকৰৰ সৈতে সাক্ষাৎ ঘটালে।

Verse 8

दृष्ट्वा तदानीं सकलेश्वरं प्रभुं तपो जुषाणं विनिमीलितेक्षणम्

তেতিয়া তেওঁলোকে সকলোৰে ঈশ্বৰ প্ৰভুক দেখিলে—তপস্যাত নিমগ্ন, চকু দুটা কোমলভাৱে নিমীলিত।

Verse 9

कपर्द्धिनं चंद्रकलाविभूषणं वेदांतवेद्यं परमात्मनि स्थितम् । ववंद शीर्ष्णा च तदा हिमाचलः परां मुदं प्रापदहीनसत्त्वः

তেতিয়া হিমাচলে মূৰ নত কৰি প্ৰভুক বন্দনা কৰিলে—জটাধাৰী, চন্দ্ৰকলাৰে ভূষিত, বেদান্তে যাক জানিব পাৰি, পৰমাত্মাত স্থিত। অচল মনোবলে তেওঁ পৰম আনন্দ লাভ কৰিলে।

Verse 10

उवाच वाक्यं जगदेकमंगलं हिमालयो वाक्यविदां वरिष्ठः

তেতিয়া বাক্‌বিদ্যাত শ্ৰেষ্ঠ হিমালয়ে জগতৰ একমাত্ৰ মঙ্গলস্বৰূপ শুবচন উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 11

सभाग्योऽहं महादेव प्रसादात्तव शंकर । प्रत्यहं चागमिष्यामि दर्शनार्थं तव प्रभो

“হে মহাদেৱ, হে শংকৰ, তোমাৰ কৃপাতে মই ধন্য। হে প্ৰভু, তোমাৰ দর্শনৰ বাবে মই প্ৰতিদিন আহিম।”

Verse 12

अनया सह देवेश अनुज्ञां दातुर्महसि । श्रुत्वा तु वचनं तस्य देवदेवो महेश्वरः

“হে দেবেশ, তেওঁ মোৰ সৈতে যাবলৈ অনুমতি দিয়া উচিত।” তেওঁৰ বাক্য শুনি দেবদেৱ মহেশ্বৰে উত্তৰ দিলে।

Verse 13

आगंतव्यं त्वया नित्यं दर्शनार्थं ममाचल । कुमारीं च गृहे स्थाप्य नान्यथा मम दर्शनम्

“হে অচল, তুমি নিত্য মোৰ দর্শনৰ বাবে আহিবা। আৰু কুমাৰীক ঘৰত স্থাপন কৰি তেতিয়াহে মোৰ দর্শন পাবা—নচেৎ নহয়।”

Verse 14

अचलः प्रत्युवाचेदं गिरिशं नतकंधरः । कस्मान्मयानया सार्द्धं नागंतव्यं तदुच्यताम् । अचलं च व्रीत शंभुः प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्

অচলে মূৰ নত কৰি গিৰীশক ক’লে—“মই কিয় তাইৰ সৈতে একেলগে নাযাওঁ? কৃপা কৰি কওক।” তেতিয়া শম্ভুৱে হাঁহি মাৰি অচলক এই বাক্য ক’লে।

Verse 15

इयं कुमारी सुश्रोणी तन्वी चारुप्रभाषिणी । नानेतव्या मत्समीपे वारयामि पुनः पुनः

“এই কুমাৰী—সুন্দৰ নিতম্বা, সুকুমাৰ দেহী আৰু মধুৰভাষিণী—মোৰ ওচৰলৈ আনিব নালাগে; মই বাৰে বাৰে নিষেধ কৰোঁ।”

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शंभोर्निरामयं निःस्पृहनिष्ठुरं वा । तपस्विनोक्तं वचनं निशम्य उवाच गौरी च विहस्य शंभुम्

শম্ভুৰ সেই বাক্য শুনি—নির্বিকার, নিঃস্পৃহ আৰু কিঞ্চিৎ কঠোৰ—তপস্বীৰ উক্তি মন দি শুনি গৌৰীয়ে শম্ভুলৈ হাঁহি মাৰি ক’লে।

Verse 17

गौर्युवाच । तपःशक्त्यान्वितः शंभो करोषि विपुलं तपः । तव बुद्धिरियं जाता तपस्तप्तुं महात्मनः

গৌৰীয়ে ক’লে—“হে শম্ভু, তপঃশক্তিৰে সমন্বিত হৈ তুমি বিপুল তপ কৰিছা। হে মহাত্মা, তপ তপিবলৈ এই সংকল্প তোমাৰ ভিতৰত উদ্ভৱ হৈছে।”

Verse 18

कस्त्वं का प्रकृतिः सूक्ष्मा भगवंस्तद्विमृश्यताम् । पार्वत्यास्तद्वचः श्रुत्वा महेशो वाक्यमब्रवीत्

“তুমি কোন? এই সূক্ষ্ম প্ৰকৃতি কি? হে ভগৱন, ই বিষয়ে বিবেচনা কৰা হওক।” পাৰ্বতীৰ এই বাক্য শুনি মহেশে উত্তৰ দিলে।

Verse 19

तपसा परमेणैव प्रकृतिं नाशयाम्यहम् । प्रकृत्या रहितः सुभ्रु अहं तिष्ठमि तत्त्वतः । तस्माच्च प्रकृते सिद्धैर् कार्यः संग्रहः क्वचित्

পৰম তপস্যাৰ দ্বাৰাই মই প্ৰকৃতিক লয় কৰোঁ। হে সুভ্ৰু, প্ৰকৃতি-ৰহিত হৈ মই তত্ত্বৰূপে স্থিৰভাৱে অৱস্থিত থাকোঁ। সেয়ে কেতিয়াবা সিদ্ধসকলেও নিজৰ প্ৰকৃতিক সংযম কৰি সংগ্ৰহ কৰা উচিত।

Verse 20

पार्वत्युवाच । यदुक्तं परया वाचा वचननं शंकर त्वया । सा किं प्रकृति र्नैव स्यादतीतस्तां भवान्कथम्

পাৰ্বতীয়ে ক’লে: হে শংকৰ, তুমি যি মহৎ বাক্যৰে কথা ক’লা, সেই বাক্য নিজেই কি প্ৰকৃতি নহয়? তেন্তে তুমি তাক কেনেকৈ অতিক্ৰম কৰিলা?

Verse 21

यच्छृणोपि यदश्रासि यच्च पश्यसि शंकर । वाग्वादेन च किं कार्यमस्माके चाधुना प्रभो

হে শংকৰ, তুমি যি শুনা, যি (আনক) শুনোৱা, আৰু যি দেখা—হে প্ৰভো, এতিয়া আমাৰ বাবে বাক্য-তৰ্কৰ কি প্ৰয়োজন?

Verse 22

तत्सर्वं प्रकृतेः कार्यं मिथ्यावादो निर्र्थकः । प्रकृतेः परतो भूत्वा किमर्थं तप्यते तपः

এই সকলো প্ৰকৃতিৰেই কাৰ্য; ইয়াৰ বিপৰীতে কোৱা কথা মিছা আৰু নিৰৰ্থক। যদি তুমি সঁচাকৈ প্ৰকৃতিৰ ওপৰত অৱস্থিত, তেন্তে এই তপস্যা কিহৰ বাবে কৰা হৈছে?

Verse 23

त्वया शंभोऽधुना ह्यस्मिन्गिरौ हिमवति प्रभो । प्रकृत्या मिलितोऽसि त्वं न जानासि हि शंकर

হে শম্ভু, হে প্ৰভো—এই মুহূর্তে এই হিমৱত পৰ্ব্বতত তুমি প্ৰকৃতিৰ সৈতে মিলিত হৈছা; হে শংকৰ, তুমি যেন তাক চিনি নোপোৱা।

Verse 24

वाग्वादेन च किं कार्यमस्माकं चाधुना प्रभो । प्रकृतेः परतस्त्वं च यदि सत्यं वचस्तव । तर्हि त्वया न भेतव्यं मम शंकर संप्रति

হে প্ৰভো, এতিয়া আমাৰ বাবে কেৱল বাক্-বিতণ্ডাৰ কি প্ৰয়োজন? যদি তোমাৰ বাক্য সত্য যে তুমি প্ৰকৃতিৰ পৰেও অৱস্থিত, তেন্তে হে শংকৰ, এই মুহূর্তত তুমি মোৰ পৰা একেবাৰে ভয় নকৰিবা।

Verse 25

प्रहस्य भगवान्देवो गिरिजां प्रत्युवाच ह

হাঁহি মাৰি ভগৱান দেৱ—শিৱে—তেতিয়া গিৰিজাক উত্তৰ দিলে।

Verse 27

महादेव उवाच । प्रत्यहं कुरु मे सेवां गिरिजे साधुभाषिणि

মহাদেৱ ক’লে: হে গিৰিজে, সুধাবাক্য কোৱা, প্ৰতিদিন মোৰ সেৱা কৰা।

Verse 28

तपस्तप्तुमनुज्ञा मे दातव्या पर्वताधिप । अनुज्ञया विना किंचित्तपः कर्तुं न पार्यते

হে পৰ্বতাধিপতি, তপস্যা কৰিবলৈ মোক অনুমতি দিয়া উচিত। অনুমতি নোহোৱাকৈ অলপো তপ সম্পন্ন কৰিব নোৱাৰি।

Verse 29

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य शूलिनः । प्रहस्य हिमवाञ्छंभुमिदं वचनमब्रवीत्

দেৱদেৱ, ত্ৰিশূলধাৰী প্ৰভুৰ এই বাক্য শুনি হিমৱানে হাঁহি মাৰি শম্ভুক এই উত্তৰ ক’লে।

Verse 30

त्वदीयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् । किमहं तु महादेव तुच्छो भूत्वा ददामि ते

নিশ্চয় এই সমগ্ৰ জগত তোমাৰেই—দেৱ, অসুৰ আৰু মানুহসহ। সেয়ে, হে মহাদেৱ, তুচ্ছ মই তোমাক কি দান কৰিব পাৰোঁ?

Verse 31

एवमुक्तो हिमवता शंकरो लोकशंकरः । प्रहस्य गिरिराजं तं याहीति प्राह सादरम्

হিমৱানে এইদৰে কোৱাত, লোকমঙ্গলকাৰী শংকৰ হাঁহি উঠিল আৰু সেই পৰ্বতৰাজক সাদৰে ক’লে, “যা।”

Verse 32

शंकरेणाब्यनुज्ञातः स्वगृहं हिमवान्ययौ । सार्द्धं गिरिजया सोऽपि प्रत्यहं दर्शने स्थितः

শংকৰে অনুমতি দিয়াত হিমৱান নিজৰ গৃহধামলৈ উভতি গ’ল। গিৰিজাৰ সৈতে সিও প্ৰতিদিনে দৰ্শনৰ বাবে উপস্থিত থাকিল।

Verse 33

एवं कतिपयः कालो गतश्चोपासनात्तयोः

এইদৰে তেওঁলোক দুয়ো ভক্তিপূৰ্ণ উপাসনাত লীন হৈ থাকোঁতে কিছু সময় অতিবাহিত হ’ল।

Verse 34

सुतापित्रोश्च तत्रैव शंकरो दुरतिक्रमः । पार्वतीं प्रति तत्रैव चिंतामापेदिरे सुराः

সেই ঠাইতেই অদুৰতিক্ৰম্য শংকৰ নিজৰ সংকল্পত স্থিৰ থাকিল। আৰু পাৰ্বতীক স্মৰণ কৰি দেৱগণ চিন্তাগ্ৰস্ত হৈ পৰিল।

Verse 35

ते चिंत्यमानाश्च सुरास्तदानीं कथं महेशो गिरिजां समेष्यति । किं कार्यमद्यैव वयं च कुर्मो बृहस्पते तत्कथयस्व मा चिरम्

তেতিয়া দেৱতাসকলে চিন্তামগ্ন হৈ ক’লে: “মহেশ কেনেকৈ গিৰিজাৰ সৈতে মিলিত হ’ব? এতিয়াই আমি কি কৰোঁ? হে বৃহস্পতী, বিলম্ব নকৰিবা—কোৱা।”

Verse 36

बृहस्पतिरुवाचेदं महेंद्रं प्रति सद्वचः । एवमेतत्त्वया कार्यं महेंद्र श्रूयतां तदा

বৃহস্পতিয়ে মহেন্দ্ৰৰ প্ৰতি এই শুভ বাক্য ক’লে: “হে মহেন্দ্ৰ, এইদৰে তোমাকেই কৰ্তব্য—এতিয়া শুনা।”

Verse 37

एतत्कार्यं मदनेनैव राजन्नान्यः समर्थो भविता त्रिलोके । विप्लावितं तापसानां तपो हि तस्मात्त्वरात्प्रार्थनीयो हि मारः

“হে ৰাজন, এই কাৰ্য কেৱল মদনেই সাধিব পাৰে; ত্ৰিলোকত আন কোনো সক্ষম নহ’ব। যিহেতু তেওঁ তপস্বীসকলৰ তপস্যাকো কঁপাই তোলে, সেয়ে মাৰক তৎক্ষণাৎ প্ৰাৰ্থনা কৰি আহ্বান কৰিব লাগে।”

Verse 38

गुरोर्वचनमाकर्ण्य आह्वयन्मदनं हरिः । आह्वानादाजगामाथ मदनः कार्यसाधकः

গুৰুৰ বাক্য শুনি হৰিয়ে মদনক আহ্বান কৰিলে; আহ্বান পোৱা মাত্রেই কাৰ্যসাধক মদন তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 39

रत्या समेतः सह माधवेन स पुष्पधन्वा पुरतः सभायाम् । महेंद्रमागम्य उवाच वाक्यं सगर्वितं लोकमनोहरं च

ৰতিৰ সৈতে আৰু মাধৱৰ সহচৰ্যত সেই পুষ্পধনু (কাম) সভাৰ আগত উপস্থিত হ’ল। মহেন্দ্ৰৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁ গৰ্বভৰা, তথাপি লোকমনোহৰ বাক্য ক’লে।

Verse 40

अहमाकारितः कस्माद्ब्रूहि मेऽद्य शचीपते । किं कार्यं करवाण्यद्य कथ्यतां मा विलंबितम्

মোক কিয় আহ্বান কৰা হ’ল? আজি মোক কোৱা, হে শচীপতি। আজি মই কোন কাৰ্য সম্পন্ন কৰিম? কোৱা—বিলম্ব নকৰিবা।

Verse 41

मम स्मरणमात्रेण विभ्रष्टा हि तपस्विनः । त्वमेव जानासि हरे मम वीर्यपराक्रमौ

মোৰ কেৱল স্মৰণমাত্ৰে তপস্বীসকল তপস্যাৰ পৰা বিচ্যুত হয়; হে হৰি, মোৰ শক্তি আৰু পৰাক্ৰম তুমিয়েই জানো।

Verse 42

मम वीर्यं च जानाति शक्तेः पुत्रः पराशरः । एवं चानये च बहवो भृग्वाद्य ऋषयो ह्यमी

মোৰ শক্তি শক্তিপুত্ৰ পৰাশৰেও জানে; তেনেদৰে ভৃগু আদি বহু ঋষিয়েও ইয়াক ভালদৰে জানে।

Verse 43

गुरुरप्यभिजानाति भार्योतथ्यस्य चैव हि । तस्यां जातो भरद्वाजो गुरुणा संकरो हि सः

গুৰুও নিশ্চয় জানে যে তাই উতথ্যৰ পত্নী। তথাপি তাইৰ গৰ্ভত ভৰদ্বাজ জন্মিল; গুৰুৰ দ্বাৰা উৎপন্ন হোৱাত তেওঁক সংকৰ বুলি কোৱা হয়।

Verse 44

भरद्वाजो महाभाग इत्युवाच गुरुस्तदा । जानाति मम वीर्यं च शौर्यं चैव प्रजापतिः

তেতিয়া গুৰুৱে ক’লে, “ভৰদ্বাজ মহাভাগ।” প্ৰজাপতিয়েও মোৰ শক্তি আৰু শৌৰ্য ভালদৰে জানে।

Verse 45

क्रोधो हि मम बंधुश्च महाबलपरक्रमः । उभाभ्यां द्रावितं विश्वं जंगमाजंगमं महत् । ब्रह्मादिस्तंबपर्यंतं प्लावितं सचराचरम्

ক্ৰোধেই মোৰ বান্ধৱ, মহাবল আৰু পৰাক্ৰমশালী। আমাৰ দুয়োৰে দ্বাৰা এই বিশাল বিশ্ব—চলমান আৰু অচল—উথাল-পাথাল হ’ল; ব্ৰহ্মাৰ পৰা ঘাঁহৰ সৰু তৃণলৈকে, সচৰাচৰ সমগ্ৰ জগত আৱৃত হ’ল।

Verse 46

देवा ऊचुः । मदनद्वं समर्थोसि अस्माञ्जेतुं सदैव हि । महेशं प्रति गच्छाशु सुरकार्यार्थसिद्धये । पार्वत्या सहितं शंभुं कुरुष्वाद्य महामते

দেৱতাসকলে ক’লে: “হে মদন! তুমি সদায় আমাকো জয় কৰিবলৈ সক্ষম। দেৱকাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে শীঘ্ৰে মহেশৰ ওচৰলৈ যোৱা। হে মহামতি! আজি পাৰ্বতীৰ সৈতে শম্ভুক তোমাৰ বশত আন।”

Verse 47

एवमभ्यर्थितो देवैर्मदनो विश्वमोहनः । जगाम त्वरितो भूत्वा अप्सरोभिः समन्वितः

এইদৰে দেৱতাসকলৰ অনুৰোধত, বিশ্ব-মোহন মদন তৎক্ষণাৎ ত্বৰিত হৈ যাত্ৰা কৰিলে, আৰু অপ্সৰাসকলৰ সৈতে সংগতি লৈ আগবাঢ়িল।

Verse 48

ततो जगामाशु महाधनुर्द्धरो विस्फार्य चापं कुसुमान्वितं महत् । तथैव बाणांश्च मनोरमांश्च प्रगृह्य वीरो भुवनैकजेता । तस्मिन्हिमाद्रौ परिदृश्यमानोऽवनौ स्मरो योधयतां वरिष्ठः

তাৰ পাছত সেই মহাধনুৰ্ধৰ শীঘ্ৰে আগবাঢ়িল; কুসুমে সজ্জিত সেই মহান ধনু টানি, মনোৰম বাণসমূহো হাতে ল’লে। সেই বীৰ, ভুৱনসমূহৰ একমাত্ৰ জয়ী, হিমাদ্ৰিত দৃশ্যমান হ’ল—স্মৰ, মোহ-যুদ্ধকাৰীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 49

तत्रागता तदा रंभा उर्वशी पुंजिकस्थली । सुम्लोचा मिश्रकेशी च सुभगा च तिलोत्तमा

তাত তেতিয়া ৰম্ভা, উৰ্বশী, পুঞ্জিকস্থলী, সুম্লোচা, মিশ্ৰকেশী, সুভগা আৰু তিলোত্তমা আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 50

अन्याश्च विविधाः जाताः साहाय्ये मदनस्य च । अप्सरसो गणैर्दृष्टा मदनेन सहैव ताः

মদনৰ সহায়তালৈ নানা প্ৰকাৰৰ বহু অপ্সৰা আৰু আহিল। গণসকলে মদনৰ সৈতে একেলগে সেই অপ্সৰাসকলক দেখা পালে।

Verse 51

सर्वे गणाश्च सहसा मदनेन विमोहिताः । भृंगिणा च तदा रंभा चण्डेन सह चोर्वशी

সকলো গণ মদনৰ দ্বাৰা হঠাতে মোহিত হ’ল। তেতিয়া ৰম্ভা ভৃঙ্গীৰ সৈতে আছিল, আৰু উৰ্বশী চণ্ডৰ সৈতে আছিল।

Verse 52

मेनका वीरभद्रेण चण्डेन पुंजिकस्थली । तिलोत्तमादयस्तत्र संवृताश्च गणैस्तदा

মেনকা বীৰভদ্ৰৰ সৈতে আছিল, আৰু পুঞ্জিকস্থলী চণ্ডৰ সৈতে। তেতিয়া তাত তিলোত্তমা আদি অপ্সৰাসকল গণসকলৰ দ্বাৰা ঘেৰাও হৈছিল।

Verse 53

अमत्तभूतैर्बहुभिस्त्रपां त्यक्त्वा मनीषिभिः । अकाले कोकिला भिश्च व्याप्तामासीन्महीतलम्

মহীতল বহু সত্তাৰে ভৰি পৰিল, যেন মত্ত—লাজ ত্যাগ কৰি, জ্ঞানীসকলেও। আৰু ঋতুৰ আগতেই কোকিলাৰ কূজনো চাৰিওফালে বিয়পি পৰিল।

Verse 54

अशोकाश्चंपकाश्चूता यूथ्यश्चैव कदंबकाः । नीषाः प्रियालाः पनसा राजवृक्षाश्चरायणाः

অশোক, চম্পক, আমগছ, ইউথিকা লতা আৰু কদম্ব; নীষা, প্ৰিয়াল, পনস (কঁঠাল), ৰাজবৃক্ষ আৰু অন্যান্য বনলতা—সকলো প্ৰচুৰভাৱে উজলি উঠিল।

Verse 55

द्राक्षावल्लयः प्रदृश्यंते बहुला नागकेशराः । तथा कदल्यः केतक्यो भ्रमरैरुपशोभिताः

তাত সৰ্বত্ৰ দ্ৰাক্ষালতা দৃষ্ট হৈছিল; নাগকেশৰ গছ প্ৰচুৰ আছিল; আৰু কদলী গছ আৰু কেতকী ফুল ভ্ৰমৰ-ঝাঁকেৰে অধিক শোভিত হৈছিল।

Verse 56

मत्ता मदनसंगेन हंसीभिः कलहंसकाः । करेणुभिर्गजाह्यासञ्छिखंडीभिः शिखंडिनः

প্ৰেম-স্পৰ্শত মত্ত হৈ কলহংসসকল নিজৰ হংসিনীসকলৰ সৈতে আঁকোৱালি ধৰিলে; গজসকল কৰেণুৰ সৈতে সেঁটে থাকিল; আৰু ময়ূৰসকল শিখণ্ডিনীৰ সৈতে।

Verse 57

निष्कामा ह्यतुरा ह्यासञ्छिवसंपर्कजैर्गुणैः । अकस्माच्च तथाभूतं कथं जातं विमृश्य च

তেওঁলোক কামনাহীন আৰু ব্যাকুলতাহীন আছিল, শিৱ-সংস্পৰ্শজাত গুণেৰে সমৃদ্ধ; চিন্তা কৰি বিস্মিত হৈ ক’লে—‘এনে হঠাৎ পৰিবর্তন কেনেকৈ ঘটিল?’

Verse 58

शैलादो हि महातेजा नंदी ह्यमितविक्रमः । रक्षसं विबुधानां वा कृत्यमस्तीत्यचिंतयत्

তেতিয়া শৈলাদাৰ পুত্ৰ নন্দী—মহাতেজস্বী আৰু অসীম বিক্ৰমী—চিন্তা কৰিলে: ‘নিশ্চয়েই কোনো ৰাক্ষসৰ, নতুবা দেৱতাসকলৰ কোনো কাৰ্য চলি আছে।’

Verse 59

एतस्मिन्नंतरे तत्र मदनो हि धनुर्द्धरः । पंचबाणान्समारोप्य स्वकीये धनुषि द्विजाः । तरोश्छायां समाश्रित्य देवदारुगतां तदा

সেই সময়তে তাত ধনুৰ্ধাৰী মদনে—হে দ্বিজসকল—নিজ ধনুত পাঁচ বাণ সংযোজিত কৰি, তেতিয়া দেৱদাৰু গছৰ ছাঁত আশ্ৰয় ল’লে।

Verse 60

निरीक्ष्य शंभुं परमासने स्तितं तपो जुषाणं परमेष्ठिनां पतिम् । गंगाधरं नीलतमालकंठं कपर्दिनं चन्द्रकलासमेतम्

পৰম আসনত স্থিত, তপস্যাত নিমগ্ন, পৰমেষ্ঠিসকলৰ পতি শম্ভুক নিৰীক্ষণ কৰি—গঙ্গাধৰ, নীল-তমাল সদৃশ নীলকণ্ঠ, জটাধাৰী আৰু চন্দ্ৰকলাৰে ভূষিত।

Verse 61

भुजंगभोगांकितसर्वगात्रं पंचाननं सिंहविशालविक्रमम् । कर्पूरगौरे परयान्वितं च स वेद्धुकामो मदनस्तपस्विनम्

যাৰ সমগ্ৰ দেহ ভুজঙ্গৰ কুণ্ডলীৰ চিহ্নে অঙ্কিত, পঞ্চানন, সিংহসদৃশ বিশাল বিক্ৰম; কৰ্পূৰগৌৰ আৰু পৰমা দেবীৰ সহচৰ—সেই তপস্বী প্ৰভুক বিদ্ধ কৰিবলৈ ইচ্ছুক মদনে লক্ষ্য কৰিলে।

Verse 62

दुरासदं दीप्तिमतां वरिष्ठं महेशमुग्रं सह माधवेन । यावच्छिवं वेद्धुकामः शरेण तावद्याता गिरिजा विश्वमाता । सखीजनैः संवृता पूजनार्थं सदाशिवं मंगलं मंगलानाम्

দুৰাসদ, দীপ্তিমানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, উগ্ৰ মহেশ মাধৱৰ সৈতে স্থিত আছিল। মদনে যেতিয়াই শিৱক শৰে বিদ্ধ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে, তেতিয়াই বিশ্বমাতা গিৰিজা সখীসকলৰে পৰিবেষ্টিতা হৈ, মঙ্গলানাম মঙ্গল সদাশিৱক পূজা কৰিবলৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 63

कनककुसुममालां संदधे नीलकंठे सितकिरणमनोज्ञादुर्ल्लभा सा तदानीम् । स्मितविकसितनेत्रा चारुवक्त्रं शिवस्य सकलजननित्री वीक्षमाणा बभूव

তেতিয়া সকলো জনৰ জননীয়ে নীলকণ্ঠ প্ৰভুৰ গলাত সোনালী কুসুমৰ মালা পৰিধান কৰালে—চন্দ্ৰকিৰণ সদৃশ মনোজ্ঞ আৰু দুষ্প্ৰাপ্য। মৃদু হাসিতে বিকশিত নয়নে শিৱৰ চাৰু মুখলৈ চাই ৰ’ল।

Verse 64

तावद्विद्धः शरेणैव मोहनाख्येन चत्वरात् । विध्यमानस्तदा शंभुः शनैरुन्मील्य लोचने । ददर्श गिरिजां देवोब्धिर्यथा शशिनः कलाम्

তেতিয়াই চতুৰাৰ পৰা ‘মোহ’ নামৰ শৰে শম্ভু বিদ্ধ হ’ল। বিদ্ধ হৈ শম্ভুৱে ধীৰে ধীৰে নয়ন মেলি গিৰিজাক দেখিলে—যেন সাগৰদেৱে শশীৰ কলা নিৰীক্ষণ কৰে।

Verse 65

चारुप्रसन्नवदनां बिंबोष्ठीं सस्मितेक्षणाम् । सुद्विजामग्निजां तन्वीं विशालवदनोत्सवाम्

তেওঁ তাইক দেখিলে—সুন্দৰ, প্ৰসন্ন মুখমণ্ডল; বিম্ব ফলৰ দৰে ৰঙা ওঁঠ; মৃদু হাস্যভৰা দৃষ্টি; ক্ষীণকায়া, কোমল দেহ—বিশাল দীপ্ত মুখৰ শোভা যেন মঙ্গলময় উৎসৱ।

Verse 66

गौरीं प्रसन्नमुद्रां च विश्वमोहनमोहनाम् । यया त्रिलोकरचना कृता ब्रह्मादिभिः सह

তেওঁ গৌৰীক দেখিলে—প্ৰসন্ন, শান্ত মুদ্ৰা; যি জগতৰ মোহনকোও মোহিত কৰে; যাৰ শক্তিৰে ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলৰ সৈতে ত্ৰিলোকৰ ৰচনা-ব্যৱস্থা সম্পন্ন হয়।

Verse 67

उत्पत्तिपालनविनाशकरी च या वै कृत्वाग्रतः सत्त्वरजस्तमांसि । सा चेतनेन ददृशे पुरतो हरेण संमोहनी सकलमंगलमंगलैका

যি সৃষ্টিৰ উৎপত্তি, পালন আৰু বিনাশ সাধন কৰে, আৰু যিয়ে সত্ত্ব-ৰজ-তম গুণসমূহ আগত স্থাপন কৰি ধাৰে—সেই সংমোহিনী, সকলো মঙ্গলৰ মাজত একমাত্ৰ পৰম মঙ্গল, হৰে সম্পূৰ্ণ চেতনাৰে সম্মুখে সম্মুখে দেখিলে।

Verse 68

तां निरीक्ष्य भवो देवो गिरिजां लोकपावनीम् । मुमोह दर्शनात्तस्या मदनेनातुरीकृतः । विस्मयोत्फुल्लनयनो बभूव सहसा शिवः

লোকপাৱনী গিৰিজাক দেখি দেৱ ভৱ মোহিত হ’ল; তাইৰ দৰ্শনমাত্ৰেই কামদেৱে তেওঁক ব্যাকুল কৰিলে। হঠাতে শিৱৰ চকু বিস্ময়ে ফুলি উঠিল, যেন ফুলৰ দৰে মেল খালে।

Verse 69

एवं विलोकमानोऽसौ देवदेवो जगत्पतिः । मनसा दूयमानेन इदमाह सदाशिवः

এইদৰে চাই থাকোঁতে দেৱদেৱ, জগতপতি—অন্তৰত মন জ্বলি উঠা অৱস্থাত—সদাশিৱে এই বাক্য ক’লে।

Verse 70

अनया मोहितः कस्मात्तपःस्थोऽहं निरामयः । कुतः कस्माच्च केनेदं कृतमस्ति ममाप्रियम्

মই তপস্যাত স্থিৰ আৰু নিৰাময় হৈও তাইৰ দ্বাৰা কিয় মোহিত হ’লোঁ? এই অপ্ৰিয় ঘটনা মোৰ ওপৰত ক’ৰ পৰা, কিহৰ কাৰণে, আৰু কাৰ দ্বাৰা ঘটিল?

Verse 71

ततो व्यलोकयच्छंभुर्द्दिक्षु सर्वासु सादरम् । तावद्दृष्टो दक्षिणस्यां दिशि ह्यात्तशरासनः

তেতিয়া শম্ভুৱে সাদৰে সকলো দিশলৈ মনোযোগে চালে। সেই মুহূর্ততে দক্ষিণ দিশত তেওঁ ধনু-বাণ হাতত সাজু কৰি ধৰা এজনক দেখিলে।

Verse 72

चक्रीकृतधनुः सज्जं चक्रे बेद्धुं सदाशिवम् । यावत्पुनः संधयति मदनो मदनांतकम् । तावद्दृष्टो महेशेन सरोषेण तदा द्विजाः

সেইজনে ধনু চক্রাকাৰে টানি সাজু কৰি সদাশিৱক বিদ্ধ কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল। কিন্তু মদনান্তক মহাদেৱৰ ওপৰত মদনে পুনৰ লক্ষ্য স্থিৰ কৰোঁতেই, মহেশে তাক দেখিলে—হে দ্বিজসকল, তেতিয়া ক্ৰোধ জাগিল।

Verse 73

निरीक्षितस्तृतीयेन चक्षुषा परमेण हि । मदनस्तत्क्षणादेव ज्वालामालावृतोऽभवत् । हाहाकारो महानासीद्देवानां तत्र पश्यताम्

পৰম তৃতীয় নয়নে তাক চাওঁতেই মদন তৎক্ষণাৎ জ্বালাৰ মালাৰে আৱৃত হ’ল। তাত উপস্থিত দেৱসকলে চাই থাকোঁতেই এক মহা হাহাকার উঠিল।

Verse 74

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव देवानां वरदो भव । गिरिजायाः सहायार्थं प्रेषितो मदनोऽधुना

দেৱাসকলে ক’লে: হে দেবদেব, হে মহাদেৱ, দেৱসকলৰ বৰদাতা হওক। গিৰিজা (পাৰ্বতী)ৰ সহায়ৰ বাবে এতিয়া মদনক প্ৰেৰণ কৰা হৈছে।

Verse 75

वृथा त्वयाथ दग्धोऽसौ मदनो हि महाप्रभः

হে মহাপ্ৰভু, তোমাৰ দ্বাৰাই সেই মহিমাময় মদন দগ্ধ হ’ল—সেয়া যেন বৃথাই হ’ল।

Verse 76

त्वया हि कार्यं जगदेकबंधो कार्यं सुराणां परमेण वर्चसा । अस्यां समुत्पत्स्यति देव शंभो तेनैव सर्वं भवतीह कार्यम्

হে জগতৰ একমাত্ৰ বান্ধৱ, তোমাৰ পৰম তেজে দেবতাসকলৰ কাৰ্য সম্পন্ন হ’ব লাগে। হে দেব শম্ভু, এইজনীৰ পৰা নিয়তজন জন্মিব; তাৰ দ্বাৰাই ইয়াত সকলো কৰণীয় সিদ্ধ হ’ব।

Verse 77

तारकेण महादेव देवाः संपीडिता भृशम् । तदर्थं जीवितं चास्य दत्त्वा च गिरिजां प्रभो

হে মহাদেৱ, তাৰকে দেবতাসকলক অতি ভীষণভাৱে পীড়িত কৰিছে। সেই উদ্দেশ্যতেই, হে প্ৰভু, আমি তাক জীৱন দিলোঁ আৰু গিৰিজাক অৰ্পণ কৰিলোঁ…

Verse 78

वरयस्व महाभाग देवाकार्ये भव क्षमः । गजासुरात्तवया त्राता वयं सर्वे दिवौकसः

হে মহাভাগ, অনুগ্ৰহ কৰি (আমাৰ প্ৰাৰ্থনা) গ্ৰহণ কৰা; দেবকাৰ্যত সক্ষম হোৱা। গজাসুৰৰ পৰা তুমি আমাক সকলো দিৱৌকসক ৰক্ষা কৰিছিলা।

Verse 79

कालकूटाच्च नूनं हि रक्षिताः स्मो न चान्यथा । भस्मासुराच्च सर्वेश त्वया त्राता न संशयः

নিশ্চয় কਾਲকূট বিষৰ পৰা তুমি একাই আমাক ৰক্ষা কৰিলা, অন্যথা নহয়। আৰু ভস্মাসুৰৰ পৰাও, হে সৰ্বেশ, তুমি আমাক উদ্ধাৰ কৰিলা—সন্দেহ নাই।

Verse 80

मदनोयं समायातः सुराणां कार्यसिद्धये । तस्मात्त्वया रक्षणीय उपकारः परो हि नः

এই মদন দেৱতাসকলৰ কাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে আহিছে। সেয়ে তুমি ইয়াক ৰক্ষা কৰা; কিয়নো ইয়াৰ উপকাৰ আমাৰ বাবে সৰ্বোচ্চ মূল্যবান।

Verse 81

विना तेन जगत्सर्वं नाशमेष्यति शंकर । निष्कामस्त्वं कथं शंभो स्वबुद्ध्या च विमृस्यताम्

তেওঁৰ অবিহনে, হে শংকৰ, সমগ্ৰ জগত নাশলৈ যাব। হে শম্ভু, তুমি নিষ্কাম; নিজৰ বুদ্ধিৰে এই কথা বিবেচনা কৰা।

Verse 82

तदोवाच रुषाविष्टो देवान्प्रति महेश्वरः । विना कामेन भो देवा भवितव्यं न चान्यथा

তেতিয়া ক্ৰোধে আৱিষ্ট মহেশ্বৰ দেৱতাসকলক ক’লে— “হে দেৱসকল, কাম অবিহনে এইটো হ’ব নোৱাৰে; অন্য কোনো পথ নাই।”

Verse 83

यदाःकामं पुरस्कृत्य सर्वे देवाः सवासवाः । पदभ्रष्टाश्च दुःखेन व्याप्ता दैन्यं समाश्रिताः

যেতিয়া ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতাই কামক আগত ৰাখিলে, তেতিয়া তেওঁলোকে নিজৰ যোগ্য স্থানৰ পৰা খসিল; দুখে আচ্ছন্ন হৈ দীনতাত ডুব গ’ল।

Verse 84

कामो हि नरकायैव सर्वेषां प्राणिनां ध्रुवम् । दुःखरूपी ह्यनंगोऽयं जानीध्वं मम भाषितम्

কাম নিশ্চয়েই সকলো প্ৰাণীক নৰকলৈ লৈ যায়। এই অনঙ্গ কাম দুখ-স্বৰূপ; মোৰ কথাক উপদেশ বুলি জানিবা।

Verse 85

तारकोऽपि दुराचारो निष्कामोऽद्य भविष्यति । विनाकामेन च कथं पापमाचरते नरः

তাৰক যদিও দুষ্কৰ্মী আছিল, আজি নিষ্কাম হ’ব; কামনা নাথাকিলে মানুহে পাপ কেনেকৈ আচৰণ কৰিব?

Verse 86

तस्मात्कामो मया दग्धः सर्वेषां शांतिहेतवे । युष्माभिश्च सुरैः सर्वैरसुरैश्च महर्षिभिः

সেয়েহে সকলোৰে শান্তিৰ হেতু মই কামদেৱক দগ্ধ কৰিলোঁ—তোমালোক সকলো দেৱতা, সকলো অসুৰ আৰু মহর্ষিসকলৰ সন্মুখত।

Verse 87

अन्यैः प्राणिभिरेवात्र तपसे धीयतां मनः । कामक्रोधविहीनं च जगत्सर्वं मया कृतम्

ইয়াত আন আন প্ৰাণীয়ে তপস্যাত মন নিবেশ কৰক; কিয়নো মই সমগ্ৰ জগতক কাম আৰু ক্ৰোধবিহীন কৰি গঢ়িছোঁ।

Verse 88

तस्मादेनं पापिनं दुःखमूलं न जीवयिष्यामि सुराः प्रतीक्ष्यताम् । निरन्तरं चात्मसुखप्रबोधमानंदलक्षणमागाधमनन्यरूपम्

সেয়েহে এই পাপীক, যি দুখৰ মূল, মই জীৱিত থাকিবলৈ নিদিম; হে দেৱসকল, অপেক্ষা কৰি চাওক। আৰু (তাৰ স্থানে) আত্মাৰ নিজ সুখৰ অবিচ্ছিন্ন জাগৰণ হওক—অগাধ, অনন্য-ৰূপ, শুদ্ধ আনন্দ-লক্ষণ অৱস্থা।

Verse 89

एवमुक्तास्तदा तेन शंभुना परमेष्ठिना । ऊचुर्महर्षयः सर्वे शकर लोकशंकरम्

পৰমেশ্ঠী শম্ভুৱে এইদৰে কোৱাত, তেতিয়া সকলো মহর্ষিয়ে শকৰক—লোকশংকৰক—উত্তৰ দিলে।

Verse 90

यदुक्तं भवता शंभो परं श्रेयस्करं हि नः । किं तु वक्ष्याम देवेश श्रूयतां चावधार्यताम्

হে শম্ভু! আপুনি যি কৈছে, সেয়া আমাৰ বাবে পৰম কল্যাণকাৰী। তথাপি, হে দেৱেশ! কিছুমান কথা ক’ব লাগিব—অনুগ্ৰহ কৰি শুনক আৰু মন দি বিবেচনা কৰক।

Verse 91

यथा सृष्टमिदं विश्वं कामक्रोधसमन्वितम् । तत्सर्वं कामरूपं हि स कामो न तु हन्यते

যেনেকৈ এই বিশ্ব কাম আৰু ক্ৰোধেৰে গাঁথি সৃষ্টি কৰা হৈছে, তেনেকৈ সকলোয়ে কাম-স্বরূপেই; সেয়ে সেই কামক সত্যই বধ কৰিব নোৱাৰি।

Verse 92

धर्मार्थकामामोक्षाश्च चत्वारो ह्येकरूपताम् । नीतायेन महादेव स कामोऽयं न हन्यते

হে মহাদেৱ! ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষ—এই চাৰিওটাক আপুনি একেটা ঐক্যত একীভূত কৰিছে; সেয়ে এই কাম বধ নহয়।

Verse 93

कथं त्वया हि संदग्धः कामो हि दुरतिक्रमः । येन संघटितं विश्वमाब्रह्मस्थावरात्मकम्

আপুনি কেনেকৈ কামক দগ্ধ কৰিব পাৰে, যি অতিক্ৰম কৰাটো অতি দুৰূহ—যাৰ দ্বাৰা এই সমগ্ৰ বিশ্ব ব্ৰহ্মাৰ পৰা স্থাৱৰ পৰ্যন্ত একত্ৰে সংহত হৈ আছে?

Verse 94

कामेन हीयते विश्वं कामेन पाल्यते । कामेनोत्पद्यते विश्वं तस्मात्कामो महाबलः

কামৰ দ্বাৰাই বিশ্ব ক্ষয় পায়, কামৰ দ্বাৰাই পালন হয়; কামৰ দ্বাৰাই বিশ্ব উৎপন্ন হয়—সেয়ে কাম মহাবলী।

Verse 95

यस्मात्क्रोधो भवत्युग्रो येन त्वं च वशीकृतः । तस्मात्कामं महादेव संबोधयितुमर्हसि

যাৰ পৰা ভয়ংকৰ ক্ৰোধ উদ্ভৱ হয় আৰু যাৰ দ্বাৰা তোমাকো বশ কৰা হৈছে, সেয়ে হে মহাদেৱ, কামদেৱক পুনৰ চেতনালৈ জগাই তোলাৰ যোগ্য তুমি।

Verse 96

त्वया संपादितो देव मदनो हि महाबलः । समर्थो हि समर्थत्वात्तत्सामर्थ्यं करिष्यति

হে দেৱ, তোমাৰ দ্বাৰাই মদন এই অৱস্থালৈ আনিত হৈছে; সি নিশ্চয় মহাবলী। সক্ষমতাৰ বলত সি পুনৰ নিজৰ সেই সামৰ্থ্য (কৰ্তব্য) সম্পাদন কৰিব।

Verse 97

ऋषिभिश्चैवमुक्तोऽपि द्विगुणं रूपमास्थितः । चक्षुषा हि तृतीयेन दग्धुकामो हरस्तदा

ঋষিসকলে এইদৰে ক’লেও হৰ দ্বিগুণ তেজস্বী ৰূপ ধাৰণ কৰিলে; তেতিয়া তৃতীয় নয়নেৰে সি কামক দগ্ধ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে।

Verse 98

मुनिभिश्चारणैः सिद्धैर्गणैश्चापि सदाशिवः । स्तुतश्च वंदितो रुद्रः पिनाकी वृषवाहनः

মুনিসকল, চাৰণ, সিদ্ধ আৰু গণসকলেও সদাশিৱক স্তৱ আৰু বন্দনা কৰিলে—ৰুদ্ৰ, পিনাকধাৰী, বৃষভবাহন।

Verse 99

मदनं च तथा दग्ध्वा त्यक्त्वा तं पर्वतं रुषा । हिमवंताभिधं सद्यस्तिरोधानगतोऽभवत्

এইদৰে মদনক দগ্ধ কৰি আৰু ক্ৰোধেৰে সেই পৰ্বত ত্যাগ কৰি, সি তৎক্ষণাৎ অদৃশ্য হ’ল—হিমৱন্ত নামৰ পৰ্বতত তিৰোধান গ’ল।

Verse 100

तिरोधानगतं देवी वीक्ष्य दग्धं च मन्मथम् । सकोकिलं सचूतं च सभृंगं सहचंपकम्

দেৱী তিৰোধানত লীন হোৱা আৰু মন্মথ দগ্ধ হোৱা দেখি, তেওঁ বসন্তৰ শোভাও দেখিলে—কোকিলসহ, আমগছসহ, ভ্ৰমৰসহ আৰু চম্পক-পুষ্পসহ।

Verse 101

तथैव दग्धं मदनं विलोक्य रत्या विलापं च तदा मनस्विनी । सबाष्पदीर्घं विमना विमृस्य कथं स रुद्रो वशगो भवेन्मम

মদন দগ্ধ হোৱা দেখি আৰু ৰতীৰ বিলাপ শুনি, সেই দৃঢ়চিত্তা মনস্বিনী চিন্তা কৰিলে—বিমনা হৈ, অশ্ৰুসিক্ত দীঘল নিশ্বাসে: “সেই ৰুদ্ৰ কেনেকৈ মোৰ বশগো হ’ব?”

Verse 102

एवं विमृश्य सुचिरं गिरिजा तदानीं संमोहमाप च सती हि तथा बभाषे । संमुह्यमाना रुदतीं निरीश्यरतिर्महारूपवतीं मनस्विनीम्

এইদৰে বহুক্ষণ চিন্তা কৰি, তেতিয়া গিৰিজা বিভ্ৰমত পৰিল; সতি সেই অৱস্থাতেই কথা ক’লে, ৰতীক চাই—অতি সুন্দৰ ৰূপৱতী, উচ্চমনস্ক—যি মোহগ্ৰস্ত হৈ কন্দি আছিল।

Verse 103

मा विषादं कुरु सखि मदनं जीवयाम्यहम् । त्वदर्थं भो विशालाक्षि तपसाऽराधयाम्यहम्

“হে সখী, বিষাদ নকৰিবা; মই মদনক জীৱিত কৰিম। তোমাৰ কাৰণে, হে বিশালনয়না, মই তপস্যাৰে (শিৱক) আৰাধনা কৰিম।”

Verse 104

हरं रुद्रं विरुपाक्षं देवदेवं जगद्गुरुम् । मा चिंतां कुरु सुश्रोमि मदनं जीवयाम्यहम्

“মই হৰ—ৰুদ্ৰ, বিরূপাক্ষ, দেবদেৱ, জগতগুৰু—ক সন্তুষ্ট কৰিম। চিন্তা নকৰিবা, হে সুন্দৰকটী; মই মদনক জীৱিত কৰিম।”

Verse 105

एवम श्वास्य तां साध्वी गिरिजां रतिरंजसा । तपस्तेपे च सुमहत्पतिं प्राप्तुं सुमध्यमा

এইদৰে সেই সাধ্বী (ৰতি)ক শীঘ্ৰে সান্ত্বনা দি, সুমধ্যমা গিৰিজাই স্বামীৰ পুনৰ লাভৰ আশাৰে অতি মহান তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 106

मदनो यत्र दग्धश्च रुद्रेण परमात्मना । तप्यमानां तपस्तत्र नारदो ददृशे तदा

য’ত পৰমাত্মা ৰুদ্ৰে মদনক দগ্ধ কৰিছিল, সেই স্থানতেই তপত জ্বলন্ত তপস্যাত নিমগ্না তাক নাৰদে তেতিয়া দেখিলে।

Verse 107

उवाच गत्वा सहसा भामिनीं रतिमंतिके । कस्यासि त्वं विशालाक्षि केन वा तप्यते तपः

তেতিয়া নাৰদে সহসা গৈ ৰতি নামৰ সেই ভামিনীৰ ওচৰ পালেগৈ আৰু ক’লে— “হে বিশালাক্ষি, তুমি কাৰ? আৰু কাৰ বাবে এই তপস্যা কৰা হৈছে?”

Verse 108

तरुणी रूपसंपन्ना सौभाग्येन परेण हि । नारदस्य वचः श्रुत्वा रोषेण महता तदा । उवाच वाक्यं मधुरं किंचिन्निष्ठुरमेव च

সেই তৰুণী, ৰূপসंपন্না আৰু অতি সৌভাগ্যৱতী, নাৰদৰ বাক্য শুনি তেতিয়া মহা ৰোষেৰে আৱিষ্ট হ’ল; আৰু মধুৰ হলেও অলপ কঠোৰ বাক্য ক’লে।

Verse 109

रतिरुवाच । नारदोऽसि मया ज्ञातः कुमारस्त्वं न संशयः । स्वस्वरूपादर्शनं च कर्तुमर्हसि सुव्रत

ৰতি ক’লে: “মই তোমাক চিনিলোঁ—তুমি নাৰদ। আৰু তুমি নিঃসন্দেহে এজন কুমাৰ। হে সুৱ্ৰত, নিজৰ পৰিচিত ৰূপে নিজকে দেখুৱাই ফুৰা ত্যাগ কৰা উচিত।”

Verse 110

यथागतेन मार्गेण गच्छ त्वं मा विलंबितम् । बटो न किंचिज्जानासि केवलं कलिकृन्महान्

যি পথে তুমি আহিছিলা, সেই পথেই উভতি যোৱা—বিলম্ব নকৰিবা। হে বালক, তুমি একো নাজানা; তুমি কেৱল মহা কলহ-সৃষ্টিকাৰী।

Verse 111

परस्त्रीकामुकाः क्षुद्रा विटा व्यसनिनश्च ये । तथा ह्यकर्मिणः स्तब्धास्तेषां मध्ये त्वमग्रणीः

যিসকলে পৰস্ত্ৰীলৈ কামনা কৰে সিহঁত নীচ; তদ্ৰূপ ভোগবিলাসী আৰু আসক্তসকল। তেনেদৰে কৰ্মহীন আৰু দম্ভী—সিহঁতৰ মাজত তুমি সৰ্বাগ্ৰণী।

Verse 112

एवं निर्भर्त्सितो रत्या नारदो मुनिसत्तमः । स्वयं जगाम त्वरीतं शंबरं दैत्यपुंगवम्

এইদৰে ৰতীয়ে তিৰস্কাৰ কৰাত, মুনিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ নাৰদ নিজেই তৎক্ষণাৎ দানৱসকলৰ অগ্ৰগণ্য শম্বৰলৈ ত্বৰিতে গ’ল।

Verse 113

शशंस दैत्यराजाय दग्धं मदनमेव च । रुद्रेण क्रोधयुक्तेन तस्य भार्या मनस्विनी

মদনৰ দৃঢ়চিত্ত পত্নীয়ে দানৱৰাজক জনালে যে ক্ৰোধে উদ্দীপ্ত ৰুদ্ৰে মদন (কামদেৱ)ক দগ্ধ কৰি ভস্ম কৰি পেলালে।

Verse 114

तामानय महाभाग भार्यां कुरु महाबल । अतीव रूपसंपन्ना या आनीतास्त्वयानघ । तासां मध्ये रूपवती रतिः सा मदनप्रिया

“হে মহাভাগ্যবান, তাক ইয়ালৈ আন; হে মহাবলী, তাক পত্নী কৰি লোৱা। হে নিৰ্দোষ, তুমি যিসকল অতিশয় ৰূপসী নাৰী আনিছা, সিহঁতৰ মাজত সৰ্বাধিক মনোহৰ ৰতী—সেই মদনৰ প্ৰিয়া।”

Verse 115

एवमाकर्ण्य वचनं देवर्षेर्भावितात्मनः । जगाम सहसा तत्र यत्रास्ते सा सुशोभना

দেৱঋষিৰ তপস্যাৰে পৰিশুদ্ধ আত্মাৰ বাক্য এইদৰে শুনি তেওঁ তৎক্ষণাৎ সেই ঠাইলৈ গ’ল, য’ত সেই দীপ্তিমতী সুন্দৰী নাৰী অৱস্থান কৰিছিল।

Verse 116

तां दृष्ट्वा सु विशालाक्षीं रतिं मदनमोहिनीम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं शंबरो देवसंकटः

বিশাল নয়নীয়া, মদনকোও মোহিত কৰা ৰতিক দেখি, দেৱসকলৰ বাবে আতংক স্বৰূপ শম্বৰে উপহাসমিশ্ৰিত হাঁহিৰে কথা ক’লে।

Verse 117

एहि तन्वि मया सार्द्धं राज्यं भोगान्यथेष्टतः । भुंक्ष्व देवि प्रसादान्मे तपसा किं प्रयोजनम्

“আহা, সুকুমাৰী, মোৰ সৈতে আহ; ইচ্ছামতে ৰাজ্য আৰু ভোগ উপভোগ কৰা। হে দেবী, মোৰ অনুগ্রহ গ্ৰহণ কৰা—তপস্যাৰ কি প্ৰয়োজন?”

Verse 118

एवमुक्ता तदा तेन शंबरेण महात्मना । उवाच तन्वी मधुरं महिषी मदनस्य सा

এইদৰে মহাত্মা শম্বৰে কোৱা কথাত, মদনৰ মধুৰভাষিণী সুকুমাৰী মহিষী ৰতীয়ে উত্তৰ দিলে।

Verse 119

विधवाहं महाबाहो नैवं भाषितुमर्हसि । राजा त्वं सर्वदैत्यानां लक्ष्णैः परिवारितः

“হে মহাবাহু, মই বিধৱা; এইদৰে মোৰ সৈতে কথা ক’বলৈ তোমাৰ উচিত নহয়। তুমি সকলো দানৱৰ ৰজা, ৰাজলক্ষণ আৰু ঐশ্বৰ্যৰে পৰিবেষ্টিত।”

Verse 120

एतत्तद्वचनं श्रुत्वा शंबरः काममोहितः । करे ग्रहीतु कामोऽसौ तदा रत्या निवारितः

তাইৰ বাক্য শুনি, কাম-মোহত বিভ্ৰান্ত শম্বৰে তাইৰ হাত ধৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে; কিন্তু তেতিয়া ৰতিয়ে তাক নিবাৰিলে।

Verse 121

विमृश्य मनसा सर्वमजेयत्वं च तस्य वै । मा स्पृश त्वं च रे मूढ मम संस्पर्शजेन वै

“মনতে সকলো কথা বিবেচনা কৰা—তেওঁৰ অজেয়ত্বও। হে মূৰ্খ, মোক স্পৰ্শ নকৰিবা; মোক স্পৰ্শ কৰাৰ কৰ্মতেই…”

Verse 122

संपर्केण च दग्धोऽसि नान्यथा मम भाषितम् । तदोवाच महातेजाः शंबरः प्रहसन्निव

“স্পৰ্শ কৰিলেই তই দগ্ধ হ’বি—মোৰ বাক্য অন্যথা নহয়।” তেতিয়া মহাতেজী শম্বৰে যেন হাঁহি হাঁহি উত্তৰ দিলে।

Verse 123

विभीषिकाभिर्बह्वीभिर्मां भीषयसि मानिनि । गच्छ शीघ्रं मम गृहं बहूक्त्या किं प्रयोजनम्

“হে অহংকাৰিণী, বহু ভয় দেখুৱাই মোক ভয় খুৱাব খুজিছা। সোনকালে মোৰ ঘৰলৈ আহা—ইমান কথাৰ কি প্ৰয়োজন?”

Verse 124

इत्युच्यमानेन तदा नीता सा प्रसभं तथा । स्वपुरं परमं तन्वी शंबरेण मनस्विनी

এইদৰে কোৱা হ’লে, সুকুমাৰী কিন্তু দৃঢ়-মন নাৰীজনীক শম্বৰে জোৰকৈ লৈ গৈ নিজৰ শোভাময় নগৰত উপস্থিত কৰিলে।

Verse 125

कृता महानसेऽध्यक्षा नाम्ना मायावतीति च

তেওঁক মহাৰন্ধনশালাৰ অধ্যক্ষাৰূপে নিযুক্ত কৰা হ’ল, আৰু ‘মায়াৱতী’ নামেৰে তেওঁ পৰিচিত হ’ল।

Verse 126

ऋषय ऊचुः । पार्वत्याधिकृतं सर्वं मदनानयनं प्रति । संबरेण हृतातन्वी मदनस्य प्रिया सती । अत ऊर्ध्वं तदा सूत किं जातं तत्र वर्ण्यताम्

ঋষিসকলে ক’লে: “মদনক আনিবলৈ পাৰ্বতীয়ে যি সকলো কৰিছিল, সেয়া কোৱা হ’ল। মদনৰ সুকুমাৰী, সতী প্ৰিয়া শম্বৰে হৰণ কৰিলে। তাৰ পাছত কি ঘটিল, হে সূত? অনুগ্ৰহ কৰি বৰ্ণনা কৰা।”

Verse 127

सूत उवाच । गतं तदा शिवं दृष्ट्वा दग्ध्वा मदनमोजसा । पार्वती तपसा युक्ता स्थिता तत्रैव भामिनी

সূতে ক’লে: “তেতিয়া শিৱক গমন কৰা দেখি—তেওঁ নিজৰ অগ্নিময় শক্তিৰে মদনক দগ্ধ কৰাৰ পাছত—তপস্যাৰে যুক্তা পাৰ্বতী সেই ঠাইতেই অচল হৈ স্থিৰ থাকিল।”

Verse 128

पित्रा तेन तदा तन्वी मात्रा चैव विचारिता । बाले एहि गृहे शीघ्रं मा श्रमं कर्तुमर्हसि

তেতিয়া তাইৰ পিতা আৰু মাতা সুকুমাৰী কন্যাক বুজাই ক’লে: “বালিকা, শীঘ্ৰে ঘৰলৈ আহা; এনেকুৱা কষ্ট তুমি সহিব নালাগে।”

Verse 129

उक्ता ताभ्यां तदा साध्वी गिरिजा वाक्यमब्रवीत्

তেওঁলোকৰ কথাত সম্বোধিত হৈ, সাধ্বী গিৰিজা (পাৰ্বতী) তেতিয়া এই বাক্য ক’লে।

Verse 130

पार्वत्युवाच । नागच्छामि गृहं मातस्तात मे श्रृणु तत्त्वतः । वाक्यं धर्मार्थयुक्तं च येन त्वं तोषमेष्यसि

পাৰ্বতীয়ে ক’লে: মা, পিতা, মই ঘৰলৈ নাযাওঁ। তত্ত্বতঃ মোৰ কথা শুনা; মই ধৰ্ম আৰু যথাৰ্থ উদ্দেশ্যযুক্ত বাক্য ক’ম, যাৰ দ্বাৰা তুমি সন্তুষ্ট হ’বা।

Verse 131

शंभुः परेषां परमो दग्धो येन महाबलः । मदनो मम सान्निध्यमानयेऽत्रैव तं शिवम्

“শম্ভু সকলোৰ ওপৰত পৰম; তেওঁৰ দ্বাৰাই মহাবলী মদন দগ্ধ হৈছিল। সেয়ে মই সেই শিৱক ইয়াতেই মোৰ সান্নিধ্যলৈ আনিম।”

Verse 132

दुर्लभोहि तदा शंभुः प्राणिनां गृहमिच्छताम् । नागच्छामि गृहं मातस्तस्मात्सर्वं विमृश्यताम्

“গৃহজীৱনেই বিচৰা প্ৰাণীৰ বাবে তেতিয়া শম্ভু দুষ্প্ৰাপ্য। সেয়ে, মা, মই ঘৰলৈ নাযাওঁ; সকলো কথা ভালদৰে বিবেচনা কৰা হওক।”

Verse 133

तदोवाच महातेजा हिमवान्स्वसुतां प्रति । दुराराध्यः शिवः साक्षात्सर्वदेवनमस्कृतः । त्वया प्राप्तुमशक्यो हि तस्मात्त्वं स्वगृहं व्रज

তেতিয়া মহাতেজস্বী হিমৱানে নিজৰ কন্যাক ক’লে: “সাক্ষাৎ শিৱ, যাক সকলো দেৱতাই নমস্কাৰ কৰে, অতি দুষ্প্ৰসাধ্য। তুমিয়ে সহজে তেওঁক লাভ কৰিব নোৱাৰিবা; সেয়ে নিজৰ ঘৰলৈ যোৱা।”

Verse 134

सा बाष्पपूरितेनैव कंठेन स्वसुतां प्रति । उवाच मेना तन्वंगियाहि शीघ्रं गृहं प्रति

তেতিয়া মেনাই অশ্ৰুপূৰ্ণ কণ্ঠে নিজৰ কন্যাক ক’লে: “হে সুকোমল অঙ্গধাৰী, শীঘ্ৰে যোৱা—ঘৰলৈ উভতি যা।”

Verse 135

तदा प्रहस्य चोवाच मातरं प्रति पार्वती । प्रतिज्ञां श्रृणु मे मातस्तपसा परमेण हि

তেতিয়া পাৰ্বতীয়ে হাঁহি মাৰি মাতৃক ক’লে: “মাতৃ, মোৰ প্ৰতিজ্ঞা শুনা; পৰম তপস্যাৰ বলতেই মই ইয়াক সিদ্ধ কৰিম।”

Verse 136

अत्रैव तं समानीय वरयामि विचक्षणम् । नाशयामि रुद्रस्य रुद्रत्वं वारवर्णिनि

“ইয়াতেই মই তাঁক আনি সেই বিচক্ষণ প্ৰভুক বৰ হিচাপে বাছিম। হে গৌৰবৰ্ণা মাতৃ, মই ৰুদ্ৰৰ ‘ৰুদ্ৰত্ব’—তাঁৰ উগ্ৰ, অগম্য ৰূপ—সকলো শান্ত কৰিম।”

Verse 137

सुखरूपं परित्यज्य गिरिजा च मनस्विनी । शंभोरारधनं चक्रे परमेण समाधिना

সুখ-সুবিধা ত্যাগ কৰি, দৃঢ়চিত্তা গিৰিজাই পৰম সমাধিৰে শম্ভুৰ আৰাধনা কৰিলে।

Verse 138

जया च विजया चैव माधवी च सुलोचना । सुश्रुता च श्रुता चैव तथैव च शुकी परा

জয়া আৰু বিজয়া, মাধৱী আৰু সুলোচনা; সুश्रুতা আৰু শ্রুতা, আৰু তেনেদৰে উত্তম শুকী—

Verse 139

प्रम्लोचा सुभगा श्यामा चित्रांगी चारुणी स्वधा । एताश्चान्याश्च बहवः सख्यस्ता गिरिजां प्रति । उपासांचक्रिरे सा च देवगर्भा च भामिनी

প্ৰম্লোচা, সুভগা, শ্যামা, চিত্ৰাঙ্গী, চাৰুণী, স্বধা—এইসকল আৰু আন বহু সখীয়ে গিৰিজাৰ প্ৰতি ভক্তিভাৱে সেবা-উপস্থিতি কৰিলে; আৰু তেজস্বিনী ভামিনী দেবগর্ভাও তেনেদৰে তেওঁৰ সেবা কৰিলে।

Verse 140

तपसा परमोग्रेण चरंती चारुहासिनी । मदनो यत्र दग्धश्च रुद्रेण च महात्मना । तत्रैव वेदिं कृत्वा च तस्योपरि सुसंस्थिता

পৰম উগ্ৰ তপস্যা কৰি, সুমধুৰ হাস্যধাৰী দেবী সেই স্থানতেই উপস্থিত হ’ল, য’ত মহাত্মা ৰুদ্ৰে মদন (কাম)ক দগ্ধ কৰিছিল। তাতেই তেওঁ বেদী নিৰ্মাণ কৰি তাৰ ওপৰত দৃঢ়ভাৱে আসীন হ’ল।

Verse 141

त्यक्त्वा जलाशनं बाला पर्णादा ह्यभवच्च सा । ततः साऽर्द्राणि पर्णानि त्यक्त्वा शुष्काणि चाददे

সেই বালিকাই জল আৰু আহাৰো ত্যাগ কৰিলে আৰু পৰ্ণভোজিনী হ’ল। তাৰ পাছত সেঁতসেঁতে পাতা ত্যাগ কৰি কেৱল শুকান পাতা গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 142

शुष्काणि चैव पर्णानि नाशितानि तया यदा । अपर्णेति च विख्याता बभुव तनुमध्यमा

যেতিয়া তেওঁ শুকান পাতা পৰ্যন্ত ত্যাগ কৰিলে, তেতিয়া তেওঁ ‘অপৰ্ণা’—অৰ্থাৎ ‘যাৰ পাতা নাই’—নামে বিখ্যাত হ’ল। সুকোমল কটিদেশী দেবী সেই নামেই প্ৰখ্যাত হ’ল।

Verse 143

वायुपानरता जाता अंबुपानादनंतरम् । कालक्रमेण महता बभूव गिरिजा सती । एकांगुष्ठेन च तदा दधार च निजं वपुः

জলপান কৰি জীৱন ধাৰণ কৰাৰ পাছত, সতী—গিৰিজা—তাৰ পিছত কেৱল বায়ুপানত আসক্ত হ’ল। দীঘল সময়ৰ ক্ৰমত, তেতিয়া তেওঁ একেটা আঙুলিৰ আগত ভৰ দি নিজৰ দেহ ধাৰণ কৰিলে, সংকল্পত অচল থাকি।

Verse 144

एवमुग्रेण तपसा शंकराराधनं सती । चकार परया तुष्ट्या शंभोः प्रीत्यर्थमेव च

এইদৰে উগ্ৰ তপস্যাৰে সতীয়ে শংকৰৰ আৰাধনা কৰিলে—পৰম আনন্দেৰে—কেৱল শম্ভুক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ।

Verse 145

परं भावं समाश्रित्य जगन्मंगलमंगला । तुष्ट्यर्थं च महेशस्य तताप परमं तपः

পৰম আধ্যাত্মিক ভাব আশ্ৰয় কৰি, জগত-মঙ্গলকাৰিণী মঙ্গলময়ী জননী মহেশক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ পৰম তপস্যা কৰিলে।

Verse 146

एवं दिव्यसहस्राणि वर्षाणि च तताप वै । हिमा लयस्तदागत्य पार्वतीं कृतनिश्चयाम्

এইদৰে সঁচাকৈয়ে তেওঁ দিৱ্য সহস্ৰ সহস্ৰ বছৰ তপস্যা কৰিলে। তাৰ পাছত হিমালয় দৃঢ় সংকল্প কৰা পাৰ্বতীৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 147

सभार्यः स सुतामाप्त उवाच च महासतीम् । मा खिद्यतां महादेवि तपसानेन भामिनि

তেওঁ—হিমালয়—স্ত্ৰীৰ সৈতে তাত উপস্থিত হৈ মহাসতীক ক’লে: “হে মহাদেৱী, হে দীপ্তিময়ী, এই তপস্যাৰ বাবে দুখ নকৰিবা।”

Verse 148

क्व रुद्रो दृश्यते बाले विरक्तो नात्र संशयः । त्वं तन्वी तरुणी बाला तपसा च विमोहिता

“হে বালিকা, ৰুদ্ৰ ক’ত দেখা যায়? তেওঁ বৈৰাগ্যী—ইয়াত সন্দেহ নাই। তুমি সুকুমাৰী, তৰুণী; তপস্যাই তোমাক মোহিত কৰিছে।”

Verse 149

भविष्यति न संदेहः सत्यं प्रतिवदामि ते । तस्मादुत्तिष्ठ याह्याशु स्वगृहं वरवर्णिनि

“ই নিশ্চয় ঘটিব—সন্দেহ নাই; মই তোমাক সত্যই ক’লোঁ। সেয়ে উঠা, শীঘ্ৰে নিজ গৃহলৈ যোৱা, হে সুন্দৰবৰ্ণিনী।”

Verse 150

किं तेन तव रुद्रेण ये दग्धः पुराऽनघे । मदनो निर्विकारित्वात्तं कथं प्रार्थयिष्यसि

হে অনঘে! যিজন ৰুদ্ৰে পূৰ্বে কামদেৱক দগ্ধ কৰিছিল, সেই ৰুদ্ৰ তোমাৰ কি উপকাৰ? যিহেতু তেওঁ অবিকাৰী, নিৰ্বিকাৰ, তেন্তে তুমি কেনেকৈ তেওঁৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিবা?

Verse 151

गगनस्थो यथा चंद्रो ग्रहीतुं न हि शक्यते । तथैव दुर्गमः शर्भुर्जानीहि त्वं शुचिस्मिते

যেনেকৈ আকাশত অৱস্থিত চন্দ্ৰক ধৰি লোৱা নাযায়, তেনেকৈ শর্ভু অতি দুৰ্গম—এই কথা জানি লোৱা, হে শুচিস্মিতে।

Verse 152

तथैव मेनया चोक्ता तथा सह्याद्रिणा सती । मेरुणा मंदरेणैव मैनाकेन तथैव च

সেইদৰে মেনাই সতীক উপদেশ দিছিল; তেনেদৰে সহ্যাদ্ৰিয়েও; মেরুৱে, মন্দৰে, আৰু মৈনাকোও একেদৰে ক’লে।

Verse 153

एभिरुक्ता तदा तन्वी पार्वती तपसि स्थिता । उवाच प्रहसन्त्तेव हिमवंतं शुचिस्मिता

এনেদৰে কোৱা হোৱাত, সুকোমলাঙ্গী পাৰ্বতী তপস্যাত স্থিৰ হৈ থাকিল; আৰু শুচিস্মিতা যেন মৃদু হাসি হঁহি হিমৱানক ক’লে।

Verse 154

पुरा प्रोक्तं त्वया तात अंब किं विस्मृतं त्वया । अधुनैव प्रतिज्ञां च श्रृणुध्वं मम बांधवाः

হে পিতা! পূৰ্বে তুমি এই কথা কৈছিলা; তোমাৰ কি সেয়া পাহৰি গ’ল? এতিয়াই মোৰ প্ৰতিজ্ঞা শুনা, হে মোৰ আত্মীয়সকল।

Verse 155

विरक्तोऽसौ महादेवो मदनो येन वै हतः । तं तोषयामि तपसा शंकरं लोकशंकरम्

সেই মহাদেৱ বৈৰাগ্যবান—যিজনে কামদেৱ (মদন)ক নিশ্চয় দগ্ধ কৰি নিধন কৰিলে। মই তপস্যাৰে লোককল্যাণকাৰী শংকৰক সন্তুষ্ট কৰিম।

Verse 156

सर्वे यूयं च गच्छंतु नात्र कार्या विचारणा । दग्धो हि मदनो येन येन दग्धं गिरेर्वनम्

তোমালোক সকলোৱে গুচি যোৱা—ইয়াত চিন্তা-বিচাৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। যিজনে মদনক দগ্ধ কৰিলে, সেইজনেই এই পৰ্বতৰ বনো দগ্ধ কৰিলে।

Verse 157

तमानयामि चात्रैव तपसा केवलेन हि । तपोबलेन महता सुसेव्यो हि सदाशिवः

ইয়াতেই মই কেৱল তপস্যাৰে তেওঁক মোৰ ওচৰলৈ আনিম। তপোবলৰ মহান শক্তিৰে সদাশিৱ নিশ্চয় সুশ্ৰূষাযোগ্য আৰু লাভযোগ্য।

Verse 158

तं जानीध्वं महाभागाः सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

হে মহাভাগসকল, এই কথা জানিবা—মই সত্য, কেৱল সত্যই কওঁ।

Verse 159

संभाषमाणा जननीं तदानीं हिमालयं चैव तथा च मेनाम् । तथैव मेरुं मितभाषिणी तदा सा मंदरं पर्वतराजकन्या । जग्मुस्तदा तेन पथा च पर्वता यथागतेनापि विचक्षमाणाः

সেই সময়ত তাই মাকৰ সৈতে কথা পাতি, লগতে হিমালয় আৰু মেনাৰ সঙ্গেও—পৰ্বতৰাজৰ মিতভাষিণী কন্যা—মন্দৰ পৰ্বতৰ দিশে যাত্ৰা কৰিলে। পৰ্বতসমূহো তাই অহা সেই পথেই গ’ল, তাই যোৱা চোৱা-চোৱা কৰি।

Verse 160

गतेषु तेषु सर्वेषु सखीभिः परिवारिता । तत्रैव च तपस्तेपे परमार्था सती तदा

সকলো গুচি যোৱাৰ পাছত, সখীসকলৰ পৰিবেষ্টিত সতি তাতেই তপস্যা কৰিলে; পৰমাৰ্থত নিবিষ্ট পুণ্যৱতী সতীয়ে তেতিয়াই সেই তপ কৰিল।

Verse 161

तपसा तेन महता तप्तमासीच्चराचरम् । तदा सुरासुराः सर्वे ब्रह्माणं शरणं गताः

সেই মহাতপস্যাৰ তাপে চলমান-অচল সকলো জগত দগ্ধ হ’ল; তেতিয়া দেৱ-অসুৰ সকলোৱে ব্ৰহ্মাৰ শৰণ ল’লে।

Verse 162

देवा ऊचुः । त्वया सृष्टमिदं सर्वं जगद्देव चराचरम् । त्रातुमर्हसि देवान्नस्त्वदन्यो नोपपद्यते

দেৱাসকলে ক’লে: ‘হে প্ৰভু! এই চলমান-অচল সমগ্ৰ জগত তোমাৰ দ্বাৰাই সৃষ্ট। আমাক দেৱসকলক ৰক্ষা কৰা তোমাৰ কৰ্তব্য; তোমাৰ বাহিৰে আন কোনো যোগ্য নহয়।’

Verse 163

अस्माकं रक्षणे शक्त इत्याकर्ण्य वचस्तदा । विमृश्य च तदा ब्रह्मा मनसा परमेण हि

‘ইয়েই আমাক ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম’—এই বাক্য শুনি তেতিয়া ব্ৰহ্মাই নিজৰ পৰম মনৰে গভীৰভাৱে চিন্তা কৰিলে।

Verse 164

गिरिजातपसोद्भूतं दावाग्निं परमं महत् । ज्ञात्वा ब्रह्मा जगा माशु क्षीराब्धिं परमाद्भुतम्

গিৰিজাৰ তপস্যাৰ পৰা উদ্ভূত সেই মহৎ, পৰম দাৱাগ্নি জানি ব্ৰহ্মাই শীঘ্ৰে আশ্চৰ্য ক্ষীৰসাগৰলৈ গ’ল।

Verse 165

तत्र सुप्तं सुप्लयंके शेषाख्ये चातिशोभने । लक्ष्म्या पादोपयुगलं सेव्यमानं निरंतरम्

তাতে তেওঁ বিষ্ণুক শ্ৰেষ্ঠ শোভাময় ‘শেষ’ নামক শয্যাত নিদ্ৰামগ্ন দেখিলে; আৰু লক্ষ্মী দেৱীয়ে নিৰন্তৰ তেওঁৰ চৰণযুগল সেবা কৰি আছিল।

Verse 166

दूरस्थेनापि तार्क्ष्येण नतकंधरधारिणा । सेव्यमानं श्रिया कांत्या क्षांत्या वृत्त्या दयादिभिः

দূৰত অৱস্থিত থাকিলেও তাৰ্ক্ষ্য (গৰুড়) নত কণ্ঠে সেবা কৰি আছিল; আৰু শ্ৰী—কান্তি, ক্ষান্তি, সদ্বৃত্তি, দয়া আদি গুণৰূপে—তেওঁক সেবা কৰিছিল।

Verse 167

नवशक्तियुतं विष्णुं पार्पदैः परिवारितम् । कुमुदोथ कुमुद्वांश्च सनकश्च सनंदनः

তেওঁ নৱশক্তিযুক্ত বিষ্ণুক দেখিলে, যি নিজৰ পৰিচাৰকসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত—কুমুদ, কুমুদ্বান, আৰু ঋষি সনক আৰু সনন্দন।

Verse 168

सनातनो महाभागः प्रसुप्तो विजयोऽरिजित् । जयंतश्च जयत्सेनो जयश्चैव महाप्रभः

তাতে ভাগ্যবান সনাতন, প্ৰসুপ্ত, শত্রুজয়ী বিজয়, আৰু জয়ন্ত, জয়ৎসেন, লগতে মহাপ্ৰভ জয়ো উপস্থিত আছিল।

Verse 169

सनत्कुमारः सुतपा नारदश्चैव तुंबुरुः । पांचजन्यो महाशंखो गदा कौमोदकी तथा

তাতে সনত্কুমাৰ, সুতপা, নাৰদ আৰু তুম্বুরু আছিল; আৰু পাঞ্চজন্য নামৰ মহাশঙ্খ, লগতে কৌমোদকী গদাও আছিল।

Verse 170

सुदर्शनं तथा चापं शार्ङ्गं च परमाद्भुतम् । एतानि वै रूपवंति दृष्टानि परमेष्ठिना

তেওঁ সুদৰ্শন চক্ৰ আৰু পৰম আশ্চৰ্য শাৰ্ঙ্গ ধনু দেখিলে; এই উজ্জ্বল দিৱ্য ৰূপসমূহ পৰমেষ্ঠিন (ব্ৰহ্মা)য়ে নিশ্চয় দৰ্শন কৰিছিল।

Verse 171

विष्णोः समीपे परमामनो भृशं समेत्य सर्वे सुरदानवास्तदा । विष्णुं चाहुः परमेष्ठिनां पतिं तीरे तदानीमुदधेर्महात्मनः

তেতিয়া সকলো দেৱতা আৰু দানৱ মনত অতি ব্যাকুল হৈ মহাসাগৰৰ মহিমাময় তীৰত বিষ্ণুৰ ওচৰত একত্ৰিত হ’ল আৰু তেওঁক পৰমেষ্ঠিনসকলৰ পতি বুলি সম্বোধন কৰিলে।

Verse 172

त्राहित्राहि महाविष्णो तप्तान्नः शरणागतान् । तपसोग्रेण महता पार्वत्याः परमेण हि । शेषासने चोपविष्ट उवाच परमेश्वरः

“ৰক্ষা কৰা, ৰক্ষা কৰা, হে মহাবিষ্ণু! আমি দগ্ধ শৰণাগত; পাৰ্বতীৰ উগ্ৰ, মহৎ আৰু পৰম তপস্যাৰ বলত আমাক আশ্ৰয় দিয়া।” এইদৰে তেওঁলোকে কাতৰালে; আৰু শেষাসনত উপবিষ্ট প্ৰভুৱে বচন ক’লে।

Verse 173

युष्माभिः सहितश्चापि व्रजामि परमेश्वरम् । महादेवं प्रार्थयामो गिरिजां प्रति वै सुराः

“তোমালোকৰ সৈতে মইও পৰম প্ৰভুৰ ওচৰলৈ যাম। হে দেৱসকল, গিৰিজা (পাৰ্বতী) বিষয়ে মহাদেৱক প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।”

Verse 174

पाणिग्रहार्थमधुना देवदेवः पिनाकधृक् । यथा नेष्यति तत्रैव करिष्यामोऽधुना वयम्

“এতিয়া পাণিগ্ৰহণ—বিবাহৰ উদ্দেশ্যে—দেৱদেৱ পিনাকধাৰী শিৱে যিদৰে তাত ব্যৱস্থা আগবঢ়াব, আমিো এতিয়াই সেইদৰে কৰিম।”

Verse 175

तस्माद्वयं गमिष्यामो यत्र रुद्रो महाप्रभुः । तपसोग्रेण संयुक्तो ह्यास्ते परममंगलः

সেয়ে আমি সকলোৱে তাতেই যাম, য’ত মহাপ্ৰভু ৰুদ্ৰ তীব্ৰ তপস্যাৰে সংযুক্ত হৈ অৱস্থিত—সেই পৰম মঙ্গলময়।

Verse 176

विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा ऊचुः सर्वे सुरासुराः । न यास्यामो वयं सर्वे विरूपाक्षं महाप्रभम्

বিষ্ণুৰ বাক্য শুনি সকলো দেৱ-অসুৰে ক’লে: “আমি সকলোৱে একেলগে মহাপ্ৰভু বীৰূপাক্ষৰ ওচৰলৈ নাযাম।”

Verse 177

यदा दग्धः पुरा तेन मदनो दुरतिक्रमः । तथैव धक्ष्यत्यस्माकं नात्र कार्या विचारणा

কাৰণ পূৰ্বে তেনেই অতিক্ৰমণ-অসাধ্য মদন (কাম)কো দগ্ধ কৰিছিল; তেনেদৰে আমাকো দহিব—ইয়াত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 178

प्रहस्य भगवान्विष्णुरुवाच परमेश्वरः । मा भयं क्रियतां सर्वैः शिवरूपी सदाशिवः

হাঁহি মাৰি ভগৱান বিষ্ণুৱে ক’লে: “তোমালোক সকলোৱে ভয় নকৰিবা; সদাশিৱ শিৱ-ৰূপ, মঙ্গল-স্বৰূপ।”

Verse 179

स न धक्ष्यति सर्वेषां देवानां भयनाशनः । तस्माद्भवद्भिर्गतव्यं मया सार्द्धं विचक्षणाः

সেইজনে তোমালোকক নাদহিব—সকল দেৱতাৰ ভয়-নাশক তেওঁ। সেয়ে, হে বিচক্ষণসকল, মোৰ সৈতে একেলগে যোৱা উচিত।

Verse 180

शंभुं पुराणं पुरुषं ह्यधीशं वरेण्यरूपं च परं पराणाम् । तपो जुषाणं परमार्थरूपं परात्परं तं शरणं व्रजामि

মই শম্ভুক—পুৰাতন পুৰুষ, অধীশ্বৰ প্ৰভু, অতি বৰেণ্য ৰূপধাৰী, পৰমসকলৰো পৰম—তাঁৰ শৰণ লওঁ; যি তপস্যাত আনন্দ পায় আৰু যাঁৰ স্বৰূপেই পৰমাৰ্থ-সত্য।