Adhyaya 13

Verse 1

लोमश उवाच । ततस्ते गर्ज्जमानाश्च आक्षिपंतः सुरान्रणे । शतक्रतुप्रमुख्यांस्तन्महाबलपराक्रमान्

লোমশ ক’লে: তাৰ পাছত তেওঁলোকে গর্জন কৰি ৰণক্ষেত্ৰত দেৱতাসকলক আক্ৰমণ কৰিলে—শতক্ৰতু (ইন্দ্ৰ) প্ৰমুখ মহাবলী আৰু পৰাক্ৰমী সুৰসকলক।

Verse 2

विमानमारुह्य तदा महात्मा वैरोचनिः सर्वबलेन सार्द्धम् । दैत्यैः समेतो विविधैर्महाबलैः सुरान्प्रदुद्राव महाभयावहम्

তেতিয়া মহাত্মা বৈৰোচনি বিমানে আৰোহণ কৰি, নিজৰ সমগ্ৰ সেনাবলসহ আৰু নানা মহাবলী দৈত্যৰ সৈতে একেলগে, দেৱতাসকলক পলাই যাবলৈ বাধ্য কৰিলে—মহাভয় সঞ্চাৰ কৰি।

Verse 3

स्वानि रूपाणि बिभ्रंतः समापेतुः स हस्रशः । केचिद्व्याघ्रान्समारूढा महिषांश्च तथा परे

নিজ নিজ ৰূপ ধৰি তেওঁলোকে হাজাৰ হাজাৰকৈ একত্ৰিত হ’ল। কিছুমান বাঘৰ ওপৰত আৰোহণ কৰিলে, আৰু আন কিছুমান মহিষৰ ওপৰত।

Verse 4

अश्वान्केचित्समारूढा द्विपान्केचित्तथा परे । सिंहांस्तथा परे रूढाः शार्दूलाञ्छरभांस्तथा

কিছুমান ঘোঁৰাত আৰোহণ কৰিলে, কিছুমান হাতীত; আন কিছুমান সিংহৰ ওপৰত উঠিল, আৰু তদুপৰি বাঘ আৰু শৰভৰ ওপৰতও।

Verse 5

मयूरान्राजहंसांश्च कुक्कुटांश्च तथा परे । केचिद्धयान्समारूढा उष्ट्रानश्वतरानपि

আন কিছুমান ময়ূৰ, ৰাজহংস আৰু কুকুৰাৰ ওপৰত আৰোহণ কৰিলে। কিছুমান ঘোঁৰাত উঠিল, আৰু উট আৰু খচ্চৰৰ ওপৰতও।

Verse 6

गजान्खरान्परे चैव शकटांश्च तथा परे । पादाता बहवो दैत्याः खङ्गशक्त्यृष्टिपाणयः

আন কিছুমানৰ হাতত হাতী আৰু গাধা আছিল, আৰু আন কিছুমানৰ ৰথ-গাড়ী আছিল। বহু দৈত্য পদাতিক হৈ যুদ্ধ কৰিলে, হাতে খড়্গ, শক্তি আৰু বাণ-ভালা ধৰি।

Verse 7

परिघायुधिनः पाशशूलमुद्गरपाणयः । असिलोमान्विताः केचिद्भुशुंडीपरिघायुधाः

কিছুমান পৰিঘ (লোহাৰ গদা) অস্ত্ৰধাৰী আছিল; আন কিছুমানৰ হাতে পাশ, ত্ৰিশূল আৰু মুদ্গৰ আছিল। কিছুমান খড়্গ-সদৃশ লৌহ-কৱচেৰে আৱৃত, আৰু কিছুমান ভুশুণ্ডী আৰু ভাৰী পৰিঘ অস্ত্ৰধাৰী।

Verse 8

हयनागरथाश्चान्ये समारूढाः प्रहारिणः । विमानानि समारूढा बलिमुख्याः सहस्रशः

আন কিছুমান ঘোঁৰা, হাতী আৰু ৰথত আৰূঢ় হৈ তীব্ৰ আঘাত হানিলে। আৰু সহস্ৰ সহস্ৰকৈ, বলি আদি মুখ্য নেতাসকলেও বিমানত আৰূঢ় হ’ল।

Verse 9

स्पर्द्धमानास्ततान्योन्यं गर्जंतश्च मुहुर्मुहुः । वृषपर्वा ह्युवा चेदं बलिनं दैत्यपुंगवम्

একে-আনকক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি আৰু বাৰে বাৰে গর্জন কৰি, বৃষপৰ্বা আৰু আন যুৱ মুখ্যসকলে দানৱসকলৰ মাজৰ এই বলৱান বৃষ-সদৃশ বলিক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 10

त्वया कृतं महाबाहो इंद्रेण सह संगमम् । विश्वासो नैव कर्तव्यो दुर्हृदा च कथंचन

হে মহাবাহো! তুমি ইন্দ্ৰৰ সৈতে সন্ধি-সংগম কৰিছা; তথাপি বৈৰী-হৃদয় শত্রুৰ ওপৰত কেতিয়াও—কোনো প্ৰকাৰে—বিশ্বাস কৰা উচিত নহয়।

Verse 11

ऊनेनापि हि तुच्छेन वैरिणापि कथंचन । मैत्री बुद्धिमता कार्या आपद्यपि निवर्तते

বুদ্ধিমান লোকে নীচ বা তুচ্ছ জনৰ সৈতে, আনকি শত্রুৰ সৈতেো, কোনো মতে মিত্ৰতা স্থাপন কৰিব লাগে; কিয়নো বিপদ-আপদত সেই মিত্ৰতাই অনিষ্ট আঁতৰাই দিয়ে।

Verse 12

न विश्वसेत्पूर्वविरोधिना क्वचित्पराजिताः स्मोऽथ बले त्वयाधुना । पुराणदुष्टाः कथमद्य वै पुनर्मंत्रं विकर्तुं न च ते यतेरन्

পূৰ্বৰ বৈৰীজনক কেতিয়াও বিশ্বাস নকৰিবা। আমি আগতে পৰাজিত হৈছিলোঁ, কিন্তু এতিয়া তোমাৰ শক্তিত বলৱান। যিসকল পুৰণি দুষ্ট, তেওঁলোকে আজিও আমাৰ মন্ত্ৰ-পরামৰ্শ আৰু যোজনা উলটাই দিবলৈ কেনেকৈ চেষ্টা নকৰিব?

Verse 13

इत्यूचुस्ते दुराधर्षा योद्धुकामा व्यवस्थिताः । ध्वजैश्छत्रैः पताकैश्च रणभूमिममंडयन्

এইদৰে কৈ সেই অদম্য যোদ্ধাসকল যুদ্ধৰ কামনাৰে সাজু হৈ থিয় হ’ল। ধ্বজা, ছত্ৰ আৰু পতাকাৰে তেওঁলোকে ৰণভূমি শোভিত কৰিলে।

Verse 14

चामरैश्च दिशः सर्वा लोपितं च रणस्थलम् । तथा सर्वे सुरास्तत्र दैत्यान्प्रति समुत्सुकाः

চামৰেৰে যেন চাৰিও দিশ আৱৃত হ’ল আৰু ৰণস্থল ধোঁৱাটে পৰিল। তাত সকলো দেৱতা দৈত্যসকলৰ সন্মুখীন হ’বলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ আছিল।

Verse 15

पीत्वामृतं महाभागा वाहान्यारुह्य दंशिताः । गजारूढो महेंद्रोपि वज्रपाणिः प्रतापवान् । सूर्यश्चोच्चैः श्रवारूढो मृगा रूढश्च चन्द्रमाः

অমৃত পান কৰি সেই মহাভাগাসকল বাহনত আৰোহণ কৰি অস্ত্ৰধাৰী হৈ সাজু হ’ল। মহাপ্ৰতাপী বজ্ৰপাণি মহেন্দ্ৰও হাতীত আৰোহণ কৰিলে। সূৰ্য উচ্ছৈশ্ৰৱসত উঠিল, আৰু চন্দ্ৰমা মৃগৰ ওপৰত আৰোহণ কৰিলে।

Verse 16

छत्रचामरसंवीताः शोभिता विजयश्रिया । प्रणम्य विष्णुं ते सर्व इंद्राद्या जयकांक्षिणः

ছত্ৰ-চামৰৰে বেষ্টিত, বিজয়শ্ৰীৰ দীপ্তিত শোভিত, ইন্দ্ৰ আদি সকলেই জয় কামনাৰে বিষ্ণুক প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 17

ते विष्णुना ह्यनुज्ञाता असुरान्प्रति वै रुषा । असुराश्च महाकाया भीमाक्षा भीमविक्रमाः

বিষ্ণুৰ অনুমতি পাই তেওঁলোকে ক্ৰোধেৰে অসুৰসকলৰ প্ৰতি আগবাঢ়িল; আৰু অসুৰসকলো মহাকায়, ভয়ংকৰ চকু আৰু ভীষণ বিক্ৰমসম্পন্ন আছিল।

Verse 18

तेषां बोरमभूद्युद्धं देवानां दानवैः सह । तुमुलं च महाघोरं सर्वभूतभयावहम्

তেতিয়া দেৱসকলৰ দানৱসকলৰ সৈতে যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল—গর্জনময়, অতিশয় ভয়ংকৰ, আৰু সকলো প্ৰাণীৰ বাবে ভয়জনক।

Verse 19

शरधारान्वितं सर्वं बभूव परमाद्भुतम् । ततश्च टचटाशब्दा बभूवुश्च दिशोदश

শৰধাৰাৰে সকলো ভৰি পৰি পৰম আশ্চৰ্যজনক হ’ল; তাৰ পাছত দহো দিশে ‘টচটা’ ধৰণৰ খটখট শব্দ উঠিল।

Verse 20

ततो निमिषमात्रेण शरघातयुता भवन् । शरतोमरनाराचैराहताश्चापतन्भुवि

তাৰ পাছত নিমিষমাত্ৰতে শৰাঘাত অধিক তীব্ৰ হ’ল; শৰ, তোমৰ আৰু নাৰাচে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ তেওঁলোকে ভূমিত লুটি পৰিল।

Verse 21

विध्यमानास्तथा केचिद्विविधुश्चापरान्रणे । भल्लैर्भग्नाश्च पतिता नाराचैः शकलीकृताः

কিছুমান যোদ্ধা বিদ্ধ হ’লেও ৰণত আনক আঘাত কৰি পেলালে। কিছুমান ভল্ল-বাণে ভাঙি পৰি গ’ল, আৰু কিছুমান নাৰাচ লৌহ-শৰে কাটি টুকুৰা-টুকুৰা হ’ল।

Verse 22

क्षुरप्रहारिताः केचिद्दैत्या दानवराक्षसाः । शिलीमुखैर्मारिताश्च भग्नाः केचिच्च दानवाः

কিছুমান দৈত্য, দানৱ আৰু ৰাক্ষস ক্ষুৰধাৰ অস্ত্ৰৰ আঘাতে বিদ্ধ হ’ল। কিছুমান শিলীমুখ বাণে নিহত হ’ল, আৰু কিছুমান দানৱ ভাঙি পৰি পলাই গ’ল।

Verse 23

एवं भग्नं दानवानां च सैन्यं दृष्ट्वा देवा गर्जमानाः समंतात् । हृष्टाः सर्वे संमिलित्वा तदानीं लब्ध्वा युद्धे ते जयं श्लाघयन्ते

দানৱসেনা এইদৰে ভাঙি পৰি থকা দেখি দেৱতাসকল চাৰিওফালে গর্জন কৰিলে। সকলোৱে হৰ্ষিত হৈ তেতিয়াই একত্ৰিত হ’ল আৰু যুদ্ধে জয় লাভ কৰি নিজৰ বিজয় ঘোষণা কৰিলে।

Verse 24

शंखवादित्रघोषेण पूरितं च जगत्त्रयम् । देवान्प्रति कृतामर्षा दानवास्ते महाबलाः

শঙ্খ আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ ঘোষে ত্ৰিলোক পূৰ্ণ হ’ল। কিন্তু দেৱতাসকলৰ প্ৰতি ক্ৰোধে দগ্ধ সেই মহাবলী দানৱসকল পুনৰ উগ্ৰ হৈ উঠিল।

Verse 25

बलिप्रभृतयः सर्वे संभ्रमेणोत्थिताः पुनः । विमानैः सूर्यसंकासैरनेकैश्च समन्विताः

বলি আদি সকলোৱে উৎকণ্ঠা-সম্ভ্ৰমে পুনৰ উঠি দাঁড়াল। সূৰ্যসম দীপ্তিমান বহু বিমানেৰে তেওঁলোক সকলোৱে সঙ্গ লাভ কৰিলে।

Verse 26

द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलं देवानां दानवैः सह । संप्रवृत्तं पुनश्चैव परस्परजिगीषया

দেৱ আৰু দানৱৰ মাজত পৰস্পৰক জয় কৰাৰ আকাঙ্ক্ষাৰে পুনৰ এক ভয়ংকৰ, তুমুল দ্বন্দ্ব-যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল।

Verse 27

बलिना दानवेंद्रेण महेंद्रो युयुधे तदा । तथा यमो महाबाहुर्नमुच्या सह संगतः

তেতিয়া দানৱৰ ইন্দ্ৰ বালিৰ সৈতে মহেন্দ্ৰে যুদ্ধ কৰিলে; তদ্ৰূপ মহাবাহু যমে নমুচিৰ সৈতে সংঘাতে লিপ্ত হ’ল।

Verse 28

नैरृतः प्रघसेनैव पाशी कुंभेन संगतः । निकुंभेनैव सुमहद्युद्धं चक्रे सदारयः

নৈঋত প্ৰঘসেনৰ সৈতে যুদ্ধত মিলিল; পাশধাৰী কুম্ভাৰ সৈতে মুখামুখি হ’ল; আৰু সদাৰয়ে নিকুম্ভৰ সৈতে অতি বৃহৎ যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 29

सोमेन सह राहुश्च युद्धं चक्रे सुदारुणम् । राहुणा चन्द्रदेहोत्थममृतं भक्षितं तदा । संपर्कादमृस्यैव यथा राहुस्तथाऽभवत्

ৰাহুৱে সোম (চন্দ্ৰ)ৰ সৈতে অতি ভয়ংকৰ যুদ্ধ কৰিলে। তেতিয়া ৰাহুৱে চন্দ্ৰদেহৰ পৰা উদ্ভূত অমৃত গিলিলে; আৰু সেই অমৃত-সংস্পৰ্শে ৰাহু আজিৰ ৰূপেই অমৰ স্বৰূপ হ’ল।

Verse 30

तानि सर्वाणि दृष्टानि शंभुना परमेष्ठिना । आश्रयोऽहं च सर्वेषां भूतानां नात्र संशयः । असुराणां सुराणां च सर्वेषामपि वल्लभः

সেই সকলো ঘটনাই পৰমেশ্ঠী শম্ভুৱে দেখিলে। “মই সকলো ভূতৰ আশ্ৰয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। অসুৰ আৰু সুৰ, উভয়ৰেই মই সকলোৰে প্ৰিয়।”

Verse 31

एवमुक्तस्तदा राहुः प्रणम्य शिरसा शिवम् । मौलौ स्थितस्तदा चंद्रो अमृतं व्यसृजद्भयात्

এইদৰে কোৱা হোৱাত ৰাহুৱে তেতিয়া শিৰ নত কৰি শিৱক প্ৰণাম কৰিলে। তেতিয়া শিৱৰ মুকুটত অৱস্থিত চন্দ্ৰই ভয়ত অমৃত ঢালি দিলে।

Verse 32

तेन तस्य हि जातानि शिरांसि सुबहून्यपि । एकपद्येन तेषां च स्रजं कृत्वा मनोहराम् । बबंध शंभुः शिरसि शिरोभूषणवत्कृतम्

তাৰ ফলত সঁচাকৈয়ে তাৰ বহুতো মূৰ জন্মিল। তাৰপিছত শম্ভুৱে একেটা ডোৰাৰে সেই মূৰবোৰ গাঁথি মনোহৰ মালা কৰি নিজৰ শিৰত মুকুট-অলংকাৰৰ দৰে বান্ধিলে।

Verse 33

अशनात्कालकूटस्य नीलकंठोऽभवत्तदा । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं मुंडमाला तथा कृता

কালকূট বিষ গিলাৰ ফলত তেতিয়া তেওঁ নীলকণ্ঠ হ’ল। আৰু দেৱতাসকলৰ কাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে তেনেদৰে মুণ্ডমালাও নিৰ্মিত হ’ল।

Verse 34

दधार शिरसा तां च मुण्डमालां महेश्वरः

মহেশ্বৰে সেই মুণ্ডমালা নিজৰ শিৰত ধাৰণ কৰিলে।

Verse 35

तया स्रजाऽसौ शुशुभे महात्मा देवादिदेवस्त्रिपुरांतको हरः । गजासुरो येन निपातितो महानथांधको येन कृतश्च चूर्णः

সেই মালাৰে অলংকৃত মহাত্মা হৰ—দেৱাদিদেৱ, ত্ৰিপুৰান্তক—অতি দীপ্তিময় হৈ শোভা পালে; যিজনে মহাবল গজাসুৰক পতিত কৰিলে আৰু যিজনে অন্ধকক ধূলিসাৎ কৰিলে।

Verse 36

गंगा धृता येन शिरस्सुमध्ये चंद्रं च चूडे कृतवान्भयापहः । वेदाः पुराणानि तथागमाश्च तथैव नानाश्रुतयोऽथ शास्त्रम्

যিজনে গঙ্গাক নিজৰ শিৰৰ মধ্যভাগত ধাৰণ কৰিলে আৰু চন্দ্ৰক জটা-চূড়াত স্থাপন কৰিলে—সেই ভয়হৰ প্ৰভু। বেদ, পুৰাণ, আগম আৰু নানাবিধ শ্ৰুতি-শাস্ত্ৰ সকলোৱে তেঁওকেই ঘোষণা কৰে।

Verse 37

जल्पंति नानागमभेदैर्मीमांसमानाश्च भवंति मूकाः । नानागमार्चायमतप्रभेदैर्निरूप्यमाणो जगदेकबंधुः

মানুহে নানান আগমৰ ভেদ-বিভাগ কৰি বেছি কথা কয়; আৰু কেৱল তৰ্ক-মীমাংসাত লিপ্তসকল সত্যৰ সন্মুখত মূক হৈ পৰে। নানাবিধ আগমিক আৰাধনা-ৰূপ আৰু মতভেদে বৰ্ণিত হ’লেও, তেঁও জগতৰ একমাত্ৰ বন্ধু।

Verse 38

शिवं हि नित्यं परमात्मदैवं वेदैकवेद्यं परमात्मदिव्यम् । विहाय तं मूढजनाः प्रमत्ताः शिवं न जानंति परात्मरूपम्

শিৱ নিত্য—পৰমাত্মা, দেৱ-দেৱতা; কেৱল বেদে বেদ্য, পৰম দীপ্তিমান তত্ত্ব। কিন্তু তেঁওক ত্যাগ কৰি, মোহগ্ৰস্ত আৰু অসাৱধান লোক শিৱক পৰমাত্ম-ৰূপে চিনিব নোৱাৰে।

Verse 39

येनैव सृष्टं विधृतं च येन येन श्रितं येन कृतं समग्रम् । यस्यांशभूतं हि जगत्कदाचिद्वेदांतवेद्यः परमात्मा शिवश्च

যিজনে এই বিশ্ব সৃষ্টি কৰিলে, যিজনে ধাৰণ কৰে; যাৰ ভিতৰত ই আশ্ৰিত আৰু যিজনে সমগ্ৰটোক গঢ়িলে। যাৰ অংস কেতিয়াবা এই জগত হয়—সেই বেদান্তে বেদ্য পৰমাত্মা শিৱ।

Verse 40

आढ्यो वापि दरिद्रो वा उत्तमो ह्यधमोऽपि वा । शिवभक्तिरतो नित्यं शिव एव न संशयः

ধনী হওক বা দৰিদ্ৰ, উত্তম হওক বা অধম—যি সদায় শিৱ-ভক্তিত ৰত থাকে, সি নিঃসন্দেহে শিৱেই; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 41

यो वा परकृतां पूजां शिवस्योपरि शोभिताम् । दृष्ट्वा संतोषमायाति दायं प्राप्नोति तत्समम्

যি কোনোবাই আনৰ দ্বাৰা শিৱদেৱৰ ওপৰত অতি শোভিত পূজা দেখি অন্তৰত সত্য আনন্দ লাভ কৰে, সি সেই পূজাৰ সমান পুণ্যৰ অংশ লাভ কৰে।

Verse 42

ये दीपमालां कुर्वंति कार्तिक्यां श्रद्धयान्विताः । यावत्कालं प्रज्वलंति दीपास्ते लिंगमग्रतः । तावद्युगसहस्राणि दाता स्वर्गे महीयते

যিসকলে কাৰ্ত্তিক মাহত শ্ৰদ্ধাসহ শিৱলিঙ্গৰ আগত দীপমালা সাজে—যিমান সময় দীপবোৰ জ্বলি থাকে, সিমান হাজাৰ হাজাৰ যুগ ধৰি দাতাজন স্বৰ্গত সন্মানিত হয়।

Verse 43

कौसुंभतैलसंयुक्ता दीपा दत्ताः शिवालये । दातारस्तेऽपि कैलासे मोदन्ते शिवसंनिधौ

শিৱালয়ত কৌসুম্ভ তেল ভৰ্তি দীপ দান কৰিলে, সেই দাতাসকলেও কৈলাসত শিৱদেৱৰ সান্নিধ্যত আনন্দ কৰে।

Verse 44

अतसीतैलसंयुक्ता दीपा दत्ताः शिवालये । ते शिवं यांति संयुक्ताः कुलानां च शतेन वै

শিৱালয়ত অতসী (আলসি) তেলযুক্ত দীপ দান কৰিলে, সেই দাতাসকলে শিৱক প্ৰাপ্ত কৰে আৰু নিশ্চয়েই নিজৰ কুলৰ শত পুৰুষসহ গমন কৰে।

Verse 45

ज्ञानिनोऽपि हि जायंते दीपदानफलेन हि

দীপদানৰ ফলত জ্ঞানীসকলেও জন্ম লাভ কৰে; এই পুণ্যৰ দ্বাৰাই আত্মিক জ্ঞান উদ্ভৱ হয়।

Verse 46

तिलतैलेन संयुक्ता दीपा दत्ताः शिवालये । ते शिवं यांति संयुक्ताः कुलानां च शतेन वै

যিসকলে তিল তেল ভৰাই দীপ শিৱালয়ত দান কৰে, সেই দাতাসকল নিজৰ কুলৰ শত পুৰুষসহ শিৱধামলৈ গমন কৰে।

Verse 47

घृताक्ता यैः कृता दीपा दीपिताश्च शिवालये । ते यांति परमं स्थानं कुललक्षसमन्विताः

যিসকলে ঘিউৰে লেপা দীপ সাজি শিৱালয়ত জ্বলাই তোলে, তেওঁলোকে নিজৰ কুলৰ লক্ষ বংশসহ পৰম ধাম লাভ কৰে।

Verse 48

कर्पूरागुरुधूपैश्च ये यजंति सदा शिवम् । आरार्तिकां सकर्प्पूरां ये कुर्वंति दिनेदिने । ते प्राप्नुवंति सायुज्यं नात्र कार्या विचारणा

যিসকলে কৰ্পূৰ আৰু অগৰু-ধূপেৰে সদায় শিৱক পূজা কৰে, আৰু যিসকলে দিনেদিনে কৰ্পূৰসহ আৰতি কৰে—সেই ভক্তসকলে সায়ুজ্য (প্ৰভুৰ সৈতে একাত্মতা) লাভ কৰে; ইয়াত সন্দেহৰ অৱকাশ নাই।

Verse 49

एककालं द्विकालं वा त्रिकालं ये ह्यतंद्रिताः । लिंगार्चनं प्रकुर्वंति ते रुद्रा नात्र संशयः

যিসকলে অলসতা নকৰাকৈ একবাৰ, দুবাৰ বা তিনিবাৰ লিঙ্গাৰ্চনা কৰে, তেওঁলোক নিজেই ৰুদ্ৰ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 50

रुद्राक्षधारणं ये च कुर्वंति शिवपूजने । दाने तपसि तीर्थे च पर्वकाले ह्यतंद्रिताः । तेषां यत्सुकृतं सर्वमनंतं भवति द्विजाः

হে দ্বিজসকল! যিসকলে শিৱপূজা, দান, তপস্যা, তীৰ্থ আৰু পৰ্বকালত অলসতা নকৰাকৈ ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰে, তেওঁলোকৰ সকলো সুকৃত অনন্ত হয়।

Verse 51

रुद्राक्षा ये शिवेनोक्तास्ताच्छृणुध्वं द्विजोत्तमाः । आरम्भैकमुखं तावद्याबद्वक्त्राणि षोडश । एतेषां द्वौ च विज्ञेयौ श्रेष्ठौ तारयितुं द्विजाः

হে দ্বিজোত্তমসকল, শিৱে কোৱা ৰুদ্ৰাক্ষসমূহ শুনা। এক-মুখীয়াৰ পৰা ষোড়শ-মুখীয়ালৈকে বিস্তৃত। এইসকলৰ মাজত দুটাক, হে ব্ৰাহ্মণসকল, মুক্তিদাতা হিচাপে শ্ৰেষ্ঠ বুলি জানিবা।

Verse 52

रुद्राक्षाणां पंचमुखखस्तथा चैकमुखः स्मृतः । ये धारयंत्येकमुखं रुद्राक्षमनिशं नराः । रुद्रलोकं च गच्छंति मोदन्ते रुद्रसंनिधौ

ৰুদ্ৰাক্ষসমূহৰ মাজত পঞ্চ-মুখীয়া আৰু এক-মুখীয়া বিশেষকৈ স্মৰণীয়। যিসকল মানুহে সদায় এক-মুখীয়া ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰে, তেওঁলোকে ৰুদ্ৰলোকলৈ যায় আৰু ৰুদ্ৰৰ সান্নিধ্যত আনন্দ কৰে।

Verse 53

जपस्तपः क्रिया योगः स्नानं दानार्चनादिकम् । क्रियते यच्छृभं कर्म्म ह्यनंतं चाक्षधारणात्

জপ, তপ, ক্ৰিয়া-কর্ম, যোগ, স্নান, দান, অৰ্চনা আদি—যি কোনো শুভ কৰ্ম কৰা হয়, ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণৰ দ্বাৰা তাৰ ফল অক্ষয় আৰু অনন্ত হয়।

Verse 54

शुनः कंठनिबद्धोऽपि रुद्राक्षो यदि वर्तते । सोऽपि संतारितस्तेन नात्र कार्या विचारणा

যদি ৰুদ্ৰাক্ষ কুকুৰৰ গলাতো বান্ধি থোৱা থাকে, তথাপি তাৰ দ্বাৰা সেই জীৱো পাৰ হৈ উদ্ধাৰ পায়; ইয়াত সন্দেহ বা বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 55

तथा रुद्राक्षसंबंधात्पापमपिक्षयं व्रजेत् । एवं ज्ञात्वा शुभं कर्म कार्यं रुद्राक्षबंधनात्

তদ্ৰূপে ৰুদ্ৰাক্ষৰ সংযোগে পাপো ক্ষয়লৈ যায়। এই কথা জানি, ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰি শুভ কৰ্ম কৰা উচিত।

Verse 56

त्रिपुण्ड्रधारणं येषां विभूत्वा मन्त्रपूतया । ते रुद्रलोके रुद्राश्च भविष्यंति न संशयः

যিসকলে মন্ত্ৰপূত বিভূতিৰে ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ কৰে, তেওঁলোক ৰুদ্ৰলোকত ৰুদ্ৰস্বৰূপ হয়; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 57

कपिलायाश्च संगृह्य गोमयं चांतरिक्षगम् । शुष्कं कृत्वाथ संदाह्यं विभूत्यर्थं शिवप्रियैः

শিৱপ্ৰিয় ভক্তসকলে কপিলা গাইৰ গোবৰ সংগ্ৰহ কৰি, শুকুৱাই তাৰ পাছত দহি, বিভূতি (পবিত্ৰ ভস্ম) প্ৰস্তুত কৰিব লাগে।

Verse 58

विभूतीति समाख्याता सर्वपापप्रणाशिनी । ललाटेंऽगुष्ठरेखा च आदौ भाव्या प्रयत्नतः

ইয়াক ‘বিভূতি’ বুলি কোৱা হয়; ই সকলো পাপ নাশ কৰে। আৰম্ভণিতে যত্নসহকাৰে ললাটত বুঢ়া আঙুলিৰ ৰেখা/চিহ্ন দিব লাগে।

Verse 59

मध्यमां वर्जयित्वा तु अंगुलीक्द्वयेन च । एवं त्रिरेखासंयुक्तो ललाटे यस्य दृश्यते । स शैवः शिववज्ज्ञेयो दर्शनात्पापनाशनः

মধ্যমা আঙুলি এৰি দুটা আঙুলিৰে—যাৰ ললাটত ত্ৰিৰেখাযুক্ত চিহ্ন দেখা যায়, তেওঁক শৈৱ, শিৱসম জ্ঞান কৰিব লাগে; কেৱল দৰ্শনতেই পাপ নাশ হয়।

Verse 60

जटाधराश्च ये शैवाः सप्त पंच तथा नव । जटा ये स्थापियिष्यंति शैवेन विधिना युताः

যিসকল শৈৱ জটাধাৰী—সাত, পাঁচ অথবা নটা (জটা); আৰু যিসকলে শৈৱ বিধি অনুসাৰে নিজৰ জটা স্থাপন কৰিব—

Verse 61

ते शिवं प्राप्नुवं तीह नात्र कार्या विचारणा । रुद्राक्षधारणं कार्यं शिवभक्तैर्विशेषतः

তেওঁলোকে ইয়াতেই আৰু পৰলোকতো শিৱক লাভ কৰে; ইয়াত সন্দেহৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই। ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰা উচিত—বিশেষকৈ শিৱভক্তসকলৰ বাবে।

Verse 62

अल्पेन वा महत्त्वेन पूजितो वा सदाशिवः । कुलकोटिं समुद्धृत्य शिवेन सह मोदते

অল্প বা মহান নিবেদনৰে সদাশিৱ পূজিত হ’লেও, তেওঁ বংশৰ কোটি কোটি জনক উদ্ধাৰ কৰি শিৱৰ সৈতে একেলগে আনন্দ কৰে।

Verse 63

तस्माच्छिवात्परतरं नास्ति किंचिद्द्विजोत्तमाः । यदैवमुच्यते शास्त्रे तत्सर्वं शिवकारणम्

সেয়ে, হে দ্বিজোত্তমসকল, শিৱতকৈ উচ্চ একো নাই। শাস্ত্ৰত যি এইদৰে কোৱা হৈছে—সেই সকলোৰে কাৰণ শিৱেই।

Verse 64

शिवो दाता हि लोकानां कर्ता चैवानुमोदिता । शिवशक्त्यात्मकं विश्वं जानीध्वं हि द्विजोत्तमाः

শিৱেই লোকসমূহৰ দাতা, কৰ্তা আৰু অনুমোদনকাৰী। হে দ্বিজোত্তমসকল, জানিবা—এই বিশ্ব শিৱ-শক্তিৰ স্বৰূপ।

Verse 65

शिवेति द्व्यक्षरं नाम त्रायते महतो भयात् । तस्माच्छिवश्चिंत्यतां वै स्मर्यतां च द्विजोत्तमाः

‘শিৱ’ এই দ্বাক্ষৰ নাম মহাভয়ৰ পৰা ত্ৰাণ কৰে। সেয়ে, হে দ্বিজোত্তমসকল, শিৱক চিন্তা কৰা আৰু স্মৰণ কৰা।

Verse 66

ऋषय ऊचुः । सोमनाथस्य माहात्म्यं ज्ञातं तस्य प्रसादतः । राहोः शिरोभयात्सर्वे रक्षिताः परमेष्ठिना

ঋষিসকলে ক’লে: “আপোনাৰ কৃপাতে আমি সোমনাথৰ মাহাত্ম্য বুজিলোঁ। ৰাহুৰ শিৰৰ ভয়ৰ পৰা পৰমেষ্ঠী (ব্ৰহ্মা)য়ে সকলোকে ৰক্ষা কৰিলে।”

Verse 67

सुराश्चेंद्रादयश्चान्ये तस्मिन्युद्धे सुदारुणे । अत ऊर्ध्वं सुराः सर्वे किमकुर्वत उच्यताम्

“আৰু দেৱতাসকল—ইন্দ্ৰ আদি আনসকল—সেই অতি ভয়ংকৰ যুদ্ধত; তাৰ পাছত সকলো দেৱতাই কি কৰিলে? অনুগ্ৰহ কৰি কওক।”

Verse 68

शिवस्य महिमा सर्वः श्रुतस्तव मुखोद्गतः । अथ युद्धस्य वृत्तान्तः कथ्यतां परमार्थतः

“আপোনাৰ মুখৰ পৰা নিৰ্গত শিৱৰ সমগ্ৰ মহিমা আমি শুনিলোঁ। এতিয়া যুদ্ধৰ বৃত্তান্ত পৰমাৰ্থ অনুসাৰে সত্য ৰূপে কওক।”

Verse 69

लोमश उवाच । यदा हि दैत्यैश्च पराजिताः सुराः शम्भुं च सर्वे शरणं प्रपन्नाः । शिवं प्रणेमुः सहसा सुरोत्तमा युद्धाय सर्वे च मनो दधुस्तदा

লোমশ ক’লে: যেতিয়া দৈত্যসকলে দেৱতাসকলক পৰাজিত কৰিলে, তেতিয়া সকলোৱে শম্ভুৰ শৰণ ল’লে। দেৱশ্ৰেষ্ঠসকলে তৎক্ষণাৎ শিৱক প্ৰণাম কৰিলে, আৰু তাৰ পাছত সকলোৱে যুদ্ধৰ বাবে মন স্থিৰ কৰিলে।

Verse 70

तथैव दैत्या अपि युध्यमाना उत्साहयुक्तातिबलाश्च सर्वे । देवैः समेताश्च पुनः पुनश्च युद्धं प्रचक्रुः परमास्त्रयुक्ताः

সেইদৰে দৈত্যসকলেও যুদ্ধ কৰি থাকিল—উৎসাহে পূৰ্ণ, অতি বলৱান। পৰম অস্ত্ৰে সজ্জিত হৈ তেওঁলোকে দেৱতাসকলৰ সৈতে পুনঃ পুনঃ যুদ্ধ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 71

एवं च सर्वे ह्यसुराः सुराश्च शक्त्यृष्टिशूलैः परिघैः परश्वधैः । जयार्थिनोमर्षयुताः परस्परं सिंहा यथा हैमवतीं दुरात्ययाः । निहन्यमाना ह्यसुराः सुरैस्तदा नानास्त्रयोगैः परमैर्निपेतुः

এইদৰে সকলো অসুৰ আৰু সুৰ শকতি-বল্লম, বৰ্ষা, ত্ৰিশূল, গদা আৰু পৰশুধাৰ লৈ জয়লাভৰ আকাঙ্ক্ষা আৰু উগ্ৰ ক্ৰোধেৰে পৰস্পৰে সিংহৰ দৰে হিমালয়ৰ দুঃসাধ্য প্ৰদেশত সংঘৰ্ষ কৰিলে। তেতিয়া দেৱতাসকলৰ বহু পৰম অস্ত্ৰ-সংযোগে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ অসুৰসকল ভূমিত লুটি পৰিল।

Verse 72

चक्रुस्ते सकलामुर्वी मांसशोणितकर्दमाम् । महीं वृक्षाद्रिसंयुक्तां ससागरवनाकराम्

তেওঁলোকে সমগ্ৰ পৃথিৱীক মাংস আৰু ৰক্তৰ কাদাত পৰিণত কৰিলে—গছ-গছনি আৰু পৰ্বতেৰে যুক্ত এই ভূমি, সাগৰ, বন আৰু খনি-আকৰসহ।

Verse 73

शिरांसि च कबन्धानि कवचानि महांति च । ध्वजारथाः पताकाश्च गजवाजिशिरांसि च

মূৰ আৰু মূৰবিহীন ধড়, বৃহৎ কবচ, ধ্বজা-পতাকাযুক্ত ৰথ—আৰু হাতী-ঘোঁৰাৰ মূৰো—সৰ্বত্ৰ ছিটিকি পৰি আছিল।

Verse 74

बहन्त्यश्चापगा ह्यासन्नद्यो भीरुभयावहाः । अगाधाः शोणितोदाश्च तरंतो ब्रह्मराक्षसाः । तयंति परान्भूतप्रतप्रमथराक्षसान्

তাত সৰু সৰু ধাৰা আৰু নদী বৈ আছিল, ভীতুজনৰ বাবে ভয়ংকৰ—অগাধ ৰক্তধাৰা। ব্ৰহ্মৰাক্ষসসকলে সাঁতুৰি পাৰ হৈছিল আৰু আন সত্ত্বক কষ্ট দিছিল—উগ্ৰ ভূত, প্ৰমথ আৰু ৰাক্ষসসকলক।

Verse 75

शाकिनीडाकिनीसंघा यक्षिण्योऽथ सहस्रशः । नानाकेलिषु संयुक्ताः परस्परमुदान्विताः

শাকিনী-ডাকিনীৰ দল আৰু সহস্ৰ সহস্ৰ যক্ষিণী নানাবিধ উন্মত্ত ক্ৰীড়াত যুক্ত হৈ পৰস্পৰে উল্লাসিত হৈছিল।

Verse 76

एवं संक्रीडमानास्ते भूतप्रमथराक्षसाः । रणे तस्मिन्महारौद्रे देवासुरसमागमे

এইদৰে সেই মহা-ভয়ংকৰ ৰণত, য’ত দেৱ আৰু অসুৰৰ মুখামুখি সংঘাত হৈছিল, ভূত, প্ৰমথ আৰু ৰাক্ষসসকলে ক্ৰীড়া কৰি উল্লাসেৰে বিচৰণ কৰিছিল।

Verse 77

बलिना सह देवेन्द्रो युयुधेऽद्भुतविक्रमः । शक्त्या जघान देवेंद्रं वैरोचनिरमर्षणः

অদ্ভুত বিক্ৰমশালী দেৱেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰে বলিৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে; তেতিয়া ক্ৰোধত অসহনীয় বৈৰোচনি (বলি)য়ে শক্তি (বল্লম)ৰে দেৱেন্দ্ৰক আঘাত কৰিলে।

Verse 78

तां शक्तिं वञ्चयामास महेन्द्रो लघुविक्रमः । जघान स बलिं यत्नाद्दैत्येंद्रं परमेण हि

সেই শক্তিখন মহেন্দ্ৰে ক্ষিপ্ৰ বিক্ৰমে এৰাই গ’ল; তাৰ পাছত তেওঁ দৃঢ় প্ৰয়াসে দৈত্যেন্দ্ৰ বলিক পৰম আঘাতে ঢালি পেলালে।

Verse 79

वज्रेण शितधारेण बाहुं चिच्छेद विक्रमी । गातासुरपतद्भूमौ विमानात्सूर्यसंन्निभात्

তীক্ষ্ণধাৰা বজ্ৰেৰে সেই বিক্ৰমীয়ে তাৰ বাহু ছেদন কৰিলে; আৰু অসুৰপতি সূৰ্যসম দীপ্তিমান বিমানৰ পৰা ভূমিত পতিত হ’ল।

Verse 80

पतितं च बलिं दृष्ट्वा वृषपर्वा रूपान्वितः । ववर्ष शरधाराभिः पयोद इव पर्वतम्

বলি পতিত হোৱা দেখি, ৰূপশোভিত বৃষপৰ্বাই পৰ্বতৰ ওপৰত মেঘে যেন বৰষুণ ঢালে, তেনেদৰে শৰধাৰাৰ বৰষুণ বৰষালে।

Verse 81

महेंद्रं सगजं चैव सहमानं शिताञ्छरान् । तदा युद्धमभूद्वोरं महेन्द्रवृषपर्वणोः

মহেন্দ্ৰই (ইন্দ্ৰ) হাতীৰ সৈতে তীক্ষ্ণ শৰ সহ্য কৰিছিল; তেতিয়া মহেন্দ্ৰ আৰু বৃষপৰ্বৰ মাজত ভয়ংকৰ যুদ্ধ হৈছিল।

Verse 82

निपात्य वृषपर्वाणमिंद्रः परबलार्दनः

শত্ৰুৰ সৈন্যক ধ্বংস কৰা ইন্দ্ৰই বৃষপৰ্বাক পৰাস্ত কৰি মাটিত বগৰাই দিলে।

Verse 83

ततो वज्रेण महता दानवानवधीद्रणे । शिरसि च्छेदिताः केचित्केचित्कंधरतो हताः

তাৰ পাছত তেওঁ নিজৰ মহান বজ্ৰৰে দানৱসকলক ৰণত বধ কৰিলে; কিছুমানৰ শিৰচ্ছেদ কৰা হ’ল আৰু কিছুমানৰ ডিঙিত আঘাত কৰা হ’ল।

Verse 84

विह्वलाश्च कृताः केचिदिंद्रेण कुपितेन च । तथा यमेन निहता वायुना वरुणेन च

ক্ৰোধিত ইন্দ্ৰই কিছুমানক বিচূৰ্ত কৰি পেলালে; তেনেদৰে যম, বায়ু আৰু বৰুণৰ দ্বাৰাও আন কিছুমান নিহত হ’ল।

Verse 85

कुबेरेण हताश्चान्ये नैरृतेन तथा परे । अग्निना निहताः केचिदीशेनैव विदारिताः

কুবেৰ আৰু নৈঋতৰ দ্বাৰা আন কিছুমান নিহত হ’ল; কিছুমানক অগ্নিয়ে বধ কৰিলে আৰু কিছুমানক স্বয়ং ঈশই (শিৱ) বিদীৰ্ণ কৰিলে।

Verse 86

एवं तदा तैर्निहता बलीयसो महासुरा विक्रमशानिनश्च । सुरैस्तु सर्वैः सह लोकपालैः शिवप्रसादा भिहतास्तदानीम्

সেই সময়ত বীৰ্যশালী, পৰাক্ৰমী মহাসুৰসকলক সকলো দেৱতা আৰু লোকপালসকলৰ সৈতে—শিৱৰ প্ৰসাদে—তৎক্ষণাৎ বধ কৰা হ’ল।

Verse 87

ततो महादैत्यवरो दुरात्मा स कलानेमिः परमास्त्रयुक्तः । ययौ तदानीं सुरसत्तमांस्तान्हंतुं सदा क्रूरमतिः स एकः

তাৰ পাছত মহাদৈত্যসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ সেই দুষ্ট কালানেমি, পৰম অস্ত্ৰে সজ্জিত হৈ, একাই—সদায় ক্ৰূৰ মনোবৃত্তিৰে—সেই উত্তম দেৱসকলক বধ কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 88

सिंहारूढो दंशितश्च त्रिशुलेन हि संयुतः । दैत्यानामर्बुदेनैव सिंहारूढेन संवृतः

সিংহাৰূঢ় হৈ, কৱচধাৰী আৰু ত্ৰিশূলে সংযুক্ত হৈ, সিংহাৰূঢ় দৈত্যসকলৰ অগণিত (অৰ্বুদ) বাহিনীৰে তেওঁ আৱৃত হ’ল।

Verse 89

ते सिंहा दंशिताः सर्वे महाबलपराक्रमाः । तेषु सिंहेषु चारूढा महादैत्याश्च तत्समाः

সেই সকলো সিংহ অস্ত্ৰ-সজ্জিত, মহাবল আৰু পৰাক্ৰমে পূৰ্ণ আছিল; আৰু সেই সিংহসমূহত আৰূঢ় মহাদানৱসকলও উগ্ৰতাত সিহঁতৰ সমান আছিল।

Verse 90

आयांतीं दैत्यसेनां तां सर्वां सिंहविभूषिताम् । कालनेमियुतां दृष्ट्वा देवा इंद्रपुरोगमाः । भयमाजग्मुरतुलं तदा ध्यानपरा भवन्

সিংহে বিভূষিত সেই সমগ্ৰ দৈত্যসেনা, কালানেমিসহ আগবাঢ়ি আহিছে দেখি, ইন্দ্ৰ-অগ্ৰগণ্য দেৱসকল অতুল ভয়ে আচ্ছন্ন হ’ল; তেতিয়া সিহঁতে ধ্যানত নিমগ্ন হ’ল।

Verse 91

किं कुर्मोऽद्य वयं सर्वे कथं जेष्याम चाद्भुतम् । एतादृशमसंख्याकमनीकं सिंहसंवृतम्

আজি আমি সকলোৱে কি কৰিম? এই আশ্চৰ্য শক্তিক কেনেকৈ জয় কৰিম—অসংখ্য সৈন্যদল, সিংহেৰে পৰিবেষ্টিত?

Verse 92

एवं विचिंत्यमानास्ते ह्यागतस्तत्र नारदः । नारदेन च तत्सर्वं पुरावृत्तं महत्तरम्

এনেদৰে চিন্তা-ভাবনা কৰি থাকোঁতেই তাত নাৰদ মুনি আহি উপস্থিত হ’ল। নাৰদৰ দ্বাৰাই পূৰ্বে ঘটা সকলো মহত্তৰ বৃত্তান্ত বৰ্ণিত হ’ল।

Verse 93

कथितं च महेंद्राय कालनेमेस्तपोबलम् । अजेयत्वं च संग्रामे वरदानबलेन तु

তাৰ পাছত মহেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰক কালনেমিৰ তপোবল বৰ্ণনা কৰা হ’ল, আৰু বৰদানৰ শক্তিৰে যুদ্ধত তাৰ অজেয়ত্বো কোৱা হ’ল।

Verse 94

विष्णुं विना वयं देवा अशक्ता रणमंडले । जेतुं च स ततो विष्णुः स्मर्यतां परमेश्वरः । तमालनीलो वरदः सर्वैर्विजयकांक्षिभिः

বিষ্ণু বিনা আমি দেৱতাসকল ৰণমণ্ডলত অক্ষম। সেয়ে সেই বিষ্ণু—পৰমেশ্বৰ—ক স্মৰণ কৰা হওক: তমালবৃক্ষ-সম নীল, বৰদাতা, বিজয়কামীৰ সকলোৱে আহ্বান কৰিবলগীয়া।

Verse 95

नारदस्य वचः श्रुत्वा तदा देवास्त्वरान्विताः । ध्यानेन च महाविष्णुं ततः परबलार्द्दनम् । स्मरंतः परमात्मानमिदमूचुश्च तं विभुम्

নাৰদৰ বচন শুনি দেৱতাসকল তৎক্ষণাৎ ত্বৰান্বিত হ’ল। ধ্যানযোগে তেওঁলোকে মহাবিষ্ণু—শত্ৰুবল বিনাশক—ক স্মৰণ কৰিলে; পৰমাত্মাক মনত ধৰি সেই সর্বব্যাপী প্ৰভুক এই বাক্য ক’লে।

Verse 96

देवा ऊचुः । नमस्तुभ्यं भगवते नमस्ते विश्वमंगलम् । श्रीनिवास नमस्तुभ्यं श्रीपते ते नमोनमः

দেৱাসকলে ক’লে: হে ভগৱান, তোমাক নমস্কাৰ; হে বিশ্ব-মঙ্গল, তোমাক নমস্কাৰ। হে শ্ৰীনিবাস, তোমাক নমস্কাৰ; হে শ্ৰীপতি, পুনঃ পুনঃ তোমাক প্ৰণাম।

Verse 97

अद्यास्मान्भयभीतांस्त्वं कालनेमिभयार्दितान् । त्रातुमर्हसि दैत्याच्च देवानामभयप्रद

আজি তুমি আমাক—ভয়ত্ৰস্ত, কালনেমিৰ ভয়ে পীড়িত—সেই দৈত্যৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবই লাগিব; হে দেৱসকলক অভয় দান কৰোঁতা!

Verse 98

एवं ध्यातः संस्मृतश्च प्रादुर्भूतो हरिस्तदा । नीलो गरुडमारुह्य जगतामभयप्रदः

এইদৰে ধ্যান আৰু স্মৰণ কৰা মাত্ৰে হৰি তেতিয়াই প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল—নীলবৰ্ণ—গৰুড়ত আৰূঢ়, জগতসমূহক অভয় দান কৰোঁতা।

Verse 99

चक्रपाणिस्तदायातो देवानां विजयाय च । गगनस्थं महाविष्णुं गरुडोपरि संस्थितम् । श्रीवासमेनं दुर्द्धर्षं योद्धुकामं ददर्शिरे

তেতিয়া চক্রধাৰী প্ৰভু দেৱসকলৰ বিজয়ৰ বাবে আহিল। তেওঁলোকে আকাশত গৰুড়ৰ ওপৰত আসীন মহাবিষ্ণুক দেখিলে—শ্ৰীবাস, অদম্য, আৰু যুদ্ধকাম।

Verse 100

तथा दृष्ट्वा कालनेमिस्तदानीं प्रहस्यमानोऽतिरुषा बलान्वितः । कस्त्वं महाभाग वरेण्यरूपः श्यामो युवा वारणमत्तविक्रमः । करे गृहीतं निशितं महाप्रभं चक्रं च कस्मात्कथयस्व मे प्रभो

তেওঁক এইদৰে দেখি কালনেমি তেতিয়া উপহাসে হাঁহি, তীব্ৰ ক্ৰোধ আৰু বলত পূৰ্ণ হৈ ক’লে: “হে মহাভাগ, বৰেণ্যৰূপ! তুমি কোন—শ্যামবৰ্ণ, যুবক, মত্ত হাতীৰ দৰে বিক্ৰমশালী? আৰু কিয় হাতে ধৰা আছে সেই তীক্ষ্ণ, মহাপ্ৰভ চক্ৰ? হে প্ৰভু, মোক কোৱা।”

Verse 101

श्रीभगवानुवाच । युद्धार्थमिह चायातो देवानां कार्यसिद्धये । त्वं स्थिरो भव रे मंद दहाम्यद्य न संशयः

শ্ৰীভগৱানে ক’লে: "দেৱতাসকলৰ কাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে মই যুদ্ধৰ অৰ্থে ইয়ালৈ আহিছো। হে মূৰ্খ, স্থিৰ হৈ থাক! আজি মই তোক ভস্ম কৰিম, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।"

Verse 102

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं कालनेमिः प्रतापवान् । उवाच रुषितो भूत्वा भगवंतमधोक्षजम्

ভগৱানৰ বাক্য শুনি প্ৰতাপী কালনেমিয়ে ক্ৰোধিত হৈ ভগৱান অধোক্ষজক ক’লে।

Verse 103

मूलभूतो हि देवानां भगवान्युद्धदुर्मदः । युद्धं कुरु मया सार्द्धं यदि शूरोऽसि संप्रति

"হে ভগৱান! আপুনি দেৱতাসকলৰ মূল আধাৰ আৰু যুদ্ধৰ মদত মত্ত। যদি আপুনি সঁচাকৈয়ে বীৰ, তেন্তে এতিয়া মোৰ সৈতে যুদ্ধ কৰক।"

Verse 104

प्रहस्य भगवान्विष्णुरुवाचेदं महाप्रभः । गगनस्थो भव त्वं हि महीस्थोऽहं भवामि वै

মহাপ্ৰতাপী ভগৱান বিষ্ণুৱে হাঁহি মাৰি ক’লে: "তুমি আকাশতে থাকা, মই পৃথিৱীতেই থাকিম।"

Verse 105

अप्रशस्तं च विषमं युद्धं चैव यथा भवेत् । तथा कुरु महाबाहो गगनो वा महीतले

"যুদ্ধ যাতে অনুচিত বা বিষম নহয়। হে মহাবাহু! আকাশতেই হওক বা পৃথিৱীতেই হওক, সেই অনুসাৰে যুদ্ধ কৰা।"

Verse 106

तथेति मत्वा हि महानुभावो दैत्यैः समेतोऽर्बुदसंख्यकैश्च । सिंहोपरिस्थैश्च महानुभावैर्महाबलैः क्रूरतरैस्तदानीम्

“তথাই হওক” বুলি ভাবি সেই মহানুভাৱ আগবাঢ়িল; অৰ্বুদ-সংখ্যক দৈত্যৰ সৈতে, আৰু তেতিয়া সিংহৰ ওপৰত আৰূঢ় মহাবলী, অতি ক্ৰূৰ যোদ্ধাসকলৰ সহিত।

Verse 107

गगनमथ जगाहे मंदमंदं महात्मा ह्यसुरगणसमेतो विश्वरूपं जिघांसुः । त्रिशिखमपरमुग्रं गृह्य संदेशचेष्टादशनविकृतवक्त्रो योद्धुकामो हरिं सः

তেতিয়া সেই মহাত্মা অসুৰগণসহ, বিশ্বৰূপ বিষ্ণুক বধ কৰিবলৈ মনস্থ কৰি, ধীৰে ধীৰে আকাশত প্ৰৱেশ কৰিলে। অতি উগ্ৰ ত্ৰিশূল ধৰি, সংকেতময় ভয়ংকৰ ভঙ্গীত মুখ বিকৃত কৰি, হৰিৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ হ’ল।