Adhyaya 63

Verse 1

सूत उवाच । अश्वत्थलाक्षावह्नौ च सर्षपान्केसरप्लुतान् । जुह्वतो मंत्रमुख्यैश्च बलातिबलसंज्ञकैः

সূত ক’লে: অশ্বত্থ-কাঠ আৰু লাখে জ্বলাই তোলা অগ্নিত তেওঁলোকে আহুতি দিছিল; কেশৰে ভিজোৱা সৰিষাৰ দানা নিক্ষেপ কৰি, ‘বলা’ আৰু ‘অতিবলা’ নামে প্ৰখ্যাত মুখ্য মন্ত্রসমূহ উচ্চাৰণ কৰিছিল।

Verse 2

यामे तु प्रथमे याते काचिन्नारी समाययौ । शोणिताक्तैकवसना महोच्चोर्ध्वशिरोरुहा

ৰাতিৰ প্ৰথম প্ৰহৰ পাৰ হোৱাত, এগৰাকী নাৰী আহি উপস্থিত হ’ল—ৰক্তে লেপা একমাত্ৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা, আৰু মূৰৰ চুলি উঁচাকৈ উঠি কাঁইটৰ দৰে থিয় হৈ আছিল।

Verse 3

दारुणाक्षी शुक्लदन्ती भयस्यापि भयंकरी । सा रुरोद महारावं प्राप्य तां होमभूमिकाम्

তাইৰ চকু ভয়ংকৰ, দাঁত শুভ্ৰ—ভয়কো ভয় দেখুৱাব পৰা। হোমভূমিত উপস্থিত হৈ তাই মহাগর্জন সদৃশ কান্দোন তুলিলে।

Verse 4

तां दृष्ट्वा चुक्षुभे सद्यो विजयो भीतिमानिव । बर्बरीकश्च निर्भीतिस्तस्याः संमुखमाययौ

তাক দেখি বিজয় তৎক্ষণাৎ বিচলিত হ’ল, যেন ভয়ে আচ্ছন্ন। কিন্তু নিৰ্ভীক বর্বৰীক তাইৰ সন্মুখলৈ সোজাকৈ আগবাঢ়িল।

Verse 5

ततः कण्ठं समाश्लिष्य तस्या मतिमतां वरः । रुरोद द्विगुणं वीरो मेघवन्नादयन्बहु

তেতিয়া সেই বীৰ—বুদ্ধিমানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—তাইৰ কণ্ঠ আঁকোৱালি ধৰি ধৰিলে আৰু দ্বিগুণকৈ কান্দি উঠিল; মেঘৰ দৰে গর্জি গর্জি বহু নাদ তুলিলে।

Verse 6

तं दृष्ट्वा विस्मिता सा च यावन्मुंचति कर्तिकाम् । तावन्निष्पीडिते कंठे मोक्तुं तस्मिन्न चाशकत्

তাক দেখি তাই বিস্মিত হ’ল; যিমান সময়লৈকে সি কাৰ্তিকাক নাছাড়িলে, তিমান সময়লৈকে কণ্ঠ কঠোৰকৈ চেপা থাকাত তাই নিজকে তাৰ পৰা মুক্ত কৰিব নোৱাৰিলে।

Verse 7

पीड्यमाने च बलिना कंठे तस्या मुहुर्मुहुः । मुमुोच विविधाञ्छब्दान्वज्राहत इवाचलः

আৰু বলৱানজনে তাইৰ কণ্ঠ বাৰে বাৰে চেপি ধৰোঁতে, তাইও পুনঃপুনঃ নানা ধৰণৰ শব্দ উলিয়ালে—বজ্ৰাহত পৰ্বতৰ দৰে গুঞ্জৰি উঠিল।

Verse 8

क्षणं रावांस्ततो मुक्त्वा त्राहि मुञ्चेति वक्त्यणु । ततः कृपालुना मुक्ता पादयोः पतिताऽब्रवीत्

ক্ষণেক ৰাৱ ছাড়ি তাই অতি ক্ষীণ কণ্ঠে ক’লে, “ৰক্ষা কৰা—মোক এৰি দিয়া!” তাৰ পাছত কৃপালুজনে মুক্ত কৰিলে; তাই তেওঁৰ পাদতলত পৰি ক’বলৈ ধৰিলে।

Verse 9

शरणं ते प्रपन्नास्मि दासी कर्मकरी तव । महाजिह्वेति मां विद्धि राक्षसीं कामरूपिणीम्

“মই তোমাৰ শৰণ ল’লোঁ; মই তোমাৰ দাসী, তোমাৰ সেৱিকা। মোক মহাজিহ্বা বুলি জানিবা—ইচ্ছামতে ৰূপ ধাৰণ কৰিব পৰা ৰাক্ষসী।”

Verse 10

काशीश्मशाननिलयां देवदानवदर्पहाम् । ददासि यदि मे वीर दुर्लभां प्राणदक्षिणाम्

হে বীৰ! যদি তুমি মোক জীৱনৰ সেই দুৰ্লভ দান দিয়া, তেন্তে মই কাশীত বাস কৰিম—যি শ্মশানভূমিৰ নিবাস, আৰু দেৱ-দানৱৰ দৰ্প দমনকাৰিণী।

Verse 11

ततस्तपश्चरिष्यामि सर्वभूताभयप्रदा । अस्मिन्नर्थे स्वदेवस्य शपथा मे तथात्मनः

তেতিয়া মই তপস্যা আচৰণ কৰিম, সকলো প্ৰাণীক অভয় দানকাৰিণী হ’ম। এই বিষয়ত মই মোৰ ইষ্টদেৱ আৰু মোৰ নিজৰ আত্মাৰ শপথ লওঁ।

Verse 12

यद्येतद्व्यत्ययं कुर्यां भस्मीभूयां ततः क्षणम् । एवं ब्रुवाणां तां वीरो निगृह्य शपथैर्दृढम्

যদি মই ইয়াৰ ব্যত্যয় কৰোঁ, তেন্তে সেই ক্ষণতে ভস্মীভূত হওঁ। এইদৰে কোৱা তেঁওক বীৰে দৃঢ় শপথেৰে বান্ধি দৃঢ়ভাৱে নিবাৰণ কৰিলে।

Verse 13

मुमोच सापि संहृष्टा कृच्छ्रान्मुक्ता ययौ वनम् । सोऽपि वीरः खङ्गधारी तत्रैवावस्थितोऽभवत्

তেওঁ তাইক মুক্ত কৰিলে; আৰু তাইও আনন্দিত হৈ, কষ্টৰ পৰা মুক্ত, বনলৈ গ’ল। সেই বীৰ খড়্গধাৰী তাতেই স্থিৰ হৈ থাকিল।

Verse 14

ततो मध्यमरात्रौ च गर्जितं श्रूयते महत् । अन्धकारं च संजज्ञे तमोंऽधनरकप्रभम्

তাৰ পাছত মধ্যৰাত্ৰিত এক মহা গর্জন শুনা গ’ল; আৰু অন্ধকাৰ নামিল—অন্ধ নৰকৰ প্ৰভাৰ দৰে ঘোৰ তমসা।

Verse 15

ददृशे च ततः शैलः शतशृंगोऽतिविस्तरः । नानाशिलाः प्रमुमुचे नानावृक्षांश्च सोच्छ्रयान्

তেতিয়া এটা পৰ্বত দেখা দিলে—শতশৃঙ্গ, অতি বিস্তৃত। সি নানা শিলা উছলাই দিলে আৰু উচ্চ-উচ্চ নানা বৃক্ষো মুকলি কৰি পেলালে।

Verse 16

नानानिर्झर संघोषं ववृषे शोणितं वहु । तं तथा नगमालोक्य निर्भीतो भैमिनंदनः

বহু নিৰ্ঝৰৰ গর্জনৰ দৰে কোলাহল কৰি বহুত শোণিত বৰষিল। সেই অৱস্থাত পৰ্বতটো দেখি ভীমাৰ পুত্ৰ নিৰ্ভীকেই থাকিল।

Verse 17

पर्वतो द्विगुणो भूत्वा पर्वतं सहसाप्लुतः । तदाभिजघ्ने संहृत्य पर्वतं स्वेन भूभृता

পৰ্বতটো দ্বিগুণ হৈ হঠাতে আন পৰ্বতৰ ওপৰত জঁপিয়াই পৰিল। তাৰ পাছত নিজৰেই ভাৰে তাক ধৰি চেপি ধ্বংস কৰি পেলালে।

Verse 18

तदा विशीर्णः सोऽभूच्च पर्वतो भूमिमंडले । ततो योजनदेहात्मा शतशीर्षः शतोदरः

তেতিয়া ভূমিমণ্ডলত সেই পৰ্বতৰূপ ভাঙি-চুৰ্ণ হৈ পৰিল। তাৰ পৰা উঠিল যোজন-দেহী এক সত্তা—শতশিৰ, শতউদৰ।

Verse 19

वक्त्रैर्मुंचन्महाज्वालां रेपलेन्द्रोऽभ्यधावत । तं धावमानं दृष्ट्वैव बर्बरीको महाबलः

বহু মুখেৰে মহাজ্বালা উগলাই ৰেপলেন্দ্ৰ দৌৰি আহিল। তাক দৌৰি অহা দেখিয়েই মহাবলী বৰ্বৰীকো সন্মুখলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 20

विधाय तादृशं रूपं नर्दन्तं चाप्यधावत । ततो मध्यमरात्रौ ती लघु चित्रं च सुष्ठु च

তেনে তেনেকুৱা ৰূপ ধৰি গর্জন কৰি আগবাঢ়ি দৌৰিলে। তাৰ পাছত মধ্যৰাত্ৰিত ক্ষণমাত্ৰতে দ্ৰুত, আশ্চৰ্য আৰু অতি মনোমুগ্ধকৰ ঘটনা ঘটিল।

Verse 21

युयुधाते बाणजालैर्यथा प्रावृषि तोयदौ । छिन्नचापौ च खङ्गाभ्यां छिन्नखड्गौ च मुष्टिभिः

তেওঁলোকে বাণৰ জালেৰে তেনেদৰে যুদ্ধ কৰিলে, যেন প্ৰাৱৃষ ঋতুত মেঘে বৰষুণ ঢালে। খড়্গেৰে ধনু ছিন্ন হ’ল, আৰু মুষ্টিঘাতে খড়্গ ভাঙি আঁতৰি গ’ল।

Verse 22

पर्वताविव सत्पक्षौ चिरं युयुधतुः स्थिरम् । ततः कक्षे समुत्पाट्य भ्रामयित्वा मुहूर्तकम्

দুটা পৰ্বতৰ দৰে, যেন শক্তিশালী পাখা আছে, তেওঁলোকে দীঘল সময় ধৰি অচলভাৱে যুদ্ধ কৰিলে। তাৰ পাছত কঁকালত ধৰি শত্রুক উখলাই লৈ ক্ষণকাল ঘূৰাই দিলে।

Verse 23

भूमौ प्रधर्षयामास प्रसृतं च मुमोच ह । चिक्षेप चाग्निकोणे तं महीसागररोधसि

তেওঁ তাক ভূমিত আছাড় মাৰিলে আৰু সি প্ৰসাৰিত হৈ পৰোঁতে এৰি দিলে। তাৰ পাছত তাক অগ্নিকোণ, অৰ্থাৎ দক্ষিণ-পূব দিশে, ভূমি-সমুদ্ৰৰ সীমান্তলৈ নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 24

तद्दूरे रेपलेन्द्राख्यं ग्राममद्यापि वर्तते । एवं स रेपलोनाम वृत्रतुल्यपराक्रमः

সেই ঠাইৰ পৰা বেছি দূৰত নহয় ‘ৰেপলেন্দ্ৰ’ নামে গাঁও আজিও আছে। এইদৰে সেই ৰেপল—যাৰ পৰাক্ৰম বৃত্রৰ তুল্য—খ্যাত হ’ল।

Verse 25

नाथः श्मशानस्यावन्त्या विघ्नकृन्निहतोऽभवत् । तं निहत्य पुनर्वीरो बर्बरीकः स्थितोऽभवत्

অৱন্তীৰ শ্মশানৰ নাথ, যি বিঘ্ন সৃষ্টিকাৰী আছিল, নিহত হ’ল। তাক বধ কৰি বীৰ বৰ্বৰীক পুনৰ অচল-অটলভাৱে দৃঢ় হৈ থিয় হ’ল।

Verse 26

ततस्तृतीययामे च प्रतीच्या दिश आययौ । पर्वताभा महानादा पादैः कम्पयतीव भूः

তাৰ পিছত ৰাতিৰ তৃতীয় প্ৰহৰত পশ্চিম দিশৰ পৰা পৰ্বতৰ দৰে আকৃতিৰ এক জন আহিল; মহা গর্জনে গর্জি উঠি, যেন পায়েৰে পৃথিৱী কঁপাই দিছে।

Verse 27

दुहद्रुहाख्याश्वतरी मेघभ्रष्टा तडिद्यथा । तामायांतीं तथा दृष्ट्वा सूर्यवैश्वानरप्रभाम्

দুহদ্ৰুহা নামৰ এটা অশ্বতৰি দেখা দিলে, যেন মেঘৰ পৰা খসা বিজুলী। তাই আহি থকা দেখি, সূৰ্য আৰু বৈশ্বানৰ অগ্নিৰ দীপ্তিৰ দৰে উজ্জ্বল।

Verse 28

उपसृत्य जवाद्भैमी रुरोह प्रहसन्निव । वेगात्ततः प्रद्रवतीं तुण्डे प्राहत्य मुष्टिभिः

দ্ৰুতগতিত ওচৰলৈ গৈ ভৈৰৱী যেন হাঁহি উঠি তাৰ ওপৰত আৰোহণ কৰিলে। তাৰ পিছত তাই বেগেৰে দৌৰিবলৈ ধৰোঁতেই, সি মুষ্টিৰে তাইৰ মুখত আঘাত কৰিলে।

Verse 29

स्थापयामास तत्रैव तस्थौ सा चातिपीडिता । ततः क्रुद्धा महारावं कृत्वाप्लुत्य दुहद्रुहा

সি তাইক তাতেই দমাই থ’লে; তাই অতিশয় পীড়িত হৈ তাতেই থিয় হৈ ৰ’ল। তাৰ পিছত ক্ৰুদ্ধ হৈ দুহদ্ৰুহাই মহা গর্জন কৰি লাফ দি উঠিল।

Verse 30

जगत्यामाशु चिक्षेप बर्बरीकं तथेच्छकम् । ततो नदित्वा चातीव पादघातममुंचत

তাই নিজৰ ইচ্ছামতে বৰ্বৰীকক বেগেৰে মাটিত আছাৰি পেলালে। তাৰপাছত, প্ৰচণ্ড গৰ্জন কৰি, তাই তেওঁক জোৰেৰে লঠিয়াই দিলে।

Verse 31

पादौ च वीरः संगृह्य चिक्षेप भुवि लीलया । ततः पुनः समुत्थाय धावंतीं तां निगृह्य सः

বীৰ বৰ্বৰীকে তাইৰ ভৰি দুখনত ধৰি লীলাৰ ছলেৰে মাটিত আছাৰি পেলালে। তাৰপাছত, তাই পুনৰ উঠি খেদি অহাত তেওঁ তাইক ধৰি পেলালে।

Verse 32

मुष्टिना पातयित्वैव दंतान्कंठमपीडयत् । क्लिन्नं वास इवापीड्य प्राणानत्याजयद्द्रुतम्

মুঠিৰে মাৰি বগৰাই পেলাই, তেওঁ তাইৰ দাঁতবোৰ ভাঙি পেলালে আৰু ডিঙি চেপি ধৰিলে। তিতা কাপোৰৰ দৰে চেপি, তেওঁ ক্ষন্তেকতে তাইৰ প্ৰাণ কাঢ়ি ললে।

Verse 33

एवं सीकोत्तरस्थाने स्मशानैकपदो द्भवा । शाकिनीनामधीशा सा बर्बरीकेण सूदिता

এইদৰে, সীকৰ উত্তৰ দিশত থকা একপদ শ্মশানত, শাকিনীসকলৰ সেই অধীশ্বৰীক বৰ্বৰীকে বধ কৰিলে।

Verse 34

हत्वा तां चापि चिक्षेप प्रतीच्यामेव लीलया । दुहद्रुहाख्यमद्यापि तत्र ग्रामं स्म वर्तते

তাইক বধ কৰাৰ পাছত, তেওঁ তাইক লীলাৰ ছলেৰে পশ্চিম দিশলৈ দলিয়াই দিলে। আজিও তাত দুহদ্ৰুহা নামৰ এখন গাঁও আছে বুলি কোৱা হয়।

Verse 35

ततस्तथैव संतस्थौ बर्बरीकोऽभिरक्षणे । ततश्चतुर्थे यामे च प्राप्तः क्षपणकोऽद्भुतः

তেতিয়া বর্বৰীক আগৰ দৰে সাৱধান প্ৰহৰাত স্থিৰ হৈ থাকিল। আৰু ৰাতিৰ চতুৰ্থ প্ৰহৰত এক আশ্চৰ্য ক্ষপণক তপস্বী উপস্থিত হ’ল।

Verse 36

मुंडी नग्नो मयूराणां पिच्छधारी महाव्रतः । प्रोवाच चेदं वचनं हाहा कष्टमतीव भोः

মুণ্ডিত মূৰ, নগ্ন, ময়ূৰৰ পিচ্ছধাৰী আৰু মহাব্ৰতধাৰী সেইজন তপস্বীয়ে ক’লে— “হায় হায়, হে ভো, ই অতি দুঃখজনক!”

Verse 37

अहिंसा परमो धर्मस्तदग्निर्ज्वाल्यते कुतः । हूयमाने यतो वह्नौ सूक्ष्मजीववधो महान्

“অহিংসাই পৰম ধৰ্ম—তেন্তে এই অগ্নি কিদৰে জ্বলাই? কিয়নো যেতিয়া অগ্নিত আহুতি ঢালা হয়, তেতিয়া সূক্ষ্ম জীৱৰ মহা বধ ঘটে।”

Verse 38

श्रुत्वेदं वचनं तस्य बर्बरीकोऽब्रवीत्स्मयन् । वदने सर्वदेवानां हूयमाने स्म पावके

তাৰ এই বাক্য শুনি বর্বৰীকে হাঁহি মাৰি ক’লে, যেতিয়া পাৱকত আহুতি দিয়া হৈছিল আৰু সকলো দেৱতাৰ আহ্বান চলি আছিল।

Verse 39

अनृतं भाषसे पाप शिक्षायोग्योऽसि दुर्मते । इत्युक्त्वा सहसोत्पत्य कक्षामध्ये स्थिरोऽस्य च

“তই মিছা কথা ক’ছ, পাপী; হে দুৰ্মতি, তই শাস্তিযোগ্য!” এই বুলি কৈ সি তৎক্ষণাৎ জঁপিয়াই উঠি প্ৰতিপক্ষৰ কক্ষ/কঁকালৰ মাজত দৃঢ়ভাৱে থিয় হ’ল।

Verse 40

दन्तान्मुष्टिप्रहारैश्च समाहत्याभ्यपातयत् । रुधिराविलवक्त्रं तं मुमोच पतितं भुवि

তেওঁ মুঠিৰ আঘাটত দাঁতবোৰ ভাঙি পেলালে আৰু তেওঁক মাটিত বগৰাই দিলে। তেজেৰে লুতুৰি-পুতুৰি হোৱা মুখমণ্ডল লৈ তেওঁ মাটিত ঢলি পৰিল।

Verse 41

स क्षणाच्चेतनां प्राप्य घोरदैत्यवपुर्धरः । भयाद्भैमेः प्रदुद्राव गुहाविवरमाविशत्

ক্ষন্তেকতে চেতনা ঘূৰাই পাই, সেই ভয়ানক অসুৰৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা জনাই ভীমৰ বংশধৰৰ ভয়ত পলাই গ’ল আৰু এটা গুহাৰ গহ্বৰত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 42

बहुप्रभेति नगरी षष्टियोजनमायता । तस्यां विवेश सहसा तं चानु बर्बरीककः

বহুপ্ৰভা নামৰ এখন নগৰ আছিল যি ষাঠি যোজনলৈ বিস্তৃত আছিল। সি হঠাত তাত প্ৰৱেশ কৰিলে আৰু বৰ্বৰীকো তাৰ পিছে পিছে গ’ল।

Verse 43

बर्बरीकं ततो दृष्ट्वा नादोऽभूच्च पलाशिनाम् । धावध्वं हन्यतामेष छिद्यतां भिद्यतामिति

বৰ্বৰীকক দেখি পলাশিনসকলৰ (অসুৰবোৰৰ) মাজত হাহাকাৰ লাগিল: "দৌৰা! ইয়াক মাৰা! কাটি পেলোৱা! বিদীৰ্ণ কৰা!"

Verse 44

तच्छ्रुत्वा दैत्यवीराणां कोटयो नव भीषणाः । नानायुधधरा वीरं बर्बरीकमुपाद्रवन्

সেই চিঞৰ শুনি, ন কোটি ভয়ানক অসুৰ যোদ্ধাই—নানা ধৰণৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ লৈ—বীৰ বৰ্বৰীকৰ ফালে খেদি গ’ল।

Verse 45

दृष्ट्वा तान्कोटिशो दैत्यान्क्रुद्धो भीमात्मजात्मजः । निमील्य सहसा नेत्रे तेषां मध्यमधावत

কোটি কোটি দৈত্যক দেখি ভীমৰ পৌত্ৰ ক্ৰোধে দগ্ধ হ’ল। ক্ষণেকৰ বাবে চকু মুদিলে, তৎক্ষণাৎ সিহঁতৰ মাজলৈ ধাৱিত হ’ল।

Verse 46

पादघातैस्ततः कांश्चिद्भुजाघातैस्तथापरान् । हृदयस्याभिघातैश्च क्षणान्निन्ये यमक्षयम्

তাৰ পাছত কিছুমানক পদাঘাতে, আন কিছুমানক বাহুঘাতে নিপাত কৰিলে। হৃদয় বিদীৰ্ণ কৰা আঘাতে ক্ষণমাত্ৰতে সিহঁতক যমলোকলৈ পঠিয়ালে।

Verse 47

यथा नलवनं क्र्रुद्धः कुर्याद्भूमिसमं करी । नवकोटीस्तथा जघ्ने सह तेन पलाशिना

যেন ক্ৰুদ্ধ হাতীয়ে নলবনক মাটিৰ সৈতে সমান কৰি পেলায়, তেনেদৰে সি সেই পালাশীনসহ নৱ কোটি জনক বধ কৰিলে।

Verse 48

ततो नागाः समागम्य वासुकिप्रमुखास्तदा । तुष्टुबुर्विविधैर्वाक्यैरूचुः सुहृदयं च ते

তেতিয়া বাসুকি-প্ৰমুখ নাগসকল একত্ৰিত হৈ তাত উপস্থিত হ’ল। আনন্দিত হৈ সিহঁতে বহু বাক্যে সুহৃদয়ক প্ৰশংসা কৰি হৃদয়স্পৰ্শী সদ্ভাৱৰে সম্বোধন কৰিলে।

Verse 49

नागानां परमं कृत्यं कृतं ते भैमिनंदन । पलाशीनाम दैत्योयं नीतो यत्सानुगो यमम्

“হে ভীমনন্দন, নাগসকলৰ বাবে তুমি পৰম কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰিলা। ‘পালাশী’ নামৰ এই দৈত্যক তাৰ অনুচৰসহ যমলোকলৈ পঠোৱা হ’ল।”

Verse 50

अनेन हि वयं वीर सानुगेन दुरात्मना । पीडिता विविधोपायैः पातालादप्यधः कृताः

এই দুষ্টজনাই নিজৰ অনুচৰসকলৰ সৈতে, হে বীৰ, নানা নিষ্ঠুৰ উপায়ে আমাক পীড়িত কৰিলে আৰু পাটালৰো তললৈ ঠেলি দিলে।

Verse 51

वरं वृणीष्व त्वं तस्मान्नागेभ्योऽभिमतं परम् । वरदाः सर्व एव स्म वयं तुभ्यं सुतोषिताः

সেয়ে, নাগসকলৰ পৰা তুমি তোমাৰ অভিলাষ অনুসাৰে সৰ্বোত্তম দান—এটা বৰ—বাছি লোৱা। আমি সকলোৱে বৰদাতা; কিয়নো আমি তোমাত অতিশয় সন্তুষ্ট।

Verse 52

सुहृदय उवाच । यदि देयो वरो मह्यं तदेनं प्रवृणोम्यहम् । सर्वविघ्नविनिर्मुक्तो विजयः सिद्धिमाप्नुयात्

সুহৃদয় ক’লে: যদি মোক বৰ দিয়া হয়, তেন্তে মই এইটো বাছোঁ—বিজয় সকলো বিঘ্নৰ পৰা মুক্ত হৈ সম্পূৰ্ণ সিদ্ধি আৰু জয় লাভ কৰক।

Verse 53

ततस्तथेति तं प्रोचुः प्रहृष्टा वायुभोजनाः । स च तेभ्यः पुरीं दत्त्वा निवृत्तो नागपूजितः

তেতিয়া বায়ুভোজী নাগসকলে আনন্দিত হৈ ক’লে, “তথাস্ত।” আৰু সি তেওঁলোকক এখন নগৰ দান কৰি, নাগসকলৰ সন্মান আৰু পূজাৰে বিভূষিত হৈ উভতি গ’ল।

Verse 54

विवरस्य च मध्येन समागच्छन्महाप्रभम् । सर्वरत्नमयं लिंगं स्थितं कल्पतरोरधः

এটা ফাটৰ মাজেদি আগবাঢ়ি সি মহা প্ৰভালৈ আহিল; কল্পতৰুৰ তলত সৰ্বৰত্নময় লিঙ্গ স্থিত আছিল।

Verse 55

अर्च्यमानं सुवह्नीभिर्नागकन्याभिरैक्षत । ततोऽसौ विस्मयाविष्टो नागकन्या ह्यपृच्छत

তেওঁ দেখিলে যে দীপ্তিময় নাগ-কন্যাসকলে তাক পূজা কৰি আছে। তেতিয়া বিস্ময়ে আচ্ছন্ন হৈ তেওঁ নাগ-কন্যাক সুধিলে।

Verse 56

केनेदं स्थापितं लिंगं सूर्यवैश्वानरप्रभम् । लिंगादपि चतुर्दिक्षु मार्गाश्चेमे तु कीदृशाः

“সূৰ্য আৰু বৈশ্বানৰ অগ্নিৰ দৰে দীপ্ত এই লিঙ্গ কোনে স্থাপন কৰিলে? আৰু লিঙ্গৰ পৰা চাৰিদিশলৈ যোৱা এই পথসমূহ কেনেকুৱা?”

Verse 57

इति वीरवचः श्रुत्वा बृहत्कटिपयोधरा । सव्रीडं सस्मितापांगनिर्मोक्षमिदमब्रवीत्

বীৰৰ বাক্য শুনি, বিস্তৃত কটিদেশ আৰু পূৰ্ণ স্তনযুক্ত কন্যাই লাজেৰে, মৃদু হাসি সহ, কাষৰ দৃষ্টিৰ কোমলতা মেলি এইদৰে ক’লে।

Verse 58

सर्वपन्नगराजेन शेषेण सुमहात्मना । तप स्तप्त्वा महालिंगमिदमत्र प्रतिष्ठितम्

সকল নাগৰাজৰ অধিপতি মহাত্মা শেষে কঠোৰ তপস্যা কৰি এই মহালিঙ্গ ইয়াত প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 59

दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानादर्चनात्सर्वसिद्धिदम् । लिंगात्पूर्वेण मार्गोयं याति श्रीपर्वतं भुवि

ইয়াৰ দর্শন, স্পৰ্শ, ধ্যান আৰু অৰ্চনাৰ দ্বাৰা ই সকলো সিদ্ধি দান কৰে। লিঙ্গৰ পূব দিশৰ এই পথ পৃথিৱীত শ্ৰীপৰ্বতলৈ যায়।

Verse 60

एलापत्रेण विहितो नागानां तत्र प्राप्तये । दक्षिणेन च मार्गोऽयं याति शूर्पारकं भुवि

এই পথ এলাপত্ৰে নাগসকলক সেই স্থানলৈ পোৱাবলৈ বিধান কৰিলে। আৰু এই দক্ষিণ দিশৰ পথ পৃথিৱীত শূৰ্পাৰকলৈ গমন কৰে।

Verse 61

कर्कोटकेन नागेन कृतोऽयं तत्र प्राप्तये । पश्चिमेन च मार्गोऽयं प्रभासं याति सुप्रभम्

এই পথ নাগ কৰ্কোটকে সেই স্থানলৈ পোৱাবলৈ নিৰ্মাণ কৰিলে। আৰু এই পশ্চিম দিশৰ পথ সুপ্ৰভ প্ৰভাসলৈ গমন কৰে।

Verse 62

ऐरावतेन विहितो नागानां गमनाय च । उत्तरेण च मार्गोयं येन यातुं भवान्स्थितः

এই পথ ঐৰাৱতে নাগসকলৰ গমনাৰ্থে বিধান কৰিলে। আৰু এই উত্তৰ দিশৰ পথ—যাৰ দ্বাৰা আপুনি এতিয়া আগবঢ়িবলৈ প্ৰস্তুত।

Verse 63

गुप्तक्षेत्रे सिद्धलिंगं याति शक्तिगुहाऽकृतः । विहितस्तक्षकेणासौ यातुं तत्र महात्मना

গুপ্ত ক্ষেত্ৰত এই পথ সিদ্ধলিঙ্গলৈ যায়, যি শক্তিগুহাই নিৰ্মাণ কৰিছিল। সেই একে পথ মহাত্মা তক্ষকে তাত গমনাৰ্থে বিধান কৰিলে।

Verse 64

इतीदं वर्णितं वीर विज्ञप्तिः श्रूयतां मम । को भवानधुनैवेतो दैत्यपृष्ठ गतोऽभवत् । अधुनैव तथैकाकी समायातोऽत्र नो वद

এইদৰে, হে বীৰ, মই এই বৰ্ণনা কৰিলোঁ; এতিয়া মোৰ নিবেদন শুনা। তুমি কোন, যি এতিয়াই দানৱৰ পিঠিত আৰূঢ় হৈ আহিলা? আৰু তুমি কেনেকৈ এতিয়া ইয়ালৈ একাকী আহিলা? আমাক কোৱা।

Verse 65

वयं च सर्वास्ते दास्यस्त्वां पतिं प्रवृणीमहे । अस्माभिः सहितः क्रीड विविधास्वत्र भूमिषु

আমি আৰু আমি-সকল দাসীসকলে তোমাক স্বামী-প্ৰভু ৰূপে বাছি লওঁ। আমাৰ সৈতে একেলগে ইয়াত ভূমিত নানা মনোহৰ স্থানত ক্ৰীড়া কৰি বিচৰণ কৰা।

Verse 66

बर्बरीक उवाच । अहं कुरुकुलोत्पन्नः पांडुपुत्रस्य पौत्रकः । बर्बरीक इति ख्यातस्तं दैत्यं हंतुमागतः

বৰ্বৰীক ক’লে: মই কুৰুকুলত জন্ম লোৱা, পাণ্ডুৰ পুত্ৰৰ পৌত্ৰ। ‘বৰ্বৰীক’ নামে খ্যাত, সেই দানৱক বধ কৰিবলৈ মই আহিছোঁ।

Verse 67

स च दैत्यो हतः पापः पुनर्यास्ये महीतलम् । भवतीभिश्च मे नास्ति कृत्यं भोभोः कथंचन

সেই পাপী দানৱ বধ হৈছে; এতিয়া মই পুনৰ পৃথিৱীত উভতি যাম। আৰু হে ভদ্ৰমহিলাসকল, তোমালোকৰ সৈতে মোৰ কোনো কাম একেবাৰে নাই।

Verse 68

ब्रह्मचारिव्रतं यस्मादहं सततमास्थितः । इत्युक्त्वाभ्यर्च्य तल्लिंगं प्रणिपत्य च दण्डवत्

‘কাৰণ মই সদায় ব্ৰহ্মচৰ্য-ব্ৰতত স্থিত’ বুলি কৈ, তেওঁ সেই লিঙ্গৰ পূজা-অৰ্চনা কৰিলে আৰু দণ্ডৱৎ প্ৰণিপাত কৰি নমস্কাৰ জনালে।

Verse 69

ऊर्ध्वमाचक्रमे वीरः कातरं ताभिरीक्षितः । ततो बहिः समागत्य सप्रकाशं मुखं तदा

তাৰ পাছত সেই বীৰ ওপৰলৈ উঠিল; তেওঁলোকৰ উদ্বিগ্ন দৃষ্টিত তাক চাই থাকোঁতে, তেওঁ বাহিৰলৈ আহিল আৰু তেতিয়া তেওঁৰ মুখ উজ্জ্বল প্ৰভাৰে দীপ্ত হৈ উঠিল।

Verse 70

प्रहर्षेणैव पूर्वस्या विजयं ददृशे दिशः । तस्मिन्काले च विजयः कर्म सर्वं समाप्तवान्

মহা হৰ্ষেৰে তেওঁ পূৰ্ব দিশৰ পৰা আহি থকা বিজয় দেখিলে; আৰু সেই সময়তেই বিজয়ে সমগ্ৰ কৰ্ম সম্পূৰ্ণ কৰিলে।

Verse 71

कांत्या सूर्यसमाभास ऊर्ध्वमाचक्रमे क्षणात् । ततो वियद्गतं देवैः पुष्पवर्षमभून्महत्

সূৰ্যসম কান্তিৰে দীপ্ত হৈ তেওঁ ক্ষণতে ঊৰ্ধ্বলৈ উঠিল; তাৰ পিছত আকাশৰ পৰা দেৱতাসকলে মহা পুষ্পবৃষ্টি কৰিলে।

Verse 72

जगुर्गंधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । विजयो बर्बरीकं च ततो वचनमब्रवीत्

প্ৰধান গন্ধৰ্বসকলে গীত গাইলে আৰু অপ্সৰাগণ নৃত্য কৰিলে; তেতিয়া বিজয়ে বৰ্বৰীকক এই বাক্য ক’লে।

Verse 73

तव प्रसादाद्वीरेश सिद्धिः प्राप्ता मयातुला । चिरं जीव चिरं नंद चिरं वस चिरं जय

হে বীৰেশ, তোমাৰ প্ৰসাদেৰে মই অতুল সিদ্ধি লাভ কৰিলোঁ। চিৰজীৱী হওঁক, চিৰ আনন্দিত হওঁক, চিৰ বাস কৰোঁক, আৰু চিৰ বিজয়ী হওঁক!

Verse 74

अत एव हि साधृनां संगमिच्छंति साधवः । औषधं सर्वदोषाणां भवेत्सत्यं गमो यतः

সেইবাবেই সাধুসকলে সাধুৰ সঙ্গ কামনা কৰে; কিয়নো তেনে সঙ্গৰ পৰা সত্যময় জীৱনপথ জন্মে, যি সকলো দোষৰ ঔষধ হয়।

Verse 75

त्वं च होमस्थितं भस्म सिंदूरसदृशप्रभम् । निःशल्यं सविवरकं पूर्यमाणं गृहाण च

আৰু তুমি হোমাগ্নিত স্থিত এই ভস্ম গ্ৰহণ কৰা—সিন্দূৰৰ দৰে ৰক্তিম দীপ্তিময়; অক্ষত হলেও এক সৰু মুখ থকা, আৰু পূৰণযোগ্য—ইয়াক লোৱা।

Verse 76

अक्षय्यमेतत्संग्रामे प्रथमं ते प्रमुंचतः । शत्रूणां स्थानकं मृत्योर्देहं ध्वस्तं करिष्यति

ই যুদ্ধত ই অক্ষয়। তুমি ইয়াক প্ৰথমে নিক্ষেপ কৰিলে, ই শত্রুৰ দূৰ্গ-স্থান ধ্বংস কৰিব আৰু মৃত্যুৰ দেহকো ভাঙি চূৰ্ণ কৰিব।

Verse 77

एवं सुखेन विजयः शत्रूणां ते भविष्यति

এইদৰে সহজে তোমাৰ শত্রুৰ ওপৰত বিজয় হব।

Verse 78

बर्बरीक उवाच । उपकुर्यान्निराकांक्षो यः स साधुरितीर्यते । साकांक्षमुपकुर्याद्यः साधुत्वे तस्य को गुणः

বৰ্বৰীক ক’লে: যি নিৰাকাঙ্ক্ষ হৈ উপকাৰ কৰে, তাকেই সত্য সাধু বোলা হয়। যি প্ৰতিদানৰ কামনাৰে উপকাৰ কৰে, তাৰ সাধুত্বত গুণ ক’ত?

Verse 79

तद्देहि भस्म चान्यस्मै केनाप्यर्थो न मेऽण्वपि । प्रसादसुमुखां दृष्टिं विना नान्यद्वृणोमि ते

সেই ভস্ম আনকক দিয়া দিয়া; মোৰ কোনো লোকিক লাভৰ অণুমাত্ৰো কামনা নাই। তোমাৰ প্ৰসন্ন, কৃপাময় দৃষ্টিৰ বাহিৰে মই আন একো নাবিচাৰোঁ।

Verse 80

देवा ऊचुः । कुरूणां पांडवानां च भविष्यति महान्रणः । ततो भूमिस्थितं भस्म प्राप्स्यंति यदि कौरवाः

দেৱতাসকলে ক’লে: কুৰু আৰু পাণ্ডৱৰ মাজত এক মহাৰণ হ’ব। তাৰ পাছত যদি কৌৰৱসকলে ভূমিত পৰি থকা ভস্ম লাভ কৰে…

Verse 81

महाननर्थो भविता पांडवानां ततः स्फुटम् । तस्माद्गृहाण त्वं भस्म सोपि चक्रे तथो वचः

তেতিয়া পাণ্ডৱৰ ওপৰত স্পষ্টকৈ এক মহা অনর্থ নামিব। সেয়ে তুমি এই ভস্ম গ্ৰহণ কৰা। আৰু সিও সেই বাক্য অনুসাৰে কাৰ্য কৰিলে।

Verse 82

देवीभिः सहिता देवाः संमान्य विजयं च ते । सिद्धैश्वर्यं ददुस्तस्मै सिद्धसेनेति नाम च

দেৱীসকলৰ সৈতে দেৱতাসকলে বিজয়ক সন্মান কৰিলে। তেওঁলোকে তাক সিদ্ধ ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধি দান কৰি ‘সিদ্ধসেন’ নামো দিলে।

Verse 83

एवं स विजयो विप्रः सिद्धिं लेभे सुदुर्लभाम् । बर्बरीकश्च कृत्वैतद्देवीभक्तिरतोऽवसत्

এইদৰে সেই ব্ৰাহ্মণ বিজয়ে অতি দুৰ্লভ সিদ্ধি লাভ কৰিলে। আৰু বৰ্বৰীক এই কাৰ্য কৰি দেৱীভক্তিত ৰত হৈ বাস কৰিলে।