Adhyaya 26
এই অধ্যায়ত শিৱ–পাৰ্বতীৰ বিবাহৰ বিধিবদ্ধ প্ৰতিষ্ঠা আৰু তাৰ মহাবিশ্বীয় শোভাযাত্ৰা বৰ্ণিত। ব্ৰহ্মাই মহাদেৱক বিবাহকর্ম আৰম্ভ কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে; তেতিয়া ৰত্নময় বিশাল নগৰ আৰু বিবাহমণ্ডপ সাজি তোলা হয়। দেৱতা, ঋষি, গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাসকলক আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়; কিন্তু বৈৰী দৈত্যসকলক বাদ দিয়া হয়, যাতে এই অনুষ্ঠান বিশ্ব-লিটুৰ্জিৰ দৰে পবিত্ৰ হৈ থাকে। দেৱসকলে শিৱক নানা অলংকাৰ আৰু চিহ্ন প্ৰদান কৰে—চন্দ্ৰশেখৰত্ব, কপৰ্দা-বিন্যাস, মুণ্ডমালা, বস্ত্ৰ আৰু অস্ত্ৰাদি। অসংখ্য গণ আৰু দিব্য বাদ্যকাৰ একত্ৰিত হয়; ঢোল-নগাৰা, গীত-নৃত্য আৰু বৈদিক মন্ত্ৰোচ্চাৰসহ বৰযাত্ৰা আগবাঢ়ে। হিমালয়ৰ সভাত বিধিসংক্রান্ত সন্দেহ উঠে—লাজাহোমৰ বাবে কন্যাৰ ভ্ৰাতাৰ অনুপস্থিতি আৰু বৰৰ কুল/গোত্ৰৰ প্ৰশ্ন। বিষ্ণুৱে উমাৰ ভ্ৰাতাৰূপে অৱতীৰ্ণ হৈ দুয়োটা সমস্যা সমাধান কৰে আৰু সম্পৰ্ক-তৰ্কেৰে বিধিশুদ্ধি ৰক্ষা কৰে। ব্ৰহ্মাই হোতা হৈ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰে; ব্ৰহ্মা, অগ্নি আৰু ঋষিসকলক হবি আৰু দক্ষিণা বিতৰণ কৰা হয়। শেষত ফলশ্ৰুতি—এই বিবাহকথা শ্ৰৱণ বা পাঠ কৰিলে নিত্য মঙ্গলবৃদ্ধি আৰু শুভসমৃদ্ধি লাভ হয়।
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । अथ ब्रह्मा महादेवमभिवाद्य कृतांजलिः । उद्वाहः क्रियतां देव इत्युवाच महेश्वरम्
নাৰদে ক’লে: তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাই কৃতাঞ্জলি হৈ মহাদেৱক প্ৰণাম কৰি মহেশ্বৰক ক’লে, “হে দেৱ, বিবাহ-অনুষ্ঠান সম্পন্ন কৰা হওক।”
Verse 2
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्राहेदं भगवान्हरः । पराधीना वयं ब्रह्मन्हिमाद्रेस्तव चापि यत्
তেওঁৰ সেই বাক্য শুনি ভগৱান হৰে ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণ, আমি পৰাধীন—অর্থাৎ হিমাদ্ৰি আৰু তোমাৰো ইচ্ছাৰ অধীন।”
Verse 3
यद्युक्तं क्रियतां तद्धि वयं युष्मद्वशेऽधुना । ततो ब्रह्मा स्वयं दिव्यं पुरं रत्नमयं शुभम्
যি উচিত, সেয়াই কৰা হওক; এতিয়া আমি আপোনাৰ অধীন। তেতিয়া ব্ৰহ্মাই নিজেই ৰত্নময় দিৱ্য, শুভ নগৰ নিৰ্মাণ কৰিলে।
Verse 4
उद्वाहार्थं महेशस्य तत्क्षणात्समकल्पयत् । शतयोजनविस्तीर्णं प्रासादशतशोभितम्
মহেশৰ বিবাহৰ নিমিত্তে তেওঁ তৎক্ষণাৎ সেয়া সাজিলে—শত যোজন বিস্তৃত, শত শত প্ৰাসাদে শোভিত।
Verse 5
पुरेतस्मिन्महादेवः स्वयमेव व्यतिष्ठत । ततः सप्तमुनीन्देवश्चिंतिताब्यागतान्पुरः
সেই নগৰত মহাদেৱ নিজেই অৱস্থান কৰিলে। তাৰ পাছত প্ৰভুৱে কেৱল মনতে চিন্তা কৰাতেই সাত মুনি তেওঁৰ সম্মুখত উপস্থিত হ’ল।
Verse 6
प्राहिणोदंबिकायाश्च स्थिरपत्रार्थमीश्वरः । सारुंधतीकास्ते तत्र ह्लादयंतो हिमाचलम्
স্থিৰ-পত্ৰ (মঙ্গলচিহ্ন) লাভৰ অৰ্থে ঈশ্বৰে তেওঁলোকক অম্বিকাৰ ওচৰলৈ পঠালে। অৰুন্ধতীৰ দৰে সৎগুণী সেই মহাজনসকলে তাত হিমাচলক আনন্দিত কৰিলে।
Verse 7
सभार्यामीश्वरगुणैः स्थिरपत्राणि चादधुः । ततः संपूजितास्तेन पुनरागम्य तेऽचलात्
পত্নীসকলসহ, ঈশ্বৰৰ গুণবলে তেওঁলোকে সেই স্থিৰ-পত্ৰ মঙ্গলচিহ্ন লাভ কৰিলে। তাৰ পাছত তেনেদৰে পূজিত হৈ, তেওঁলোকে পৰ্বতৰ পৰা পুনৰ উভতি আহিল।
Verse 8
न्यवेदयंस्र्यंबकाय स च तानभ्यनंदत । उद्वाहार्थं ततो देवो विश्वं सर्वं न्यमंत्रयत्
তেওঁলোকে এই সংবাদ ত্ৰ্যম্বক (শিৱ)ক নিবেদন কৰিলে, আৰু তেওঁ তেওঁলোকত আনন্দিত হ’ল। তাৰ পাছত বিবাহ-কাৰ্যৰ নিমিত্তে দেৱে সমগ্ৰ বিশ্বক নিমন্ত্ৰণ কৰিলে।
Verse 9
समागतं च तत्सव विना दैत्यैर्दुरात्मभिः । स्थावरं जंगमं यच्च विश्वं विष्णुपुरोगमम्
আৰু সেই সমগ্ৰ সমাৱেশ উপস্থিত হ’ল—কেৱল দুষ্টচিত্ত দানৱসকল বাদে। বিশ্বত যি স্থাৱৰ বা জংগম, সকলো বিষ্ণুক অগ্ৰগামী কৰি আগবাঢ়ি আহিল।
Verse 10
सब्रह्यकं पुरारातेर्महिमानमवर्धयत् । ततस्तं विधिराहेदं गन्धमादनपर्वते
এইদৰে ব্ৰহ্মাসহ ত্ৰিপুৰাৰি (শিৱ)ৰ মহিমা অধিক বৃদ্ধি পালে। তাৰ পাছত গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত বিধাতা (ব্ৰহ্মা)য়ে তেওঁৰ প্ৰতি এই বাক্য ক’লে।
Verse 11
पुरे स्थितं विवाहस्य देव कालः प्रवर्तते । ततस्तस्य जटाजूटे चंद्रखंडं पितामहः
‘নগৰত বিবাহৰ দিৱ্য সময় এতিয়া আৰম্ভ হৈছে।’ তেতিয়া পিতামহ ব্ৰহ্মাই তেওঁৰ জটাজূটত চন্দ্ৰকলাৰ এক খণ্ড স্থাপন কৰিলে।
Verse 12
बबंध प्रणयोदारविस्फारितविलोचनः । कपर्द्दं शोभनं विष्णुः स्वय चक्रेऽस्य हर्षतः
প্ৰণয়ৰ উদাৰতাৰে বিস্তৃত দৃষ্টিযুক্ত বিষ্ণুৱে আনন্দে নিজ হাতে তেওঁৰ বাবে শোভন কপৰ্দ (শিৰোগাঁঠ) গঢ়ি বান্ধি দিলে।
Verse 13
कपालमालां विपुलां चामुण्डा मूर्ध्न्यबंधत । उवाच चापि गिरिशं पुत्रं जनय शंकर
চামুণ্ডাই দেৱৰ মূৰ্ধাত বিপুল কপালমালা বান্ধিলে আৰু গিৰীশক ক’লে: “হে শংকৰ, এক পুত্ৰ জনাওক!”
Verse 14
यो दैत्येंद्रकुलं हत्वा मां रक्तैस्तर्पयिष्यति । सूर्यो ज्वलच्छिखारक्तं भाबासितजगत्त्रयम्
“যি দৈত্যেন্দ্ৰসকলৰ বংশ নিধন কৰি ৰক্ত-অৰ্পণেৰে মোক তৃপ্ত কৰিব…” তেতিয়া জ্বলা কিৰণেৰে ৰঙা সূৰ্যই ত্ৰিলোকক আলোকিত কৰিলে।
Verse 15
बबंध देवदेवस्यच स्वयमेव प्रमोदतः । शेषवासुकिमुख्याश्च ज्वलंतस्तेजसा शुभाः
আনন্দত তেওঁলোকে নিজেই দেৱদেৱক অলংকৃত কৰিলে। শেষ, বাসুকি আৰু প্ৰধান নাগসকল—শুভ আৰু তেজস্বী—নিজ তেজে জ্বলি উঠিল।
Verse 16
आत्मानं भूषणस्थाने स्वयं ते चक्रुरीश्वरे वायवश्च ततस्तीक्ष्णश्रृंगं हिमगिरिप्रभम्
তেওঁলোকে নিজেই ঈশ্বৰৰ ভূষণস্থানত অৱস্থান কৰি অলংকাৰ হৈ পৰিল। তাৰ পাছত বায়ুদেৱসকলে তীক্ষ্ণ শৃঙ্গযুক্ত এক শিং গঢ়িলে, যি হিমগিৰিৰ দৰে দীপ্তিময়।
Verse 17
वृषं विभूषयामासुर्नानारत्नोपपत्तिभिः । शक्रो गजजिनं गृह्य स्वयमग्रे व्यवस्थितः
তেওঁলোকে নানাবিধ ৰত্নেৰে বৃষভক বিভূষিত কৰিলে। শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) গজচৰ্ম লৈ নিজেই আগত থিয় হৈ অৰ্ঘ্য দান কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।
Verse 18
विना भस्म समाधाय कपाले रजतप्रभम् । मनुजास्थिमयीं मालां प्रेतनाथश्च वन्दनम्
এজনে পবিত্ৰ ভস্ম লেপিলে; আনজনে ৰূপালী জ্যোতিৰে দীপ্ত কপাল-পাত্ৰ স্থাপন কৰিলে। প্ৰেতনাথেও মানৱ অস্থিৰ মালা ধাৰণ কৰিলে—বৈৰাগ্যৰ ভয়মিশ্ৰিত প্ৰতীক, বন্দনীয়।
Verse 19
वह्निस्तेजोमयं दिव्यमजिनं प्रददौ स्थितः । एवं विभूषितः सर्वैर्भृत्यैरीशो बभौ भृशम्
ৱহ্নি (অগ্নি) স্থিৰ হৈ তেজোময় দিৱ্য অজিন অৰ্পণ কৰিলে। এইদৰে সকলো ভৃত্যৰ দ্বাৰা বিভূষিত হৈ ঈশ্বৰ অতি দীপ্তিময় হৈ উঠিল।
Verse 20
ततो हिमाद्रेः पुरुषा वीरकं प्रोचिरे वचः । मा भूत्कालात्ययः शीघ्रं भवस्यैतन्निवेद्यताम्
তেতিয়া হিমাদ্ৰিৰ পুৰুষসকলে বীৰকক এই বাক্য ক’লে—“কালবিলম্ব নকৰিবা; এই কথা শীঘ্ৰে ভৱ (শিৱ)ক নিবেদন কৰা।”
Verse 21
ततो देवं प्रणम्याह वीरकः करसंपुटी । त्वरयंति महेशानं हिमाद्रेः पुरुषास्त्वमी
তাৰ পাছত বীৰকে কৰযোৰে দেৱক প্ৰণাম কৰি ক’লে—“হে মহেশান! হিমাদ্ৰিৰ পুৰুষসকলে আপোনাক ত্বৰিত হ’বলৈ অনুৰোধ কৰিছে।”
Verse 22
इति श्रुत्वा वचो देवः शीघ्रमित्येव चाब्रवीत् । सप्त वारिधयस्तस्य चक्रुर्दर्पणदर्शनम्
এই বাক্য শুনি দেৱে ক’লে—“শীঘ্ৰ,” আৰু তৎক্ষণাৎ। তেতিয়া সাত সাগৰে তেওঁৰ বাবে দৰ্পণ-সম দৰ্শন প্ৰদান কৰিলে।
Verse 23
तत्रैक्षत महादेवः स्वरूपं स जगन्मयम् । ततो बद्धांजलिर्धीमान्स्थाणुं प्रोवाच केशवः
তাত মহাদেৱে নিজৰেই সেই ৰূপ দৰ্শন কৰিলে, যি সমগ্ৰ জগতত ব্যাপ্ত। তেতিয়া ধীমান কেশৱে অঞ্জলি বদ্ধ কৰি স্থাণু—অচল প্ৰভুক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 24
देवदेव महादेव त्रिपुरांतक शंकर । शोभसेऽनेन रूपेण जगदानंददायिना
হে দেবদেৱ, হে মহাদেৱ, হে ত্ৰিপুৰান্তক শংকৰ! জগতক আনন্দ দান কৰা এই ৰূপে আপুনি অতি শোভিত হৈ উঠিছে।
Verse 25
महेश्वर यथा साक्षादपरस्त्वं महेश्वरः । ततः स्मयन्महादेवो जयेति भुवने श्रुतः
হে মহেশ্বৰ! আপুনি সাক্ষাৎ পৰম; আপোনাৰ বাহিৰে আন কোনো নাই, হে মহেশ্বৰ। তেতিয়া মহাদেৱে মৃদু হাঁহি মাৰি ‘জয়’ বুলি উচ্চাৰণ কৰিলে—যি ধ্বনি ভুবনসমূহত শোনা গ’ল।
Verse 26
करमालंब्य विष्णोश्च वृषभं रुरुहेशनैः । ततश्च वसवो देवाः शूलं तस्य न्यवेदयन्
বিষ্ণুৰ হাত ধৰি তেওঁ ধীৰে ধীৰে বৃষভত আৰোহণ কৰিলে। তাৰপিছত বসু দেৱতাসকলে তেওঁৰ ওচৰত ত্ৰিশূল নিবেদন কৰিলে।
Verse 27
धनदो निदिभिर्युक्तः समीपस्थस्ततोऽभवत् । स शूलपाणिर्विश्वात्मा संचचाल ततो हरः
তেতিয়া ধনদ (কুবেৰ) নিধিসকলৰ সৈতে ওচৰত আহি থিয় হ’ল। তাৰপিছত ত্ৰিশূলধাৰী, বিশ্বাত্মা হৰ আগবাঢ়ি গ’ল।
Verse 28
देवदुंदुभिनादैश्च पुष्पासारैश्च गीतकैः । नृत्यद्भिरप्सरोभिश्च जयेति च महास्वनैः
দেৱদুন্দুভিৰ গম্ভীৰ নাদ, পুষ্পবৃষ্টি, গীতৰ সুৰ, নৃত্যৰত অপ্সৰাসকল আৰু “জয়” বুলি মহাধ্বনিৰ সৈতে—
Verse 29
सव्यदक्षिणसंस्थानौ ब्रह्मविष्णूतु जग्मतुः । हंसं च गरुडं चैव समारुह्य महाप्रभौ
বাওঁ আৰু সোঁফালে অৱস্থিত ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণু আগবাঢ়িল—সেই মহাপ্ৰভু—হংস আৰু গৰুড়ত আৰোহণ কৰি।
Verse 30
अथादितिर्दितिः सा च दनुः कद्रूः सुपर्णजा । पौलोमी सुरसा चैव सिंहिका सुरभिर्मुनिः
তাৰ পাছত অদিতি, দিতি, দনু, কদ্ৰূ, সুপৰ্ণজা, পৌলোমী, সুৰসা, সিংহিকা আৰু সুৰভী—মুনিসকলৰ সৈতে—উপস্থিত হ’ল।
Verse 31
सिद्धिर्माया क्षमा दुर्गा देवी स्वाहा स्वधा सुधा । सावित्री चैव गायत्री लक्ष्मीः सा दक्षिणा द्युतिः
সিদ্ধি, মায়া, ক্ষমা, দুৰ্গা দেৱী, স্বাহা, স্বধা, সুধা; আৰু সাবিত্ৰী, গায়ত্ৰী, লক্ষ্মী, দক্ষিণা আৰু দ্যুতি—সকলো উপস্থিত আছিল।
Verse 32
स्पृहामतिर्धृतिर्बुद्धिर्मंथिरृद्धिः सरस्वती । राका कुहूः सिनीवाली देवी भानुमती तथा
স্পৃহা, মতি, ধৃতি, বুদ্ধি, মন্থি, ঋদ্ধি, সরস্বতী; আৰু ৰাকা, কুহূ, সিনীৱালী আৰু দেৱী ভানুমতীও (তাত) আহিল।
Verse 33
धरणी धारणी वेला राज्ञी चापि च रोहिणी । इत्येताश्चान्यदेवानां मातरः पत्नयस्तथा
ধৰণী, ধাৰণী, বেলা, ৰাজ্ঞী আৰু ৰোহিণী—এইসকল আৰু আনসকলেও, অন্য দেৱতাসকলৰ মাতৃ আৰু পত্নী ৰূপে তাত উপস্থিত আছিল।
Verse 34
उद्वाहं देवदेवस्य जग्मुः सर्वा मुदान्विताः । उरगा गरुडा यक्षा गंधर्वाः किंनरा नराः
সকলো আনন্দেৰে দেৱদেৱৰ বিবাহলৈ গ’ল—নাগ, গৰুড়, যক্ষ, গন্ধৰ্ব, কিন্নৰ আৰু মানুহ।
Verse 35
सागरा गिरयो मेघा मासाः संवत्सरास्तथा । वेदा मंत्रास्तथा यज्ञाः श्रौता धर्माश्च सर्वशः
সাগৰ, পৰ্বত, মেঘ, মাহ আৰু বছৰ; বেদ, মন্ত্ৰ, যজ্ঞ আৰু সকলো ৰূপৰ শ্ৰৌত ধৰ্মবিধান—সকলো তাত উপস্থিত/উদ্যাপিত হৈছিল।
Verse 36
हुंकाराः प्रणवाश्चैव इतिहासाः सहस्रशः । कोटिशश्च तथा देवा महेंद्राद्याः सवाहनाः
অগণিত হুঙ্কাৰ আৰু প্ৰণৱ ‘ওঁ’ৰ পবিত্ৰ ধ্বনি উঠিল; আৰু সহস্ৰ সহস্ৰ ইতিһাস-পাঠ ধ্বনিত হ’ল। তদুপৰি মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ) আদি দেৱতাসকল কোটিশে, নিজ নিজ দিৱ্য বাহনত আৰূঢ় হৈ আহিল।
Verse 37
अनुजग्मुर्महादेवं कोटिशोऽर्बुदशश्च हि । गणाश्च पृष्ठतो जग्मुः शंखवर्णाश्च कोटिशः
তেওঁলোকে মহাদেৱৰ পিছে কোটিশে—নিশ্চয়েই অৰ্বুদশে (দশ কোটিশে)—অনুগমন কৰিলে। আৰু তেওঁৰ পিছফালে গণাসকলেও কোটিশে গ’ল, শঙ্খৰ দৰে ধৱল আৰু দীপ্তিমান।
Verse 38
दशभिः केकराख्याश्च विद्युतोऽष्टाभिरेव च । चतुःषष्ट्या विशाखाश्च नवभिः पारियात्रिकाः
কেকৰ নামধাৰী গণসমূহ দহ-দহকৈ আহিল; বিদ্যুৎ (বিজুলী) গণসমূহ আঠ-আঠকৈ; বিশাখা চৌষট্টি; আৰু পাৰিয়াত্ৰিক গণসমূহ নৱ-নৱকৈ উপস্থিত হ’ল।
Verse 39
षड्भिः सर्वांतकः श्रीमांस्तथैव विकृताननः । ज्वालाकेशो द्वादशभिः कोटिभिः संवृतो ययौ
ছয়টা দলেৰে শ্ৰীমান্ সৰ্বান্তক আগবাঢ়িল; তেনেদৰে বিকৃতাননো। জ্বালাকেশ বাৰটা কোটি অনুচৰেৰে বেষ্টিত হৈ অগ্ৰসর হ’ল।
Verse 40
सप्तभिः समदः श्रीमान्दुंदुभोष्ठाभिरेव च । पंचभिश्च कपालीशः षड्भिः संह्रादकः शुभः
শ্ৰীমান্ সমদ সাতটা দলেৰে আহিল, আৰু দুন্দুভোষ্ঠো তেনেদৰে। কপালীশ পাঁচটা দলেৰে আহিল, আৰু শুভ সংহ্ৰাদক ছয়টা দলেৰে।
Verse 41
कोटिकोटिभिरेवैकः कुंडकः कुंभकस्तथा । विष्टंभोऽष्टाभिरेवेह गणपः सर्वसत्तमः
কুণ্ডক একাই কোটি-কোটিৰে সহিত আছিল, আৰু কুম্ভকো তেনেদৰে। ইয়াত বিষ্টম্ভ আঠটা দলেৰে আহিল—গণপ, সকলো সত্তাৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।
Verse 42
पिप्पलश्च सहस्रेण सन्नादश्च तथा बली । आवेशनस्तथाष्टाभिः सप्तभिश्चंद्रतापनः
পিপ্পল হাজাৰেৰে আহিল, আৰু বলৱান সন্নাদো তেনেদৰে। আৱেশন আঠটা দলেৰে আহিল, আৰু চন্দ্ৰতাপন সাতটা দলেৰে।
Verse 43
महाकेशः सहस्रेण नंदिर्द्वादशभिस्तथा । नगः कालः करालश्च महाकालः शतेन च
মহাকেশ হাজাৰজন সহিতে আহিল; নন্দীও বাৰটা গণসহ। নাগ, কাল আৰু কৰালও উপস্থিত হ’ল; আৰু মহাকাল শতজন সহিতে আহিল।
Verse 44
अग्निकः शतकोट्या वै कोट्याग्निमुख एव च । आदित्यमूर्धा कोट्या च कोट्या चैव धनावहः
অগ্নিক শত কোটি সহিতে আহিল; আৰু অগ্নিমুখো এক কোটি সহিতে। আদিত্যমূর্ধাও এক কোটি সহিতে আহিল; আৰু ধনাবহো তেনেদৰে এক কোটি সহিতে।
Verse 45
सन्नागश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्त्रिभिः । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः
সন্নাগ শতজন সহিতে আহিল; কুমুদ তিন কোটি সহিতে। অমোঘ আৰু কোকিলো উপস্থিত হ’ল; আৰু সুমন্ত্রক কোটিৰ ওপৰত কোটি সহিতে আহিল।
Verse 46
काकपादस्तता षष्ट्या षष्ट्या संतानको गणः । महाबलश्च नवभिर्मधुपिंगश्च पिंगलः
কাকপাদ, তাৰ পাছত ততা আৰু সন্তানক—প্ৰত্যেকে ষাঠিজন অনুচৰসহ আহিল। মহাবল নজন সহিতে আহিল, আৰু মধুপিঙ্গ পিঙ্গলৰ সৈতে।
Verse 47
नीलो नवत्या सप्तत्या चतुर्वक्त्रश्च पूर्वपात् । वीरभद्रश्चश्चतुःषष्ट्या करणो बालकस्तथा
নীল নব্বৈজন সহিতে আহিল; আন এজন সত্তৰজন সহিতে; আৰু চতুৰ্বক্ত্ৰ পূৰ্ব দিশৰ পৰা আহিল। বীৰভদ্ৰ চৌষট্টিজন সহিতে আহিল, আৰু কৰণ আৰু বালকো তেনেদৰে চৌষট্টিজন সহিতে।
Verse 48
पंचाक्षः शतमन्युश्च मेघमन्युश्च विंशतिः । काष्ठकोटिश्चतुःषष्ट्या सुकोशो वृषभस्तथा
পঞ্চাক্ষ, শতমন্যু আৰু মেঘমন্যু আহিল—(শেষজন) বিশজন সহিতে। কাষ্ঠকোটিও চৌষট্টিজন লৈ আহিল; তদ্ৰূপে সুকোশ আৰু বৃষভো উপস্থিত হ’ল।
Verse 49
विश्वरूपस्तालकेतुः पंचाशच्च सिताननः । ईशानो वृद्धदेवश्च दीप्तात्मा मृत्युहा तथा
বিশ্বৰূপ আৰু তালকেতু আহিল, আৰু সিতানন পঞ্চাশজন সহিতে। ঈশান, বৃদ্ধদেৱ, দীপ্তাত্মা আৰু মৃত্যুহাও তদুপৰি উপস্থিত হ’ল।
Verse 50
विषादो यमहा चैव गणो भृंगरिटिस्तथा । अशनी हासकश्चैव चतुःषष्ट्या सहस्रपात्
বিষাদ, যমহা আৰু ভৃঙ্গৰিটি নামৰ গণো আহিল। অশনী আৰু হাসক আহিল, আৰু সহস্ৰপাৎ চৌষট্টিজন সহিতে উপস্থিত হ’ল।
Verse 51
एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलाः । सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारीणः
এতেসকল আৰু আন বহু গণপতি—অসংখ্য আৰু মহাবলী—তাত আহিল। সকলোৱে সহস্ৰহস্ত আছিল আৰু জটামুকুট ধাৰণ কৰিছিল।
Verse 52
चंद्रलेखावतंसाश्च नीलकंठास्त्रिलोचनाः । हारकुंडलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः
তেওঁলোকে চন্দ্ৰলেখাক অৱতংসৰূপে ধাৰণ কৰিছিল, নীলকণ্ঠ আৰু ত্ৰিলোচন আছিল। হাৰ, কুণ্ডল, কেয়ূৰ, মুকুট আদি অলংকাৰৰে সুসজ্জিত আছিল।
Verse 53
अणिमादिगुणैर्युक्ताः शक्ताः शापप्रसादयोः । सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः
অণিমা আদি গুণেৰে যুক্ত, শাপ আৰু প্ৰসাদ দানত সক্ষম সেই শক্তিসকল—কোটি সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান গণেশ্বৰসকল—তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 54
पातालांबरभूमिस्थाः सर्वलोकनिवासिनः । तुंबुरुर्नारदो हाहा हूहूश्चैव तु सामगाः
পাতাল, আকাশ আৰু পৃথিৱীৰ পৰা—সকলো লোকৰ পৰা—সৰ্বলোকনিবাসীসকল আহিল: তুম্বুরু, নাৰদ, হাহা আৰু হূহূ, সামগানৰ গায়ক।
Verse 55
तंत्रीमादाय वाद्यांश्चाऽवादयञ्छंकरोत्सवे । ऋषयः कृत्स्नशश्चैव वेदगीतांस्तपोधनाः
তন্ত্ৰী আৰু আন বাদ্য হাতে লৈ তেওঁলোকে শংকৰৰ উৎসৱত সঙ্গীত বজালে; আৰু তপধন ঋষিসকলে সম্পূৰ্ণ ৰূপে বেদগীত গাই-পাঠ কৰিলে।
Verse 56
पुण्यान्वैवाहिकान्मंत्राञ्जेषुः संहृष्टमानसाः । एवं प्रतस्थेगिरिशो वीज्यमानश्च गंगया
আনন্দিত চিত্তে তেওঁলোকে বিবাহৰ পুণ্যময় মন্ত্র জপিলে। এইদৰে গিৰীশ (শিৱ) আগবাঢ়িল, গঙ্গা দেৱীৰ সেবাত পাখা দিয়া হৈ।
Verse 57
तथा यमुनया चापांपतिना धृतच्छत्रया । स्त्रीभिर्नानाविधालापैलाजाभिश्चानुमोदितः
তদ্ৰূপে যমুনা আৰু জলৰ অধিপতি বৰুণে ছত্ৰ ধৰি থাকিল। নাৰীৰ নানা মঙ্গলবচন আৰু লাজা (ভাজা শস্য)ৰ অৰ্পণে তেওঁ অনুমোদিত হ’ল।
Verse 58
महोत्सवेन देवेशो गिरिस्थानं विवेश सः । प्रभासत्स्वर्णकलशं तोरणानां शतैर्युतम्
মহোৎসৱৰ মাজত দেৱেশ্বৰ গিৰিস্থান—হিমালয়ৰ ধামত প্ৰৱেশ কৰিলে; শত শত তোৰণাৰে সজ্জিত সেই স্থানত দীপ্তিমান স্বৰ্ণকলশ শিৰোভূষণৰ দৰে জ্বলজ্বল কৰিছিল।
Verse 59
वैडूर्यबद्धभूमिस्थं रत्नजैश्च गृहैर्युतम् । तत्प्रविश्य स्तूयमानो द्वारमभ्याससाद ह
তাৰ প্ৰাঙ্গণ বৈডূৰ্য মণিৰে বাঁধা আছিল আৰু ৰত্নে গঢ়া গৃহসমূহেৰে পৰিপূৰ্ণ। তাত প্ৰৱেশ কৰি, চাৰিওফালে স্তৱিত হৈ, তেওঁ দ্বাৰৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 60
ततो हिमाचलस्तत्र दृश्यते व्याकुलाकुलः । आदिशदात्मभृत्यानां महादेव उपस्थिते
তেতিয়া তাত হিমাচলক দেখা গ’ল—সেয়া উদ্বিগ্ন আৰু অস্থিৰ। মহাদেৱ উপস্থিত থাকোঁতে তেওঁ নিজৰ ভৃত্যসকলক আদেশ দিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 61
ततो ब्रह्माणमचलो गुरुत्वे प्रार्थयत्तदा । कृत्यानां सर्वभारेषु वासुदेवं च बुद्धिमान्
তেতিয়া পৰ্বতৰ বুদ্ধিমান অধিপতিয়ে ব্ৰহ্মাক গুৰুত্বৰূপে অধিষ্ঠাতা হ’বলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে, আৰু বাসুদেৱক সকলো আৱশ্যক কৰ্মৰ ভাৰ গ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে।
Verse 62
प्रत्याह च विवाहऽस्मिन्कुमारीभ्रातरं विना । भविष्यति कथं विष्णो लाजहोमादिकर्मसु
তেওঁ উত্তৰ দিলে—“হে বিষ্ণু! এই বিবাহত কুমাৰীৰ ভ্ৰাতা নাথাকিলে, লাজাহোম আদি কৰ্ম কেনেকৈ সম্পন্ন হ’ব?”
Verse 63
सुतो हि मम मैनाकः स प्रविष्टोऽर्णवे स्थितः । इति चिंताविषण्णं तं विष्णुराहमहामतिः
“মোৰ পুত্ৰ মৈনাক সাগৰত প্ৰৱেশ কৰি তাতেই অৱস্থিত আছে।” এইদৰে চিন্তাত বিষণ্ণ হোৱা তাক দেখি মহামতি বিষ্ণুৱে তেওঁক ক’লে।
Verse 64
अत्र चिंता न कर्तव्या गिरिराज कथंचन । अहं भ्राता जगन्मातुरेतदे वं च नान्यथा
“ইয়াত কোনোপধ্যেই চিন্তা নকৰিবা, হে গিৰিৰাজ। মই নিজেই জগত-মাতাৰ ভ্ৰাতা—এইদৰে সঁচা, অন্যথা নহয়।”
Verse 65
ततः प्रमुदितः शैलः पार्वतीं च स्वलंकृताम् । सखीभिः कोटिसंख्याभिर्वृतां प्रवेशयत्सदः
তেতিয়া আনন্দে উল্লসিত শৈলৰাজে নিজৰ শোভাৰে সুসজ্জিত পাৰ্বতীক, কোটি সংখ্যক সখীৰে বেষ্টিত কৰি, সভামণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰালে।
Verse 66
ततो नीलमयस्तंभं ज्वलत्कांचनकुट्टिमम् । मुक्ताजालपरिष्कारं ज्वलितौ षधिदीपितम्
তেতিয়া (তেওঁ) গাঢ় নীল আভাযুক্ত স্তম্ভেৰে গঠিত, জ্বলন্ত কাঁচনৰ পাথৰে পাতা মেঝে, মুক্তাৰ জালিৰ অলংকাৰে সুশোভিত, আৰু দীপ্তিমান ঔষধিৰ জ্যোতিয়ে আলোকিত বিবাহমণ্ডপ দেখিলে।
Verse 67
रत्नासनसहस्राढ्यं शतयोजनविस्तृतम् । विवाहमंडपं शर्वो विवेशानुचरावृतः
হাজাৰ হাজাৰ ৰত্নাসনেৰে সমৃদ্ধ আৰু শত যোজন বিস্তৃত সেই বিবাহমণ্ডপত শৰ্ব (শিৱ) অনুচৰসকলৰে বেষ্টিত হৈ প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 68
ततः शैलः सपत्नीकः पादौ प्रक्षाल्य हर्षितः । भवस्य तेन तोयेन सिषिचे स्वं जगत्तथा
তেতিয়া শৈল (হিমালয়) পত্নীসহ আনন্দিত হৈ ভৱ (শিৱ)ৰ চৰণ ধুই ল’লে; আৰু সেই একে চৰণামৃত-জলে নিজৰ জগতখনো ছিটাই আশীৰ্বাদ দিলে।
Verse 69
पाद्यमाचमनं दत्त्वा मधुपर्कं च गां तथा । प्रदानस्य प्रयोगं च संचिंतयंति ब्राह्मणाः
পাদ্য আৰু আচমনীয় জল দান কৰি, মধুপৰ্ক আৰু গাইও অৰ্পণ কৰিলে; তাৰ পিছত ব্ৰাহ্মণসকলে দান-কৰ্মৰ বিধি-প্ৰয়োগ কেনেকৈ হ’ব, সেই বিষয়ে চিন্তা-বিচাৰ কৰিলে।
Verse 70
दौहित्रीं कव्यवाहानां दद्मि पुत्रीं स्वकामहम् । इत्युक्त्वा तस्थिवाञ्छैलो न जानाति हरस्य सः
“মোৰ ইচ্ছামতে মই মোৰ কন্যা—কব্যবাহন (অগ্নিদেৱসকল)ৰ দৌহিত্ৰী—দান কৰোঁ” বুলি কৈ শৈল থিয় হৈ থাকিল; কিন্তু সি হৰ (শিৱ)ৰ সত্য স্বৰূপ নাজানিছিল।
Verse 71
ततः सर्वानपृच्छत्स कुलं कोऽपि न वेद तत् । ततो विष्णुरिदं प्राह पृछ्यंतेऽन्ये किमर्थतः
তেতিয়া তেওঁ সকলোকে (বৰ) কুল বিষয়ে সুধিলে, কিন্তু কোনোবাই সেই কুল নাজানিলে। তেতিয়া বিষ্ণুৱে ক’লে, “আনক কিয় সুধা হৈছে—ইয়াৰ উদ্দেশ্য কি?”
Verse 72
अज्ञातकुलतां तस्य पृछ्यतामयमेव च । अहिरेव अहेः पादान्वेत्ति नान्यो हिमाचल
তেওঁৰ অজ্ঞাত কুল বিষয়ে এইজনকেই সুধা হওক; কিয়নো সাপৰ পদচিহ্ন সাপেই জানে, আন কোনোয়ে নাজানে, হে হিমাচল।
Verse 73
स्वगोत्रं यदि न ब्रूते न देया भगिनी मम । ततो हासस्तदा जज्ञे सर्वेषां सुमहास्वनः
“যদি সি নিজৰ গোত্ৰ নকয়, তেন্তে মোৰ ভগ্নীক বিবাহত দিব নালাগে।” তেতিয়া সকলোৰে মাজত ডাঙৰ শব্দেৰে মহা-হাস্য উঠিল।
Verse 74
निवृत्तश्च क्षणाद्भूयः किं वक्ष्यति हरस्त्विति । ततो विमृश्य बहुधा किंचिद्भीताननो यता
তাৰ পাছত ক্ষণেকতে হাস্য থমকি গ’ল; পুনৰ সকলোৱে ভাবিলে, “হৰ (শিৱ) কি ক’ব?” তেতিয়া বহু ধৰণে চিন্তা কৰি, অলপ ভীত মুখেৰে এজন আগবাঢ়ি আহিল।
Verse 75
लज्जाजडः स्मितं चक्रे ततः पार्थ स वै हरः । ततो विशिष्टा ब्रुवति शीघ्रं कालोऽतिवर्तते
হে পাৰ্থ, তেতিয়া লাজত স্থবিৰ হৰ (শিৱ) কেৱল মৃদু হাঁহি হাঁহিল। তাৰ পাছত এগৰাকী বিশিষ্টা নাৰীয়ে ক’লে, “শীঘ্ৰ কৰা—সময় পাৰ হৈ গৈছে।”
Verse 76
हरिः प्राह महेशानं बिभ्यदावेद्मयहं तव । मातामहं च पितरं प्रयोगं श्रृणु भूधर
হৰিয়ে মহেশানক ক’লে, “ভক্তিভয়ে মই এই কথা আপোনাক নিবেদন কৰোঁ। হে ভূধৰ, বিধি শুনা: মই মাতামহ হ’ম, আৰু পিতাৰূপেও এই ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিম।”
Verse 77
आत्मपुत्राय ते शंभो आत्मदौहित्रकाय ते । इत्युक्ते विष्णुना सर्वे साधुसाध्विति ते जगुः
বিষ্ণুৱে ক’লে, “হে শম্ভো, ই তোমাৰ নিজৰ পুত্ৰৰ বাবে, তোমাৰ নিজৰ দৌহিত্ৰৰ বাবেও,” তেতিয়া সকলোৱে একেলগে ক’লে, “সাধু! সাধু!”
Verse 78
देवोऽप्युदाहरेद्वुद्धिं सर्वेभ्योऽप्यधिकां वराम् । ततः शैलस्तथा चोक्त्वा दत्त्वा देवीं च सोदकम्
দেৱ বিষ্ণুৱেও সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ, সৰ্বাধিক উত্তম উপদেশ ঘোষণা কৰিলে। তাৰ পাছত হিমশৈল (হিমালয়) তেনেদৰেই কৈ, সোডকসহ দেৱীক দান কৰিলে।
Verse 79
आत्मानं चापि देवाय प्रददौ सोदकं नगः । ततः सर्वे तुष्टुवुस्तं विवाहं विस्मयान्विताः
আৰু নগ (পৰ্বত) সোডকসহ নিজৰ আত্মাকো দেৱতাৰ ওচৰত সমৰ্পণ কৰিলে। তেতিয়া সকলোৱে বিস্ময়ে ভৰি সেই বিবাহৰ স্তৱ গাইলে।
Verse 80
दाता महीभृतां नाथो होता देवश्चतुर्मुखः । वरः पशुपतिः साक्षात्कन्या विश्वरणिस्तथा
দাতা আছিল পৰ্বতসমূহৰ নাথ; হোতা আছিল চতুৰ্মুখ দেৱ ব্ৰহ্মা। বৰ আছিল স্বয়ং পশুপতি, আৰু কন্যা আছিল বিশ্বৰণী (পাৰ্বতী)।
Verse 81
ततः स्तुवत्सु मुनिषु पुष्पवर्षे महत्यपि । नदत्सु देवतूर्येषु करं जग्राह त्र्यम्बकः
তাৰ পাছত মুনিসকলে স্তৱ গাই থাকোঁতে, মহা পুষ্পবৃষ্টি পৰিল আৰু দেৱতূৰ্য নিনাদিত হ’ল; তেতিয়া ত্ৰ্যম্বকে তাইৰ হাত ধৰিলে।
Verse 82
देवो देवीं समालोक्य सलज्जां हिमशैलजाम् । न तृप्यति न चाह्लादत्सा च देवां वृषध्वजम्
প্ৰভুৱে লাজে নত হিমশৈলজ কন্যা দেৱীক চায় থাকিল; তেওঁ কেতিয়াও তৃপ্ত নহ’ল, সদায় আহ্লাদিত হ’ল। আৰু তাইও বৃষধ্বজ দেৱক দৰ্শন কৰি আনন্দিত হ’ল।
Verse 83
तत्र ब्रह्मादिमुनयो देवीमद्भुतरूपिणीम् । पश्यंतः शरणं जग्मुर्मनसा परमेश्वरम्
তাত ব্ৰহ্মা আদি মুনিসকলে দেৱীৰ অদ্ভুত ৰূপ দেখি, মনে মনে পৰমেশ্বৰক শৰণ ল’লে।
Verse 84
मा मुह्याम पार्वतीं च यथा नारदपर्वतौ । ततस्तथैव तच्चक्रे सर्वेषामीप्सितं वचः
তেওঁ ক’লে, “পাৰ্বতীক লৈ আমি যেন মোহিত নহওঁ, যেনেকৈ একেদিন নাৰদ আৰু পৰ্বত মোহিত হৈছিল।” তাৰ পাছত তেওঁ সেইদৰে সকলোৰে ইচ্ছিত বাক্য সিদ্ধ কৰিলে।
Verse 85
ततो देवैश्च मुनिभिः संस्तुतः परमेश्वरः । प्रविवेश शुभां वेदीं मूर्तिमज्ज्वलनाश्रिताम्
তাৰ পাছত দেৱতা আৰু মুনিসকলৰ স্তৱে সংস্তুত পৰমেশ্বৰ শুভ বেদীত প্ৰৱেশ কৰি, মূৰ্তিমান পবিত্ৰ অগ্নিত আশ্ৰয় ল’লে।
Verse 86
वेधाः श्रुतीरितैर्मं त्रैर्मूर्तिमद्भिरुपस्थितैः । मूर्तमग्निं जुहाव त्रिः परिक्रम्य च तं हरः
তেতিয়া বেধা (ব্ৰহ্মা), বেদে উচ্চাৰিত মূৰ্তিমান মন্ত্ৰসমূহেৰে পৰিসেৱিত হৈ, প্ৰকাশিত অগ্নিত তিনিবাৰ আহুতি দিলে; আৰু হৰ (শিৱ)েও সেই অগ্নিৰ তিনিবাৰ পৰিক্ৰমা কৰিলে।
Verse 87
लाजाहोम उमाभ्राता प्राह तं सस्मितं हरिः । बहवो मिलिताः संति लोकाः संमर्द ईश्वर
লাজা-হোমৰ সময়ত হৰি (বিষ্ণু) সস্মিতে উমাৰ ভ্ৰাতা (শিৱ)ক ক’লে, “হে ঈশ্বৰ! বহু লোক-লোকান্তৰ একেলগে মিলিত হৈছে; ইয়াত মহা ভিৰ।”
Verse 88
सावधानेन रक्ष्याणि भूषणानि त्वया हर । ततो हरश्च तं प्राह स्वजने माऽतिगोपय
“হে হৰ, এই ভূষণসমূহ তুমি অতি সাৱধানে ৰক্ষা কৰা।” তেতিয়া হৰে তাক ক’লে, “নিজ লোকৰ পৰা ইয়াক অতিশয় গোপন নকৰিবা।”
Verse 89
किंचित्प्रार्थय दास्यामि प्राह विष्णुस्ततो वरम् । त्वयि भक्तिर्दृढा मेऽस्तु स च तद्दुर्लभं ददौ
তেতিয়া বিষ্ণুৱে ক’লে, “কিছু প্ৰাৰ্থনা কৰা; মই তোমাক বৰ দিম।” সিয়ে ক’লে, “তোমাৰ প্ৰতি মোৰ ভক্তি দৃঢ় হওক।” আৰু বিষ্ণুৱে সেই দুষ্প্ৰাপ্য বৰ দান কৰিলে।
Verse 90
ददतुः सृष्टिसंरक्षां ब्रह्मणे दक्षिणामुभौ । अग्नये यज्ञभागांश्च प्रीतौ हरजनार्दनौ
প্ৰসন্ন হৈ হৰ আৰু জনাৰ্দনে দুয়ো ব্ৰহ্মাক দক্ষিণা স্বৰূপে সৃষ্টিৰ সংৰক্ষণৰ দায়িত্ব দিলে; আৰু অগ্নিক যজ্ঞৰ যথোচিত ভাগসমূহ প্ৰদান কৰিলে।
Verse 91
भृग्वादीनां ततो दत्त्वा श्रुतिरक्षणदक्षिणाम् । ततो गीतैश्च नृत्यैश्च भोजनैश्च यथेप्सितैः
তাৰ পিছত ভৃগু আদি ঋষিসকলক শ্রুতি-ৰক্ষণৰ বাবে দক্ষিণা দি, তাৰপিছত গীত, নৃত্য আৰু ইচ্ছামত ভোজনৰ আয়োজন কৰিলে।
Verse 92
महोत्सवैरनेकैश्च विस्मयं समपद्यत । विसृज्य लोकं तं सर्वं किमिच्छादानकैर्भवः
বহু মহোৎসৱৰ দ্বাৰা সকলো বিস্মিত হ’ল। তাৰপিছত সমবেত সকলো লোকক বিদায় দি, ভৱ (শিৱ) যি যি প্ৰাৰ্থনা কৰা হ’ল, সেই অনুসাৰে দান কৰি থাকিল।
Verse 93
सरस्वत्या च पितरौ देव्याश्चाऽश्वास्य दुःखितौ । आमंत्र्य हिमशैलेंद्रं ब्रह्मणं च सकेशवम्
সৰস্বতীয়ে দেৱীৰ শোকাকুল পিতৃ-মাতৃক সান্ত্বনা দিলে। তাৰ পাছত হিমশৈলেন্দ্ৰ হিমালয়ক, আৰু ব্ৰহ্মাক কেশৱ (বিষ্ণু)সহ বিদায় জনাই, তেওঁলোকে প্ৰস্থান কৰিবলৈ সাজু হ’ল।
Verse 94
जगाम मंदरगिरिं गिरिणा यानुगोर्चितः
তেওঁ মন্দৰগিৰিলৈ গ’ল; হিমালয় পৰ্বত সেবকভাৱে অনুসৰণ কৰি তেওঁৰ সন্মান-সেৱা কৰি থাকিল।
Verse 95
ततो गते भगवति नीललोहिते सहोमया गिरिममलं हि भूधरः । सबांधवो रुदिति हि कस्य नो मनो विसंष्ठंलं जगति हि कन्यकापितुः
যেতিয়া ভগৱান নীললোহিত (শিৱ) উমাসহ প্ৰস্থান কৰিলে, তেতিয়া ভূধৰ-নাথ হিমালয় নিজৰ নিৰ্মল পৰ্বতত সকলো আত্মীয়-স্বজনসহ বিলাপ কৰি কেঁদিলে। এই জগতত কন্যাৰ পিতাৰ শোকত কাৰ মন নকঁপে?
Verse 96
इमं विवाहं गिरिराजपुत्र्याः श्रृणोति चाध्येति च यो नरः शुचिः । विशेषतश्चापि विवाहमंगले स मंगलं वृद्धिमवाप्नुते चिरम्
যি শুচি-চিত্ত নৰ এই গিৰিৰাজ-কন্যা (পাৰ্বতী)ৰ বিবাহ-বৃত্তান্ত শুনে আৰু অধ্যয়নো কৰে—বিশেষকৈ বিবাহৰ মঙ্গলদিনত—সেই জনে দীৰ্ঘকাল মঙ্গল, সমৃদ্ধি আৰু বৃদ্ধি লাভ কৰে।