Adhyaya 37

Verse 1

स्कंद उवाच । सदा गृही सुखं भुंक्ते स्त्री लक्षणवती यदि । अतः सुखसमृद्ध्यर्थमादौ लक्षणमीक्षयेत्

স্কন্দে ক’লে: যদি পত্নী শুভ লক্ষণযুক্ত হয়, তেন্তে গৃহস্থে সদায় সুখ ভোগ কৰে। সেয়ে সুখ-সমৃদ্ধিৰ বাবে আৰম্ভণিতেই লক্ষণ চাব লাগে।

Verse 2

वपुरावर्तगंधाश्चच्छाया सत्वं स्वरो गतिः । वर्णश्चेत्यष्टधा प्रोक्ता बुधैर्लक्षणभूमिका

দেহৰ ৰূপ, কেশ-আৱৰ্ত, সুগন্ধ, ছায়া-জ্যোতি, স্বভাৱ, স্বৰ, গতি আৰু বৰ্ণ—এই আঠটাক জ্ঞানীসকলে লক্ষণ-বিচাৰৰ ভিত্তি বুলি কৈছে।

Verse 3

आपादतलमारभ्य यावन्मौलिरुहं क्रमात् । शुभाशुभानि वक्ष्यामि लक्षणानि मुने शृणु

পদতলৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ক্ৰমে মূৰ-মুকুটৰ কেশলৈকে, মই শুভ আৰু অশুভ দেহ-লক্ষণসমূহ ক’ব। হে মুনি, শুনা।

Verse 4

आदौ पादतलं रेखास्ततोंगुष्ठांगुली नखाः । पृष्ठगुल्फद्वयं पार्ष्णी जंघे रोमाणि जानुनी

প্ৰথমে পদতল আৰু তাৰ ৰেখাসমূহ; তাৰপিছত ডাঙৰ আঙুঠা, অন্য আঙুলিসকল আৰু নখ; তাৰপিছত পদপৃষ্ঠ, দুয়োটা গুল্ফ (গোৰালি), গোড়ালি, জঙ্ঘা, তাত থকা ৰোম আৰু জানু (হাঁটু)।

Verse 5

ऊरू कटी नितंबस्फिग्भगो जघन बस्तिके । नाभिः कुक्षिद्वयं पार्श्वोदरमध्य वलित्रयम्

তাৰপিছত ঊৰু (জঙ্ঘা), কটি (কঁকাল), নিতম্ব আৰু স্ফিগ, ভগ, জঘন আৰু বস্তি-দেশ; নাভি, দুয়োটা কুক্ষি, পাৰ্শ্ব, উদৰৰ মধ্যভাগ আৰু উদৰৰ তিনিটা ভাঁজ।

Verse 6

रोमाली हृदयं वक्षो वक्षोजद्वयचूचुकम् । जत्रुस्कंधां सकक्षादोर्मणिबंध करद्वयम्

তাৰপিছত ৰোমাৱলী, হৃদয়-দেশ, বক্ষ, স্তনদ্বয় আৰু তাৰ চূচুক; জত্রু-দেশ আৰু স্কন্ধ, কক্ষসহ, বাহু, মণিবন্ধ (কঁকালি) আৰু দুয়োটা হাত।

Verse 7

पाणिपृष्ठं पाणितलं रेखांगुष्ठांगुली नखाः । पृष्ठिः कृकाटिका कंठे चिबुकं च हनुद्वयम्

তাৰপিছত হাতৰ পৃষ্ঠ, হাততল আৰু তাৰ ৰেখাসমূহ, আঙুঠা, আঙুলিসকল আৰু নখ; তাৰপিছত গৰ্দনৰ পৃষ্ঠ, কৃকাটিকা (ঘাড়ৰ পিঠি), কণ্ঠ, চিবুক আৰু হনুদ্বয় (দুয়োটা চোয়াল)।

Verse 8

कपोलौ वक्त्रमधरोत्तरोष्ठौ द्विजजिह्विकाः । घंटिका तालुहसितं नासिकाक्षुतमक्षिणी

(বিবেচনা কৰা) দুয়োটা গাল, মুখ, তল আৰু ওপৰৰ ওঁঠ, দাঁত আৰু জিভা; কণ্ঠলতিকা (ঘণ্টিকা), তালু আৰু হাঁহি; নাক আৰু হাঁচি, আৰু দুয়োটা চকু।

Verse 9

पक्ष्म भ्रूकर्णभालानि मौलि सीमंतमौलिजाः । षष्टिः षडुत्तरायोषिदंगलक्षणसत्खनिः

(বিবেচনা কৰা) পাপৰি, ভ্ৰূ, কাণ আৰু কপাল; মূৰ-মুকুট (মৌলি), চুলিৰ সিঁথি, আৰু মুকুটত থকা চুলি। এইবোৰেই নাৰীৰ ছিয়াষষ্ঠি উত্তম অঙ্গ-লক্ষণ বুলি কোৱা হয়।

Verse 10

स्त्रीणां पादतलं स्निग्धं मांसलं मृदुलं समम् । अस्वेदमुष्णमरुणं बहुभोगोचितं स्मृतम्

নাৰীৰ পাদতল তেতিয়াই শুভ বুলি কোৱা হয় যেতিয়া সি চকচকীয়া, মাংসল, কোমল আৰু সমান হয়; অধিক ঘাম নোহোৱা, উষ্ণ আৰু ৰঙা আভাযুক্ত—ভোগ আৰু সমৃদ্ধিৰ যোগ্য বুলি স্মৃত।

Verse 11

रूक्षं विवर्णं परुषं खंडितप्रतिबिंबकम् । शूर्पाकारं विशुष्कं च दुःखदौर्भाग्यसूचकम्

কিন্তু যি পাদতল ৰুক্ষ, বিবৰ্ণ, কৰ্কশ, ভাঙা-ভাঙা চিহ্নযুক্ত, শূৰ্পাকাৰ (চালনি-টোকৰিৰ দৰে) আৰু অতিশয় শুকান—সেয়া দুখ আৰু দুর্ভাগ্যৰ সূচক বুলি কোৱা হয়।

Verse 12

चक्र स्वस्तिक शंखाब्ज ध्वजमीनातपत्रवत् । यस्याः पादतले रेखा सा भवेत्क्षितिपांगना

যাৰ পাদতলত চক্র, স্বস্তিক, শঙ্খ, পদ্ম, ধ্বজ, মাছ বা ছত্ৰৰ দৰে ৰেখা থাকে—সেই নাৰী ৰজাৰ পত্নী, ৰাজমহিষী হয়।

Verse 13

भवेदखंडभोगायोर्द्ध्वामध्यांगुलिसंगता । रेखाखु सर्पकाकाभा दुःखदारिद्र्यसूचिका

যদি পাদতলৰ ৰেখা অখণ্ড হৈ মধ্যম আঙুলিৰ সৈতে মিলিত হয়, তেন্তে তাক অবিৰত ভোগ-সুখৰ লক্ষণ বোলা হয়। কিন্তু ইঁদুৰ, সাপ বা কাঁহৰ দৰে ৰেখা দুখ আৰু দাৰিদ্ৰ্যৰ সূচক বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 14

उन्नतो मांसलोंगुष्ठो वर्तुलोतुलभोगदः । वक्रो ह्रस्वश्च चिपिटः सुखसौभाग्यभंजकः

উন্নত আৰু মাংসল ডাঙৰ আঙুলী, যি বৃত্তাকাৰ, তাক অতুল ভোগ-সুখ দানকাৰী বোলা হয়। কিন্তু যদি সি বেঁকা, সৰু বা চেপেটা হয়, তেন্তে তাক সুখ আৰু সৌভাগ্য ভাঙি পেলোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

Verse 15

विधवा विपुलेन स्याद्दीर्घांगुष्ठेन दुर्भगा । मृदवोंगुलयः शस्ता घनावृत्ताः समुन्नताः

অতি বহল ডাঙৰ আঙুলী থাকিলে তাই বিধবা হয় বুলি কোৱা হৈছে; আৰু অতি দীঘল ডাঙৰ আঙুলী থাকিলে তাই দুর্ভাগিনী বুলি গণ্য। কোমল আঙুলিবোৰ প্ৰশংসনীয়—বিশেষকৈ যিবোৰ ঘন, গোল আৰু অলপ উঁচু।

Verse 16

दीर्घांगुलीभिः कुलटा कृशाभिरतिनिर्धना । ह्रस्वायुष्या च ह्रस्वाभिर्भुग्नाभिर्भुग्नवर्तिनी

অতি দীঘল পাদাঙ্গুলী থাকিলে তাই কুলটা বুলি কোৱা হয়; আৰু কৃশ (হাড়-চাপা) আঙুলী থাকিলে অতি নিৰ্ধনা। সৰু আঙুলী থাকিলে অল্পায়ু; আৰু বেঁকা আঙুলী থাকিলে জীৱনৰ গতি কষ্টময় আৰু বিকৃত বুলি বৰ্ণিত।

Verse 17

चिपिटाभिर्भवेद्दासी विरलाभिर्दरिद्रिणी । परस्परं समारूढाः पादांगुल्यो भवंति हि

চেপেটা আঙুলী থাকিলে তাই দাসী হয় বুলি কোৱা হৈছে; আৰু ফাঁক-ফাঁক (বিৰল) আঙুলী থাকিলে দাৰিদ্ৰিণী। নিশ্চয়েই পাদাঙ্গুলীবোৰ কেতিয়াবা পৰস্পৰৰ ওপৰত উঠি থকা অৱস্থাতো দেখা যায়।

Verse 18

हत्वा बहूनपि पतीन्परप्रेष्या तदा भवेत् । यस्याः पथि समायांत्या रजोभूमेः समुच्छलेत्

বহু স্বামীৰ বিনাশ ঘটাই সি তেতিয়া পৰৰ আদেশত ঘূৰি ফুৰা দাসীসদৃশী হয়। যাৰ পথেদি আহে, তাৰ বাটত ভূমিৰ ধূলি উথলি উঠে।

Verse 19

सा पांसुला प्रजायेत कुलत्रयविनाशिनी । यस्याः कनिष्ठिका भूमिं न गच्छंत्याः परिस्पृशेत्

সি ‘পাংসুলা’ নামে জন্ম লয়, যি কুলৰ তিন প্ৰজন্ম ধ্বংসকাৰিণী—যাৰ পায়েৰ সৰু আঙুলিটো চলাৰ সময়তো ভূমিত ঠিকমতে নালাগে।

Verse 20

सा निहत्य पतिं योषा द्वितीयं कुरुते पतिम् । अनामिका च मध्या च यस्या भूमिं न संस्पृशेत्

সেই স্ত্রীয়ে স্বামীৰ বিনাশ ঘটাই দ্বিতীয় স্বামী গ্ৰহণ কৰে—যাৰ পায়েৰ অনামিকা (চতুৰ্থ আঙুলি) আৰু মধ্য আঙুলিটো ভূমিত নালাগে।

Verse 21

पतिद्वयं निहंत्याद्या द्वितीया च पतित्रयम् । पतिहीनत्वकारिण्यौ हीने ते द्वे इमे यदि

প্ৰথম লক্ষণে দুজন স্বামীৰ বিনাশ ঘটে; দ্বিতীয়ত তিনজন স্বামীৰ। এই দুয়োটা যদি দোষযুক্ত হয়, তেন্তে সিহঁত স্বামীহীনতা (স্বামী-বিচ্ছেদ) ঘটায় বুলি কোৱা হয়।

Verse 22

प्रदेशिनी भवेद्यस्या अंगुष्ठाव्यतिरेकिणी । कन्यैव कुलटा सा स्यादेष एव विनिश्चयः

যাৰ পায়েৰ তৰ্জনী আঙুলি ডাঙৰ আঙুলিতকৈ দীঘল হয়, সি ‘প্ৰদেশিনী’ বুলি কোৱা হয়। সি কন্যা অৱস্থাতো কুলটা বুলি গণ্য—এইয়েই স্থিৰ সিদ্ধান্ত।

Verse 23

स्निग्धाः समुन्नतास्ताम्रा वृत्ताः पादनखाः शुभाः

যি নাৰীৰ পাদনখ মসৃণ, অলপ উত্থিত, তাম্ৰাভ-লাল আৰু গোলাকাৰ, কাশীৰ শাস্ত্ৰীয় লক্ষণ মতে সেয়া শুভ চিহ্ন, সৌভাগ্যদায়ক বুলি গণ্য।

Verse 24

राज्ञीत्वसूचकं स्त्रीणां पादपृष्ठं समुन्नतम् । अस्वेदमशिराढ्यं च मसृणं मृदुमांसलम्

স্ত্ৰীৰ পাদপৃষ্ঠ যদি উত্থিত হয়, তেন্তে তাক ৰাণীসুলভ ভাগ্যৰ সূচক বোলা হয়; আৰু পাদ যদি ঘামবিহীন, শিৰা-অপ্ৰকাশিত, মসৃণ, কোমল আৰু মাংসল হয়, তেন্তে সেয়া ঐশ্বৰ্যৰ লক্ষণ বুলি প্ৰশংসিত।

Verse 25

दरिद्रा मध्यनम्रेण शिरालेन सदाध्वगा । रोमाढ्येन भवेद्दासी निर्मांसेन च दुर्भगा

পাদ যদি মাজত দমি যায়, তেন্তে সেয়া দৰিদ্ৰা বুলি কোৱা হয়; শিৰা-প্ৰকাশিত হলে সদা ভ্ৰমণশীলা। ৰোম অধিক হলে দাসীভাৱ লাভ কৰে; আৰু মাংসশূন্য হলে দুৰ্ভাগিনী বুলি গণ্য।

Verse 26

गूढौ गुल्फौ शिवायोक्तावशिरालौ सुवर्तुलौ । स्थपुटौ शिथिलौ दृश्यौ स्यातां दौर्भाग्यसूचकौ

শিৱাই যিদৰে কৈছে, গূঢ় (ভালদৰে বসা) গুল্ফ, শিৰাবিহীন আৰু সুগোল হলে প্ৰশংসনীয়; কিন্তু গুল্ফ যদি মোটা আৰু ঢিলা দেখা যায়, তেন্তে সেয়া দুৰ্ভাগ্যসূচক বুলি কোৱা হয়।

Verse 27

समपार्ष्णिः शुभा नारी पृथुपार्ष्णिश्च दुर्भगा । कुलटोन्नतपार्ष्णि स्याद्दीर्घपार्ष्णिश्च दुःखभाक्

যি নাৰীৰ পাৰ্ষ্ণি (এড়ি) সমান, সেয়া শুভা; যাৰ এড়ি বহল, সেয়া দুৰ্ভাগিনী। যাৰ এড়ি উত্থিত, সেয়া কুলটা বুলি কোৱা হয়; আৰু যাৰ এড়ি দীঘল, সেয়া দুখভাগী বুলি গণ্য।

Verse 28

रोमहीने समे स्निग्धे यज्जंघे क्रमवर्तुले । सा राजपत्नी भवति विशिरेसुमनोहरे

যি নাৰীৰ জঙ্ঘা (তল পা) ৰোমহীন, সমান, মসৃণ আৰু ক্ৰমে গোলাকাৰ, দৰ্শনে মনোহৰ—সেই নাৰী ৰজাৰ পত্নী হয়।

Verse 29

एकरोमा राजपत्नी द्विरोमा च सुखावहा । त्रिरोमा रोमकूपेषु भवेद्वैधव्यदुःखभाक्

যদি প্ৰতিটো ৰোমকূপত এটা ৰোম থাকে, তেন্তে নাৰী ৰজাৰ পত্নী হয়; দুটা থাকিলে সুখ দান কৰে। কিন্তু ৰোমকূপত তিনিটা ৰোম থাকিলে, বিধৱাত্বৰ দুখ ভোগ কৰে।

Verse 30

वृत्तं पिशितसंलग्नं जानुयुग्मं प्रशस्यते । निर्मांसं स्वैरचारिण्या दरिद्रा याश्च विश्लथम्

গোল আৰু মাংসযুক্ত হাঁটুৰ যুগল প্ৰশংসিত। কিন্তু মাংসহীন হাঁটু স্বেচ্ছাচাৰিণী নাৰীৰ লক্ষণ; আৰু ঢিলা-অস্থিৰ হাঁটু দাৰিদ্ৰ্যৰ চিহ্ন বুলি কোৱা হয়।

Verse 31

विशिरैः करभाकारैरूरुभिर्मसृणैर्घनैः । सुवृत्तैरोमरहितैर्भवेयुर्भूपवल्लभाः

যিসকল নাৰীৰ উৰু কৰভাকাৰ (হাতীৰ শুঁড় সদৃশ), মসৃণ, ঘন, সুগোল আৰু ৰোমহীন—তেওঁলোক ৰজাসকলৰ প্ৰিয়াভাজন হয়।

Verse 32

वैधव्यं रोमशैरुक्तं दौर्भाग्यं चिपिटैरपि । मध्यच्छिद्रैर्महादुःखं दारिद्र्यं कठिनत्वचैः

খৰখৰীয়া উভঁৰা ৰোমক বিধৱাত্বৰ লক্ষণ বুলি কোৱা হয়; চেপেটা লক্ষণেও দুৰ্ভাগ্য সূচায়। মাজত গহ্বৰ থাকিলে মহাদুখ, আৰু কঠিন ছাল দাৰিদ্ৰ্যৰ চিহ্ন।

Verse 33

चतुर्भिरंगुलैः शस्ता कटिर्विंशतिसंयुतैः । समुन्नतनितंबाढ्या चतुरस्रा मृगीदृशाम्

বিশ আঙুল মাপৰ কঁকাল প্ৰশংসিত বুলি কোৱা হৈছে; আৰু যাৰ নিতম্ব উঁচু, পূৰ্ণ-ভৰ্তি, আৰু দেহ চতুৰস্ৰ (সুসামঞ্জস্য) — তেনে মৃগনয়না নাৰীৰ লক্ষণ বৰ্ণিত।

Verse 34

विनता चिपिटा दीर्घा निर्मांसासंकटाकटिः । ह्रस्वा रोमयुता नार्या दुःखवैधव्यसूचिका

যি নাৰী নত, চিপিটা, দীঘল অঙ্গযুক্ত, মাংসহীন আৰু সংকুচিত কঁকালযুক্ত; উচ্চতাত হ্ৰস্ব আৰু ৰোমযুক্ত—এই লক্ষণ দুখ আৰু বৈধব্যৰ সূচক বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 35

नितंबबिंबो नारीणामुन्नतो मांसलः पृथुः । महाभोगाय संप्रोक्तस्तदन्योऽशर्मणे मतः

নাৰীৰ নিতম্ব যদি উঁচু, মাংসল আৰু প্ৰশস্ত হয়, তেন্তে সেয়া মহা ৰতি-সুখৰ বাবে বুলি ঘোষিত; ইয়াৰ বিপৰীত অন্য প্ৰকাৰ অস্বস্তিৰ কাৰণ বুলি মানা হয়।

Verse 36

कपित्थफलवद्वृत्तौ मृदुलौ मांसलौ घनौ । स्फिचौ वलिविनिर्मुक्तौ रतिसौख्यविवर्धनौ

কপিত্থ ফলৰ দৰে গোল, কোমল, মাংসল আৰু ঘন; দুয়ো স্ফিচ বঁকা-ভাঁজৰ পৰা মুক্ত—ইয়াক ৰতি-সুখ বৃদ্ধি কৰোঁতা বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 37

शुभः कमठपृष्ठाभो गजस्कंधोपमो भगः । वामोन्नतस्तु कन्याजः पुत्रजो दक्षिणोन्नतः

শুভ ভগ (যোনি) কচ্ছপৰ পিঠি বা হাতীৰ কাঁধৰ সদৃশ বুলি কোৱা হৈছে। বাওঁফালে অধিক উঁচু হ’লে কন্যা-সন্তান, আৰু সোঁফালে অধিক উঁচু হ’লে পুত্ৰ-সন্তান দায়ক বুলি মানা হয়।

Verse 38

आखुरोमा गूढमणिः सुश्लिष्टः संहतः पृथुः । तुंगः कमलपर्णाभः शुभोश्वत्थदलाकृतिः

ইঁদুৰ-সদৃশ ৰোমযুক্ত, মণি (ক্লিটোৰিছ) সুগোপিত; ঘনিষ্ঠভাৱে সংলগ্ন, সংহত আৰু প্ৰশস্ত; উন্নত, পদ্মপত্ৰ-সদৃশ—শুভ, অশ্বত্থ পাতৰ আকাৰযুক্ত।

Verse 39

कुरंगखुररूपोयश्चुल्लिकोदरसन्निभः । रोमशो विवृतास्यश्च दृश्यनासोतिदुर्भगः

যি হৰিণৰ খুৰৰ দৰে আকৃতি, সৰু ঘটাৰ পেটৰ সদৃশ; অতিশয় ৰোমশ, অত্যধিক খোলা ‘মুখ’যুক্ত, আৰু স্পষ্ট ‘নাসা’যুক্ত—তাক অতি অশুভ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 40

शंखावर्तो भगो यस्याः सा गर्भमिह नेच्छति । चिपिटः खर्पराकारः किंकरी पददो भगः

যাৰ ভগ শঙ্খাৱর্তৰ দৰে ঘূৰ্ণিল, তাই ইয়াত গৰ্ভধাৰণ ইচ্ছা নকৰে বুলি কোৱা হৈছে। যি চেপেটা, খৰ্পৰ (বাটি) আকৃতিৰ, তাক ‘দাসী’ সদৃশ কৰে বুলি কোৱা; আৰু পদ-আকৃতিৰ ভগো তেনেদৰেই (অশুভ) বৰ্ণিত।

Verse 41

वंशवेतसपत्राभो गजरोमोच्चनासिकः । विकटः कुटिलाकारो लंबगल्लस्तथाऽशुभः

যি বাঁহ বা বেতৰ পাতৰ সদৃশ, হাতী-সদৃশ ৰোম আৰু উঁচু ‘নাসা’যুক্ত; বিকট, কুটিল আকৃতিৰ, আৰু ঝুলন্ত ‘গাল’যুক্ত—সেয়াও অশুভ।

Verse 42

भगस्य भालं जघनं विस्तीर्णं तुंगमांसलम् । मृदुलं मृदुलोमाढ्यं दक्षिणावर्तमीडितम्

ভগৰ ‘ভাল’ আৰু পশ্চাৎ অংশ—প্ৰশস্ত, উন্নত আৰু মাংসল; কোমল, সূক্ষ্ম ৰোমে সুশোভিত, আৰু দক্ষিণাৱর্ত (সোঁফালে ঘূৰ্ণন)যুক্ত—প্ৰশংসিত বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 43

वामावर्तं च निर्मांसं भुग्नवैधव्यसूचकम् । संकटस्थपुटं रूक्षं जघनं दुःखदं सदा

বাঁওফালে ঘূৰণীয়া অশুভ গঠন, মাংসহীন আৰু বিকৃতি-চিহ্নে বিধৱাত্বৰ সূচক বুলি কোৱা হয়; আৰু সংকুচিত, ৰূক্ষ, টান জঘন-ভাগ সদায় দুখৰ কাৰণ বুলি ঘোষিত।

Verse 44

बस्तिः प्रशस्ता विपुला मृद्वीस्तोकसमुन्नता । रोमशा च शिराला च रेखांका नैव शोभना

বস্তি/কঁকাল-অঞ্চল বিস্তৃত, কোমল আৰু অলপ উঁচু হ’লে প্ৰশংসিত; কিন্তু অধিক ৰোমশ, শিৰাযুক্ত বা স্পষ্ট ৰেখা-দাগে চিহ্নিত হ’লে তাক অশোভন (অমঙ্গল) বুলি কোৱা হয়।

Verse 45

गंभीरा दक्षिणावर्ता नाभी स्यात्सुखसंपदे । वामावर्ता समुत्ताना व्यक्तग्रंथिर्न शोभना

গভীৰ আৰু দক্ষিণাৱর্ত (সোঁফালে ঘূৰণীয়া) নাভি সুখ-সমৃদ্ধি দান কৰে বুলি কোৱা হয়; কিন্তু বাঁওফালে ঘূৰণীয়া, উঁচু হৈ উঠা আৰু গাঁঠ স্পষ্ট দেখা নাভি অশোভন (অমঙ্গল)।

Verse 46

सूते सुतान्बहून्नारी पृथुकुक्षिः सुखास्पदम् । क्षितीशं जनयेत्पुत्रं मंडूकाभेन कुक्षिणा

বিস্তৃত কুক্ষিযুক্ত নাৰী—সুখৰ আশ্ৰয়—বহু পুত্ৰ জন্ম দিয়ে বুলি কোৱা হয়; আৰু মণ্ডূক (ব্যাঙ) সদৃশ কুক্ষিৰে তেওঁ এনে পুত্ৰ জনমায় যি পৃথিৱীৰ অধিপতি হয়।

Verse 47

उन्नतेन वलीभाजा सावर्तेनापि कुक्षिणा । वंध्या प्रव्रजिता दासी क्रमाद्योषा भवेदिह

কিন্তু উঁচু হৈ উঠা, ভাঁজে ভৰা আৰু অশুভ ঘূৰণযুক্ত কুক্ষিৰে এই লোকত সেই নাৰী ক্ৰমে বন্ধ্যা, তাৰপিছত গৃহত্যাগিনী, আৰু শেষত দাসী হয় বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 48

समैः समांसैर्मृदुभिर्योषिन्मग्नास्थिभिः शुभैः । पार्श्वेः सौभाग्यसुखयोर्निधानं स्यादसंशयम्

যিগৰাকী নাৰীৰ কঁকালৰ দুয়োপাৰ্শ্ব সমান, মাংসল, কোমল আৰু শুভ, যাৰ হাড়বোৰ ওলাই থকা নহয়, তেওঁ নিঃসন্দেহে সৌভাগ্য আৰু সুখৰ ভঁৰাল।

Verse 49

यस्यादृश्य शिरे पार्श्वे उन्नते रोमसंयुते । निरपत्या च दुःशीला सा भवेद्दुःखशेवधिः

কিন্তু যদি কঁকালৰ দুয়োপাৰ্শ্ব ওখ, নোমেৰে আবৃত আৰু হাড়বোৰ স্পষ্টকৈ ওলাই থাকে, তেন্তে তেওঁক নিঃসন্তান আৰু দুৰ্শিল বুলি কোৱা হয়—তেওঁ দুখৰ ভঁৰাল হৈ পৰে।

Verse 50

उदरेणातितुच्छेन विशिरेण मृदुत्वचा । योषिद्भवति भोगाढ्या नित्यं मिष्टान्नसेविनी

অতি ক্ষুদ্ৰ পেট, ওলাই থকা হাড় আৰু কোমল ছালৰ অধিকাৰী নাৰী ভোগ-বিলাসত চহকী হয় আৰু সদায় মিঠা খাদ্য গ্ৰহণ কৰে।

Verse 51

कुंभाकारं दरिद्राया जठरं च मृदंगवत् । कूष्मांडाभं यवाभं च दुष्पूरं जायते स्त्रियाः

কলহৰ দৰে পেট দৰিদ্ৰ নাৰীৰ বুলি কোৱা হয়; আৰু ঢোল, কোমোৰা বা যৱৰ দৰে পেট থকা নাৰীক সন্তুষ্ট কৰা কঠিন হৈ পৰে।

Verse 52

सुविशालोदरी नारी निरपत्या च दुर्भगा । प्रलंबजठरा हंति श्वशुरं चापि देवरम्

অতি বিশাল পেট থকা নাৰী নিঃসন্তান আৰু দুৰ্ভাগ্যৱতী বুলি কোৱা হয়; আৰু ওলমি থকা পেট থকা নাৰীয়ে শহুৰ আৰু দেৱৰৰ বাবেও সৰ্বনাশ মাতি আনে।

Verse 53

मध्यक्षामा च सुभगा भोगाढ्या सवलित्रया । ऋज्वी तन्वी च रोमाली यस्याः सा शर्मनर्मभूः

যিগৰাকী নাৰীৰ ৰোমাৱলী (নোমৰ ৰেখা) মধ্যম ধৰণৰ ক্ষীণ, শুভ, পোন আৰু কোমল, তেওঁ পৰিয়ালৰ বাবে সুখ আৰু আনন্দৰ উৎস হয়।

Verse 54

कपिला कुटिला स्थूला विच्छिन्ना रोमराजिका । चौर वैधव्य दौर्भाग्यं विदध्यादिह योषिताम्

যদি ৰোমাৱলী পিন্দ্ৰা বৰণৰ, বেঁকা, ডাঠ বা ছিগি যোৱা হয়, তেন্তে ই দুৰ্ভাগ্য, বৈধব্য আৰু চোৰৰ ভয় কঢ়িয়াই আনে।

Verse 55

निर्लोमहृदयं यस्याः समं निम्नत्व वर्जितम् । ऐश्वर्यं चाप्यवैधव्यं प्रियप्रेम च सा लभेत्

যাৰ বক্ষস্থল নোমহীন, সমান আৰু গহ্বৰ মুক্ত, তেওঁ ঐশ্বৰ্য, অবৈধব্য আৰু স্বামীৰ প্ৰেম লাভ কৰে।

Verse 56

विस्तीर्णहृदया योषा पुंश्चली निर्दया तथा । उद्भिन्नरोमहृदया पतिं हंति विनिश्चितम्

অতি বহল বক্ষৰ নাৰী চঞ্চল আৰু নিৰ্দয় হয়; আৰু যাৰ বক্ষত নোম থাকে, তেওঁ নিশ্চিতভাৱে স্বামীৰ বিনাশৰ কাৰণ হয়।

Verse 57

अष्टादशांगुलततमुरः पीवरमुन्नतम् । सुखाय दुःखाय भवेद्रोमशं विषमं पृथु

ওঠৰ আঙুল বহল, পুষ্ট আৰু ওখ বক্ষই সুখ দিয়ে, কিন্তু যদি ই নোমযুক্ত বা অসমান হয়, তেন্তে ই দুখৰ কাৰণ হ'ব পাৰে।

Verse 58

घनौ वृत्तौ दृढौ पीनौ समौ शस्तौ पयोधरौ । स्थूलाग्रौ विरलौ शुष्कौ वामोरूणां न शर्मदौ

ঘন, গোল, দৃঢ়, পূৰ্ণ, সমান আৰু সুগঠিত স্তন প্ৰশংসিত বুলি কোৱা হয়। কিন্তু যদি আগফালৰ অগ্ৰভাগ ডাঠ হয়, ৰোম কম বা শুকান হয়, তেন্তে সুন্দৰ উৰুৱতী নাৰীৰ বাবে সেয়া সুখদায়ক নহয় বুলি গণ্য।

Verse 59

दक्षिणोन्नत वक्षोजा पुत्रिणी त्वग्रणीर्मता । वामोन्नतकुचा सूते कन्यां सौभाग्यसुंदरीम्

যাৰ সোঁ স্তন উঁচু, সেই নাৰী পুত্ৰসন্তানৰ অগ্ৰণী জননী বুলি গণ্য। কিন্তু যাৰ বাঁও স্তন উঁচু, সেয়ে কন্যা জন্ম দিয়ে—সৌভাগ্যসম্পন্ন আৰু সুন্দৰী।

Verse 60

अरघट्टघटीतुल्यौ कुचौ दौःशील्यसूचकौ । पीवरास्यौ सांतरालौ पृथूपांतौ न शोभनौ

অৰঘট্টৰ ঘটীৰ দৰে স্তন দুৰাচাৰৰ সূচক বুলি কোৱা হয়। আগফাল গধুৰ, দুয়োটাৰ মাজত ডাঙৰ ফাঁক, আৰু পাৰ্শ্ব বহল হলে সেয়া মনোহৰ নহয় বুলি গণ্য।

Verse 61

मूले स्थूलौ क्रमकृशावग्रे तीक्ष्णौ पयोधरौ । सुखदौ पूर्वकाले तु पश्चादत्यंत दुःखदौ

যি স্তন মূলত ডাঠ, ক্ৰমে কৃশ হয় আৰু অগ্ৰভাগত তীক্ষ্ণ, সেয়া আগৰ সময়ত সুখদায়ক; কিন্তু পাছত অত্যন্ত বেদনাদায়ক হয়।

Verse 62

सुदृढं चूचुकयुगं शस्तं श्यामं सुवर्तुलम् । अंतर्मग्नं च दीर्घं च कृशं क्लेशाय जायते

অতি দৃঢ়, প্ৰশংসনীয়, শ্যামবৰ্ণ আৰু সুগোল চূচুকযুগল প্ৰশংসিত। কিন্তু যদি সেয়া ভিতৰলৈ মগ্ন, দীঘল আৰু কৃশ হয়, তেন্তে কষ্টৰ কাৰণ হয়।

Verse 63

पीवराभ्यां च जत्रुभ्यां धनधान्यनिधिर्वधूः । श्लथास्थिभ्यां च निम्नाभ्यां विषमाभ्यां दरिद्रिणी

যি বধূৰ জত্ৰু-দেশ (কলাৰবোন অঞ্চল) পূৰ্ণ আৰু সুগঠিত, সি ধন-ধান্যৰ নিধি স্বৰূপা হয়। কিন্তু যাৰ অস্থি শিথিল, অঙ্গ নিম্ন আৰু গঠন বিষম, তাক দাৰিদ্ৰ্য-লক্ষণযুক্তা বুলি কোৱা হয়।

Verse 64

अबद्धावनतौ स्कंधावदीर्घावकृशौ शुभौ । वक्रौ स्थूलौ च रोमाढ्यौ प्रेष्य वैधव्यसूचकौ

যদি স্কন্ধ দুটা ঢিলা আৰু কোমল ঢালু হয়—ন বাধা, ন ওপৰলৈ উঠা—দীঘল আৰু কৃশ হলে সেয়া শুভ। কিন্তু যদি বেঁকা, স্থূল আৰু অধিক ৰোমযুক্ত হয়, তেন্তে দাসত্বৰ সংকেত দিয়ে আৰু বৈধব্য-সূচক বুলি গণ্য হয়।

Verse 65

निगूढसंधी स्रस्ताग्रौ शुभावंसौ सुसंहतौ । वैधव्यदौ समुच्चाग्रौ निर्मांसावतिदुःखदौ

যাৰ সন্ধি-স্থান গূঢ়, আগভাগ অলপ স্ৰস্ত, আৰু স্কন্ধ শুভ তথা সুসংহত, সেয়া প্ৰশংসিত। কিন্তু যাৰ স্কন্ধৰ আগভাগ অত্যধিক উঁচু বা মাংসহীন, তাক বৈধব্য দানকাৰী আৰু অতিদুঃখদায়ক বুলি কোৱা হয়।

Verse 66

कक्षेसु सूक्ष्मरोमे तु तुंगे स्निग्धे च मांसले । शस्तेन शस्ते गंभीरे शिराले स्वेदमेदुरे

যদি কক্ষদেশত সূক্ষ্ম ৰোম থাকে, সেয়া উঁচু, স্নিগ্ধ আৰু মাংসল হয়, তেন্তে তাক উৎকৃষ্ট বুলি ধৰা হয়—গম্ভীৰ, সুগঠিত, শিৰাযুক্ত, স্বাস্থ্যকৰ ঘাম আৰু কোমলতাৰে ভৰা।

Verse 67

स्यातां दोषौ सुनिर्दोषौ गूढास्थि ग्रंथिकोमलौ । विशिरौ च विरोमाणौ सरलौ हरिणीदृशाम्

সেয়া দোষমুক্ত হ’ব লাগে—সঁচাকৈ নিৰ্দোষ—অস্থি গূঢ়, সৰু গাঁঠ সদৃশ কোমলতা থকা, শিৰা উভতি নুঠা আৰু ৰোম কম; সৰল আৰু সুগঠিত—এনে লক্ষণ হৰিণীদৃশী নাৰীত প্ৰশংসিত।

Verse 68

वैधव्यं स्थूलरोमाणौ ह्रस्वौ दौर्भाग्यसूचकौ । परिक्लेशाय नारीणां परिदृश्यशिरौ भुजौ

যিসকল বাহু চুটি আৰু স্থূল-ৰোমে আৱৃত, সেয়া বৈধব্য আৰু দুর্ভাগ্যৰ সূচক বুলি কোৱা হয়। যিসকল বাহুৰ গাঁঠ/মূৰ স্পষ্টকৈ দেখা যায়, সেয়া নাৰীৰ বাবে ক্লেশ আনয় বুলি ঘোষিত।

Verse 69

अंभोज मुकुलाकारमंगुष्ठांगुलिसंमुखम् । हस्तद्वयं मृगाक्षीणां बहुभोगाय जायते

মৃগনয়না নাৰীৰ বাবে, পদ্ম-মুকুল সদৃশ আকাৰৰ—অঙ্গুষ্ঠ আৰু আঙুলিসমূহ সুসজ্জিত দিশে থকা—দুয়োটা হাত জীৱনত বহুভোগ আৰু সমৃদ্ধিৰ কাৰণ হয় বুলি কোৱা হয়।

Verse 70

मृदुमध्योन्नतं रक्तं तलं पाण्योररंध्रकम् । प्रशस्तं शस्तरेखाढ्यमल्परेखं शुभश्रियम्

যি তালু কোমল, মধ্যভাগত অলপ উঁচু, ৰক্তিম আৰু ফাটলবিহীন, সেয়া প্ৰশংসিত। তাত সুন্দৰ শুভ ৰেখা থাকিলে—কিন্তু অতিধিক নহ’লে—সেয়া সৌভাগ্য আৰু মঙ্গলময় সমৃদ্ধি দান কৰে বুলি ধৰা হয়।

Verse 71

विधवा बहुरेखेण विरेखेण दरिद्रिणी । भिक्षुकी सुशिराढ्येन नारी करतलेन वै

যি নাৰীৰ তালুত বহুৰেখা থাকে, সেয়া বিধৱা হয় বুলি কোৱা হৈছে; আৰু যাৰ তালুত ভাঙা/বিসংগত ৰেখা থাকে, সেয়া দৰিদ্ৰিণী বুলি ধৰা হয়। যাৰ তালু ছিদ্ৰ বা উঁচু শিৰা-নাড়ীৰে ভৰপূৰ, সেয়া ভিক্ষাবৃত্তিত জীৱন যাপন কৰিব বুলি বৰ্ণিত।

Verse 72

विरोम विशिरं शस्तं पाणिपृष्ठंसमुन्नतम् । वैधव्यहेतुरोमाढ्यं निर्मांसं स्नायुमत्त्यजेत्

ৰোমবিহীন আৰু শিৰা-নাড়ী স্পষ্ট নোহোৱা হাত প্ৰশস্ত বুলি কোৱা হৈছে; আৰু হাতৰ পিঠি অলপ উঁচু হ’লে সেয়াও মঙ্গলজনক। কিন্তু অতিৰিক্ত ৰোমে ভৰা—বৈধব্যৰ কাৰণ বুলি ধৰা—অথবা মাংসহীন, কেৱল স্নায়ুবহুল হাত অশুভ বুলি ত্যাগ কৰিব লাগে।

Verse 73

रक्ता व्यक्ता गभीरा च स्निग्धा पूर्णा च वर्तुला । कररेखांगना याः स्याच्छुभा भाग्यानुसारतः

যি নাৰীৰ হাতৰ ৰেখাসমূহ ৰক্তিম, স্পষ্ট, গভীৰ, মসৃণ, পূৰ্ণ আৰু বৃত্তাকাৰ হয়, তেওঁক ভাগ্য অনুসাৰে শুভ লক্ষণযুক্তা বুলি গণ্য কৰা হয়।

Verse 74

मत्स्येन सुभगा नारी स्वस्तिकेन वसुप्रदा । पद्मेन भूपतेः पत्नी जनयेद्भूपतिं सुतम्

মৎস্য-চিহ্ন থাকিলে নাৰী সুভাগ্যা হয়; স্বস্তিক-চিহ্ন থাকিলে ধন-প্ৰদায়িনী হয়। পদ্ম-চিহ্ন থাকিলে ৰজাৰ পত্নী হৈ ৰাজসন্তান জন্ম দিয়ে।

Verse 75

चक्रवर्तिस्त्रियाः पाणौ नंद्यावर्तः प्रदक्षिणः । शंखातपत्रक मठा नृपमातृत्वसूचकाः

চক্রৱৰ্তীৰ পত্নীৰ পাণিত দক্ষিণাৱর্ত নন্দ্যাৱর্ত দেখা যায়; আৰু শঙ্খ, ৰাজছত্ৰ বা মণ্ডপ সদৃশ চিহ্নসমূহ ৰজাৰ মাতৃত্ব সূচক বুলি কোৱা হয়।

Verse 76

तुलामानाकृतीरेखे वणिक्पत्नीत्वहेतुके । गजवाजिवृषाकाराः करे वामे मृगीदृशाम्

তুলা বা মানদণ্ড-আকৃতি ৰেখাসমূহ বণিকৰ পত্নী হোৱাৰ কাৰণ হয়। মৃগনয়না নাৰীৰ বাওঁ হাতে গজ, অশ্ব বা বৃষ-আকৃতি থাকিলেও সেয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষণ বুলি ধৰা হয়।

Verse 77

रेखा प्रासादवज्राभा ब्रूयुस्तीर्थकरं सुतम् । कृषीवलस्य पत्नी स्याच्छकटेन युगेन वा

প্ৰাসাদ বা বজ্ৰ সদৃশ ৰেখাই তীৰ্থ স্থাপনকাৰী পুত্ৰৰ কথা কয়। আৰু শকট বা যূগ সদৃশ চিহ্ন থাকিলে তেওঁ কৃষীকৰ পত্নী হয়।

Verse 78

चामरांकुशकोदंडै राजपत्नी भवेद्ध्रुवम् । अंगुष्ठमूलान्निर्गत्य रेखा याति कनिष्ठिकाम्

যদি হাতত চামৰ, অংকুশ বা ধনুৰ সদৃশ চিহ্ন থাকে, তেন্তে সি নিশ্চয় ৰজাৰ পত্নী হয়। অঙ্গুষ্ঠৰ মূলৰ পৰা ওলাই কনিষ্ঠা আঙুলিৰ ফালে যোৱা ৰেখাও বৰ্ণিত।

Verse 79

यदि सा पतिहंत्री स्याद्दूरतस्तां त्यजेत्सुधीः । त्रिशूलासिगदाशक्ति दुंदुभ्याकृति रेखया । नितंबिनी कीर्तिमती त्यागेन पृथिवीतले

যদি সি পতিহন্ত্ৰী হয়, তেন্তে সুজ্ঞানী লোকে তাক দূৰৰ পৰা ত্যাগ কৰিব। ত্ৰিশূল, খড়্গ, গদা, শক্তি বা দুন্দুভিৰ আকৃতিৰ ৰেখাৰ দ্বাৰা সেই পূৰ্ণ-নিতম্বিনী নাৰী ত্যাগ/বিচ্ছেদৰ ফলত পৃথিৱীত খ্যাতি লাভ কৰে।

Verse 80

कंक जंबूक मंडूक वृक वृश्चिक भोगिनः । रासभोष्ट्र बिडालाः स्युः करस्था दुःखदाः स्त्रियाः

যদি হাতত বগলী, শিয়াল, বেঙ, নেকুৰা, বিচ্ছু, সাপ, গাধা, উট বা বিড়াল সদৃশ চিহ্ন দেখা যায়, তেন্তে তেনে নাৰীসকল দুঃখদায়িনী বুলি কোৱা হয়।

Verse 81

शुभदः सरलोंगुष्ठो वृत्तो वृत्तनखो मृदुः

শুভ অঙ্গুষ্ঠ সোজা, গোল, গোল নখযুক্ত আৰু কোমল হয়।

Verse 82

अंगुल्यश्च सुपर्वाणो दीर्घावृत्ताः क्रमात्कृशाः । चिपिटाःस्थपुटा रूक्षाः पृष्ठरोमयुजोऽशुभाः

যি আঙুলবোৰৰ গাঁঠ সুগঠিত, দীঘল আৰু গোল, আৰু ক্ৰমে ক্ৰমে কৃশ হয়, সেয়া শুভ। কিন্তু যিবোৰ চেপেটা, গোট-মোট, ৰুক্ষ আৰু পিঠিত ৰোমযুক্ত, সেয়া অশুভ।

Verse 83

अतिह्रस्वाः कृशा वक्रा विरला रोगहेतुकाः । दुःखायांगुलयः स्त्रीणां बहुपर्वसमन्विताः

স্ত্ৰীৰ আঙুলি যদি অতি সৰু, ক্ষীণ, বেঁকা, বিৰল আৰু ৰোগৰ কাৰণস্বৰূপ হয়, আৰু বহু গাঁঠযুক্ত হয়, তেন্তে সেয়া দুখৰ হেতু বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 84

अरुणाः सशिखास्तुंगाः करजाः सुदृशांशुभाः । निम्ना विवर्णाः शुक्त्याभाः पीता दारिद्र्यदायकाः

নখ যদি ৰঙচুৱা, শিখাযুক্ত আৰু অলপ উঁচু হয়, তেন্তে সেয়া শুভ আৰু দৰ্শনীয় বুলি গণ্য; কিন্তু নখ যদি নিম্ন, বিবৰ্ণ, শুক্তিসদৃশ ফিকে দীপ্তিময় বা পীত হয়, তেন্তে দাৰিদ্ৰ্য দান কৰে বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 85

नखेषु बिंदवः श्वेताः प्रायः स्युः स्वैरिणी स्त्रियाः । पुरुषा अपि जायंते दुःखिनः पुष्पितैर्नखैः

নখত শ্বেত বিন্দু থাকিলে সাধাৰণতে স্বেচ্ছাচাৰী/চঞ্চল স্বভাৱৰ স্ত্ৰী বুলি কোৱা হয়; আৰু পুৰুষৰো নখ যদি ফুলধৰা যেন দাগযুক্ত হয়, তেন্তে তেওঁলোক দুখভাগ্য লৈ জন্মে বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 86

अंतर्निमग्नवंशास्थिः पृष्ठिः स्यान्मांसला शुभा । पृष्ठेन रोमयुक्तेन वैधव्यं लभते ध्रुवम्

যাৰ পিঠিত মেৰুদণ্ড বাহিৰলৈ উভতি নাহে, ভিতৰলৈ বসা যেন লাগে আৰু পিঠি মাংসল হয়, সেয়া শুভ বুলি গণ্য; কিন্তু পিঠিত ৰোমযুক্ত হলে নিশ্চিতভাৱে বৈধব্য লাভ কৰে বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 87

भुग्नेन विनतेनापि सशिरेणापि दुःखिता । ऋज्वी कृकाटिका श्रेष्ठा समांसा च समुन्नता

কৃকাটিকা (ঘাড়-সংযোগ) যদি ভাঁজ খোৱা, নত বা গাঁঠযুক্ত হয়, তেন্তে সেয়া দুখিনী বুলি কোৱা হয়; শ্ৰেষ্ঠ কৃকাটিকা সোজা, সমমাংসল আৰু মৃদু উন্নত।

Verse 88

शुष्का शिराला रोमाढ्या विशाला कुटिलाशुभा । मांसलो वर्तुलः कंठः प्रशस्तश्चतुरंगुलः

যি কণ্ঠ শুকান, শিৰা-উঠা, ৰোমে ভৰা, অতি বিস্তৃত বা বেঁকা হয়, সেয়া অশুভ বুলি কোৱা হয়। কিন্তু যি কণ্ঠ মাংসল, গোল আৰু প্ৰায় চাৰ আঙুল মাপৰ, সেয়া শুভ আৰু প্ৰশংসিত।

Verse 89

शस्ता ग्रीवा त्रिरेखांका त्वव्यक्तास्थिः सुसंहता । निर्मांसा चिपिटा दीर्घास्थपुटा न शुभप्रदा

প্ৰশংসনীয় গ্ৰীৱাত তিনিটা ৰেখা থাকে, হাড়বোৰ উভতি নুঠে আৰু গাঁথনি সুসংহত হয়। কিন্তু যি গ্ৰীৱা মাংসহীন, চেপেটা আৰু দীঘল হাড়-গাঁথনিৰ, সেয়া শুভফল দান নকৰে।

Verse 90

स्थूलग्रीवा च विधवा वक्रग्रीवा च किंकरी । वंध्या द्विचिपिटग्रीवा ह्रस्वग्रीवा च निःसुता

স্থূল গ্ৰীৱা থকা নাৰী বিধৱা হয় বুলি কোৱা হয়; বেঁকা গ্ৰীৱা থকা নাৰী দাসী হয়। দুবাৰ চেপেটা গ্ৰীৱা থকা নাৰী বন্ধ্যা, আৰু হ্ৰস্ব গ্ৰীৱা থকা নাৰী নিঃসন্তান বুলি কোৱা হয়।

Verse 91

चिबुकंद्वयंगुलं शस्तं वृत्तं पीनं सुकोमलम् । स्थूलं द्विधा संविभक्तमायतं रोमशं त्यजेत्

দুই আঙুল মাপৰ, গোল, পূৰ্ণ আৰু অতি কোমল চিবুক প্ৰশংসিত। কিন্তু যি চিবুক অতি স্থূল, দু ভাগে বিভক্ত, দীঘল বা ৰোমশ, তাক ত্যাগ কৰিব লাগে।

Verse 92

हनुश्चिबुकसंलग्ना निर्लोमा सुघनाशुभा । वक्रा स्थूला कृशा ह्रस्वा रोमशा न शुभप्रदा

চিবুকৰ সৈতে ভালদৰে সংলগ্ন, ৰোমহীন আৰু ঘন-দৃঢ় হনু শুভ। কিন্তু হনু যদি বেঁকা, অতি স্থূল, অতি কৃশ, অতি হ্ৰস্ব বা ৰোমশ হয়, তেন্তে সেয়া শুভফল দান নকৰে।

Verse 93

शस्तौ कपोलौ वामाक्ष्याः पीनौ वृत्तौ समुन्नतौ । रोमशौ परुषौ निम्नौ निर्मांसौ परिवर्जयेत्

শুভ লক্ষণযুক্ত নাৰীৰ গাল ভৰা, গোল আৰু অলপ উঁচু হলে প্ৰশংসিত। কিন্তু গাল যদি ৰোমশ, খসখসীয়া, দোঁখোৱা বা মাংসহীন হয়, তেন্তে তাক অশুভ বুলি বর্জন কৰিব লাগে।

Verse 94

समं समांसं सुस्निग्धं स्वामोदं वर्तुलं मुखम् । जनेतृवदनच्छायं धन्यानामिह जायते

যি মুখ সম, মাংসল, অতি মসৃণ আৰু দীপ্তিময়, স্বাভাৱিক সুগন্ধিযুক্ত আৰু গোল—মাতৃমুখৰ কোমল আভা বহন কৰে—সেয়াই ইয়াত ভাগ্যৱানৰ লক্ষণ বুলি কোৱা হয়।

Verse 95

पाटलो वर्तुलः स्निग्धो लेखाभूषितमध्यभूः । सीमंतिनी नामधरो धराजानि प्रियो भवेत्

যাৰ সেই লক্ষণ পদ্ম-গোলাপী, গোল আৰু স্নিগ্ধ দীপ্তিযুক্ত, আৰু মধ্যভাগ ৰেখাৰে শোভিত, সি নাৰীৰ প্ৰিয় হয়; তেনে জনক ‘সীমন্তিনী-নামধৰ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 96

कृशः प्रलंबः स्फुटितो रूक्षो दौर्भाग्यसूचकः । श्यावः स्थूलोऽधरोष्ठः स्याद्वैधव्य कलहप्रदः

যদি (ওঁঠ) কৃশ, অতিশয় দীঘল, ফাটা আৰু ৰূক্ষ হয়, তেন্তে তাক দুর্ভাগ্যৰ সূচক বুলি কোৱা হয়। আৰু তলৰ ওঁঠ শ্যাম আৰু স্থূল হলে বৈধব্য আৰু কলহ দান কৰে বুলি ধৰা হয়।

Verse 97

मसृणो मत्तकाशिन्याश्चोत्तरोष्ठः सुभोगदः । किंचिन्मध्योन्नतोऽरोमा विपरीतो विरुद्धकृत्

মসৃণ আৰু মত্ত কান্তিৰে দীপ্ত উত্তৰ ওঁঠে সুখভোগ আৰু আৰাম দান কৰে। কিন্তু যদি সি মধ্যত অলপ উঁচু, ৰোমহীন আৰু বিকৃতভাৱে বিপৰীত হয়, তেন্তে তাক বিৰোধ আৰু অধৰ্মকৰ্মৰ কাৰক বুলি কোৱা হয়।

Verse 98

गोक्षीरसन्निभाः स्निग्धा द्वात्रिंशद्दशनाः शुभाः । अधस्तादुपरिष्टाच्च समाः स्तोकसमुन्नताः

গৰুৰ গাখীৰৰ দৰে বগা, উজ্জ্বল আৰু বত্ৰিশটা দাঁত থকাটো শুভ লক্ষণ। যিবোৰ দাঁত ওপৰত আৰু তলত সমান আৰু সামান্য ওখ, সেইবোৰক মংগলজনক বুলি গণ্য কৰা হয়।

Verse 99

पीताः श्यावाश्च दशनाः स्थूलादीर्घाद्विपंक्तयः । शुक्त्याकाराश्च विरला दुःखदौर्भाग्यकारणम्

হালধীয়া বা ক’লা বৰণৰ, ডাঠ আৰু দীঘল, দুটা শাৰীত থকা, শংখৰ দৰে আকৃতিৰ আৰু সেৰেঙা দাঁতবোৰ দুখ আৰু দুৰ্ভাগ্যৰ কাৰণ বুলি কোৱা হয়।

Verse 100

अधस्तादधिकैर्दंतैर्मातरं भक्षयेत्स्फुटम् । पतिहीना च विकटैः कुलटा विरलैर्भवेत्

তলৰ পাৰিত অধিক দাঁত থাকিলে মানুহে স্পষ্টকৈ 'মাতৃক গ্ৰাস কৰা' (মাতৃৰ ক্ষতি কৰা) বুলি কোৱা হয়। আৰু বিকট তথা সেৰেঙা দাঁত থকা নাৰী পতিহীনা আৰু দুশ্চৰিত্ৰা হয় বুলি কোৱা হয়।

Verse 110

गोक्षीरवर्णविशदे सुस्निग्धे कृष्णपक्ष्मणी । उन्नताक्षी न दीर्घायुर्वृत्ताक्षी कुलटा भवेत्

গৰুৰ গাখীৰৰ দৰে নিৰ্মল, অতি উজ্জ্বল আৰু ক’লা চকুৰ পতা থকা চকু প্ৰశংসনীয়। কিন্তু অতিশয় ওলাই থকা চকুৰ নাৰী দীৰ্ఘায়ু নহয় বুলি কোৱা হয়; অতিশয় ঘূৰণীয় চকুৰ নাৰী দুশ্চৰিত্ৰা হয় বুলি কোৱা হয়।

Verse 120

रोमशेन शिरालेन प्रांशुना रोगिणी मता

যি নাৰীৰ শৰীৰত অধিক নোম থাকে, সিৰাবোৰ দেখা যায় আৰু যি অত্যধিক দীঘল, তেওঁক ৰুগীয়া বুলি গণ্য কৰা হয়।

Verse 130

कृष्णः स एव भर्तृघ्न्याः पुंश्चल्याश्च प्रकीर्तितः । नाभेरधस्तात्तिलकं मशको लांछनं शुभम्

সেই ক’লা দাগক স্বামীঘাতিনী আৰু পুংশচলী (অশুচৰিত্ৰা) স্ত্ৰীৰ লক্ষণ বুলি কোৱা হয়। কিন্তু নাভিৰ তলত তিলক সদৃশ চিহ্ন আৰু মশা-আকাৰৰ শুভ তিল—এইবোৰ মঙ্গল লক্ষণ গণ্য।

Verse 140

सा पतिं हंति वर्षेण यस्या मध्ये कृकाटिकम् । प्रदक्षिणो वा वामो वा रोम्णामावर्त्तकः स्त्रियाः

যাৰ মাজত ‘কৃকাটিকা’ নামৰ চিহ্ন থাকে, সেই স্ত্ৰীয়ে এক বছৰৰ ভিতৰত স্বামীঘাত কৰে বুলি কোৱা হয়। তদুপৰি স্ত্ৰীৰ ৰোমৰ ঘূৰণি সোঁফালে হওক বা বাঁফালে—সেয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ শকুন ধৰা হয়।

Verse 150

अतः सुलक्षणा योषा परिणेया विचक्षणैः । लक्षणानि परीक्ष्यादौ हित्वा दुर्लक्षणान्यपि

সেয়ে হেতু সুলক্ষণীয়া যোষিতাক বিচক্ষণ লোকসকলে বিবাহ কৰিব লাগে—আদিতে লক্ষণসমূহ পৰীক্ষা কৰি, আৰু দুঃলক্ষণ থকা সকলোকো ত্যাগ কৰি।

Verse 151

लक्षणानि मयोक्तानि सुखाय गृहमेधिनाम् । विवाहानपि वक्ष्यामि तन्निबोध घटोद्भव

গৃহস্থসকলৰ সুখৰ বাবে এই লক্ষণসমূহ মই ক’লোঁ। এতিয়া বিবাহৰ প্ৰকাৰসমূহো ক’ম—সাৱধানে শুনা, হে ঘটোদ্ভৱ (অগস্ত্য)।