Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 42

Devanagari script

भगस्य भालं जघनं विस्तीर्णं तुंगमांसलम् । मृदुलं मृदुलोमाढ्यं दक्षिणावर्तमीडितम्

Transliteration

bhagasya bhālaṃ jaghanaṃ vistīrṇaṃ tuṃgamāṃsalam | mṛdulaṃ mṛdulomāḍhyaṃ dakṣiṇāvartamīḍitam

Translation

ভগৰ ‘ভাল’ আৰু পশ্চাৎ অংশ—প্ৰশস্ত, উন্নত আৰু মাংসল; কোমল, সূক্ষ্ম ৰোমে সুশোভিত, আৰু দক্ষিণাৱর্ত (সোঁফালে ঘূৰ্ণন)যুক্ত—প্ৰশংসিত বুলি কোৱা হৈছে।

Word by Word

• भगस्य: of the yoni/vulva
• भगस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• भालम्: forepart, frontal portion
• भालम्: Karta (Descriptive subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भाल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; (समुच्चयवर्णने प्रथमा)

• जघनम्: hind part, buttocks region
• जघनम्: Karta (Descriptive subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जघन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• विस्तीर्णम्: expanded, wide
• विस्तीर्णम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: वि-स्तीर्ण (कृदन्त; √स्तॄ/स्तृ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• तुंगमांसलम्: high and fleshy
• तुंगमांसलम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: तुंग-मांसल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (तुंगं च मांसलं च)

• मृदुलम्: soft, tender
• मृदुलम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: मृदुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मृदुलोमाढ्यम्: rich in soft hair
• मृदुलोमाढ्यम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: मृदु-लोम-आढ्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (मृदूनि लोमानि येषु/यस्य; तैः आढ्यम्)

• दक्षिणावर्तम्: right-turning (clockwise spiral)
• दक्षिणावर्तम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण-आवर्त (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (दक्षिणतः आवर्तः यस्य)

• ईडितम्: praised, lauded
• ईडितम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: ईडित (कृदन्त; √ईड्/ईळ् ‘to praise’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A praise tableau rendered symbolically: right-turning conch (dakṣiṇāvarta śaṅkha), soft lotus textures, and auspicious maṅgala items (lamp, flowers) surrounding a manuscript page that ‘praises’ the auspicious form—kept allegorical.

Characters & Entities

• Skanda
• Agastya
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It presents ‘praised’ (īḍita) auspicious markers within a traditional descriptive framework, rather than teaching a separate rite or vow.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No individual site is mentioned; the passage sits within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-centered sacred narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.