Adhyaya 29

Verse 1

।अगस्त्य उवाच । विना स्नानेन गंगाया नृणां जन्मनिरथर्कम् । उपायांतरमस्त्यन्यद्येन स्नानफलं लभेत्

অগস্ত্য ক’লে: গংগাত স্নান নকৰিলে মানুহৰ জন্ম যেন নিষ্ফল। তেনে স্নানৰ ফল লাভ কৰিবলৈ আন কোনো উপায় আছে নে?

Verse 2

अशक्तानां च पंगूनामालस्योपहतात्मनाम् । दूरदेशांतरस्थानां गंगास्नानं कथं भवेत्

অক্ষম লোক, খোঁড়া জন, অলসতাই যাৰ সংকল্প ভাঙি পেলাইছে, আৰু দূৰ দেশান্তৰত বাস কৰা লোক—তেওঁলোকৰ বাবে গঙ্গাস্নান কেনেকৈ সম্ভৱ হ’ব?

Verse 3

दानं वाऽथ व्रतंवाऽथ मंत्रःस्तोत्रजपोऽथवा । तीर्थांतराभिषेको वा देवतोपासनं तु वा

দান নে, নে ব্ৰত, নে মন্ত্ৰ-স্তোত্ৰৰ জপ; নে অন্য তীৰ্থত অভিষেক-স্নান; নে কোনো দেবতাৰ উপাসনা—এনে ধৰণৰ সাধনা নেকি?

Verse 4

यद्यस्तिकिंचित्षड्वक्त्र गंगास्नानफलप्रदम् । विधानांतरमात्रेण तद्वद प्रणताय मे

হে ষড়্বক্ত্ৰ (ছয়-মুখীয়া প্ৰভু), যদি কেৱল অন্য বিধিৰ দ্বাৰাই গঙ্গাস্নানৰ ফল দান কৰা কোনো সাধনা থাকে, তেন্তে মোৰে কওক—মই আপোনাৰ চৰণত প্ৰণাম কৰোঁ।

Verse 5

त्वत्तो न वेदस्कंदान्यो गंगागर्भ समुद्भव । परं स्वर्गतरंगिण्या महिमानं महामते

হে স্কন্দ, গঙ্গাৰ গৰ্ভৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা, আপোনাৰ বাহিৰে আন কেহেও সেই স্বৰ্গীয় তৰঙ্গিণী গঙ্গাৰ পৰম মহিমা সম্পূৰ্ণকৈ নাজানে, হে মহামতি।

Verse 6

स्कंद उवाच । संति पुण्यजलानीह सरांसि सरितो मुने । स्थाने स्थाने च तीर्थानि जितात्माध्युषितानि च

স্কন্দে ক’লে: হে মুনি, ইয়াত বহু পুণ্যজল আছে—সৰোবৰ আৰু নদী; আৰু ঠাই ঠাইত তীৰ্থও আছে, য’ত জিতাত্মা সংযমী মহাত্মাসকল বাস কৰি তাক পবিত্ৰ কৰে।

Verse 7

दृष्टप्रत्ययकारीणि महामहिम भांज्यपि । परं स्वर्गतरंगिण्याः कोट्यंशोपि न तत्र वै

যিসকল পবিত্ৰ জল তৎক্ষণাৎ প্ৰত্যক্ষ ফল দেখুৱায় আৰু মহামহিমাময়, আন ঠাইত সিহঁতৰ মাজতো স্বৰ্গীয় সৰিতা গঙ্গাৰ পৰম মহিমাৰ কোট্যংশো তাত নাই।

Verse 8

अनेनैवानुमानेन बुद्ध्यस्व कलशोद्भव । दध्रे गंगोत्तमांगेन देवदेवेन शंभुना

এই একে অনুমানেই, হে কলশোদ্ভৱ অগস্ত্য, বুজা: দেবদেৱ শম্ভু শিৱে গঙ্গাক নিজৰ উত্তম অঙ্গ—মস্তকত—ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 9

स्नानकालेऽन्य तीर्थेषु जप्यते जाह्नवी जनैः । विना विष्णुपदीं क्वान्यत्समर्थमघमोचने

অন্য তীৰ্থত স্নানকালত লোকসকলে ‘জাহ্নৱী’ নাম জপ কৰে; বিষ্ণুপদী গঙ্গা ব্যতীত পাপমোচনত আন কি সত্যই সক্ষম?

Verse 10

गंगास्नानफलं ब्रह्मन्गंगायामेव लभ्यते । यथा द्राक्षाफलस्वादो द्राक्षायामेव नान्यतः

হে ব্রাহ্মণ মুনি, গঙ্গাস্নানৰ ফল গঙ্গাতেই লাভ হয়; যেনেকৈ দ্ৰাক্ষাৰ স্বাদ দ্ৰাক্ষাতেই, আন ঠাইত নহয়।

Verse 11

अस्त्युपाय इह त्वेकः स्याद्येनाविकलं फलम् । स्नानस्य देवसरितो महागुह्यतमो मुने

তথাপি ইয়াত এটা উপায় আছে যাৰ দ্বাৰা ফল সম্পূৰ্ণ হয়; হে মুনি, দেবসৰিতাৰ স্নানফল বিষয়ে ই এক মহাগুপ্ততম উপদেশ।

Verse 12

शिवभक्ताय शांताय विष्णुभक्तिपराय च । श्रद्धालवे त्वास्तिकाय गर्भवासमुपुक्षवे

ই শ্লোক শিৱভক্ত, শান্ত স্বভাৱৰ আৰু বিষ্ণুভক্তিত পৰায়ণ জনৰ বাবে; শ্ৰদ্ধাৱান, আস্থিক আৰু গৰ্ভবাস (পুনর্জন্ম)ৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্তি কামনা কৰা জনৰ বাবে।

Verse 13

कथनीयं न चान्यस्य कस्यचित्केनचित्क्वचित् । इदं रहस्यं परमं महापातकनाशनम्

ইয়াক যিকোনো জনক, যিকোনো ঠাইত, যিকোনো সময়ত ক’ব নালাগে। এই পৰম গোপন তত্ত্ব মহাপাপ বিনাশক।

Verse 14

महाश्रेयस्करं पुण्यं मनोरथकरं परम् । द्युनदीप्रीतिजनकं शिवसंतोषसंतति

ই অতি কল্যাণকাৰী পৰম পুণ্য, আৰু উত্তম মনোৰথ পূৰণকাৰী। ই দিৱ্য নদী গঙ্গাক আনন্দিত কৰে আৰু শিৱসন্তোষৰ অবিৰত ধাৰা দান কৰে।

Verse 15

नाम्नां सहस्रगंगायाः स्तवराजेषुशो भनम् । जप्यानां परमं जप्यं वेदोपनिषदासमम्

‘গঙ্গাৰ সহস্ৰ নাম’ স্তৱৰাজসমূহৰ মাজত অতি শোভন। জপসমূহৰ ভিতৰত ই পৰম জপ্য—বেদ আৰু উপনিষদৰ সমতুল্য মহিমাসম্পন্ন।

Verse 16

जपनीयं प्रयन्नेन मौनिना वाचकं विना । शुचिस्थानेषु शुचिना सुस्पष्टाक्षरमेव च

ইয়াক যত্নসহ জপ কৰিব লাগে—মৌনভাৱে, কোনো পেশাদাৰ পাঠকৰ সহায় নোহোৱাকৈ। শুচি মনে, শুচি স্থানত, আৰু অক্ষৰসমূহ স্পষ্টকৈ উচ্চাৰণ কৰি।

Verse 17

स्कंद उवाच । ओंनमो गंगादेव्यै । ओंकाररूपिण्यजराऽतुलाऽनमताऽमृतस्रवा । अत्युदाराऽभयाऽशोकाऽलकनंदाऽमृताऽमला

স্কন্দে ক’লে: দেৱী গঙ্গালৈ নমস্কাৰ। যি ওঁকাৰ-ৰূপিণী, অজৰা, অতুল; ভক্তিভাৱে নত হোৱা সকলৰ বাবে অমৃত-স্ৰাৱিণী ধাৰা। অতি উদাৰা, অভয়দায়িনী, শোক-হাৰিণী—অলকনন্দা, অমৃতা, অমলা।

Verse 18

अनाथवत्सलाऽमोघाऽपांयोनिरमृतप्रदा । अव्यक्तलक्षणाऽक्षोभ्या ऽनवच्छिन्नाऽपराजिता

তেওঁ অনাথৰ প্ৰতি স্নেহশীলা, কৃপাত অমোঘ; জলসমূহৰ যোনি/মূল উৎস, অমৃতত্ব দানকাৰিণী। তেওঁৰ লক্ষণ অব্যক্ত, সম্পূৰ্ণ ধৰা নপৰা; অক্ষোভ্যা, অবচ্ছিন্ন আৰু অপৰাজিতা।

Verse 19

अनाथनाथाऽभीष्टार्थसिद्धिदाऽनंगवर्धिनी । अणिमादिगुणाऽधाराग्रगण्याऽलीकहारिणी

তেওঁ অনাথৰ নাথ, ইষ্টাৰ্থ সিদ্ধি দানকাৰিণী, আৰু পবিত্ৰ প্ৰেম বৃদ্ধি কৰোঁতা। অণিমা আদি যোগ-গুণৰ আধাৰ, পূজনীয়সকলৰ মাজত অগ্ৰগণ্য, আৰু মিথ্যাৰ বিনাশকাৰিণী।

Verse 20

अचिंत्यशक्तिरनघाऽद्भुतरूपाऽघहारिणी । अद्रिराजसुताऽष्टांगयोगसिद्धिप्रदाऽच्युता

তেওঁৰ শক্তি অচিন্ত্য; তেওঁ অনঘা, অদ্ভুত-ৰূপিণী, আৰু পাপ-হাৰিণী। গিৰিৰাজৰ কন্যা, অষ্টাঙ্গ-যোগৰ সিদ্ধি দানকাৰিণী, আৰু অচ্যুতা—নিজ স্বভাৱৰ পৰা কেতিয়াও নপৰা।

Verse 21

अक्षुण्णशक्तिरसुदाऽनंततीर्थाऽमृतोदका । अनंतमहिमाऽपाराऽनंतसौख्यप्रदाऽन्नदा

তেওঁৰ শক্তি অক্ষুণ্ণ; তেওঁ জীৱন দানকাৰিণী, অনন্ত তীৰ্থসমৃদ্ধা, আৰু তেওঁৰ জল অমৃতসম। তেওঁৰ মহিমা অনন্ত আৰু অপাৰ; তেওঁ সীমাহীন সুখ দান কৰে আৰু অন্নদায়িনী।

Verse 22

अशेषदेवतामूर्तिरघोराऽमृतरूपिणी । अविद्याजालशमनी ह्यप्रतर्क्यगतिप्रदा

সেয়া সকলো দেৱতাৰ মূৰ্তি; অঘোৰা—কোমল, ভয়হীন—অমৃত-স্বৰূপিণী। সেয়া অবিদ্যাৰ জাল শান্ত কৰে আৰু কেৱল তৰ্কে নাপোৱা গতি/পদ প্ৰদান কৰে।

Verse 23

अशेषविघ्नसंहर्त्री त्वशेषगुणगुंफिता । अज्ञानतिमिरज्योतिरनुग्रहपरायणा

তুমি সকলো বিঘ্নৰ সংহাৰিণী, আৰু সকলো উত্তম গুণেৰে গাঁথা। তুমি অজ্ঞানৰ অন্ধকাৰৰ বাবে জ্যোতি, কৃপা-অনুগ্ৰহত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণা।

Verse 24

अभिरामाऽनवद्यांग्यनंतसाराऽकलंकिनी । आरोग्यदाऽनंदवल्ली त्वापन्नार्तिविनाशिनी

সেয়া মনোহৰ, নিৰ্দোষ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গযুক্তা, অনন্ত সাৰসম্ভূতা আৰু কলংকৰহিতা। সেয়া আৰোগ্য দান কৰে, আনন্দৰ লতা স্বৰূপা, আৰু শৰণাগতজনৰ দুখ নাশ কৰে।

Verse 25

आश्चर्यमूर्तिरायुष्या ह्याढ्याऽद्याऽप्राऽर्यसेविता । आप्यायिन्याप्तविद्याऽख्यात्वानंदाऽश्वासदायिनी

সেয়া আশ্চৰ্য মূৰ্তি, আয়ু দানকাৰিণী; সত্যই সমৃদ্ধা, আদিস্বৰূপা, আৰু আৰ্যসকলৰ দ্বাৰা সেৱিতা। সেয়া পোষণ কৰে আৰু পূৰ্ণতা আনে; সঠিক বিদ্যাৰ প্ৰাপ্তি বুলি খ্যাত, আনন্দ আৰু আশ্বাস দান কৰে।

Verse 26

आलस्यघ्न्यापदां हंत्री ह्यानंदामृतवर्षिणी । इरावतीष्टदात्रीष्टा त्विष्टापूर्तफलप्रदा

সেয়া আলস্যনাশিনী আৰু আপদাৰ সংহাৰিণী; নিশ্চয় আনন্দ-অমৃতৰ বৰষুণ ঝৰায়। ইৰাৱতী—ইষ্ট বৰদানকাৰিণী, প্ৰিয়া আৰু দীপ্তিমতী—ইষ্ট আৰু পূৰ্ত কৰ্মৰ ফল দান কৰে।

Verse 27

इतिहासश्रुतीड्यार्था त्विहामुत्रशुभप्रदा । इज्याशीलसमिज्येष्ठा त्विंद्रादिपरिवंदिता

তুমি ইতিһাস আৰু শ্ৰুতি-প্ৰশংসিত অৰ্থ; ইহলোকে আৰু পৰলোকে শুভ ফল দান কৰোঁতা। পূজা আৰু যজ্ঞ-সেৱাত নিবিষ্টসকলৰ মাজত তুমি শ্ৰেষ্ঠা, আৰু ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাই তোমাক বন্দনা কৰে।

Verse 28

इलालंकारमालेद्धा त्विंदिरारम्यमंदिरा । इदिंदिरादिसंसेव्या त्वीश्वरीश्वरवल्लभा

তুমি পৃথিৱীক অলংকৃত কৰা মালাৰে সুশোভিতা; তুমি লক্ষ্মীৰ মনোহৰ নিবাস। লক্ষ্মী আদি দিৱ্য শক্তিসকলে তোমাক সেৱা কৰে, আৰু তুমি ঈশ্বৰসমূহৰ ঈশ্বৰৰ প্ৰিয়া।

Verse 29

ईतिभीतिहरेड्या च त्वीडनीय चरित्रभृत् । उत्कृष्टशक्तिरुत्कृष्टोडुपमंडलचारिणी

তুমি স্তুতিযোগ্যা আৰু বিপদ-ভয় হৰণকাৰিণী; তোমাৰ চৰিত্ৰ বন্দনীয়। তোমাৰ শক্তি পৰম উৎকৃষ্ট, আৰু তুমি তৰা-নক্ষত্ৰৰ উচ্চ মণ্ডলত বিচৰণ কৰাঁ।

Verse 30

उदितांबरमार्गोस्रोरगलोकविहारिणी । उक्षोर्वरोत्पलोत्कुंभा उपेंद्रचरणद्रवा

তুমি দীপ্ত আকাশপথত উদিত হৈ লোকলোকান্তৰত বিচৰণ কৰাঁ। তুমি উৰ্ব্বৰ ক্ষেত্ৰৰ দৰে প্ৰাচুৰ্যময়, পদ্মভৰা জলৰ দৰে, আৰু উপচি পৰা কুম্ভৰ দৰে; উপেন্দ্ৰ (বিষ্ণু)ৰ চৰণত ভক্তিৰসে তুমি দ্ৰৱীভূত হওঁ।

Verse 31

उदन्वत्पूर्तिहेतुश्चोदारोत्साहप्रवर्धिनी । उद्वेगघ्न्युष्णशमनी उष्णरश्मिसुता प्रिया

তুমি সাগৰৰ দৰে পূৰ্ণতাৰ কাৰণ আৰু উদাৰ উৎসাহ বৃদ্ধি কৰোঁতা। তুমি উদ্বেগ নাশ কৰাঁ, দাহ-তাপ শমাওঁতা; আৰু সূৰ্যৰ ৰশ্মিৰ কন্যাৰ প্ৰিয়া।

Verse 32

उत्पत्ति स्थिति संहारकारिण्युपरिचारिणी । ऊर्जं वहंत्यूर्जधरोर्जावती चोर्मिमालिनी

তুমি সৃষ্টি, স্থিতি আৰু সংহাৰ সাধন কৰা, আৰু পালন-শক্তি ৰূপে সান্নিধ্যত বিচৰণ কৰা। তুমি প্ৰাণবল বহন কৰা; তুমি ঊৰ্জাধৰ, ঊৰ্জাৱতী, আৰু তৰংগ-মালাৰে বিভূষিতা।

Verse 33

ऊर्ध्वरेतःप्रियोर्ध्वाध्वा ह्यूर्मिलोर्ध्वगतिप्रदा । ऋषिवृंदस्तुतर्द्धिश्च ऋणत्रयविनाशिनी

তুমি ঊর্ধ্বৰেতস তপস্বীৰ প্ৰিয়, আৰু ঊর্ধ্ব পথ নিজেই; তুমি পবিত্ৰ শক্তিৰ তৰংগ, যি উচ্চ গতি দান কৰে। তুমি ঋষিগণৰ বৃন্দে স্তৱিত সমৃদ্ধি, আৰু তুমি ত্ৰিবিধ ঋণ বিনাশিনী।

Verse 34

ऋतंभरर्द्धिदात्री च ऋक्स्वरूपा ऋजुप्रिया । ऋक्षमार्गवहर्क्षार्चिरृजुमार्गप्रदर्शिनी

তুমি ঋতংভৰা—সত্য বহনকাৰিণী—আৰু আধ্যাত্মিক সমৃদ্ধিৰ দাত্ৰী; তুমি ঋক্‌-মন্ত্রৰ স্বৰূপা আৰু ঋজু পথৰ প্ৰিয়া। তুমি নক্ষত্ৰ-মাৰ্গ বহন কৰা; তুমি সিহঁতৰ দীপ্তি, আৰু তুমি সোজা পথ প্ৰকাশ কৰোঁতা।

Verse 35

एधिताऽखिलधर्मार्थात्वेकैकामृतदायिनी । एधनीयस्वभावैज्या त्वेजिता शेषपातका

তুমি ধৰ্ম আৰু অৰ্থৰ সকলো ৰূপে বৃদ্ধি পোৱা, আৰু তুমি প্ৰতিজন ভক্তকো অমৃত দান কৰা। পূজাৰ দ্বাৰা প্ৰজ্বলিত হৈ সন্মান লাভ কৰাই তোমাৰ স্বভাৱ; তুমি প্ৰকাশিত হৈ জাগ্ৰত হওঁতা, আৰু অৱশিষ্ট পাপো নাশ কৰা।

Verse 36

ऐश्वर्यदैश्वर्यरूपा ह्यैतिह्यं ह्यैंदवी द्युतिः । ओजस्विन्योषधीक्षेत्रमोजोदौदनदायिनी

তুমি ঐশ্বৰ্য দান কৰা আৰু প্ৰভুত্ব-শক্তিৰ স্বৰূপা; তুমি পবিত্ৰ পৰম্পৰাৰে পাৱন, আৰু তোমাৰ দ্যুতি চন্দ্ৰসম। তুমি ওজে দীপ্ত, ঔষধিৰ ক্ষেত্ৰ, আৰু পোষণ তথা বলবর্ধক দান প্ৰদান কৰোঁতা।

Verse 37

ओष्ठामृतौन्नत्यदात्री त्वौषधं भवरोगिणाम् । औदार्यचंचुरौपेंद्री त्वौग्रीह्यौमेयरूपिणी

হে দেৱী, তুমি ওষ্ঠৰ অমৃতসম উন্নতি দান কৰোঁতা—মধুৰ বাক্য আৰু মঙ্গল-স্তৱৰ বৰ। সংসাৰ-ভৱৰোগত পীড়িতসকলৰ বাবে তুমি ঔষধ। দানশীলতাত তুমি ক্ষিপ্ৰ; তুমি ঔপেন্দ্ৰী—প্ৰভুৰ শক্তিৰ সৈতে যুক্ত বল—আৰু তুমি ভয়ংকৰ তথা সাধাৰণ মাপৰ অতীত এক ৰূপ প্ৰকাশ কৰা।

Verse 38

अंबराध्ववहांऽवष्ठां वरमालांबुजेक्षणा । अंबिकांबुमहायोनिरंधोदांधकहारिणी

হে দেৱী, তুমি আকাশ-পথ বহন কৰোঁতা, দৃঢ়ভাৱে প্রতিষ্ঠিত। পদ্মনয়না, তুমি শ্ৰেষ্ঠ মালাৰে বিভূষিতা। হে অম্বিকা, মহাজলসম বিস্তৃত যোনিধাৰী, তুমি অন্ধকাৰৰ অন্ধ ঘোৰ আঁধাৰ দূৰ কৰা আৰু অন্ধকৰ বধকাৰিণী।

Verse 39

अंशुमालाह्यंशुमती त्वंगीकृतषडानना । अंधतामिस्रहंत्र्यंधुरं जनाह्यंजनावती

হে দীপ্তিময়ী দেৱী, তুমি কিৰণ-মালাৰে বিভূষিতা, তুমি নিজেই তেজ। তুমি ষড়ানন প্ৰভু (স্কন্দ)ক আপোন কৰি লৈছা। তুমি অন্ধ আঁধাৰ বিনাশ কৰা, আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে তুমি দিৱ্য অঞ্জন—সত্য দৃষ্টি আৰু বিবেক দান কৰোঁতা।

Verse 40

कल्याणकारिणी काम्या कमलोत्पलगंधिनी । कुमुद्वती कमलिनी कांतिः कल्पितदायिनी

হে কল্যাণময়ী দেৱী, তুমি মঙ্গলকাৰিণী আৰু কাম্য—ইচ্ছনীয়। তুমি পদ্ম আৰু নীলপদ্মৰ সুবাসে সুগন্ধিতা। তুমি কুমুদ আৰু পদ্মে বিভূষিতা; তুমি নিজেই কান্তি, আৰু ভক্তৰ মনত কল্পিত আশীৰ্বাদ দান কৰা।

Verse 41

कांचनाक्षी कामधेनुः कीर्तिकृत्क्लेशनाशिनी । क्रतुश्रेष्ठा क्रतुफला कर्मबंधविभेदिनी

হে কাঁচননয়না দেৱী, তুমি কামধেনু—ইচ্ছা পূৰণকাৰিণী। তুমি সত্য কীৰ্তি সৃষ্টি কৰা আৰু ক্লেশ বিনাশ কৰা। তুমি যজ্ঞসমূহৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ আৰু যজ্ঞফল স্বৰূপা; তুমি কৰ্মবন্ধন ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন কৰা।

Verse 42

कमलाक्षी क्लमहरा कृशानुतपनद्युतिः । करुणार्द्रा च कल्याणी कलिकल्मषनाशिनी

হে কমলনয়নী দেৱী! তুমি ক্লান্তি-শ্ৰম হৰণকাৰিণী; অগ্নি আৰু সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিময়। কৰুণাৰে সিক্ত, সদা কল্যাণময়—কলিযুগৰ পাপ আৰু কলুষ নাশিনী।

Verse 43

कामरूपाक्रियाशक्तिः कमलोत्पलमालिनी । कूटस्था करुणाकांता कर्मयाना कलावती

হে দেৱী! তুমি ইচ্ছামতে ৰূপ ধাৰণ কৰা; তুমি পবিত্ৰ ক্ৰিয়াৰ শক্তিস্বৰূপা, কমল আৰু নীলকমলৰ মালাৰে বিভূষিতা। কূটস্থ, অচল; কৰুণাৰে মনোহৰা—জীৱক নিজ নিজ কৰ্ম অনুসাৰে পথত স্থাপন কৰা, আৰু দিৱ্য কলা-কৌশলত সমৃদ্ধা।

Verse 44

कमलाकल्पलतिका कालीकलुषवैरिणी । कमनीयजलाकम्रा कपर्दिसुकपर्दगा

হে দেৱী! তুমি লক্ষ্মীসমা, আশীৰ্বাদৰ কল্পলতা; তুমি কালী, সকলো অপবিত্ৰতাৰ বৈৰিণী। তুমি স্নিগ্ধ জলেৰে মনোহৰা, আৰু সুন্দৰ গাঁথনি চুলিৰ বেণী আৰু মঙ্গলময় কেশসজ্জাৰে বিভূষিতা হৈ বিচৰণ কৰা।

Verse 45

कालकृटप्रशमनी कदंबकुसुमप्रिया । कालिंदी केलिललिता कलकल्लोलमालिका

হে দেৱী! তুমি কাল আৰু মৃত্যুৰ বিষ শান্ত কৰা; কদম্ব ফুল তোমাৰ প্ৰিয়। তুমি কালিন্দী (যমুনা), ক্ৰীড়াৰসে ললিতা; আৰু সুমধুৰ সুৰৰ ঢৌৰ দৰে মালাৰে অলংকৃতা।

Verse 46

क्रांतलोकत्रयाकंडूः कंडूतनयवत्सला । खड्गिनी खड्गधाराभा खगा खंडेंदुधारिणी

হে দেৱী! তুমি ত্ৰিলোক অতিক্ৰম কৰি সিহঁতক আন্দোলিত কৰা; কণ্ডূৰ পুত্ৰৰ প্ৰতি মাতৃসুলভ স্নেহময়ী। খড়্গধাৰিণী, খড়্গধাৰৰ দৰে দীপ্ত; পক্ষীৰ দৰে ক্ষিপ্ৰ, তুমি অর্ধচন্দ্ৰ ধাৰণ কৰা।

Verse 47

खेखेलगामिनी खस्था खंडेंदुतिलकप्रिया । खेचरीखेचरीवंद्या ख्यातिः ख्यातिप्रदायिनी

যি আকাশত ক্ৰীড়া কৰি বিচৰণ কৰে, যি দেৱলোকত নিবাস কৰে, যাৰ প্ৰিয় অর্ধচন্দ্ৰ-তিলক; খেচৰী, খেচৰসকলেও যাক বন্দনা কৰে—সেইয়েই কীৰ্তি, আৰু পবিত্ৰ যশ দানকাৰিণী।

Verse 48

खंडितप्रणताघौघा खलबुद्धिविनाशिनी । खातैनः कंदसंदोहा खड्गखट्वांग खेटिनी

যি প্ৰণাম কৰা ভক্তসকলৰ পাপৰ স্ৰোত ভাঙি চূৰ্ণ কৰে, যি দুষ্টবুদ্ধি বিনাশ কৰে; যি মূলত খুঁচি জমা পাপফল উখলায়—সেই দেৱী তৰোৱাল, খট্বাঙ্গ (কপালশীৰ্ষ দণ্ড) আৰু ঢাল ধাৰিণী।

Verse 49

खरसंतापशमनी खनिः पीयूषपाथसाम् । गंगा गंधवती गौरी गंधर्वनगरप्रिया

যি তীব্ৰ সন্তাপ শান্ত কৰে, যি অমৃতসম ধাৰাৰ খনি আৰু উৎস; সেইয়েই গঙ্গা—সুগন্ধিময়ী, দীপ্তিময়ী গৌৰী—গন্ধৰ্বসকলৰ দিৱ্য নগৰৰ প্ৰিয়া।

Verse 50

गंभीरांगी गुणमयी गतातंका गतिप्रिया । गणनाथांबिका गीता गद्यपद्यपरिष्टुता

তেওঁৰ অঙ্গ-ৰূপ গভীৰ, তেওঁ গুণময়ী; তেওঁৰ পৰা ভয় দূৰ হৈছে, আৰু তেওঁ সৎগতি প্ৰিয় কৰে। গণনাথৰ অম্বিকা, তেওঁয়েই পবিত্ৰ গীত—গদ্য আৰু পদ্য দুয়োটাতে পৰিষ্টুত।

Verse 51

गांधारी गर्भशमनी गतिभ्रष्टगतिप्रदा । गोमती गुह्यविद्यागौर्गोप्त्री गगनगामिनी

গান্ধাৰী—যি গৰ্ভবন্ধ দুখ শান্ত কৰে; যি পথভ্ৰষ্টসকলক সৎগতি দান কৰে। গোমতী—গুহ্যবিদ্যাৰ দীপ্তিময়ী; ৰক্ষাকাৰিণী, যি আকাশে গমন কৰে।

Verse 52

गोत्रप्रवर्धिनी गुण्या गुणातीता गुणाग्रणीः । गुहांबिका गिरिसुता गोविंदांघ्रिसमुद्भवा

যি মহৎ গোত্ৰসমূহ বৃদ্ধি কৰে; সৎগুণময়ী—গুণাতীত, তথাপি গুণসমূহৰ অগ্ৰগণ্য। গুহাৰ অম্বিকা, গিৰিসুতা; গোবিন্দৰ চৰণৰ পৰা উদ্ভূত আৰু পবিত্ৰা।

Verse 53

गुणनीयचरित्रा च गायत्री गिरिशप्रिया । गूढरूपा गुणवती गुर्वी गौरववर्धिनी

যাৰ চৰিত্ৰ গুণগানযোগ্য; সেয়া গায়ত্ৰী, গিৰীশ (শিৱ)ৰ প্ৰিয়া। তেখেতৰ ৰূপ গূঢ় আৰু সূক্ষ্ম; গুণৱতী—গম্ভীৰা, আৰু গৌৰৱ বৃদ্ধি কৰোঁতা।

Verse 54

ग्रहपीडाहरा गुंद्रा गरघ्नी गानवत्सला । घर्महंत्री घृतवती घृततुष्टिप्रदायिनी

যি গ্ৰহজনিত পীড়া হৰণ কৰে; পালনকাৰিণী জননী; বিষ আৰু অনিষ্ট নাশকাৰিণী; পবিত্ৰ গীত-গানত স্নেহশীলা। যি দাহক তাপ নাশ কৰে; ঘৃতসম দীপ্তি আৰু পুষ্টিসম্পন্না, আৰু ঘৃতাহুতিত তৃপ্তি দানকাৰিণী।

Verse 55

घंटारवप्रिया घोराऽघौघविध्वंसकारिणी । घ्राणतुष्टिकरी घोषा घनानंदा घनप्रिया

যি ঘণ্টাধ্বনি প্ৰিয় কৰে; ভয়ংকৰ তেজস্বিনী, যি পাপৰ স্ৰোত ধ্বংস কৰে। যি পবিত্ৰ সুগন্ধে ঘ্ৰাণ তৃপ্ত কৰে; গম্ভীৰ ধ্বনিময়ী—আনন্দে ঘন, আৰু কৃপাৰ বৰষুণ-ডাৱৰৰ দৰে প্ৰিয়া।

Verse 56

घातुका घृर्णितजला घृष्टपातकसंततिः । घटकोटिप्रपीतापा घटिताशेषमंगला

যি দুষ্টতাক আঘাত কৰি নিপাত কৰে; যাৰ জল আন্দোলিত হৈ পবিত্ৰ হয়; যি পাপৰ অবিৰত শৃংখল চূর্ণ কৰে। যি দুঃখৰ সাগৰসমূহ পান কৰি লয়, আৰু যি সকলো মঙ্গল সম্পূৰ্ণ কৰে।

Verse 57

घृणावती घृणनिधिर्घस्मरा घूकनादिनी । घुसृणा पिंजरतनुर्घर्घरा घर्घरस्वना

তেওঁ কৰুণাৰে পৰিপূৰ্ণা, দয়াৰ অমূল্য নিধি; তথাপি অধৰ্ম-দোষ ভক্ষণকাৰিণী আৰু ভীষণ নাদিনী। মল-পাপ হৰণকাৰিণী, সুৱৰ্ণবৰ্ণ দেহধাৰিণী; গর্জন কৰি বজ্ৰধ্বনি সদৃশ গম্ভীৰ স্বৰে গুঞ্জৰিত—এইদৰে কাশীত দেবীৰ স্তৱ কৰা হয়।

Verse 58

चंद्रिका चंद्रकांतांबुश्चंचदापा चलद्युतिः । चिन्मयी चितिरूपा च चंद्रायुतशनानना

তেওঁ নিজেই চন্দ্ৰিকা; চন্দ্ৰকান্ত মণিৰ জলসদৃশ দীপ্তি; তেওঁৰ জ্যোতি কঁপে আৰু চলমান। তেওঁ চিন্ময়ী, চিতিৰূপা—শুদ্ধ চেতনা; তেওঁৰ মুখ দহ কোটি চন্দ্ৰৰ সমান মনোহৰ।

Verse 59

चांपेयलोचना चारुश्चार्वंगी चारुगामिनी । चार्या चारित्रनिलया चित्रकृच्चित्ररूपिणी

তেওঁৰ চকু চাঁপেয় ফুল সদৃশ; তেওঁ মনোহৰা, সুশোভিত অঙ্গধাৰিণী আৰু মোহন গমনযুক্তা। তেওঁ সদাচাৰযোগ্য, উত্তম চরিত্ৰৰ নিবাস। তেওঁ আশ্চৰ্য কৰ্মৰ স্ৰষ্ট্ৰী, নিজেও আশ্চৰ্য ৰূপধাৰিণী।

Verse 60

चंपश्चंदनशुच्यंबुश्चर्चनीया चिरस्थिरा । चारुचंपकमालाढ्या चमिताशेष दुष्कुता

তেওঁ চম্পক সদৃশ সুগন্ধিময়ী; চন্দন-সুগন্ধিযুক্ত পবিত্ৰ জল সদৃশা। তেওঁ পূজনীয়া আৰু চিৰস্থিৰা। মনোহৰ চম্পক-মালাৰে বিভূষিতা, তেওঁ সকলো দুষ্কৰ্ম দমন কৰি সীমাবদ্ধ কৰিছে।

Verse 61

चिदाकाशवहाचिंत्या चंचच्चामरवीजिता । चोरिताशेषवृजिना चरिताशेषमंडला

তেওঁ চিদাকাশত বিচৰণকাৰিণী আৰু অচিন্ত্যা; দোলায়মান চামৰেৰে তেওঁক বীজিত কৰা হয়। তেওঁ সকলো পাপ হৰণ কৰি লয়, আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সকলো মণ্ডলত বিচৰণ কৰি ব্যাপ্ত হৈ থাকে।

Verse 62

छेदिताखिलपापौघा छद्मघ्नी छलहारिणी । छन्नत्रिविष्टप तला छोटिताशेषबंधना

সেয়ে সকলো পাপৰ সোঁত কাটি পেলায়; ভণ্ডামি বিনাশ কৰে আৰু ছল-প্ৰবঞ্চনা দূৰ কৰে। সেয়ে দেৱলোকসমূহ আৱৰি ৰক্ষা কৰে আৰু সকলো বন্ধন নিঃশেষে ভাঙি দিয়ে।

Verse 63

छुरितामृतधारौघा छिन्नैनाश्छंदगामिनी । छत्रीकृतमरालौघा छटीकृतनिजामृता

সেয়ে অমৃতধাৰাৰ প্ৰৱাহে সিঞ্চিত; পাপ কাটি পেলায় আৰু পবিত্ৰ ছন্দ-লয় অনুসৰি গতি কৰে। সেয়ে হাঁস-সদৃশ গণক ছত্ৰৰূপে বিস্তাৰ কৰে আৰু নিজৰ অমৃত দীপ্ত ধাৰাৰে ঢালি দিয়ে।

Verse 64

जाह्नवी ज्या जगन्माता जप्या जंघालवीचिका । जया जनार्दनप्रीता जुषणीया जगद्धिता

সেয়ে জাহ্নৱী (গঙ্গা); সেয়ে শক্তিৰ ধনুৰ ডোৰা; সেয়ে জগত-মাতা আৰু জপত আহ্বানযোগ্য। সেয়ে জয়া, জনাৰ্দনৰ প্ৰিয়া; সেয়ে সেৱনীয়, সমগ্ৰ জগতৰ হিতকাৰিণী।

Verse 65

जीवनं जीवनप्राणा जगज्ज्येष्ठा जगन्मयी । जीवजीवातुलतिका जन्मिजन्मनिबर्हिणी

সেয়ে জীৱন নিজেই, জীৱসমূহৰ প্ৰাণশ্বাস; সেয়ে জগতৰ জ্যেষ্ঠা আৰু অগ্ৰগণ্য, নিজৰ সত্তাত জগতব্যাপিনী। সেয়ে সকলো জীৱৰ জীৱাত্মাৰ সাৰ, আৰু জন্মে জন্মে ঘূৰণি মূলতে উচ্ছেদ কৰে।

Verse 66

जाड्यविध्वंसनकरी जगद्योनिर्जलाविला । जगदानंदजननी जलजा जलजेक्षणा

সেয়ে জড়তা আৰু আলস্য ধ্বংসকাৰিণী; সেয়ে জগতৰ যোনি-উৎস, জলৰূপে প্ৰবাহিতা। সেয়ে জগত-আনন্দৰ জননী; পদ্মজাতা, পদ্মনয়না—কাশীৰ মঙ্গলশক্তি ৰূপে স্তুত।

Verse 67

जनलोचनपीयूषा जटातटविहारिणी । जयंती जंजपूकघ्नी जनितज्ञानविग्रहा

সকলো জীৱৰ চকুৰ বাবে তাই অমৃতসদৃশ; শিৱৰ জটাৰ তীৰত ক্ৰীড়া কৰে। সদা জয়ময়ী, তাই দুষ্ট ক্লেশ বিনাশ কৰে আৰু শৰণাগতসকলৰ ভিতৰত দেহধাৰী জ্ঞানৰ প্ৰকাশ ঘটায়।

Verse 68

झल्लरी वाद्यकुशला झलज्झालजलावृता । झिंटीशवंद्या झांकारकारिणी झर्झरावती

তাই ঝল্লৰী ঝাঞ্জৰ দৰে মঙ্গলধ্বনি, পবিত্ৰ সঙ্গীতত নিপুণ; ঝিলমিল ছিটা-পানীৰে আৱৃত। সত্ত্বগণৰ দ্বাৰা বন্দিত, তাই ঝংকাৰময় গুঞ্জন তোলে আৰু ঝৰঝৰ ঢৌৰে প্ৰবল বেগে বয়।

Verse 69

टीकिताशेषपाताला टंकिकैनोद्रिपाटने । टंकारनृत्यत्कल्लोला टीकनीयमहातटा

তাই পাতাললোক পৰ্যন্ত গুঞ্জন তোলে; নিজৰ প্ৰবল স্ৰোতে পৰ্বতকো ভাঙি পেলায়। টংকাৰধ্বনিত নাচি উঠা ঢৌসমূহেৰে, তাই ধ্যান আৰু ভক্তিভৰা দৃষ্টিৰ যোগ্য মহাতট।

Verse 70

डंबरप्रवहाडीन राजहंसकुलाकुला । डमड्डमरुहस्ता च डामरोक्त महांडका

তাই শোভাময় গর্জনময় স্ৰোতে বয়, ৰাজহংসৰ দলে দলে ভৰি থাকে। ডমৰু ধাৰিণী, ডামৰ পৰম্পৰাত ঘোষিত সেই মহাশক্তি—সদা মঙ্গলময় লীলাময়ী গঙ্গা।

Verse 71

ढौकिताशेषनिर्वाणा ढक्कानादचलज्जला । ढुंढिविघ्नेशजननी ढणड्ढुणितपातका

তাই সকলোকে নিৰ্বাণৰ দিশে টানি আনে; ঢক্কা ঢোলৰ নাদে তাইৰ জল কঁপে। তাই ঢুঁঢি-বিঘ্নেশৰ জননী, আৰু নিজ গুঞ্জনে পাপসমূহ কঁপাই দূৰ কৰে।

Verse 72

तर्पणीतीर्थतीर्था च त्रिपथा त्रिदशेश्वरी । त्रिलोकगोप्त्री तोयेशी त्रैलोक्यपरिवंदिता

সেয়া তৰ্পণ আৰু তৃপ্তিৰ তীৰ্থ-স্বরূপা, সকলো তীৰ্থৰ সাৰ। সেয়া ত্ৰিপথা—তিনিও লোকত প্ৰবাহিতা—দেৱগণৰ অধীশ্বৰী, ত্ৰিলোকৰ ৰক্ষাকৰ্ত্ৰী, জলৰ ৰাণী, আৰু ত্ৰিলোকজুৰি বন্দিতা।

Verse 73

तापत्रितयसंहर्त्री तेजोबलविवर्धिनी । त्रिलक्ष्या तारणी तारा तारापतिकरार्चिता

সেয়া ত্ৰিবিধ দুঃখ নাশ কৰে আৰু তেজ-বল বৃদ্ধি কৰে। সেয়া সকলো শুভ লক্ষ্যৰ প্ৰাপ্তি; সেয়া পাৰ কৰোৱা তৰণী, পথপ্ৰদৰ্শক তৰা, আৰু তৰাৰ পতি চন্দ্ৰদেৱে যাক অর্চনা কৰে।

Verse 74

त्रैलोक्यपावनी पुण्या तुष्टिदा तुष्टिरूपिणी । तृष्णाछेत्त्री तीर्थमाता त्त्रिविक्रमपदोद्भवा

সেয়া ত্ৰিলোক পবিত্ৰকাৰিণী আৰু নিজে পুণ্য-স্বরূপা। সেয়া তৃপ্তি দান কৰে আৰু তৃপ্তিৰূপিণী; তৃষ্ণা ছেদনকাৰিণী, তীৰ্থমাতা, আৰু ত্ৰিবিক্ৰম (বিষ্ণু)ৰ পদচিহ্নৰ পৰা উদ্ভৱা।

Verse 75

तपोमयी तपोरूपा तपःस्तोम फलप्रदा । त्रैलोक्यव्यापिनी तृप्तिस्तृप्तिकृत्तत्त्वरूपिणी

সেয়া তপোময়ী, তপস্যাৰেই ৰূপ, আৰু সঞ্চিত তপৰ স্তোমৰ ফল দানকাৰিণী। ত্ৰিলোকব্যাপিনী হৈ সেয়া তৃপ্তি নিজেই—তৃপ্তি দানকাৰিণী—আৰু পৰম তত্ত্বৰ মূর্তিস্বরূপা।

Verse 76

त्रैलोक्यसुंदरी तुर्या तुर्यातीतपदप्रदा । त्रैलोक्यलक्ष्मीस्त्रिपदी तथ्यातिमिरचंद्रिका

সেয়া ত্ৰিলোকসুন্দৰী; সেয়া তুৰীয় অৱস্থা আৰু তুৰীয়াতীত পদ দানকাৰিণী। সেয়া ত্ৰিলোকলক্ষ্মী, ত্ৰিপদী, আৰু সত্যৰ দ্বাৰা অন্ধকাৰ নাশ কৰা চন্দ্ৰিকা।

Verse 77

तेजोगर्भा तपःसारा त्रिपुरारि शिरोगृहा । त्रयीस्वरूपिणी तन्वी तपनांगजभीतिनुत्

যি অন্তৰত তেজ গৰ্ভ কৰি ধৰে, যাৰ সাৰ তপস্যা; যি ত্ৰিপুৰ-বধকাৰী শিৱৰ শিৰত নিবাস কৰে; যি ত্ৰয়ী বেদৰ সাকাৰ স্বৰূপ; ক্ষীণ-সুকোমল—তাঁকেই স্তৱ কৰা হয়, যাৰ সন্মুখত সূৰ্য্যৰ বংশধৰো ভয়ত কঁপে।

Verse 78

तरिस्तरणिजामित्रं तर्पिताशेषपूर्वजा । तुलाविरहिता तीव्रपापतूलतनूनपात्

যি জীৱক পাৰ কৰায়; যি সূৰ্য্য-বংশৰ মিত্ৰ; যি সকলো পূৰ্বজক তৃপ্তি আৰু পোষণ দিয়ে—তাঁৰ তুলনা নাই, আৰু তীব্ৰ পাপৰ ঘন ‘কপাহ’ সদৃশ স্তূপক ক্ষীণ কৰি ঝৰাই দিয়ে।

Verse 79

दारिद्र्यदमनी दक्षा दुष्प्रेक्षा दिव्यमंडना । दीक्षावतीदुरावाप्या द्राक्षामधुरवारिभृत्

যি দাৰিদ্ৰ্য দমন কৰে, নিপুণ আৰু দক্ষা; অপবিত্ৰৰ বাবে দৰ্শন-দুৰ্লভ, তথাপি দেৱলোকৰ অলংকাৰ; দীক্ষাযুক্ত আৰু লাভ কৰাত কঠিন—তাঁৰ হাতত আঙুৰ-মধুৰ জলে ভৰা, যি আনন্দ আৰু কৃপা দান কৰে।

Verse 80

दर्शितानेककुतुका दुष्टदुर्जयदुःखहृत् । दैन्यहृद्दुरितघ्नी च दानवारि पदाब्जजा

যি অসংখ্য আশ্চৰ্য কৌতুক প্ৰকাশ কৰে; যি দুষ্ট আৰু অজেয় যেন লগা শক্তিৰ পৰা উঠা দুখ হৰণ কৰে; যি দীনতা দূৰ কৰে আৰু দুষ্কৃতি বিনাশ কৰে—দানৱৰ বৈৰীৰ পদ্মচৰণৰ পৰা জন্মলাভ কৰা।

Verse 81

दंदशूकविषघ्री च दारिताघौघसंततिः । द्रुतादेव द्रुमच्छन्ना दुर्वाराघविघातिनी

যি সৰ্পবিষ বিনাশ কৰে; যি পাপৰ অবিৰত ধাৰাক চুৰমাৰ কৰে; যি অতি দ্ৰুত, যেন গছৰ আড়ালত লুকাই থাকে—তাঁই অপ্রতিরোধ্য যেন লগা পাপকো বিধ্বস্ত কৰে।

Verse 82

दमग्राह्या देवमाता देवलोकप्रदर्शिनी । देवदेवप्रियादेवी दिक्पालपददायिनी

যি কেৱল দম-সংযমে ধৰা পৰে; দেৱমাতা; দেৱলোক দেখুৱোৱা। দেৱদেৱৰ প্ৰিয় দেৱী—সেই দিশাপালসকলৰ পদো দান কৰে।

Verse 83

दीर्घायुःकारिणी दीर्घा दोग्ध्री दूषणवर्जिता । दुग्धांबुवाहिनी दोह्या दिव्या दिव्यगतिप्रदा

দীৰ্ঘায়ু দানকাৰিণী, নিজেও বিস্তৃত আৰু স্থায়ী; পোষণ দোহনকাৰিণী, সকলো দোষণৰ পৰা মুক্ত। দুগ্ধসদৃশ জীৱনদায়িনী জল বহনকাৰিণী—ভক্তিৰে দোহনীয়; দিৱ্য, আৰু দিৱ্য গতি প্ৰদানকাৰিণী।

Verse 84

द्युनदी दीनशरणं देहिदेहनिवारिणी । द्राघीयसी दाघहंत्री दितपातकसंततिः

সেই দিৱ্য নদী; দীনজনৰ আশ্ৰয়; দেহধাৰণৰ চক্র নিবাৰণকাৰিণী। অতি বিস্তৃত আৰু দূৰপ্ৰসাৰী—সেই দাহজনিত যন্ত্ৰণা নাশ কৰে আৰু পাপৰ পৰম্পৰা ছিন্ন কৰে।

Verse 85

दूरदेशांतरचरी दुर्गमा देववल्लभा । दुर्वृत्तघ्नी दुर्विगाह्या दयाधारा दयावती

সেই দূৰ দেশ-অন্তৰলৈ বিচৰণকাৰিণী; দুৰ্গম, তথাপি দেৱসকলৰ অতি প্ৰিয়। কুকৰ্মনাশিনী, অগাধ—সেই কৰুণাৰ ধাৰা, সত্যই দয়াময়ী।

Verse 86

दुरासदा दानशीला द्राविणी द्रुहिणस्तुता । दैत्यदानवसंशुद्धिकर्त्री दुर्बुद्धिहारिणी

সেই অদম্য, দানশীলা; ধন-সমৃদ্ধি প্ৰদানকাৰিণী। দ্ৰুহিণ (ব্ৰহ্মা) দ্বাৰা স্তুত; দৈত্য-দানৱকো শুদ্ধিকৰ্তা—সেই কুবুদ্ধি দূৰ কৰে।

Verse 87

दानसारा दयासारा द्यावाभूमिविगाहिनी । दृष्टादृष्टफलप्राप्तिर्देवतावृंदवंदिता

সেয়া দানৰ সাৰ আৰু দয়াৰ সাৰ; আকাশ-ভূমি জুৰি ব্যাপ্ত। তেঁওৰ পৰা দৃষ্ট ফল আৰু অদৃষ্ট পৰলোকীয় পুণ্যফল লাভ হয়; দেবগণৰ বৃন্দে সেয়াক বন্দনা-স্তৱন কৰে।

Verse 88

दीर्घव्रता दीर्घदृष्टिर्दीप्ततोया दुरालभा । दंडयित्री दंडनीतिर्दुष्टदंडधरार्चिता

সেয়া দীঘল ব্ৰতত অচল আৰু দূৰদৰ্শী জ্ঞানসম্পন্ন; তেঁওৰ জল পবিত্ৰতাৰে দীপ্ত, আৰু সেয়া লাভ কৰাটো দুষ্কৰ। সেয়া দণ্ডদাত্রী আৰু ধৰ্মসম্মত দণ্ডনীতি নিজেই; দুষ্টক দণ্ড ধৰা লোকেও সেয়াক অর্চনা কৰে।

Verse 89

दुरोदरघ्नी दावार्चिर्द्रवद्रव्यैकशेवधिः । दीनसंतापशमनी दात्री दवथुवैरिणी

সেয়া দুৰ্ভাগ্য আৰু ধ্বংস নাশ কৰে; অধৰ্মৰ বিৰুদ্ধে বনদাহৰ শিখাৰ দৰে জ্বলে। সেয়া প্ৰবাহমান ধন-সম্পদৰ একমাত্ৰ ভঁৰাল; দীন-দুখীয়াৰ তাপ-যন্ত্ৰণা শমায়, দাত্রী, আৰু দাহজ্বৰ-তাপৰ বৈৰিণী।

Verse 90

दरीविदारणपरा दांता दांतजनप्रिया । दारिताद्रितटा दुर्गा दुर्गारण्यप्रचारिणी

সেয়া খাদ-অবৰোধ বিদাৰণত তৎপৰ; আত্মসংযমী আৰু সংযমীজনৰ প্ৰিয়। সেয়া পৰ্বতৰ কাষ ফালি পথ উলিয়ায়; সেয়া দুৰ্গা, যি কঠিন অৰণ্য আৰু বিপদসংকুল নিৰ্জনতাত নিৰ্ভয়ে বিচৰণ কৰে।

Verse 91

धर्मद्रवा धर्मधुरा धेनुर्धीरा धृतिर्ध्रुवा । धेनुदानफलस्पर्शा धर्मकामार्थमोक्षदा

সেয়া ধৰ্মস্বৰূপে ধাৰা হৈ বয় আৰু ধৰ্মৰ ধুৰা বহন কৰে। সেয়া ধেনু—পবিত্ৰ গাই—ধীৰ আৰু ধ্ৰুৱ ধৈৰ্য্যস্বৰূপা। সেয়া গোধন-দানৰ ফল স্পৰ্শ কৰাই দান কৰে আৰু ধৰ্ম, কাম, অৰ্থ, মোক্ষ প্ৰদান কৰে।

Verse 92

धर्मोर्मिवाहिनी धुर्या धात्री धात्रीविभूषणम् । धर्मिणी धर्मशीला च धन्विकोटिकृतावना

তাই ধৰ্মৰ তৰংগ বহনকাৰিণী, সকলো পবিত্ৰ দায়িত্ব বহিবলৈ যোগ্যা। তাই ধাত্ৰী—পালনকাৰিণী শক্তি—আৰু সেই শক্তিৰ অলংকাৰ-গৌৰৱ। তাই ধৰ্মিণী, ধৰ্মশীলা, আৰু দূৰ সীমান্ত তথা উজাড় ভূমিও ৰক্ষা কৰে।

Verse 93

ध्यातृपापहरा ध्येया धावनी धूतकल्मषा । धर्मधारा धर्मसारा धनदा धनवर्धिनी

যিসকলে তাইক ধ্যান কৰে, তেওঁলোকৰ পাপ তাই হৰণ কৰে; তাই ধ্যানৰ পৰম লক্ষ্য। তাই বেগেৰে ধাৱিত হৈ অশুচিতা ধুই পেলায়, সকলো কলুষ ঝাৰি পেলায়। তাই ধৰ্মৰ ধাৰা আৰু ধৰ্মৰ সাৰ; তাই ধন দান কৰে আৰু সমৃদ্ধি বৃদ্ধি কৰে।

Verse 94

धर्माधर्मगुणच्छेत्त्री धत्तूरकुसुमप्रिया । धर्मेशी धर्मशास्त्रज्ञा धनधान्यसमृद्धिकृत्

তাই ধৰ্ম আৰু অধৰ্ম—উভয়ৰ গুণ-জট কাটি দিয়ে, সেই বন্ধনৰ ওপৰত উত্তীৰ্ণ। তাই ধত্তূৰ ফুল ভাল পায়। তাই ধৰ্মেশী, ধৰ্মশাস্ত্ৰজ্ঞ, আৰু ধন-ধান্যৰ সমৃদ্ধি সৃষ্টিকাৰী।

Verse 95

धर्मलभ्या धर्मजला धर्मप्रसवधर्मिणी । ध्यानगम्यस्वरूपा च धरणी धातृपूजिता

তাই ধৰ্মৰ দ্বাৰাই লাভ্য; তাইৰ জল নিজেই ধৰ্ম, আৰু তাই ধৰ্ম জন্ম দিয়ে নিজেও সদা ধৰ্মিণী থাকে। তাইৰ সত্য স্বৰূপ ধ্যানৰ দ্বাৰাই গম্য। তাই ধৰণী—সকলোকে ধাৰণকাৰিণী—আৰু ধাত্ৰীৰ দ্বাৰাও পূজিতা।

Verse 96

धूर्धूर्जटिजटासंस्था धन्या धीर्धारणावती । नंदा निर्वाणजननी नंदिनी नुन्नपातका

তাই মহাতপস্বী শিৱৰ জটাৰ মাজত নিবাস কৰে; তাই ধন্যা, জ্ঞানৱতী, আৰু অন্তৰ্ধাৰণাৰ শক্তিৰে সমৃদ্ধ। তাই নন্দা—নিৰ্বাণ জন্মদায়িনী জননী; তাই নন্দিনী—যি পাপ দূৰ কৰি বিনাশ কৰে।

Verse 97

निषिद्धविघ्ननिचया निजानंदप्रकाशिनी । नभोंगणचरी नूतिर्नम्या नारायणीनुता

সেয়া নিষিদ্ধ আৰু বিঘ্নকাৰী শক্তিসমূহ নাশ কৰা, স্বাভাৱিক আনন্দ প্ৰকাশ কৰা দেবী। আকাশ-মণ্ডলত বিচৰণ কৰা, স্তৱ আৰু নমস্কাৰৰ যোগ্যা—নাৰায়ণী (লক্ষ্মী)য়ো যাক স্তুতি কৰে।

Verse 98

निर्मला निर्मलाख्याना नाशिनीतापसंपदाम् । नियता नित्यसुखदा नानाश्चर्यमहानिधिः

সেয়া নিৰ্মল আৰু নিৰ্মলখ্যাতিসম্পন্না; জীৱসমূহৰ সঞ্চিত দুঃখ-তাপ নাশ কৰোঁতা। নিয়মিত আৰু অচল, নিত্য সুখ দান কৰোঁতা, আৰু অসংখ্য আশ্চৰ্যৰ মহা-নিধি।

Verse 99

नदीनदसरोमाता नायिका नाकदीर्घिका । नष्टोद्धरणधीरा च नंदनानंददायिनी

সেয়া নদী, উপনদী আৰু সৰোবৰসমূহৰ মাতা; অগ্ৰণী নায়িকা আৰু পথপ্ৰদৰ্শিকা। সেয়া দেৱলোকীয় ভাণ্ডাৰ-সৰোবৰ, নষ্ট হোৱা বস্তু উদ্ধাৰত ধৈৰ্যশীলা আৰু বীৰা, আৰু নন্দনৰ আনন্দ দান কৰোঁতা।

Verse 100

निर्णिक्ताशेषभुवना निःसंगा निरुपद्रवा । निरालंबा निष्प्रपंचा निर्णाशितमहामला

সেয়া সকলো ভুবন শুদ্ধ কৰা; অসঙ্গা আৰু উপদ্ৰৱৰহিতা। কোনো আশ্ৰয় নলোৱা, সংসাৰিক প্ৰপঞ্চৰ জালৰ ওপৰত, সেয়া মহামল সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ কৰিছে।

Verse 110

परमैश्वर्यजननी प्रज्ञा प्राज्ञा परापरा । प्रत्यक्षलक्ष्मीः पद्माक्षी परव्योमामृतस्रवा

সেয়া পৰম ঐশ্বৰ্যৰ জননী; প্ৰজ্ঞাই—অন্তৰ্দৃষ্টি আৰু বিবেচনাৰূপে প্ৰাজ্ঞা—পৰাতপৰা, তথাপি অন্তৰ্যামী। সেয়া প্ৰত্যক্ষ লক্ষ্মী, পদ্মনয়না, পৰম ব্যোমৰ পৰা অমৃতধাৰা স্ৰৱণ কৰোঁতা।

Verse 120

विद्याधरी विशोका च वयोवृंदनिषेविता । बहूदका बलवती व्योमस्था विबुधप्रिया

তেওঁ বিদ্যাধৰী, বিষোকা—শোক নাশিনী। যুগ-যুগান্তৰ আৰু বংশ-পরম্পৰাৰ বহুজনৰ দ্বাৰা সেবিতা, জীৱনদায়িনী জলসমৃদ্ধা, বলৱতী, ব্যোমস্থিতা আৰু দেবগণৰ প্ৰিয়া।

Verse 130

भवप्रिया भवद्वेष्टी भूतिदा भूतिभूषणा । भाललोचनभावज्ञा भूतभव्यभवत्प्रभुः

তেওঁ ভৱ (শিৱ)ৰ প্ৰিয়া, আৰু ভৱদ্বেষ্ঠী—সংসাৰীয় ভৱ-বন্ধনক বিৰোধ কৰা। তেওঁ ভূতিদা—সমৃদ্ধি দানকাৰিণী, আৰু ভূতিভূষণা—সমৃদ্ধিৰ অলংকাৰধাৰিণী। ভাললোচন (শিৱ)ৰ অভিপ্ৰায়-জ্ঞাতা, আৰু ভূত-ভৱ্য-ভৱত—অতীত, ভবিষ্যৎ, বৰ্তমানৰ ওপৰত প্ৰভু।

Verse 140

मालाधरी महोपाया महोरगविभूषणा । महामोहप्रशमनी महामंगलमंगलम्

তেওঁ মালাধৰী—মালা ধাৰিণী; মহোপায়া—মুক্তিৰ মহান উপায়। মহোৰগবিভূষণা—মহাসৰ্পে অলংকৃতা। তেওঁ মহামোহ প্রশমনী, আৰু সৰ্বোত্তম মঙ্গলৰো মঙ্গলস্বৰূপা।

Verse 150

रागिणीरंजितशिवा रूपलावण्यशेवधिः । लोकप्रसूर्लोकवंद्या लोलत्कल्लोलमालिनी

তেওঁ ৰাগিণী—দিব্য ৰাগে দীপ্তা, শিৱক ৰঞ্জিতকাৰিণী; ৰূপ-লাবণ্যৰ শেৱধি—সৌন্দৰ্যৰ ভঁৰাল। তেওঁ লোকপ্ৰসূ—জগতসমূহৰ জননী, লোকবন্দ্যা—জগতৰ দ্বাৰা বন্দিতা, আৰু ঢৌৰ লোলায়িত কল্লোল-মালাৰে বিভূষিতা।

Verse 160

श्मशानशोधनी शांता शश्वच्छतधृतिष्टुता । शालिनी शालिशोभाढ्या शिखिवाहनगर्भभृत्

তেওঁ শ্মশানশোধনী—শ্মশান পবিত্ৰকাৰিণী; শান্তা—শান্তস্বৰূপা। অসংখ্য কালধৰি অচল ধৈৰ্যৰ বাবে স্তুতা; শালিনী—কৃপাময়ী, শালিশোভাৰে সমৃদ্ধা; আৰু শিখিবাহন (স্কন্দ)ক গৰ্ভে ধাৰিণী।

Verse 170

श्रद्धयाभीष्टफलदं चतुर्वर्गसमृद्धिकृत् । सकृज्जपादवाप्नोति ह्येकक्रतुफलंमुने

হে মুনি! এই জপ শ্ৰদ্ধাৰে কৰিলে ইষ্টফল দান কৰে আৰু ধৰ্ম-অৰ্থ-কাৰ্ম- মোক্ষ—চাৰিও পুৰুষাৰ্থত সমৃদ্ধি আনে; একবাৰ জপিলেও এক ক্ৰতু-যজ্ঞৰ সমান পুণ্য লাভ হয়।

Verse 180

जन्मांतर सहस्रेषु यत्पापं सम्यगर्जितम् । गंगानामसहस्रस्य जपनात्तत्क्षयं व्रजेत्

হাজাৰ হাজাৰ জন্মত যি পাপ সত্যকৈ সঞ্চিত হৈছে, গঙ্গাৰ সহস্ৰ নাম জপ কৰিলে সেয়া ক্ষয়লৈ গৈ বিনষ্ট হয়।

Verse 190

गुरुशुश्रूषणं कुर्वन्यावज्जीवं नरोत्तमः । यत्पुण्यमर्जयेत्तद्भाग्वर्षं त्रिषवणं जपन्

নরোত্তমে জীৱনভৰ গুৰুক শুশ্ৰূষা-সেৱা কৰি যি পুণ্য অৰ্জন কৰে, সেই একে পুণ্য ভাগ-বৰ্ষ পৰ্যন্ত ত্ৰিসৱণ (দিনে তিনিবাৰ) এই জপ কৰিলেও লাভ হয়।

Verse 200

दिव्याभरणसंपन्नो दिव्यभोगसमन्वितः । नंदनादिवने स्वैरं देववत्स प्रमोदते

দিব্য অলংকাৰৰে সুশোভিত আৰু দিব্য ভোগেৰে সমন্বিত হৈ, নন্দন আদি দেৱবনত সি দেৱতাৰ দৰে স্বেচ্ছায় আনন্দেৰে প্ৰমোদ কৰে।

Verse 210

गंगास्नानप्रतिनिधिः स्तोत्रमेतन्मयेरितम् । सिस्नासुर्जाह्नवीं तस्मादेतत्स्तोत्रं जपेत्सुधीः

গঙ্গাস্নানৰ প্ৰতিনিধি স্বৰূপে এই স্তোত্ৰ মই উচ্চাৰণ কৰিলোঁ। সেয়ে যি জাহ্নৱীত স্নান কৰিবলৈ আকাঙ্ক্ষী, সেই বুদ্ধিমান এই স্তোত্ৰ জপ কৰক।