Adhyaya 36

Verse 1

नारद उवाच । अतः परं किमभवत्तन्मे कथय सुव्रत । पूर्वं च तदशेषेण शंस मे वदताम्बर

নাৰদে ক’লে: “ইয়াৰ পাছত কি হ’ল? মোক কোৱা, হে উত্তম ব্ৰতধাৰী। আৰু আগতে যি যি ঘটিছিল, সেয়াও সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰা, হে বক্তাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ।”

Verse 2

स्थिरीभूतं च तत्स्थानं कियत्कालं वदस्व मे । केन वै रक्ष्यमाणं च कस्याज्ञा वर्तते प्रभो

“সেই স্থান কিমান কাল স্থিৰ হৈ আছিল? মোক কোৱা। আৰু সেয়া কাহাৰ দ্বাৰা ৰক্ষিত আছিল, আৰু কাহাৰ আজ্ঞাত চলি আছে, হে প্ৰভু?”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । त्रेतातो द्वापरांतं च यावत्कलिसमागमः । तावत्संरक्षणे चैको हनूमान्पवनात्मजः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: ত্ৰেতাযুগৰ পৰা দ্বাপৰৰ অন্তলৈ, ক’লিৰ আগমনলৈকে—সেই সমগ্ৰ কালত ৰক্ষাৰ একমাত্ৰ ৰক্ষক আছিল পৱনপুত্ৰ হনুমান।

Verse 4

समर्थो नान्यथा कोपि विना हनुमता सुत । लंका विध्वंसिता येन राक्षसाः प्रबला हताः

হে বৎস, হনুমান ব্যতীত তেনেকৈ সক্ষম আন কোনো নাই; যিজনে লংকা ধ্বংস কৰিলে আৰু প্ৰবল ৰাক্ষসসকলক বধ কৰিলে।

Verse 5

स एव रक्षते तत्र रामादेशेन पुत्रक । द्विजस्याज्ञा प्रवर्तेत श्रीमातायास्तथैव च

হে প্ৰিয় বৎস, ৰামৰ আদেশে তেওঁৱেই তাত ৰক্ষা কৰে। তাত দ্বিজৰ বিধান চলি থাকে, আৰু শ্ৰী মাতৃৰ অধিকাৰো তেনেদৰেই প্ৰবৰ্তে।

Verse 6

दिनेदिने प्रहर्षोभूज्जनानां तत्र वासिनाः । पठंति स्म द्विजास्तत्र ऋग्युजुःसामलक्षणान्

দিনে দিনে তাত বাস কৰা লোকসকলৰ মাজত আনন্দ বৃদ্ধি পালে। তাত দ্বিজসকলে ঋগ্, যজুঃ আৰু সাম বেদক লক্ষণ আৰু পাঠ-শাস্ত্ৰসহ পঢ়ি আছিল।

Verse 7

अथर्वणमपि तत्र पठंति स्म दिवानिशम् । वेदनिर्घोषजः शब्दस्त्रैलोक्ये सचराचरे

তাত তেওঁলোকে দিন-ৰাতি অথৰ্ব বেদো পাঠ কৰিছিল। বেদ-ঘোষণাৰ পৰা উঠা ধ্বনি ত্ৰৈলোক্যত, চল-অচল সকলোত গুঞ্জৰি উঠিছিল।

Verse 8

उत्सवास्तत्र जायंते ग्रामेग्रामे पुरेपुरे । नाना यज्ञाः प्रवर्तंते नानाधर्मसमाश्रिताः

তাত গাঁও-গাঁও আৰু নগৰ-নগৰত উৎসৱ উদ্ভৱ হয়। নানা প্ৰকাৰ যজ্ঞ প্ৰৱৰ্তিত হয়, বিভিন্ন ধৰ্ম-আশ্ৰয়ত প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 9

युधिष्ठिर उवाच । कदापि तस्य स्थानस्य भंगो जातोथ वा न वा । दैत्यैर्जितं कदा स्थानमथवा दुष्टराक्षसैः

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: সেই পবিত্ৰ স্থান কেতিয়াবা ধ্বংস পাইছিল নে নাপাইছিল? কেতিয়াবা দানৱে বা দুষ্ট ৰাক্ষসে সেই স্থান জয় কৰিছিল নেকি?

Verse 10

व्यास उवाच । साधु पृष्टं त्वया राजन्धर्मज्ञस्त्वं सदा शुचिः । आदौ कलियुगे प्राप्ते यद्दत्तं तच्छृणुष्व भोः

ব্যাসে ক’লে: হে ৰাজন, তুমি উত্তম প্ৰশ্ন কৰিলা; তুমি সদায় ধৰ্মজ্ঞ আৰু শুচি। এতিয়া শুনা, হে ভদ্ৰজন, কলিযুগৰ আদিতে যি বিধান দিয়া হৈছিল।

Verse 11

लोकानां च हितार्थाय कामाय च सुखाय च । यज्ञं च कथयिष्यामि तत्सर्वं शृणु भूपते

লোকসকলৰ হিতৰ বাবে, ন্যায়সঙ্গত কামনা পূৰণৰ বাবে আৰু সুখৰ বাবে, মই যজ্ঞৰ কথাও বৰ্ণনা কৰিম। হে ভূপতি, এই সকলো মন দি শুনা।

Verse 12

इदानीं च कलौ प्राप्त आमो नामा वभूव ह । कान्यकुब्जाधिपः श्रीमान्धर्मज्ञो नीतितत्परः

আৰু কলিযুগ আহি পোৱাৰ সময়ত ‘আমো’ নামৰ এজন ৰজা আছিল। তেওঁ কাণ্যকুব্জৰ শ্ৰীমান অধিপতি, ধৰ্মজ্ঞ আৰু নীতিত তৎপৰ আছিল।

Verse 13

शांतो दांतः सुशीलश्च सत्यधर्मपरायणः । द्वापरांते नृपश्रेष्ठ अनागमे कलौ युगे

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! তেওঁ শান্ত, দান্ত, সু-শীল, আৰু সত্য-ধৰ্মত পৰায়ণ আছিল—দ্বাপৰৰ অন্তত, কলিযুগৰ আগমনৰ পূৰ্বে।

Verse 14

भयात्कलिविशेषेण अधर्मस्य भयादिभिः । सर्वे देवाः क्षितिं त्यक्त्वा नैमिषारण्यमाश्रिताः

কলিৰ বিশেষ ভয় আৰু অধৰ্মৰ আশংকা আদি কাৰণে, সকলো দেৱতাই পৃথিৱী ত্যাগ কৰি নৈমিষাৰণ্যত আশ্ৰয় ল’লে।

Verse 15

रामोपि सेतुबंधं हि ससहायो गतो नृप

হে নৃপ! ৰামো নিজৰ সহায়সকলৰ সৈতে সেতুবন্ধলৈও গ’ল।

Verse 16

युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं हि कलौ प्राप्ते भयं लोके सुदुस्तरम् । यस्मिन्सुरैः परित्यक्ता रत्नगर्भा वसुन्धरा

যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: কলি আহিলে লোকত কেনে ধৰণৰ অতি দুস্তৰ ভয় উঠে, যাৰ বাবে ৰত্নগৰ্ভা বসুন্ধৰাক সুৰসকলে ত্যাগ কৰিলে?

Verse 17

व्यास उवाच । शृणुष्व कलिधर्मास्त्वं भविष्यंति यथा नृप । असत्यवादिनो लोकाः साधुनिन्दापरायणाः

ব্যাস ক’লে: হে নৃপ! শুনা, কলিৰ ধৰ্ম কেনেকৈ হ’ব। লোকসকল অসত্যবাদী হ’ব আৰু সাধুসকলক নিন্দা কৰাত পৰায়ণ হ’ব।

Verse 18

दस्युकर्मरताः सर्वे पितृभक्तिविवर्जिताः । स्वगोत्रदाराभिरता लौल्यध्यानपरायणाः

সকলো দস্যুৰ কৰ্মত আসক্ত হ’ব, পিতৃভক্তিৰ পৰা বঞ্চিত; নিজৰেই গোত্ৰৰ নাৰীত আসক্ত, আৰু চঞ্চল লোভজনিত ধ্যানত সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন থাকিব।

Verse 19

ब्रह्मविद्वेषिणः सर्वे परस्परविरोधिनः । शरणागतहंतारो भविष्यंति कलौ युगे

সকলো ব্ৰহ্ম-ধৰ্ম (বৈদিক মৰ্যাদা)ৰ দ্বেষী হ’ব, পৰস্পৰে বৈৰী; আৰু কলিযুগত আশ্ৰয় বিচাৰি অহা লোককো হত্যা কৰিব।

Verse 20

वैश्याचाररता विप्रा वेदभ्रष्टाश्च मानिनः । भविष्यंति कलौ प्राप्ते संध्यालोपकरा द्विजाः

কলি আহিলে ব্ৰাহ্মণসকলে বৈশ্যাচাৰত আনন্দ পাব, বেদৰ পৰা বিচ্যুত হ’ব, অহংকাৰী হ’ব; আৰু দ্বিজ হয়েও সন্ধ্যা-কৰ্ম ত্যাগ কৰিব।

Verse 21

शांतौ शूरा भये दीनाः श्राद्धतर्पणवर्जिताः । असुराचारनिरता विष्णुभक्तिविवर्जिताः

শান্তিকালত শূৰ, কিন্তু ভয়ত দীন; শ্রাদ্ধ আৰু তৰ্পণ ত্যাগ কৰিব; অসুৰাচাৰত আসক্ত হৈ বিষ্ণুভক্তিৰ পৰা বঞ্চিত থাকিব।

Verse 22

परवित्ताभिलाषाश्च उत्कोच ग्रहणे रताः । अस्नातभोजिनो विप्राः क्षत्रिया रणवर्जिताः

সিহঁতে পৰধনৰ লোভ কৰিব আৰু উৎকোচ গ্ৰহণত আসক্ত থাকিব; ব্ৰাহ্মণসকলে স্নান নকৰাকৈ ভোজন কৰিব, আৰু ক্ষত্ৰিয়সকলে ৰণভূমি এৰাই চলিব।

Verse 23

भविष्यंति कलौ प्राप्ते मलिना दुष्टवृत्तयः । मद्यपानरताः सर्वेप्यया ज्यानां हि याजकाः

কলিযুগ আহিলে মানুহ মলিন আৰু দুষ্ট আচৰণৰ হ’ব; সকলোৱে মদ্যপানত আসক্ত হ’ব, আৰু যজ্ঞৰ অযোগ্য লোকৰ বাবেও যাজক হৈ কৰ্ম কৰাব।

Verse 24

भर्तृद्वेषकरा रामाः पितृद्वेषकराः सुताः । भ्रातृद्वेषकराः क्षुद्रा भविष्यंति कलौ युगे

কলিযুগত নাৰীসকল স্বামীৰ প্ৰতি বিদ্বেষী হ’ব; পুত্ৰসকল পিতৃৰ প্ৰতি বিদ্বেষী হ’ব; আৰু ক্ষুদ্ৰচিত্ত লোক ভাতৃৰ প্ৰতি বিদ্বেষী হৈ উঠিব।

Verse 25

गव्यविक्रयिणस्ते वै ब्राह्मणा वित्ततत्पराः । गावो दुग्धं न दुह्यंते संप्राप्ते हि कलौ युगे

নিশ্চয়েই ব্ৰাহ্মণসকল ধনৰ প্ৰতি আসক্ত হৈ গৰু-বিক্ৰেতা হ’ব; আৰু কলিযুগ আহিলে গাইবোৰ আগৰ দৰে দুগ্ধ নেদুহিব।

Verse 26

फलंते नैव वृक्षाश्च कदाचिदपि भारत । कन्याविक्रय कर्त्तारो गोजाविक्रयकारकाः

হে ভাৰত! কেতিয়াবা গছবোৰ একেবাৰে ফল নধৰিব; আৰু কন্যা-বিক্ৰয় কৰা, গৰু-বিক্ৰয় কৰা, আনকি শিশু-বিক্ৰয় কৰোঁতাও থাকিব।

Verse 27

विषविक्रयकर्त्तारो रसविक्रयकारकाः । वेदविक्रयकर्त्तारो भविष्यंति कलौ युगे

কলিযুগত বিষ-বিক্ৰয় কৰোঁতা, ৰস/ভোগৰ বেপাৰ কৰোঁতা, আৰু আনকি বেদকো বিক্ৰয় কৰোঁতা লোক হ’ব।

Verse 28

नारी गर्भं समाधत्ते हायनैकादशेन हि । एकादश्युपवासस्य विरताः सर्वतो जनाः

কলিযুগত নাৰী এগাৰ বছৰতেই গৰ্ভধাৰণ কৰিব; আৰু সৰ্বত্ৰ জনসাধাৰণ একাদশীৰ উপবাস-ধৰ্ম পালনৰ পৰা বিমুখ হ’ব।

Verse 29

न तीर्थसेवनरता भविष्यंति च वाडवाः । बह्वाहारा भविष्यंति बहुनिद्रासमाकुलाः

নাৰীসকল তীৰ্থ-সেৱা আৰু তীৰ্থদৰ্শনত আনন্দ নাপাব; তেওঁলোকে অধিক আহাৰত আসক্ত হ’ব আৰু অধিক নিদ্ৰাই তেওঁলোকক আচ্ছন্ন কৰিব।

Verse 30

जिह्मवृत्तिपराः सर्वे वेदनिंदापरायणाः । यतिनिंदापराश्चैव च्छद्मकाराः परस्परम्

সকলো টেঁকা-চৰিত্ৰত আসক্ত হ’ব, বেদ-নিন্দাত নিমগ্ন; যতি-সন্ন্যাসীৰো নিন্দা কৰিব আৰু ছল-ছদ্মবেশে পৰস্পৰক প্ৰতাৰণা কৰিব।

Verse 31

स्पर्शदोषभयं नैव भविष्यति कलौ युगे । क्षत्रिया राज्यहीनाश्च म्लेच्छो राजा भविष्यति

কলিযুগত অসুচি স্পৰ্শৰ দোষ-ভয় আৰু নাথাকিব; ক্ষত্ৰিয়সকল ৰাজ্যহীন হ’ব, আৰু ম্লেচ্ছই ৰজা হ’ব।

Verse 32

विश्वासघातिनः सर्वे गुरुद्रोहरतास्तथा । मित्रद्रोहरता राजञ्छिश्नोदरपरायणाः

সকলো বিশ্বাসঘাতক হ’ব, গুৰুদ্ৰোহত আসক্ত; আৰু হে ৰাজন, মিত্ৰদ্ৰোহতো ৰত থাকিব—কামনা আৰু উদৰৰ লোভতেই নিমগ্ন।

Verse 33

एकवर्णा भविष्यंति वर्णाश्चत्वार एव च । कलौ प्राप्ते महाराज नान्यथा वचनं मम

কলি যুগ আহিলে, হে মহাৰাজ, চাৰিবৰ্ণৰ নাম থাকিব যদিও, তথাপি সকলো একেটা মিশ্ৰ বৰ্ণৰ দৰে হৈ পৰিব; মোৰ বাক্য অন্যথা নহ’ব।

Verse 34

एतच्छ्रुत्वा गुरोरेव कान्यकुब्जाधिपो बली । राज्यं प्रकुरुते तत्र आमो नाम्ना हि भूतले

এই কথা নিজ গুৰুৰ পৰা শুনি, কাণ্যকুব্জৰ বলৱান অধিপতিয়ে পৃথিৱীত তাতেই নিজৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিলে—‘আমা’ নামৰ ৰজা।

Verse 35

सार्वभौमत्वमापन्नः प्रजापालनतत्परः । प्रजानां कलिना तत्र पापे बुद्धिरजायत

সাৰ্বভৌমত্ব লাভ কৰি আৰু প্ৰজাপালনত নিবিষ্ট হৈ থাকিও, তাত ক’লিৰ প্ৰভাৱত লোকসকলৰ বুদ্ধি পাপৰ দিশে ঘূৰি গ’ল।

Verse 36

वैष्णवं धर्ममुत्सज्य वौद्धधर्ममुपागताः । प्रजास्तमनुवर्तिन्यः क्षपणैः प्रतिबोधिताः

বৈষ্ণৱ ধৰ্ম ত্যাগ কৰি তেওঁলোকে বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিলে; আৰু ক্ষপণ (ত্যাগী পন্থী) সকলৰ উপদেশ-প্ৰবোধনে প্ৰজাসকলেও তাক অনুসৰণ কৰিলে।

Verse 37

तस्य राज्ञो महादेवी मामानाम्न्यतिविश्रुता । गर्भं दधार सा राज्ञो सर्वलक्षणसंयुता

সেই ৰজাৰ মহাদেৱী ‘মামা’ নামে অতি প্ৰসিদ্ধা, সকলো শুভ লক্ষণে বিভূষিতা, ৰজাৰ বাবে গৰ্ভ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 38

संपूर्णे दशमे मासि जाता तस्याः सुरूपिणी । दुहिता समये राज्ञ्याः पूर्णचन्द्रनिभानना

দশম মাহ সম্পূৰ্ণ হোৱাত, সময়মতে ৰাণীৰ গৃহত এক সুন্দৰ কন্যা জন্মিল; তাইৰ মুখ পূৰ্ণচন্দ্ৰ সদৃশ আছিল।

Verse 39

रत्नगंगेति नाम्ना सा मणिमाणिक्यभूषिता । एकदा दैवयोगेन देशांतरादुपागतः

তাইৰ নাম ৰখা হ’ল ৰত্নগঙ্গা, আৰু মণি-মাণিক্যৰ অলংকাৰৰে সুশোভিতা আছিল। এদিন দেৱযোগবশতঃ দেশান্তৰৰ পৰা কোনো এজন আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 40

नाम्ना चैवेंद्रसूरिर्वै देशेस्मिन्कान्यकुब्जके । षोडशाब्दा च सा कन्या नोपनीता नृपात्मजा

এই কাণ্যকুব্জ দেশত ইন্দ্ৰসূৰি নামে এজন আছিল। ৰজাৰ কন্যা ষোড়শ বছৰীয়া হ’লেও উপনয়ন-সংস্কাৰ নোহোৱা আছিল।

Verse 41

दास्यांतरेण मिलिता इन्द्रसूरिश्च जीविकः । शाबरीं मंत्रविद्यां च कथयामास भारत

হে ভাৰত! ইন্দ্ৰসূৰি জীৱিকাৰ কাৰ্যত ৰত হৈ দাসীৰ মাধ্যমেৰে তাইৰ সৈতে মিলিত হ’ল আৰু তাইক শাবৰী মন্ত্রবিদ্যা উপদেশ দিলে।

Verse 42

एकचित्ताभवत्सा तु शूलिकर्मविमोहिता । ततः सा मोहमापन्ना तत्तद्वाक्यपरायणा

সেই কৰ্ম-প্ৰয়োগৰ মোহত পৰি তাই একচিত্তা হ’ল। তাৰ পাছত মোহগ্ৰস্ত হৈ তাই তেওঁৰ প্ৰতিটো বাক্যতেই একান্তভাবে নিবদ্ধ থাকিল।

Verse 43

क्षपणैर्बोधिता वत्स जैनधर्मपरायणा । ब्रह्मावर्ताधिपतये कुंभीपालाय धीमते

হে বৎস, ক্ষপণসকলৰ উপদেশে বোধ পাই সি জৈন ধৰ্মপথত পৰায়ণা হ’ল। তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৱৰ্তৰ অধিপতি ধীমন্ত কুম্ভীপাললৈ তাক অৰ্পণ কৰা হ’ল।

Verse 44

रत्नगंगां महादेवीं ददौ तामिति विक्रमी । मोहेरेकं ददौ तस्मै विवाहे दैवमोहितः

এইদৰে বিক্ৰমী ৰজাই সেই মহাদেৱী ৰত্নগঙ্গাক তেওঁৰ সৈতে বিবাহত অৰ্পণ কৰিলে। দৈৱৰ মোহত মোহিত হৈ, সেই বিবাহত নিজৰ একমাত্ৰ ধন-ৰত্নো তাক দান কৰিলে।

Verse 45

धर्मारण्यं समागत्य राजधानी कृता तदा । देवांश्च स्थापयामास जैनधर्मप्रणीतकान्

ধৰ্মাৰণ্যলৈ আহি তেতিয়াই সি তাক নিজৰ ৰাজধানী কৰিলে। আৰু জৈন ধৰ্মৰ বিধান অনুসাৰে নিৰ্মিত দেৱমূৰ্তিসকল স্থাপন কৰিলে।

Verse 46

सर्वे वर्णास्तथाभूता जैन धर्मसमाश्रिताः । ब्राह्मणा नैव पूज्यंते न च शांतिकपौष्टिकम्

এইদৰে সকলো বৰ্ণই জৈন ধৰ্মৰ আশ্ৰয় ল’লে। ব্ৰাহ্মণসকলক আর পূজা-সম্মান কৰা নহ’ল, আৰু শান্তি-পৌষ্টিক কৰ্মও সম্পন্ন নহ’ল।

Verse 47

न ददाति कदा दानमेवं कालः प्रवर्तते । लब्धशासनका विप्रा लुप्तस्वाम्या अहर्निशम्

কোনেও কেতিয়াও দান নকৰে; এইদৰে কাল চলি থাকে। শাসন-শিক্ষা লাভ কৰা বিপ্ৰসকলেও দিন-ৰাতি আশ্ৰয়দাতা আৰু ৰক্ষকবিহীন হৈ থাকিল।

Verse 48

समाकुलितचित्तास्ते नृपमामं समाययुः । कान्यकुब्जस्थितं शूरं पाखण्डैः परिवेष्टितम्

চিত্ত ব্যাকুল হৈ তেওঁলোকে নৃপৰ ওচৰলৈ আহিল। কাণ্যকুব্জত অৱস্থিত সেই শূৰ নৃপ পাষণ্ডী মতবাদীৰে চাৰিওফালে পৰিবেষ্টিত আছিল।

Verse 49

कान्यकुब्जपुरं प्राप्य कतिभिर्वासरैर्नृप । गंगोपकण्ठे न्यवसञ्छ्रांतास्ते मोढवाडवाः

হে নৃপ! কিছুমান দিনৰ ভিতৰত কাণ্যকুব্জ নগৰত উপস্থিত হৈ, ক্লান্ত সেই মোঢৱাড ব্ৰাহ্মণসকলে গঙ্গাৰ তীৰত আশ্ৰয় ল’লে।

Verse 50

चारैश्च कथितास्ते च नृपस्याग्रे समागताः । प्रातराकारिता विप्रा आगता नृपसंसदि

ৰাজাৰ চৰৰ দ্বাৰা সংবাদ পোৱা গৈ, সেই ব্ৰাহ্মণসকল নৃপৰ আগত উপস্থিত কৰোৱা হ’ল। পুৱা আহ্বান কৰা বিপ্ৰসকল ৰাজসভালৈ আহিল।

Verse 51

प्रत्युत्थानाभिवादादीन्न चक्रे सादरं नृपः । तिष्ठतो ब्राह्मणान्सर्वान्पर्यपृच्छदसौ ततः

নৃপে সাদৰে প্ৰত্যুত্থান, অভিবাদন আদি আচাৰ নকৰিলে। সকলো ব্ৰাহ্মণ থিয় হৈ থাকোঁতেই, তেতিয়া তেওঁলোকক সি প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 52

किमर्थमागता विप्राः किंस्वित्कार्यं ब्रुवंतु तत्

“হে বিপ্ৰসকল! তোমালোক কিহৰ বাবে আহিছা? কিহে কাম? সেইটো কোৱা।”

Verse 53

विप्रा ऊचुः । धर्मारण्यादिहायातास्त्वत्समीपं नराधिप । राजंस्तव सुतायास्तु भर्ता कुमारपालकः

বিপ্ৰসকলে ক’লে: “হে নৰাধিপ, ধৰ্মাৰণ্যৰ পৰা আহি আমি আপোনাৰ সান্নিধ্যত উপস্থিত হ’লোঁ। হে ৰাজন, আপোনাৰ কন্যাৰ স্বামী কুমাৰপালক।”

Verse 54

तेन प्रलुप्तं विप्राणां शासनं महदद्भुतम् । वर्तता जैनधर्मेण प्रेरितेनेंद्रसूरिणा

তেওঁ বিপ্ৰসকলৰ বহুদিনৰ পৰা চলি অহা মহান আৰু পূজনীয় বিধান লঙ্ঘন কৰিলে; কিয়নো ইন্দ্ৰসূৰিৰ প্ৰেৰণা পাই তেওঁ জৈনধৰ্ম অনুসৰি জীৱন যাপন কৰে।

Verse 55

राजोवाच । केन वै स्थापिता यूयमस्मिन्मोहेरके पुरे । एतद्धि वाडवाः सर्वं ब्रूत वृत्तं यथातथम्

ৰাজাই ক’লে: “মোহেৰক নগৰত তোমালোকক কোনে বসাইছিল? হে ৱাডৱাসকল, যি ঘটিছে সকলো কথা যথাযথভাৱে মোক কোৱা।”

Verse 56

विप्रा ऊचुः । काजेशैः स्थापिताः पूर्वं धर्मराजेन धीमता । कृता चात्र शुभे स्थाने रामेण च ततः पुरी

বিপ্ৰসকলে ক’লে: “আগতে কाजেশে—বুদ্ধিমান ধৰ্মৰাজে—আমাক স্থাপন কৰিছিল। তাৰ পাছত এই শুভ স্থানত ৰামে ইয়াত এই নগৰী প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।”

Verse 57

शासनं रामचंद्रस्य दृष्ट्वाऽन्यैश्चैव राजभिः । पालितं धर्मतो ह्यत्र शासनं नृपसत्तम

হে নৃপসত্তম, ৰামচন্দ্ৰৰ বিধান দেখি আন আন ৰজাসকলেও ইয়াত সেই শাসন ধৰ্ম অনুসাৰে নিষ্ঠাৰে পালন কৰিছিল।

Verse 58

इदानीं तव जामाता विप्रान्पालयते न हि । तच्छ्रुत्वा विप्रवाक्यं तु राजा विप्रानथाब्रवीत्

“এতিয়া তোমাৰ জোঁৱাই ব্ৰাহ্মণসকলক একেবাৰে ৰক্ষা নকৰে।” ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাক্য শুনি ৰজাই তেতিয়া ব্ৰাহ্মণসকলক ক’লে।

Verse 59

यांतु शीघ्रं हि भो विप्राः कथयंतु ममाज्ञया । राज्ञे कुमारपालाय देहि त्वं ब्राह्मणालयम्

“যোৱা, হে বিপ্ৰসকল, শীঘ্ৰে যোৱা, আৰু মোৰ আজ্ঞাৰে এই কথা কোৱা: ‘ৰাজা কুমাৰপালক ব্ৰাহ্মণালয় (ব্ৰাহ্মণ-নিবাস) দিয়া।’”

Verse 60

श्रुत्वा वाक्यं ततो विप्राः परं हर्षमुपागताः । जग्मुस्ततोऽतिमुदिता वाक्यं तत्र निवेदितम्

তেওঁৰ বাক্য শুনি ব্ৰাহ্মণসকল মহা আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হ’ল। তাৰ পাছত অতিশয় প্ৰসন্ন হৈ তেওঁলোকে তাত গৈ সেই বাণী নিবেদন কৰিলে।

Verse 61

श्वशुरस्य वचः श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत् । कुमारपाल उवाच । रामस्य शासनं विप्राः पालयिष्याम्यहं नहि

শ্বশুৰৰ বাক্য শুনি ৰজাই উত্তৰ দিলে। কুমাৰপালে ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণসকল, মই ৰামৰ শাসন (আজ্ঞা) পালন নকৰোঁ।”

Verse 62

त्यजामि ब्राह्मणान्यज्ञे पशुहिंसापरायणान् । तस्माद्धि हिंसकानां तु न मे भक्तिर्भवेद्द्विजाः

“যজ্ঞত পশুহিংসাত আসক্ত ব্ৰাহ্মণসকলক মই ত্যাগ কৰোঁ। সেয়ে, হে দ্বিজসকল, হিংসকৰ প্ৰতি মোৰ ভক্তি হ’ব নোৱাৰে।”

Verse 63

ब्राह्मणा ऊचुः । कथं पाखंडधर्मेण लुप्तशासनको भवान् । पालयस्व नृपश्रेष्ठ मा स्म पापे मनः कृथाः

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: “পাখণ্ডধৰ্মৰ পথে তুমি কেনেকৈ শাস্ত্ৰ-নিয়ম ত্যাগ কৰা লোক হ’লা? হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, বিধান পালন কৰা; পাপত মন নকৰিবা।”

Verse 64

राजोवाच । अहिंसा परमो धर्मो अहिंसा च परं तपः । अहिंसा परमं ज्ञानमहिंसा परमं फलम्

ৰাজাই ক’লে: “অহিংসাই পৰম ধৰ্ম; অহিংসাই পৰম তপস্যা। অহিংসাই পৰম জ্ঞান; অহিংসাই পৰম ফল।”

Verse 65

तृणेषु चैव वृक्षेषु पतंगेषु नरेषु च । कीटेषु मत्कुणाद्येषु अजाश्वेषु गजेषु च

“ঘাঁহত আৰু গছত, পতংগত আৰু মানুহত; কীটত, মাটকুণ আদি জীৱত, ছাগলী আৰু ঘোঁৰাত, আৰু হাতীতো—”

Verse 66

लूतासु चैव सर्पेषु महिष्यादिषु वै तथा । जंतवः सदृशा विप्राः सूक्ष्मेषु च महत्सु च

“মাকড়সাত আৰু সাপত, আৰু তেনেদৰে মহিষ আদি জন্তুত; হে বিপ্ৰসকল, সূক্ষ্ম হওক বা বৃহৎ, সকলো জীৱ একে সদৃশ।”

Verse 67

कथं यूयं प्रवर्तध्वे विप्रा हिंसापरायणाः । तच्छ्रुत्वा वज्रतुल्यं हि वचनं च द्विजोत्तमाः

“হে বিপ্ৰসকল, হিংসাত পৰায়ণ হৈ তোমালোকে কেনেকৈ আগবাঢ়া? সেই বজ্ৰসদৃশ বাক্য শুনি, দ্বিজোত্তমসকলে—”

Verse 68

प्रत्यूचुर्वाडवाः सर्वे क्रोधरक्तेक्षणा दृशा

সকলো ৱাডৱাই উত্তৰ দিলে; ক্ৰোধে ৰঙা চকু, উগ্ৰ দৃষ্টিত জ্বলি উঠিল।

Verse 69

ब्राह्मणा ऊचुः । अहिंसा परमो धर्मः सत्यमेतत्त्वयोदितम् । परं तथापि धर्मोऽस्ति शृणुष्वैकाग्रमानसः

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: “অহিংসাই পৰম ধৰ্ম—তোমালোকে কোৱা কথা সত্য। তথাপি আন এক ধৰ্ম আছে; একাগ্ৰচিত্তে শুনা।”

Verse 70

या वेदविहिता हिंसा सा न हिंसेति निर्णयः । शस्त्रेणाहन्यते यच्च पीडा जंतुषु जायते

“বেদবিহিত হিংসা—নিশ্চিত সিদ্ধান্ত মতে—‘হিংসা’ বুলি গণ্য নহয়। কিন্তু যেতিয়া অস্ত্ৰে আঘাত কৰা হয় আৰু জীৱসমূহত বেদনা জাগে—”

Verse 71

स एवाधर्म एवास्ति लोके धर्मविदां वर । वेदमंत्रैविहन्यंते विना शस्त्रेण जंतवः

“সেয়াই জগতত অধৰ্ম, হে ধৰ্মবিদসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ: যেতিয়া অস্ত্ৰ নোহোৱাকৈ, কেৱল বেদমন্ত্ৰে জীৱসমূহক বধ কৰা হয়।”

Verse 72

जंतुपीडाकरा नैव सा हिंसा सुखदायिनी । परोपकारः पुण्याय पापाय परपीडनम्

“যি কৰ্মে জীৱসমূহক যন্ত্ৰণা দিয়ে, সেয়া সুখদায়িনী ‘হিংসা’ নহয়। পৰোপকাৰ পুণ্য আনে; পৰপীড়ন পাপ আনে।”

Verse 73

वेदोदितां विधायापि हिंसां पापैर्न लिप्यते । विप्राणां वचनं श्रुत्वा पुनर्वचनमब्रवीत्

বেদে বিধান কৰা হিংসা বিধিমতে সম্পাদন কৰিলেও পাপে লিপ্ত নহয়। বিপ্ৰসকলৰ বাক্য শুনি তেওঁ পুনৰ উত্তৰস্বৰূপে ক’লে।

Verse 74

राजोवाच । ब्रह्मादीनां परं क्षेत्रं धर्मारण्यमनुत्तमम् । ब्रह्मविष्णु महेशाद्या नेदानीमत्र संति ते

ৰাজাই ক’লে: ‘ধৰ্মাৰণ্য ব্ৰহ্মা আদি সকলৰ পৰম, অনুত্তম পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ। তথাপি এতিয়া ইয়াত ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, মহেশ আদি উপস্থিত নহয়।’

Verse 75

न धर्मो विद्यते वात्र उक्तो रामः स मानुषः । क्व वापि लंबपुछोऽसौ यो मुक्तो रक्षणाय वः

‘ইয়াত ধৰ্ম নাই; আৰু যি “ৰাম” বুলি কোৱা হয়, সি কেৱল মানুহ। তেন্তে সেই দীঘল নেজযুক্ত জন ক’ত, যাক তোমালোকক ৰক্ষা কৰিবলৈ মুক্ত কৰা হৈছিল?’

Verse 76

शासनं चेन्न दृष्टं वो नैव तत्पालयाम्यहम् । द्विजाः कोपसमाविष्टा ददुः प्रत्युत्तरं तदा

‘যদি তোমালোক সেই আদেশ/অধিকাৰ দেখা নাই, তেন্তে মই তাক পালন নকৰোঁ।’ তেতিয়া ক্ৰোধে আৱিষ্ট দ্বিজসকলে উত্তৰ দিলে।

Verse 77

द्विजा ऊचुः । रे मूढ त्वं कथं वेत्थ भाषसे मदलोलुपः । स दैत्यानां विनाशाय धर्मसंरक्षणाय च

দ্বিজসকলে ক’লে: ‘ৰে মূৰ্খ! অহংকাৰৰ লোভী, তই কেনেকৈ জানি এনে কথা ক’ব পাৰ? সি দৈত্যসকলৰ বিনাশ আৰু ধৰ্মৰ সংৰক্ষণৰ বাবেই আছে।’

Verse 78

रामश्चतुर्भुजः साक्षान्मानुषत्वं गतो भुवि । अगतीनां च गतिदः स वै धर्मपरायणः । दयालुश्च कृपालुश्च जंतूनां परिपालकः

ৰাম—সাক্ষাৎ চতুৰ্ভুজ প্ৰভু—পৃথিৱীত মানৱ-ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। আশ্ৰয়হীনৰ আশ্ৰয় আৰু গতি তেওঁ; সদা ধৰ্ম-পরায়ণ, দয়ালু, কৃপালু, আৰু সকলো জীৱৰ পালনকৰ্তা।

Verse 79

राजोवाच । कुतोऽद्य वर्त्तते रामः कुतो वै वायुनंदनः । भ्रष्टाभ्रमिव ते सर्वे क्व रामो हनुमानिति

ৰাজাই ক’লে: “আজি ৰাম ক’ত, আৰু বায়ুনন্দন ক’ত? তোমালোক সকলো যেন মেঘৰ পৰা খহি পৰাৰ দৰে—তেন্তে ৰাম আৰু হনুমান ক’ত?”

Verse 80

परंतु रामो हनुमान्यदि वर्त्तेत सर्वतः । इदानीं विप्रसाहाय्य आगमिष्यति मे मतिः

“কিন্তু যদি ৰাম আৰু হনুমান সঁচাকৈয়ে সৰ্বত্র বিদ্যমান, তেন্তে এতিয়া মোৰ সংকল্প এই—মই ব্ৰাহ্মণসকলৰ সহায়ত আগবাঢ়িম।”

Verse 81

दर्शयध्वं हनूमंतं रामं वा लक्ष्मणं तथा । यद्यस्ति प्रत्ययः कश्चित्स नो विप्राः प्रदर्श्यताम्

“হনুমানক দেখুৱাও—অথবা ৰামক, আৰু লগতে লক্ষ্মণকো। যদি কোনো প্ৰমাণ থাকে, হে বিপ্ৰসকল, তেন্তে সেয়া আমাক দেখুৱাওক।”

Verse 82

ते च जातास्त्रिधा तात गोभूजाडालजा स्तथा । मांडलीयास्तथा चैते त्रिविधाश्च मनोरमाः

“আৰু, প্ৰিয়জন, সিহঁত ত্ৰিধা হ’ল: গোভূজ, আডালজ, আৰু মাণ্ডলীয়—এই মনোৰমসকল ত্ৰিবিধ আছিল।”

Verse 83

पुनरागत्य स्थानेऽस्मिन्दत्ता ग्रामास्त्रयोदश । काश्यप्यां चैव गंगायां महादानानि षोडश

পুনৰায় এই স্থানলৈ উভতি আহি তেৰটা গাঁও দান দিয়া হ’ল; আৰু কাশ্যপী আৰু গঙ্গাৰ তীৰত ষোলটা মহাদান সম্পন্ন কৰা হ’ল।

Verse 84

दत्तानि विप्रमुख्येभ्यो दत्ता ग्रामाः सुशोभनाः । पुनः संकल्पिता वीर षट्पंचाशकसंख्यया

এইবোৰ প্ৰধান ব্ৰাহ্মণসকলক দিয়া হ’ল; সুন্দৰ গাঁওসমূহ দান কৰা হ’ল। পুনৰ, হে বীৰ, ছাপ্পন্ন সংখ্যামতে অধিক দানৰ সংকল্প কৰা হ’ল।

Verse 85

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि गोभुजा जज्ञिरे वराः । सपादलक्षा वणिजो दत्ता मांडलिकाभिधाः

ছত্রিশ হাজাৰ উৎকৃষ্ট গোভূজা উৎপন্ন হ’ল; আৰু সৱা লাখ বণিক ‘মাণ্ডলিক’ নামেৰে অধীন ৰূপে দিয়া হ’ল।

Verse 86

तेनोक्तं वाडवाः सर्वे दर्शयध्वं हि मारुतिम् । यस्याभिज्ञानमात्रेण स्थितिं पूर्वां ददाम्यहम्

তেতিয়া কোৱা হ’ল: ‘হে ৱাডৱাসকল, তোমালোক সকলোৱে নিশ্চয় মাৰুতি দেখুৱাওঁক; যাৰ কেৱল পৰিচয়ে মই তোমালোকক পূৰ্বৰ অৱস্থা ঘূৰাই দিম।’

Verse 87

विप्रवाक्यं करिष्यामि प्रत्ययो दर्श्यते यदि । ततः सर्वे भविष्यंति वेदधर्मपरायणाः

যদি প্ৰমাণ দেখুওৱা হয়, তেন্তে মই ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাক্য অনুসৰি কৰিম। তেতিয়া তেওঁলোক সকলোৱে বেদধৰ্মত পৰায়ণ হ’ব।

Verse 88

अन्यथा जैनधर्मेण वर्त्तयध्वं हि सर्वशः । नृपवाक्यं तु ते श्रुत्वा स्वेस्वे स्थाने समागताः

নচেৎ তোমালোকে সকলো দিশে জৈন ধৰ্ম অনুসৰি আচৰণ কৰা। ৰজাৰ আদেশ শুনি তেওঁলোকে সকলোৱে নিজ নিজ স্থানলৈ উভতি গ’ল।

Verse 89

वाडवः खिन्नमनसः क्रोधेनांधीकृता भुवि । निश्वासान्मुंचमानास्ते हाहेति प्रवदंति च

সেই ৱাডৱসকল মনত বিষণ্ণ, ক্ৰোধে অন্ধ হৈ পৃথিৱীত থাকিল। দীঘল নিশ্বাস এৰি এৰি তেওঁলোকে ‘হায়! হায়!’ বুলি কঁপাই কঁপাই ক’লে।

Verse 90

दंतान्प्राघर्षयन्सर्वान्न्यपीडंश्च करैः करान् । परस्परं भाषमाणाः कथं कुर्मो वयं त्वितः

সকলো দাঁত ঘঁহি, হাতৰ ওপৰত হাত চেপি ধৰি, তেওঁলোকে পৰস্পৰে ক’লে— ‘এতিয়া আমি ইয়াৰ পৰা কি কৰিম?’

Verse 91

मिलित्वा वाडवाः सर्वे चक्रुस्ते मंत्रमुत्तमम् । रामवाक्यं हृदि ध्यात्वा ध्यात्वा चैवांजनीसुतम्

সকলো ৱাডৱ একেলগে মিলি তেওঁলোকে উত্তম মন্ত্ৰ-যোজনা কৰিলে। ৰামৰ বাক্য হৃদয়ত ধৰি, অঞ্জনীসুত হনুমানকো ধ্যান কৰিলে।

Verse 92

द्विजमेलापकं चक्रुर्बाला वृद्धतमा अपि । तेषां वृद्धतमो विप्रो वाक्यमूचे शुभं तदा

তেওঁলোকে দ্বিজসকলৰ এক সভা পাতিলে—যুৱকো আৰু অতি বৃদ্ধো। তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজৰ জ্যেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণে শুভ বাক্য ক’লে।

Verse 93

चतुःषष्टिश्च गोत्राणामस्माकं ये द्विसप्ततिः । स्वस्वगोत्रस्यावटंका एकग्रामाभिभाषिणः

আমালোকৰ মাজত চৌষট্টি গোত্ৰ আৰু বাহাত্তৰ শাখা আছে। প্ৰত্যেকে নিজৰ নিজৰ গোত্ৰৰ স্বতন্ত্ৰ চিহ্ন, আৰু সকলোৱে একে গাঁও-সমাজৰ দৰে একে ভাষাত কথা কয়।

Verse 94

प्रयातु स्वस्ववर्गस्य एको ह्येको द्विजः सुधीः । रामेश्वरं सेतु बंधं हनूमांस्तत्र विद्यते

প্ৰত্যেক বৰ্গৰ পৰা এজন এজন সুবুদ্ধি দ্বিজ যাত্ৰা কৰক—ৰামেশ্বৰম, সেতুবন্ধলৈ; কিয়নো তাত হনুমানজী বিদ্যমান।

Verse 95

सर्वे प्रयांतु तत्रैव रामपार्श्वे निरामयाः । निराहारा जितक्रोधा मायया वर्जिताः पुनः

সকলোৱে তাতেই যাওক, ৰামৰ কাষলৈ, ৰোগ-দুখৰ পৰা মুক্ত হৈ। উপবাসে থাকক, ক্ৰোধ জয় কৰক, আৰু পুনৰ মায়া-ছল ত্যাগ কৰক।

Verse 96

एकाग्रमानसाः सर्वे स्तुत्वा ध्यात्वा जपंतु तम् । ततो दाशरथी रामो दयां कृत्वा द्विजन्मसु

সকলোৱে একাগ্ৰচিত্তে তেওঁৰ স্তৱ কৰক, ধ্যান কৰক, আৰু তেওঁৰ নাম জপ কৰক। তেতিয়া দাশৰথী ৰাম দ্বিজসকলৰ প্ৰতি দয়া কৰি…

Verse 97

शासनं च प्रदास्यति अचलं च युगेयुगे । महता तपसा तुष्टः प्रदास्यति समीहितम्

…যুগে যুগে অচল এক আদেশ দান কৰিব। মহৎ তপস্যাত সন্তুষ্ট হৈ, তেওঁ কাম্য বস্তু প্ৰদান কৰিব।

Verse 98

यस्य वर्गस्य यो विप्रो न प्रयास्यति तत्र वै । स च वर्गात्परित्याज्यः स्थानधर्मान्न संशयः

যি বৰ্গৰ যি ব্ৰাহ্মণ নিজৰ বৰ্গৰ সৈতে গৈ তাত নাথাকে, তেন্তে নিশ্চয় সেই বৰ্গৰ পৰা তাক ত্যাগ কৰিব লাগে; এইয়ে স্থান-ধৰ্মৰ স্থিৰ আচাৰ, সন্দেহ নাই।

Verse 99

वणिग्वृत्ते न संबंधे न विवाहे कदाचन । ग्रामवृत्ते न संबंधः सर्वस्थाने बहिष्कृताः

বাণিজ্যিক লেনদেনত তেওঁলোকৰ সৈতে কোনো সঙ্গ নাথাকিব, আৰু কেতিয়াও বিবাহ-সম্পৰ্ক নকৰিব। গাঁওৰ কাম-কাজতো সম্পৰ্ক নাথাকিব; সকলো ঠাইতে তেওঁলোক বহিষ্কৃত হৈ বাহিৰে থাকিব।

Verse 100

सभावाक्यं च तच्छ्रुत्वा तन्मध्ये वाडवः शुचिः । वाग्मी दक्षः सुशब्दश्च त्रिरवैः श्रावयन्द्विजान्

সভাৰ বাক্য শুনি, তেওঁলোকৰ মাজত এজন শুচি ৱাডৱ থিয় হ’ল—বাক্পটু, দক্ষ আৰু সুস্পষ্ট কণ্ঠৰ—আৰু ত্ৰিবাৰ দ্বিজসকলক শুনালে।

Verse 110

व्यास उवाच । न जैनधर्मे ये लिप्ता गोभुजा वणिगुत्तमाः । वृत्तिभंगभयात्तत्र मौनमेव समाचरन्

ব্যাসে ক’লে: যিসকল উত্তম বণিক—‘গোভুজ’—জৈনধৰ্মত লিপ্ত নাছিল, তেওঁলোকে জীৱিকা ভাঙি যাব বুলি ভয় কৰি তাত কেৱল মৌনতা অৱলম্বন কৰিলে।

Verse 120

शासनं भवतामस्तु रामदत्तं न संशयः । त्रयीविद्यास्तु विख्याताः सर्वे वाडवपुंगवाः

ৰামদত্তে দিয়া শাসন আৰু ৰক্ষা তোমালোকৰেই হওক—ইয়াত সন্দেহ নাই। সেই সকলো ৱাডৱ-শ্ৰেষ্ঠ ত্ৰয়ী-বিদ্যাৰ জ্ঞানী বুলি খ্যাত।

Verse 130

विप्रसंघविनाशाय दक्षिणद्वारसंस्थितः । सिंदूरपुष्पमालाभिः पूजितो गणनायकः

ব্ৰাহ্মণ-সমাজৰ বিনাশৰ নিমিত্তে দক্ষিণ দুৱাৰত অৱস্থিত গণা-নায়ক গণেশক সিন্দূৰ আৰু ফুলৰ মালাৰে পূজিত কৰা হ’ল।

Verse 140

त्यक्तस्वकीयवचना वृत्तिहीना भविष्यथ । ततस्तन्मध्यतः कश्चिच्चातुर्विद्य उवाच ह

‘নিজৰেই বাক্য ত্যাগ কৰিলে তোমালোক জীৱিকা-হীন হ’ব।’ তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজৰ পৰা চতুৰ্বিদ্যাৰ এক আচার্যই ক’লে।

Verse 150

देशाद्देशांतरं गत्वा वनाच्चैव वनांतरम् । तीर्थेतीर्थे कृतश्राद्धाः सुसंत सत्यव्रतपरायणाः । ते गता दूरमध्वानं हनुमद्दर्शनार्थिनः

দেশে দেশে গৈ, আৰু বন থেকে বনান্তৰলৈও গ’ল। তীৰ্থে তীৰ্থে শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰিলে। শান্তচিত্ত, সত্যব্ৰতত নিবিষ্ট হৈ, তেওঁলোকে হনুমানৰ দৰ্শন কামনাৰে দীঘল পথ অতিক্ৰম কৰিলে।

Verse 160

येन वै दुःखिता विप्रास्तेनाहं दुःखितः कपे

হে কপি, যি কাৰণে ব্ৰাহ্মণসকল দুঃখিত হৈছে, সেই কাৰণেই মইও দুঃখিত।

Verse 170

अथवा गम्यतां विप्राश्चिरं जीव सुखी भव । वृद्धस्य वाक्यं तच्छ्रुत्वा वाडवाश्चैकमानसाः

‘নচেৎ, হে ব্ৰাহ্মণসকল, তোমালোক নিজৰ পথত আগবাঢ়া; দীঘলীয়া জীৱন লাভ কৰা—সুখী হোৱা।’ বৃদ্ধৰ সেই বাক্য শুনি বাডৱসকলেও একমন হ’ল।

Verse 180

चतुश्चत्वारिंशदधिकचतुःशतमितात्मनाम् । ग्रामास्त्रयोदशार्चार्थं सीतापुरसमन्विताः

তাত চাৰিশ চুৱাল্লিশজন সংযমী ভক্ত-আত্মা আছিল; আৰু পূজা-অৰ্ঘ্য নিবেদনাৰ্থে সীতাপুৰসহ তেৰখন গাঁও নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছিল।

Verse 190

आंजनेयो यदास्माकं न दास्यति समीहितम् । अनाहारव्रतेनैव प्राणांस्त्यक्ष्यामहे वयम्

যদি আঞ্জনেয় (হনুমান) আমাক আমাৰ কামনা পূৰণ নকৰে, তেন্তে অনাহাৰ-ব্ৰতেৰে আমি নিজ প্ৰাণ ত্যাগ কৰিম।

Verse 200

तर्जन्यग्रे द्विजश्रेष्ठा अगम्या मां विना परैः । सा सुवर्णमयी भाति यस्यां राज्ये विभीषणः

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! মোৰ তৰ্জনী আঙুলিৰ আগত তাই আছে—মোৰ বিনা আনৰ বাবে অগম্য। তাই সোণময়ী যেন দীপ্ত, যাৰ ৰাজ্যত বিভীষণ শাসন কৰে।

Verse 201

स्थापितो रामदेवेन सेयं लंका महापुरी । नियमस्थैः साधुवृंदैस्तीर्थयात्राप्रसंगतः

এই মহাপুৰী লংকা ৰামদেৱে স্থাপন কৰিছিল; আৰু তীৰ্থযাত্ৰাৰ প্ৰসঙ্গত নিয়ম-নিষ্ঠ সাধুসংঘে ইয়াক ভক্তিভাৱে দৰ্শন-সন্মান কৰে।

Verse 202

आनीय गंगासलिलं रामेशमभिषिच्य च । क्षिप्ता एते महाभारा दृश्यंते सागरांतरे

গঙ্গাজল আনি ৰামেশ (ৰামেশ্বৰ)ক অভিষেক কৰি, এই মহাভাৰ বোজাসমূহ নিক্ষেপ কৰা হৈছিল; আৰু সাগৰৰ বিস্তৃত অন্তৰত সিহঁত দেখা যায়।

Verse 203

निष्पापास्तेन संजाताः साधवस्ते दृढव्रताः । नूनं पुण्योदये वृद्धिः पापे हानिश्च जायते

সেই পবিত্ৰ কৰ্মৰ ফলত দৃঢ়-ব্ৰত সাধুসকল নিষ্পাপ হ’ল। নিশ্চয়, পুণ্য উদয় হ’লে বৃদ্ধি পায়, আৰু পাপ ক্ষয় হৈ লয়প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 204

स्थानभ्रष्टाः कृताः पूर्वं चातुर्विद्या द्विजातयः । जीर्णोद्धारेण रामेण स्थापिताः पुनरेव हि । पूर्वजन्मनि भो विप्रा हरिपूजा कृता मया

পূৰ্বে চাৰ বেদত পাৰদৰ্শী দ্বিজসকল নিজ নিজ আসনৰ পৰা বিচ্যুত হৈছিল। কিন্তু ৰামৰ জীৰ্ণোদ্ধাৰ কৰ্মে তেওঁলোক পুনৰ স্থাপিত হ’ল। হে বিপ্ৰসকল, পূৰ্বজন্মত মই হৰিৰ পূজা কৰিছিলোঁ।

Verse 205

सांप्रतं निश्चला भक्तिर्भवत्सेवा हि दृश्यते । तेन पुण्यप्रभावेण तुष्टो दास्यामि वो वरम्

বৰ্তমান তোমালোকৰ প্ৰতি অচল ভক্তি আৰু সেৱা স্পষ্টকৈ দেখা যায়। সেই পুণ্যৰ প্ৰভাৱত সন্তুষ্ট হৈ মই তোমালোকক এটা বৰ দিম।

Verse 206

धन्योहं कृतकृत्योहं सुभाग्योहं धरातले । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्

মই ধন্য, মই কৃতকৃত্য, এই ধৰাতলত মই সৌভাগ্যৱান। আজি মোৰ জন্ম সফল হ’ল, আৰু মোৰ জীৱন সত্যই সুজীৱিত হ’ল।

Verse 207

यदहं ब्राह्मणानां च प्राप्तवांश्चरणांतिकम्

কাৰণ মই ব্ৰাহ্মণসকলৰ চৰণান্তিক, তেওঁলোকৰ পবিত্ৰ সান্নিধ্য লাভ কৰিছোঁ…

Verse 208

व्यास उवाच । दृष्ट्वैव हनुमन्तं ते पुलकांकितविग्रहाः । सगद्गदं यथोचुस्ते वाक्यं वाक्यविशारदाः

ব্যাসদেৱে ক’লে: হনুমানক দেখাৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ শৰীৰ ৰোমাঞ্চিত হৈ পৰিল। আৱেগিক কণ্ঠৰে সেই বাগ্মীসকলে তেওঁক এইদৰে ক’লে।

Verse 18000

वृत्त्यर्थं तेन दत्ता वै ह्यनर्घ्या रत्नकोटयः । तदा ते मोढ १८००० गोभूजा

জীৱিকাৰ বাবে তেওঁ সঁচাকৈয়ে কোটি কোটি অমূল্য ৰত্ন দান কৰিছিল। তাৰ পাছত ওঠৰ হাজাৰ গৰু আৰু ভূমি দানৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।