Adhyaya 67

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तात जलमध्ये व्यवस्थितम् । लुङ्केश्वरमिति ख्यातं सुरासुरनमस्कृतम्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ ঠিক পাছতেই, হে তাত, জলৰ মাজত অৱস্থিত এক স্থান আছে, যাক লুঙ্কেশ্বৰ বুলি খ্যাত; দেব-অসুৰ উভয়ে যাক নমস্কাৰ কৰে।

Verse 2

इदं तीर्थं महापुण्यं नानाश्चर्यं महीतले । अस्य तीर्थस्य माहात्म्यमुत्पत्तिं शृणु भारत

এই তীৰ্থ মহাপুণ্যময়, পৃথিৱীত নানাবিধ আশ্চৰ্যৰে ভৰা। হে ভাৰত, এই তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য আৰু উৎপত্তি শুনা।

Verse 3

आसीत्पुरा महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । कालपृष्ठ इति ख्यातः सुतो ब्रह्मसुतस्य च

পূৰ্বতে এজন মহাবীৰ্য দানৱ আছিল, বলৰ দৰ্পে মত্ত। সি ‘কালপৃষ্ঠ’ নামে খ্যাত আছিল আৰু ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰৰ পুত্ৰৰ সন্তান বুলি কোৱা হয়।

Verse 4

गङ्गातटं समाश्रित्य चचार विपुलं तपः । अधोमुखोऽपि संस्थित्वापिबद्धूममहर्निशम्

গংগাৰ তীৰত আশ্ৰয় লৈ সি বিপুল তপস্যা কৰিলে। উল্টোমুখে থিয় হৈও সি দিন-ৰাতি ধোঁৱা পান কৰি থাকিল।

Verse 5

ततश्चानन्तरं देवस्तिष्ठते ह्युमया सह । दृष्ट्वा तं पार्वती सा तु तपस्युग्रे व्यवस्थितम्

তাৰ পিছত তৎক্ষণাৎ প্ৰভু উমাৰ সৈতে তাত থিয় হ’ল। সেইজনক উগ্ৰ তপস্যাত দৃঢ়ভাৱে স্থিত দেখি পাৰ্বতীয়ে তাক লক্ষ্য কৰিলে।

Verse 6

पश्य पश्य महादेव धूमाशी तिष्ठते नरः । प्रसीद तं कुरुष्वाद्य देहि शीघ्रं वरं विभो

“চোৱা চোৱা, হে মহাদেৱ! এই নৰ ধোঁৱাক আহাৰ কৰি থিয় হৈ আছে। হে প্ৰভু, আজি তাক কৃপা কৰা; হে বিভো, শীঘ্ৰে তাক বৰ দিয়া।”

Verse 7

ईश्वर उवाच । यदुक्तं वचनं देवि न तन्मे रोचते प्रिये । स्वकार्यं च सदा चिन्त्यं परकार्यं विसर्जयेत्

ঈশ্বৰে ক’লে: “প্ৰিয়ে দেবী, তুমি কোৱা কথাবোৰ মোৰ মনত নপৰে। মানুহে সদায় নিজৰ ধৰ্ম-কৰ্তব্য চিন্তা কৰিব লাগে আৰু আনৰ কাম এৰি দিব লাগে।”

Verse 8

मूर्खस्त्रीबालशत्रूणां यश्छन्देनानुवर्तते । व्यसने पतते घोरे सत्यमेतदुदीरितम्

শিৱে ক’লে: যি মূৰ্খ, নাৰী, শিশু আৰু শত্রুৰ খেয়াল-ইচ্ছাৰ অনুসৰণ কৰে, সি ভয়ংকৰ বিপদত পতিত হয়—এই সত্যই ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 9

देव्युवाच । भार्ययाभ्यर्थितो भर्ता कारणं बहु भाषते । लघुत्वं याति सा नारी एवं शास्त्रेषु पठ्यते

দেৱীয়ে ক’লে: পত্নীৰ অনুৰোধে ভৰ্ত্তা চাপ খালে, সি বহু কাৰণ কৈ থাকে; আৰু সেই নাৰী লঘু বুলি গণ্য হয়—এয়াই শাস্ত্ৰত পঢ়া যায়।

Verse 10

प्राणत्यागं करिष्यामि यदि मां त्वं न मन्यसे । पार्वत्या प्रेरितो देवो गतोऽसौ दानवं प्रति

“যদি তুমি মোক নুশুনা, মই প্ৰাণ ত্যাগ কৰিম।” পাৰ্বতীৰ প্ৰেৰণা পাই দেৱতা সেই দানৱৰ ফালে গ’ল।

Verse 11

ईश्वर उवाच । किमर्थं पिबसे धूमं किमर्थं तप्यसे तपः । किं दुःखं किं नु सन्तापो वद कार्यमभीप्सितम्

ঈশ্বৰে ক’লে: তুমি কিয় ধোঁৱা পান কৰিছা? কিয় তপস্যা কৰিছা? এই দুখ কিহৰ, এই দাহ-সন্তাপ কিয়? কোৱা—তোমাৰ অভীষ্ট কাৰ্য কি?

Verse 12

युवा त्वं दृश्यसेऽद्यापि वर्षविंशतिरेव च । तदाचक्ष्व हि मे सर्वं तपसः कारणं महत्

তুমি আজিও যুৱাই দেখা যায়—মাত্ৰ বিশ বছৰ বয়স। সেয়ে মোক সকলো কোৱা: তোমাৰ এই মহান তপস্যাৰ কাৰণ কি?

Verse 13

दानव उवाच । अचला दीयतां भक्तिर्मम स्थैर्यं तवोपरि । अपरं वर्षसाहस्रं निर्विघ्नं मे गतं विभो

দানৱে ক’লে: “হে বিভো, তোমাৰ প্ৰতি মোৰ অচলা ভক্তি আৰু অটল স্থৈৰ্য দান কৰা। মোৰ বাবে আৰু এক হাজাৰ বছৰ নিৰ্বিঘ্নে অতিবাহিত হ’ল।”

Verse 14

दिवसानां सहस्रे द्वे पूर्णे त्वत्तपसा मम

“তোমাক লক্ষ্য কৰি কৰা মোৰ তপস্যাৰে দুহাজাৰ দিন সম্পূৰ্ণ হ’ল।”

Verse 15

ईश्वर उवाच । याचयाभीप्सितं कार्यं तुष्टोऽहं तव सुव्रत । देवस्य वचनं श्रुत्वा चिन्तयामास दानवः

ঈশ্বৰে ক’লে: “হে সুৱ্ৰত, যি বৰ তুমি ইচ্ছা কৰা সেয়া যাচনা কৰা; মই তোমাত সন্তুষ্ট।” দেৱৰ বচন শুনি দানৱে চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 16

किं नाकं याचयाम्यद्य किमद्य सकलां महीम् । एवं संचिन्तयामास कामबाणेन पीडितः

“আজ মই স্বৰ্গ যাচিম নে, নে আজেই সমগ্ৰ পৃথিৱী?” এইদৰে কামৰ বাণে পীড়িত হৈ সি মনে মনে বিচাৰ কৰি থাকিল।

Verse 17

दानव उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दास्यसि मे प्रभो । सङ्ग्रामैस्तु न तुष्टोऽहं बलं नास्तीति किंचन

দানৱে ক’লে: “হে দেৱ, যদি তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট, হে প্ৰভো, যদি তুমি মোক বৰ দিবা—জানি থোৱা, মই যুদ্ধত তৃপ্ত নহওঁ; মোৰ বল নাই বুলি একো নহয়।”

Verse 18

यस्य मूर्धन्यहं देव पाणिना समुपस्पृशे । देवदानवगन्धर्वो भस्मसाद्यातु तत्क्षणात्

হে দেৱ! যাৰ মূৰ্ধাত মই মোৰ হাতে স্পৰ্শ কৰোঁ—সেই দেৱ হওক, দানৱ হওক বা গন্ধৰ্ব হওক—সেই মুহূৰ্ততে ভস্মীভূত হওক।

Verse 19

ईश्वर उवाच । यत्त्वया चिन्तितं किंचित्तत्सर्वं सफलं तव । उत्तिष्ठ गच्छ शीघ्रं त्वं भवनं प्रति दानव

ঈশ্বৰে ক’লে: তুমি মনত যি যি চিন্তা কৰিছা, সেই সকলো নিশ্চয়েই তোমাৰ বাবে ফলপ্ৰসূ হ’ব। উঠা, হে দানৱ, শীঘ্ৰে নিজৰ গৃহলৈ যোৱা।

Verse 20

दानव उवाच । स्थीयतां देवदेवेश यावज्ज्ञास्यामि ते वरम् । युष्मन्मूर्ध्नि न्यसे पाणिं प्रत्ययो मे भवेद्यथा

দানৱে ক’লে: হে দেৱদেৱেশ, যেতিয়ালৈকে মই তোমাৰ বৰৰ বিষয়ে নিশ্চিত নহওঁ, তেতিয়ালৈকে স্থিৰ থাকক। মই তোমাৰ মূৰ্ধাত হাত থওঁ, যাতে মোৰ বিশ্বাস জন্মে।

Verse 21

ततश्चानन्तरं देवश्चिन्तयानो महेश्वरः । न स्कन्दो न हरिर्ब्रह्मा यः कार्येषु क्षमोऽधुना

তাৰ পাছতেই মহেশ্বৰ চিন্তামগ্ন হৈ ভাবিলে: এতিয়া এই কাৰ্যত সক্ষম ন স্কন্দ, ন হৰি, ন ব্ৰহ্মা।

Verse 22

ज्ञात्वा चैवापदं प्राप्तां देवः प्रार्थयते वृषम् । अनेन सह पापेन युध्यस्व साम्प्रतं क्षणम्

উৎপন্ন হোৱা বিপদ বুজি, দেৱে বৃষক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে: “এই পাপীৰ সৈতে এতিয়া এক মুহূৰ্ত যুঁজ দিয়া।”

Verse 23

करं प्रासारयद्दैत्यो देवं मूर्ध्नि किल स्पृशेत् । लाङ्गूलेनाहतो दैत्यो विषण्णः पतितो भुवि

দৈত্যই হাত আগবঢ়ালে, যেন দেৱৰ মূৰ স্পৰ্শ কৰিব। কিন্তু লেঙুৰীৰ আঘাতে আহত হৈ সেই দৈত্য বিষণ্ণ মনেৰে ভূমিত পতিত হ’ল।

Verse 24

देवस्तु दक्षिणामाशां गतश्चैवोमया सह । भयभीतो निरीक्षेत ग्रीवां भज्य पुनःपुनः

কিন্তু দেৱতা উমাৰ সৈতে দক্ষিণ দিশলৈ গ’ল। ভয়াতুৰ হৈ তেওঁ পুনঃপুনঃ পিছলৈ চাই থাকিল, গ্ৰীৱা বেঁকা কৰি বাৰে বাৰে।

Verse 25

गते चादर्शनं देवे युयुधे वृषभेण सः । द्वावेतौ बलिनां श्रेष्ठौ युयुधाते महाबलौ

দেৱ অদৃশ্য হোৱাত সি বৃষভৰ সৈতে যুঁজিলে। সেই দুয়ো জন বলৱানৰ শ্ৰেষ্ঠ, মহাবলী, পৰস্পৰে যুদ্ধত লিপ্ত হ’ল।

Verse 26

प्रहारैर्वज्रसदृशैः कोपेन घटिकात्रयम् । पाणिभ्यां न स्पृशेद्यो वै वृषभस्य शिरस्तथा

বজ্ৰসদৃশ প্ৰহাৰে ক্ৰোধেৰে তিন ঘটিকা পৰ্যন্ত সি যুঁজিল; তথাপি হাতেৰে বৃষভৰ মূৰ স্পৰ্শ কৰিবও নোৱাৰিলে—এনেই আছিল সেই বৃষৰ বল।

Verse 27

हत्वा लाङ्गूलपातेन आगतो वृषभस्तदा । उत्थितश्चाप्यसौ दैत्यो व्रजते वृषपृष्ठतः

তেতিয়া বৃষভে লেঙুৰীৰ আঘাতে তাক মাৰি পেলাই আগবাঢ়িল। তথাপি সেই দৈত্য উঠি পুনৰ বৃষভৰ পিঠিৰ পিছফালে লাগি ধাওঁ দিল।

Verse 28

वायुवेगेन सम्प्राप्तो यत्र देवो महेश्वरः । आगतं दानवं दृष्ट्वा वृषो वचनमब्रवीत्

বায়ুৰ বেগেৰে সি সেই ঠাইলৈ উপস্থিত হ’ল, য’ত দেৱ মহেশ্বৰ আছিল। আগবাঢ়ি অহা দানৱক দেখি বৃষে এই বাক্য ক’লে।

Verse 29

आरुह्य पृष्ठे मे देव शीघ्रमेव हि गम्यताम् । आरुह्य वृषभं देवो जगाम चोमया सह

“হে দেৱ, মোৰ পিঠিত উঠা; শীঘ্ৰেই তৎক্ষণাৎ গমন কৰোঁ।” তেতিয়া দেৱে বৃষভত আৰোহণ কৰি উমাৰ সৈতে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 30

नाकं प्राप्तस्ततो देवो गतः शक्रस्य मन्दिरम् । नात्यजद्देवपृष्ठं तु दानवो बलदर्पितः

তাৰ পাছত দেৱে স্বৰ্গ লাভ কৰি শক্ৰৰ মন্দিৰলৈ গ’ল। কিন্তু বলৰ দৰ্পে মত্ত দানৱে দেৱৰ পিঠি এৰি নাথাকিল।

Verse 31

इन्द्रलोकं परित्यज्य ब्रह्मलोकं गतस्तदा । यत्रयत्र व्रजेद्देवो भयात्सह दिवौकसैः

ইন্দ্ৰলোক ত্যাগ কৰি সি তেতিয়া ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল। দেৱে ভয়ত য’লৈ য’লৈ যায়, দিৱৌকসসকলেও ভয়তে পিছে পিছে অনুসৰণ কৰে।

Verse 32

अपश्यत्तत्र तत्रैव पृष्ठे लग्नं तु दानवम् । सर्वांल्लोकान् भ्रमित्वा तु देवो विस्मयमागतः

তাতো আৰু তাতেই সি দেখিলে—দানৱটো পিঠিত আঁটকাই লাগি আছে। সকলো লোকত ঘূৰি ফুৰি দেৱ বিস্ময়ত পৰিল।

Verse 33

न स्थानं विद्यते किंचिद्यत्र विश्रम्यते क्षणम् । देवदानवयोस्तत्र युद्धं ज्ञात्वा सुदारुणम्

তাত এক মুহূৰ্ত্তও বিশ্ৰাম ল’বলৈ কোনো ঠাই নাছিল। দেৱ আৰু দানৱৰ মাজৰ যুদ্ধ অতি ভয়ংকৰ বুলি জানি সকলোৱে আতংকিত হ’ল।

Verse 34

हर्षितात्मा मुनिस्तत्र चिरं नृत्यति नारदः । धन्योऽहमद्य मे जन्म जीवितं च सुजीवितम्

তাত আনন্দভৰা হৃদয়ে মুনি নাৰদে বহুক্ষণ নৃত্য কৰিলে। “আজি মই ধন্য—মোৰ জন্ম ধন্য, আৰু মোৰ জীৱনো সঁচাকৈ সুজীৱিত!”

Verse 35

महान्तं च कलिं दृष्ट्वा संतोषः परमोऽभवत् । देवदानवयोस्तत्र युद्धं त्यक्त्वा च नारदः

সংঘাত যে অতি বৃহৎ হৈ উঠিল তাক দেখি নাৰদে পৰম সন্তোষ লাভ কৰিলে। আৰু তাত দেৱ-দানৱৰ যুদ্ধ ত্যাগ কৰি নাৰদে প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 36

आजगाम ततो विप्रो यत्र देवो महेश्वरः । दृष्ट्वा देवोऽथ तं विप्रं प्रतिपूज्याब्रवीदिदम्

তাৰ পাছত সেই বিপ্ৰ নাৰদ য’ত প্ৰভু মহেশ্বৰ আছিল তাত উপস্থিত হ’ল। দেৱে সেই বিপ্ৰক দেখি যথোচিত সন্মান-পূজা কৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 37

भो नारद मुनिश्रेष्ठ जानीषे केशवं क्वचित् । गत्वा तत्र च शीघ्रं त्वं केशवाय निवेदय

“হে নাৰদ, মুনিশ্ৰেষ্ঠ! তুমি কেশৱৰ অৱস্থান ক’ত আছে জানানে? তাত শীঘ্ৰে গৈ কেশৱক এই বিষয় নিবেদন কৰা।”

Verse 38

नारद उवाच । देवदानवसिद्धानां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । सर्वेषामेव देवेशो हरते ध्रुवमापदम्

নাৰদে ক’লে: দেৱ, দানৱ, সিদ্ধ, গন্ধৰ্ব, নাগ আৰু ৰাক্ষস—সকলোৰে বাবে দেৱেশ্বৰ নিশ্চয়েই আপদা দূৰ কৰে।

Verse 39

असंभाव्यं न वक्तव्यं मनसापि न चिन्तयेत् । ईदृशीं नैव बुध्यामि आपदं च विभो तव

অসম্ভৱ কথা ক’ব নালাগে, মনতেও নাভাবিব। হে বিভো! তোমাৰ ওপৰত এনে আপদা পৰিব বুলি মই কল্পনাও কৰিব নোৱাৰোঁ।

Verse 40

ईश्वर उवाच । गच्छ नारद शीघ्रं त्वं यत्र देवो जनार्दनः । विदितं च त्वया सर्वं यत्कृतं दानवेन तु

ঈশ্বৰে ক’লে: নাৰদ, সোনকালে তই য’ত দেৱ জনাৰ্দন আছে তাত যা। দানৱে যি কৰিছে সেয়া সকলো তোৰ জ্ঞাত।

Verse 41

अवध्यो दानवो ह्येष सेन्द्रैरपि मरुद्गणैः । गत्वा तु केशवं देवं निवेदय महामुने

এই দানৱ ইন্দ্ৰসহ মৰুদ্গণেও বধ কৰিব নোৱাৰে—ই অ’বধ্য। সেয়ে হে মহামুনি, গৈ কেশৱ দেৱক নিবেদন কৰ।

Verse 42

नारद उवाच । न तु गच्छाम्यहं देव सुप्तः क्षीरोदधौ सुखी । केशवः प्रेरणे ह्येषामादेशो दीयतां प्रभो

নাৰদে ক’লে: কিন্তু হে দেৱ, মই নাযাওঁ; কেশৱ ক্ষীৰোদধিত সুখে নিদ্ৰামগ্ন। যিহেতু এইসকলক প্ৰেৰণা দিওঁতা কেশৱেই, হে প্ৰভো, আপোনাৰ পৰা আদেশ দিয়া হওক।

Verse 43

मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा राजानं च तथा प्रभुम् । गुरुं चैवादितः कृत्वा शयानं न प्रबोधयेत्

মাতা, ভগ্নী বা কন্যাই হওক—তদ্ৰূপে ৰজা বা প্ৰভুকো শুই থকা অৱস্থাত জগাব নালাগে। প্ৰথমে গুৰুক যথোচিত ভক্তি-সম্মান কৰি, তেওঁ শয়নস্থ থাকিলে তেওঁকো জগাব নালাগে।

Verse 44

ईश्वर उवाच । यदि क्वचिदगारेषु वह्निरुत्पद्यते महान् । निधनं यान्ति तत्रस्था यद्बुध्येरन्नसूरयः

ঈশ্বৰ ক’লে: যদি কোনো ঘৰত হঠাতে মহা অগ্নি উৎপন্ন হয়, তেন্তে ভিতৰত থকা লোকসকল বিনাশলৈ যায়—যদি বুদ্ধিমানসকলে সময়মতে সজাগ নহয়।

Verse 45

नारद उवाच । शीघ्रं गच्छ महादेव आत्मानं रक्ष सुप्रभो । गच्छाम्यहं न सन्देहो यत्र देवो जनार्दनः

নাৰদ ক’লে: হে মহাদেৱ, শীঘ্ৰে যাওক; হে তেজস্বী প্ৰভু, নিজকে ৰক্ষা কৰক। মই নিঃসন্দেহে তাতেই যাম, য’ত দেৱ জনাৰ্দন (বিষ্ণু) আছেন।

Verse 46

ततो नन्दिमहाकालौ स्तम्भहस्तौ भयानकौ । जघ्नतुर्दानवं तत्र मुद्गरादिभिरायुधैः

তেতিয়া নন্দী আৰু মহাকাল—ভয়ংকৰ, হাতত স্তম্ভ ধৰি—তাত দানৱক মুদ্গৰ আদি অস্ত্ৰেৰে আঘাত কৰি নিপাত কৰিলে।

Verse 47

त्रयोऽपि च महाकायाः सप्ततालप्रमाणकाः । न शमो जायते तेषां युध्यतां च परस्परम्

তিনিও মহাকায় আছিল, প্ৰত্যেকে সাত তাল পৰিমাপৰ সমান; আৰু পৰস্পৰে যুদ্ধ কৰি থাকোঁতে তেওঁলোকৰ ভিতৰত একো শান্তি উদয় নহ’ল।

Verse 48

ततश्चानन्तरं विप्रोऽगच्छत्तं केशवं प्रति । सुप्तं क्षीरार्णवेऽपश्यच्छेषपर्यङ्कसंस्थितम्

তাৰ পিছতেই সেই বিপ্ৰ কেশৱৰ ওচৰলৈ গ’ল। তেওঁ ক্ষীৰসাগৰত শেষ-শয্যাত অৱস্থিত ভগৱানক নিদ্ৰামগ্ন দেখিলে।

Verse 49

लक्ष्म्या पादयुगं गृह्य ऊरूपरि निवेशितम् । अप्सरोगीयमानं तु भक्त्यानम्य च केशवम्

লক্ষ্মীয়ে ভগৱানৰ যুগল পদ ধৰি উৰুৰ ওপৰত স্থাপন কৰিছিল। অপ্সৰাসকলৰ গীতৰ মাজতে নাৰদে ভক্তিভাৱে কেশৱক প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 50

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् । उत्थापयस्व देवेशं लक्ष्मि त्वमविशङ्किता

আজি মোৰ জন্ম সফল হ’ল, আৰু জীৱনো সাৰ্থক হ’ল। হে লক্ষ্মী, নিৰ্ভয়ে দেৱেশ্বৰক জগাই দিয়া।

Verse 51

नारदस्य वचः श्रुत्वा पदाङ्गुष्ठं व्यमर्दयत् । नारदस्तिष्ठते द्वारि उत्तिष्ठ मधुसूदन

নাৰদৰ বাক্য শুনি লক্ষ্মীয়ে ভগৱানৰ পদাঙ্গুষ্ঠ মৃদুভাৱে মলিলে। “নাৰদ দুৱাৰত থিয় আছে—উঠা, হে মধুসূদন!”

Verse 52

देवोऽपि नारदं दृष्ट्वा परं हर्षमुपागतः । स्वागतं तु मुनिश्रेष्ठ सुप्रभाताद्य शर्वरी

দেৱতাও নাৰদক দেখি পৰম আনন্দত ভৰি উঠিল। “স্বাগতম, মুনিশ্ৰেষ্ঠ! আজি ৰাত্ৰি শুভ প্ৰভাতলৈ পৰিণত হ’ল।”

Verse 53

नारद उवाच । अद्य मे सफलं देव प्रभातं तव दर्शनात् । कुशलं च न देवानां शीघ्रमुत्तिष्ठ गम्यताम्

নাৰদে ক’লে: হে দেৱ, আজি তোমাৰ দৰ্শনে মোৰ প্ৰভাত সফল হ’ল। কিন্তু দেৱসকল কুশলত নহয়; শীঘ্ৰে উঠা, আমি যাব লাগিব।

Verse 54

श्रीविष्णुरुवाच । ब्रह्मा चेन्द्रश्च रुद्रश्च ये चान्ये तु मरुद्गणाः । आपदः कारणं यच्च तत्समाख्यातुमर्हसि

শ্ৰী বিষ্ণুৱে ক’লে: “ব্ৰহ্মা, ইন্দ্ৰ, ৰুদ্ৰ আৰু আন আন মৰুতগণ—তেওঁলোকৰ বিপদৰ কাৰণ যি, সেয়া মোক কোৱা; তুমি সেয়া ব্যাখ্যা কৰা উচিত।”

Verse 55

नारद उवाच । दानवेन महातीव्रं तपस्तप्तं सुदारुणम् । रुद्रेण च वरो दत्तो भस्मत्वं मनसेप्सितम्

নাৰদে ক’লে: “এজন দানৱে অতি তীব্ৰ আৰু ভয়ংকৰ তপস্যা কৰিলে। আৰু ৰুদ্ৰই তাক মনত কামনা কৰা বৰ দিলে—অন্যক ভস্ম কৰি পেলোৱাৰ শক্তি।”

Verse 56

वरदानबलेनैव स देवं हन्तुमर्हति । ईदृशं चेष्टितं ज्ञात्वा नीतो देवोऽमरैः सह

সেই বৰদানৰ বলতেই সি দেৱতাকো বধ কৰিব পাৰে। এনে অভিপ্ৰায় জানি, অমৰসকলৰ সৈতে দেৱক তাত লৈ যোৱা হ’ল।

Verse 57

नारदस्य वचः श्रुत्वा जगाम समुनिर्हरिः । दृष्ट्वा देवस्तमीशानं गच्छन्तं दिशमुत्तराम्

নাৰদৰ বাক্য শুনি, হৰি—মুনিসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—যাত্ৰা কৰিলে। আৰু দেৱে ঈশান (শিৱ)ক উত্তৰ দিশলৈ গমন কৰা দেখি, তেওঁৰ পিছে পিছে আগবাঢ়িল।

Verse 58

दृष्ट्वा देवं च रुद्रोऽथ परिष्वज्य पुनःपुनः । नमस्कृत्य जगन्नाथं देवं च मधुसूदनः

দেৱক দেখি ৰুদ্ৰই তেওঁক বাৰে বাৰে আলিঙ্গন কৰিলে। আৰু মধুসূদনে জগতৰ নাথ জগন্নাথক ভক্তিৰে প্ৰণাম জনালে।

Verse 59

विष्णुरुवाच । भयस्य कारणं देव कथ्यतां च महेश्वर । देवदानवयक्षाणां प्रेषयेयं यमालयम्

বিষ্ণুৱে ক’লে: "হে দেৱ, হে মহেশ্বৰ—এই ভয়ৰ কাৰণ কওক। মই দেৱ, দানৱ আৰু যক্ষসকলক যমৰ আলয়লৈ প্ৰেৰণ কৰিম।"

Verse 60

ललाटे च कृतो धर्मो युष्माकं च महेश्वर । छित्त्वा शिरस्तथाङ्गानि इन्द्रियाणि न संशयः

"হে মহেশ্বৰ, আপোনাৰ কপালত দণ্ডৰ বিধান লিখা আছে: শিৰ, অঙ্গ আৰু ইন্দ্ৰিয়সমূহ ছেদন কৰা—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।"

Verse 61

ईश्वर उवाच । नास्ति सौख्यं च मूर्खेषु नास्ति सौख्यं च रोगिषु । पराधीनेन सौख्यं तु स्त्रीजिते च विशेषतः

ঈশ্বৰে ক’লে: "মূৰ্খৰ মাজত কোনো সুখ নাই; ৰোগীৰ মাজত কোনো সুখ নাই। আৰু পৰাধীন ব্যক্তিৰ সুখ নাই—বিশেষকৈ যি নাৰীৰ দ্বাৰা পৰাজিত।"

Verse 62

स्त्रीजितेन मया विष्णो वरो दत्तस्तु दानवे । यस्य मूर्ध्नि न्यसेत्पाणिं स भवेद्भस्मपुंजवत्

"হে বিষ্ণু, নাৰীৰ দ্বাৰা বশীভূত হৈ মই দানৱক বৰ দিছিলো: যাৰ মূৰত সি হাত থব, সি ভস্মৰ দ'ল হৈ পৰিব।"

Verse 63

अजेयश्चामरश्चैव मया ह्युक्तः स केशव । हन्तुमिच्छति मां पाप उपायस्तव विद्यते

হে কেশৱ! মই তাক অজেয় আৰু অমৰ বুলি কৈছিলোঁ। সেই পাপীয়ে এতিয়া মোক বধ কৰিব খোজে—যদি কোনো উপায় থাকে, সেয়া তুমিেই ৰচনা কৰা।

Verse 64

विष्णुरुवाच । गच्छन्तु अमराः सर्वे युष्माभिः सह शङ्कर । उपायं सर्जयाम्यद्य वधार्थं दानवस्य च

বিষ্ণুৱে ক’লে: হে শংকৰ! সকলো অমৰ দেৱতা তোমাৰ সৈতে যাওক। আজি মই সেই দানৱৰ বধৰ বাবে উপায় ৰচনা কৰিম।

Verse 65

रेवायाश्च तटे तिष्ठ देव त्वममरैः सह । कालक्षेपो न कर्तव्यो गम्यतां त्वरितं प्रभो

হে প্ৰভু! অমৰসকলৰ সৈতে ৰেৱাৰ তীৰত থিয় হৈ থাকক। বিলম্ব নকৰিবা—শীঘ্ৰে গমন কৰক, হে স্বামী।

Verse 66

दक्षिणा यत्र गङ्गा च रेवा चैव महानदी । यत्रयत्र च दृश्येत प्राची चैव सरस्वती

য’ত গঙ্গা দক্ষিণে আৰু ৰেৱা মহা নদী, তাত—য’তেই দেখা যায়—পূবমুখে প্ৰবাহিত সৰস্বতীও উপস্থিত থাকে।

Verse 67

। अध्याय

অধ্যায় (পাঠ)

Verse 68

सप्तजन्मकृतं पापं नश्यते नात्र संशयः । एतत्तीर्थं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम्

সাত জন্মত সঞ্চিত পাপ নাশ হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই। এই তীৰ্থ মহাপুণ্যময়, সকলো পাপ-অপরাধ বিনাশক।

Verse 69

गम्यतां तत्र देवेश लुङ्केशं त्वं सहामरैः । विष्णोस्तु वचनादेव प्रविष्टो ह्रदमुत्तमम्

তাত গমন কৰা, হে দেবেশ, অমৰসকলৰ সৈতে লুঙ্কেশৰ ওচৰলৈ। বিষ্ণুৰ বচনমাত্ৰতেই তেওঁ উত্তম হ্ৰদত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 70

रतिं सुमहतीं चक्रे सह तत्र मरुद्गणैः । ततश्चानन्तरं देवो मायां कृत्वा ह्यनेकधा

তাত তেওঁ মৰুদ্গণৰ সৈতে অতি মহান ৰতি-আনন্দ কৰিলে। তাৰ পাছতে তৎক্ষণাৎ সেই দেৱে নানা প্ৰকাৰ মায়া ৰচনা কৰিলে।

Verse 71

वसन्तमासं संसृज्य उद्यानवनशोभितम् । अशोकैर्बकुलैश्चैव ब्रह्मवृक्षैः सुशोभनैः

বসন্তমাস সৃষ্টি কৰি তেওঁ স্থানখন উদ্যান-ৱনৰে শোভিত কৰিলে—অশোক, বকুল আৰু সুন্দৰ ব্ৰহ্মবৃক্ষৰে মনোমোহা।

Verse 72

श्रीवृक्षैश्च कपित्थैश्च शिरीषैर्राजचम्पकैः । श्रीफलैश्च तथा तालैः कदम्बोदुम्बरैस्तथा

স্থানখন শ্ৰী-বৃক্ষ, কপিত্থ, শিৰীষ আৰু ৰাজচম্পকৰ দ্বাৰা শোভিত আছিল; লগতে শ্ৰীফল, তালগছ, আৰু কদম্ব-উদুম্বৰেও সজোৱা হৈছিল।

Verse 73

अश्वत्थादिद्रुमैश्चैव नानावृक्षैरनेकशः । नानापुष्पैः सुगन्धाढ्यैर्भ्रमरैश्च निनादितम्

অশ্বত্থ আদি দ্ৰুম আৰু নানা প্ৰকাৰৰ অসংখ্য বৃক্ষৰে সেই স্থান ভৰি আছিল; বহুবিধ সুগন্ধে পৰিপূৰ্ণ পুষ্পে শোভিত, আৰু ভ্ৰমৰৰ গুঞ্জনে নিনাদিত হৈছিল।

Verse 74

तस्मिन्मध्ये महावृक्षो न्यग्रोधश्च सुशोभनः । बहुपक्षिसमायुक्तः कोकिलारावनादितः

তাৰ মাজত এক মহাবৃক্ষ—অতি শোভন ন্যগ্ৰোধ (বট) দণ্ডায়মান আছিল; বহু পক্ষীৰে পৰিপূৰ্ণ, আৰু কোকিলাৰ কূজনত মধুৰ নিনাদিত হৈছিল।

Verse 75

कृष्णेन च कृतं तस्मिन्कन्यारूपं च तत्क्षणात् । न तस्याः सदृशी कन्या त्रैलोक्ये सचराचरे

সেই ক্ষণতেই কৃষ্ণে তাত এক কন্যাৰূপ সৃষ্টি কৰিলে। ত্ৰিলোকত—চৰ আৰু অচৰ সকলো সত্তাৰ মাজত—তেনে কন্যা কোনো নাছিল।

Verse 76

अन्याश्च कन्यकाः सप्त सुरूपाः शुभलोचनाः । दिव्यरूपधराः सर्वा दिव्याभरणभूषिताः

আৰু আন সাতগৰাকী কন্যাও আছিল—সুৰূপা, শুভ দৃষ্টিযুক্ত; সকলোৱে দিব্য ৰূপ ধাৰণ কৰা আৰু দিব্য অলংকাৰৰে ভূষিতা।

Verse 77

पुमांसमभिकाङ्क्षन्त्यो यद्येकः कामयेत्स्त्रियः । मौक्तिकैर्रत्नमाणिक्यैर्वैडूर्यैश्च सुशोभनैः

যদি কোনো এজন পুৰুষে তেনে স্ত্ৰীসকলক কামনা কৰে, যিসকলে নিজেও পুৰুষক অভিকাঙ্ক্ষা কৰে, তেন্তে সিহঁত মুক্তা, ৰত্ন-মাণিক্য আৰু উজ্জ্বল বৈডূৰ্য (লহসুনীয়া)ৰে অতি শোভিত দেখা দিছিল।

Verse 78

कामहारैश्च वंशैश्च बद्धो हिन्दोलकः कृतः । आरूढाश्च महाकन्या गायन्ते सुस्वरं तदा

কামোদ্দীপক মালা আৰু বাঁহৰ খুঁটাৰে বান্ধি এটা দোলনা সাজি লোৱা হ’ল। তেতিয়া মহাকন্যাসকলে তাত উঠি সুমধুৰ, সুসুৰে গীত গাইলে।

Verse 79

मारुतः शीतलो वाति वनं स्पृष्ट्वा सुशोभनम् । वातेन प्रेरितो गन्धो दानवो घ्राणपीडितः

শীতল বতাহ বলি উঠিল, সুন্দৰ বনখন স্পৰ্শ কৰি। সেই বতাহে প্ৰেৰিত সুগন্ধ দানৱৰ ওচৰলৈ গৈ তাৰ নাসিকা সুগন্ধে আচ্ছন্ন হ’ল।

Verse 80

ततः कुसुमगन्धेन विस्मयं परमं गतः । आघ्राय चेदृशं पुण्यं न दृष्टं न श्रुतं मया

তাৰ পাছত কুসুম-সুগন্ধে সি পৰম বিস্ময়ত পৰিল। ‘এনে পুণ্যময় গন্ধ আঘ্ৰাণ কৰি মই কেতিয়াও নেদেখিলোঁ, নুশুনিলোঁ।’

Verse 81

वने चिन्तयतः किंचिद्ध्वनिगीतं सुशोभनम् । गीतस्य च ध्वनिं श्रुत्वा मोहितो मायया हरेः

বনত চিন্তা কৰি থাকোঁতে কোনো এটা সুন্দৰ গীতৰ ধ্বনি উঠিল। সেই গীতৰ অনুৰণন শুনি সি হৰিৰ মায়াত মোহিত হ’ল।

Verse 82

व्याधस्यैव महाकूटे पतन्ति च यथा मृगाः । कालस्पृष्टस्तथा कृष्णे पतितश्च नराधिप

হে নৰাধিপ, যেনেকৈ ব্যাধৰ মহা ফাঁদত হৰিণ পৰে, তেনেকৈ ভাগ্য-স্পৰ্শে সিও কৃষ্ণৰ যোজনাত পতিত হ’ল।

Verse 83

दृष्ट्वा कन्यां च तां दैत्यो मूर्च्छया पतितो भुवि । पतितेन तु दृष्टैका कन्या वटतले स्थिता

সেই কন্যাক দেখি দৈত্যটো মূৰ্ছা গৈ ভূমিত পৰিল। পৰি থকা অৱস্থাত সি বটবৃক্ষৰ তলত থিয় হৈ থকা এগৰাকী কন্যাক দেখিলে।

Verse 84

आस्यं दृष्ट्वा तु नारीणां पुनः कामेन पीडितः । गृहीत्वा हेमदण्डं तु तां पातयितुमिच्छति

নাৰীৰ মুখমণ্ডল দেখি সি পুনৰ কামনাত দগ্ধ হ’ল। সোনাৰ দণ্ড ধৰি সি তাক পতাৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে।

Verse 85

कन्योवाच । मा मानुस्पर्शयत्वं हि कुमार्यहं कुलोत्तम । भो मुञ्च मुञ्च मां शीघ्रं यावद्गच्छाम्यहं गृहम्

কন্যাই ক’লে— ‘হে কুলোত্তম, পুৰুষৰ দৰে মোক স্পৰ্শ নকৰিবা; মই অবিবাহিতা কুমাৰী। মোক এৰি দিয়া—শীঘ্ৰ এৰি দিয়া—যাতে মই মোৰ ঘৰলৈ যাব পাৰোঁ।’

Verse 86

दानव उवाच । अहं विवाहमिच्छामि त्वया सह सुशोभने । भूपृष्ठे सकले राज्ञी भवस्येवं न संशयः

দানৱে ক’লে— ‘হে সুন্দৰী, মই তোমাৰ সৈতে বিবাহ ইচ্ছা কৰোঁ। সমগ্ৰ ভূ-পৃষ্ঠত তুমি ৰাণী হ’বা—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।’

Verse 87

कन्योवाच । पिता रक्षति कौमार्ये भर्ता रक्षति यौवने । पुत्रो रक्षति वृद्धत्वे न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति

কন্যাই ক’লে— ‘কৌমাৰ্যত পিতাই নাৰী ৰক্ষা কৰে, যৌৱনত স্বামীয়ে ৰক্ষা কৰে, বৃদ্ধাৱস্থাত পুত্ৰই ৰক্ষা কৰে; নাৰী স্বাতন্ত্ৰ্যৰ যোগ্য বুলি গণ্য নহয়।’

Verse 88

न स्वातन्त्र्यं ममैवास्ति उत्पन्नाहं महत्कुले । याच्यस्तु मत्पिता भ्राता मातापि हि तथैव च

মোৰ নিজৰ কোনো স্বাতন্ত্ৰ্য নাই; মই মহৎ কুলত জন্ম লৈছোঁ। সেয়ে মোৰ পিতা, মোৰ ভ্ৰাতা আৰু মোৰ মাতাকো একেদৰে অনুৰোধ কৰিব লাগিব।

Verse 89

दानव उवाच । यदि मां नेच्छसे त्वद्य स्वातन्त्र्यं नावलम्बसे । ममापि च तदा हत्या सत्यं च शुभलोचने

দানৱে ক’লে: “যদি আজি তুমি মোক নাচাও আৰু নিজৰ স্বাতন্ত্ৰ্যৰ আশ্ৰয় নলোৱা, তেন্তে মোৰ ফালৰ পৰাও হত্যা ঘটিব—এই সত্য, হে শুভলোচনে।”

Verse 90

कन्योवाच । विश्वासो नैव कर्तव्यो यादृशे तादृशे नरे । नराः स्त्रीषु विचित्राश्च लम्पटाः काममोहिताः

কন্যাই ক’লে: “তোমাৰ দৰে নৰত বিশ্বাস কৰা উচিত নহয়। নৰসকল নাৰীৰ প্ৰতি বিচিত্ৰ আচৰণ কৰে—লম্পট, কামমোহত বিভ্ৰান্ত।”

Verse 91

परिणीय तु मां त्वं हि भुङ्क्ष्व भोगान्मया सह । जन्मनाशो भवेत्पश्चान्न त्वं नान्यो भवेन्मम

“প্ৰথমে বিধিমতে তুমি মোক বিবাহ কৰা; তাৰ পাছত মোৰ সৈতে একেলগে ভোগসুখ উপভোগ কৰা। তাৰ পিছত যদিও প্ৰাণনাশ হয়, তথাপি মোৰ বাবে আন কোনো নাথ নাথাকক—ন তুমি অন্যায়কাৰী হৈ, ন আন কোনো।”

Verse 92

ब्राह्मणी क्षत्रिणी वैशी शूद्री यावत्तथैव च । द्वितीयो न भवेद्भर्ता एकाकी चेह जन्मनि

“ব্ৰাহ্মণী হওক, ক্ষত্ৰিণী হওক, বৈশ্যী হওক বা শূদ্ৰী—এইদৰে বিধান: এই জন্মতেই দ্বিতীয় স্বামী নাথাকিব; একজনৰ সৈতে একাই থাকিব লাগে।”

Verse 93

दानव उवाच । यत्त्वया गदितं वाक्यं तन्मया धारितं हृदि । प्रत्ययं मे कुरुष्वाद्य यत्ते मनसि रोचते

দানৱে ক’লে: “তুমি যি বাক্য ক’লা, সেয়া মই হৃদয়ত ধৰি ৰাখিলোঁ। আজি মোক নিশ্চয়তা দিয়া—যি তোমাৰ মনত শোভে।”

Verse 94

कन्योवाच । जानीष्व गोपकन्यां मां क्रीडामि सखिभिः सह । अस्मत्कुलेषु यद्दिव्यं तत्कुरुष्व यथाविधि

কন্যাই ক’লে: “মোক গোপ-কন্যা বুলি জানিবা; মই সখীসকলৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰোঁ। আমাৰ কুলসমূহত যি দিৱ্য আচাৰ বিধান আছে, সেয়া বিধিমতে কৰিবা।”

Verse 95

न तद्दिव्यं कुलेऽस्माकं विषं कोशं न तत्तुला । गोपान्वयेषु सर्वेषु हस्तः शिरसि दीयते

“আমাৰ কুলত তেনে ‘অদ্ভুত’ কিবা নাই—ন বিষৰ ভঁৰাল, ন তেনে তুলা। গোপ-ৱংশৰ সকলো কুলতে আশীৰ্বাদস্বৰূপে মূৰৰ ওপৰত হাত দিয়া হয়।”

Verse 96

कामान्धेनैव राजेन्द्र निक्षिप्तो मस्तके करः । तत्क्षणाद्भस्मसाद्भूतो दग्धस्तृणचयो यथा

“হে ৰাজেন্দ্ৰ, কামান্ধ হৈ সি মূৰৰ ওপৰত হাত থৈ দিলে; সেই ক্ষণতে সি ভস্মীভূত হ’ল—যেন আগুনে শুকান ঘাঁহৰ ঢিপি পুৰি যায়।”

Verse 97

केशवोपरि देवैस्तु पुष्पवृष्टिः शुभा कृता । हृष्टाः सर्वेऽगमन्देवाः स्वस्थानं विगतज्वराः

“তাৰ পাছত দেৱসকলে কেশৱৰ ওপৰত মঙ্গলময় পুষ্পবৃষ্টি কৰিলে। সকলো দেৱ আনন্দিত হৈ নিজৰ ধামলৈ গ’ল, তেওঁলোকৰ জ্বৰ-সন্তাপ নাশ হ’ল।”

Verse 98

क्षीरोदं केशवो गच्छत्कालपृष्ठे निपातिते । य इदं शृणुयाद्भक्त्या चरितं दानवस्य च

দানৱক ভূমিত নিক্ষেপ কৰা হ’লত কেশৱ ক্ষীৰসাগৰলৈ গ’ল। যি ভক্তিভাৱে দানৱৰ এই চৰিত্ৰ শুনে…

Verse 99

स जयी जायते नित्यं शङ्करस्य वचो यथा । एतस्मात्कारणाद्राजंल्लिङ्गेश्वरमिति श्रुतम्

সেইজন সদায় বিজয়ী হৈ জন্মে, যেনেকৈ শংকৰে কৈছে। এই কাৰণতে, হে ৰাজন, ই ‘লিঙ্গেশ্বৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ।

Verse 100

लीनं च पातकं यस्मात्स्नानमात्रेण नश्यति । त्वगस्थि शोणितं मांसं मेदःस्नायुस्तथैव च

কাৰণ তাত কেৱল স্নান কৰিলেই গাঁথি থকা পাপ নাশ হয়—চামৰা, হাড়, ৰক্ত, মাংস, মেদ আৰু স্নায়ুত লেগি থকা পাপো।

Verse 101

मज्जाशुक्रगतं पापं नश्यते जन्मकोटिजम् । लुङ्केश्वरे महाराज तोयं पिबति भक्तितः

মজ্জা আৰু শুক্ৰত থকা পাপ—কোটি কোটি জন্মৰ সঞ্চিত—নাশ হয়, হে মহাৰাজ, যেতিয়া লুঙ্কেশ্বৰৰ জল ভক্তিভাৱে পান কৰা হয়।

Verse 102

त्रिभिः प्रसृतिमात्राभिः पापं याति सहस्रधा । विशेषेण चतुर्दश्यामुभौ पक्षौ तु चाष्टमी

মাত্ৰ তিন প্ৰসৃতি পৰিমাণে পাপ সহস্ৰগুণে চূৰ্ণ হয়—বিশেষকৈ চতুৰ্দশীত (উভয় পক্ষতে) আৰু অষ্টমীতও।

Verse 103

उपोष्य यो नरो भक्त्या पित्ःणां पाण्डुनन्दन । उद्धृतास्तेन ते सर्वे नारकीयाः पितामहाः

হে পাণ্ডুনন্দন! যি নৰ পিতৃসকলৰ নিমিত্তে ভক্তিৰে উপবাস কৰে, তাৰ দ্বাৰাই নৰকগত হলেও সেই সকলো পিতামহ উদ্ধাৰ পায়।

Verse 104

काकिणीं चैव यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । तेन दानफलं सर्वं कुरुक्षेत्रादिकं च यत्

আৰু যি জনে বেদপাৰগ ব্ৰাহ্মণক এক কাকিণী মাত্ৰো দান কৰে, তেনে দানে দানফল সম্পূৰ্ণ—কুৰুক্ষেত্ৰ আদি তীৰ্থৰ পুণ্যসহ—লাভ হয়।

Verse 105

प्राप्तं तु नान्यथा राजञ्छङ्करो वदते त्विदम् । स्पर्शलिङ्गमिदं राजञ्छङ्करेण तु निर्मितम्

হে ৰাজন! ই কথা নিশ্চয় তেনেই, অন্যথা নহয়; শংকৰ নিজে এই কথা কৈছে। হে ৰাজন! এই স্পৰ্শ-লিঙ্গ শংকৰে নিজে নিৰ্মাণ কৰিছে।

Verse 106

स्पर्शमात्रे मनुष्याणां रुद्रवासोऽभिजायते । तेन दानफलं सर्वं कुरुक्षेत्रादिकं च यत्

ইয়াক কেৱল স্পৰ্শ কৰিলেই মানুহে ৰুদ্ৰৰ ধামত বাস লাভ কৰে; আৰু তেনেই দানফল সম্পূৰ্ণ—কুৰুক্ষেত্ৰ আদি পুণ্যসহ—প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 107

एतस्मात्कारणाद्राजंल्लोकपालाश्च रक्षकाः । दुर्गा च रक्षणे सृष्टा चतुर्हस्तधरा शुभा

এই কাৰণেই, হে ৰাজন, লোকপালসকলক ৰক্ষক ৰূপে নিযুক্ত কৰা হ’ল; আৰু ৰক্ষাৰ নিমিত্তে দুৰ্গাও প্ৰকাশিত হ’ল—শুভা, চাৰিহাতধাৰী।

Verse 108

धनदो लोकपालेशो रक्षकश्चेश्वरस्य च । रक्षति च सदा कालं ग्रहव्यापाररूपतः

ধনদ (কুবেৰ) লোকপালসকলৰ মাজত অধিপতি আৰু ঈশ্বৰৰো ৰক্ষক; গ্ৰহসমূহৰ কাৰ্য-ৰূপে সি সদায় কালকো ৰক্ষা কৰে।

Verse 109

पुत्रभ्रातृसमारूपैः स्वामिसम्बन्धरूपिभिः । लङ्केश्वरं च राजेन्द्र देवैर्नाद्यापि मुच्यते

হে ৰাজেন্দ্ৰ, পুত্ৰত্ব আৰু ভ্ৰাতৃত্বৰ ৰূপ ধৰা, স্বামীৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ বন্ধনে আবদ্ধ হৈ, দেৱসকলে আজিও লংকাৰ ঈশ্বৰক মুক্ত নকৰে।