Adhyaya 159

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज तीर्थं परमपावनम् । नर्मदायां सुदुष्प्रापं सिद्धं ह्यनरकेश्वरम्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তেতিয়া, হে মহাৰাজ, নৰ্মদাত অৱস্থিত পৰম পাৱন তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত—যি লাভ কৰা অতি দুষ্প্ৰাপ্য, আৰু অনৰকেশ্বৰ সিদ্ধধাম ৰূপে খ্যাত।

Verse 2

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पापकर्मापि भारत । न पश्यति महाघोरं नरकद्वारसंज्ञिकम्

হে ভাৰত, সেই তীৰ্থত স্নান কৰি পাপকর্মেৰে ভাৰাক্ৰান্ত মানুহেও ‘নৰকদ্বাৰ’ নামে অতি ভয়ংকৰ স্থানটো নেদেখে।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । शुभाशुभफलैस्तात भुक्तभोगा नरास्त्विह । जायन्ते लक्षणैर्यैस्तु तानि मे वद सत्तम

যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: হে প্ৰিয়, ইয়াত মানুহে শুভ-অশুভ ফল ভোগ কৰি কিছুমান লক্ষণসহ পুনৰ জন্ম লয়। হে সৎজনশ্ৰেষ্ঠ, সেই লক্ষণসমূহ মোক কোৱা।

Verse 4

यथा निर्गच्छते जीवस्त्यक्त्वा देहं न पश्यति । तथा गच्छन्पुनर्देहं पञ्चभूतसमन्वितः

যেনেকৈ জীৱে দেহ ত্যাগ কৰি ওলাই যায় আৰু তাক পুনৰ নেদেখে, তেনেকৈয়ে সি পঞ্চভূতসমন্বিত হৈ আন এক দেহলৈ গমন কৰে।

Verse 5

त्वगस्थिमांसमेदोऽसृक्केशस्नायुशतैः सह । विण्मूत्ररेतःसङ्घाते का संज्ञा जायते नृणाम्

চৰ্ম, অস্থি, মাংস, মেদ, ৰক্ত, কেশ আৰু শত শত স্নায়ুৰ সৈতে, আৰু বিষ্ঠা-মূত্ৰ-ৰেতৰ গোটেৰে গঠিত এই দেহ-সংঘাতৰ পৰা মানুহৰ কোন ‘সত্তা’ বা ‘পৰিচয়’ সত্যই জন্ম লয়?

Verse 6

एवमुक्तः स मार्कण्डः कथयामास योगवित् । ध्यात्वा सनातनं सर्वं देवदेवं महेश्वरम्

এনেদৰে কোৱা হ’লে যোগবিদ মাৰ্কণ্ডে কথা আৰম্ভ কৰিলে; তেওঁ সকলোৰে সনাতন স্বৰূপ, দেবদেৱ মহেশ্বৰক ধ্যান কৰি লৈছিল।

Verse 7

मार्कण्डेय उवाच । शृणु पार्थ महाप्रश्नं कथयामि यथाश्रुतम् । सकाशाद्ब्रह्मणः पूर्वमृषिदेवसमागमे

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: শুনা, হে পাৰ্থ, এই মহাপ্ৰশ্ন; মই যিদৰে শুনিছোঁ তেনেদৰেই ক’ম—পূৰ্বে, ব্ৰহ্মাৰ সন্মুখত, ঋষি আৰু দেবতাৰ সমাবেশত।

Verse 8

गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ता दुरात्मनाम् । इह प्रच्छन्नपापानां शास्ता वैवस्वतो यमः

আত্মসংযমীসকলৰ বাবে গুৰুৱেই শাসক; দুষ্টচিত্তসকলৰ বাবে ৰজাই শাসক। কিন্তু যিসকলৰ পাপ এই লোকত গোপনে থাকে, তেওঁলোকৰ সত্য দণ্ডদাতা বৈৱস্বত যম।

Verse 9

अचीर्णप्रायश्चित्तानां यमलोके ह्यनेकधा । यातनाभिर्वियुक्तानामनेकां जीवसन्ततिम्

যিসকলে প্ৰায়শ্চিত্ত নকৰে, তেওঁলোকে যমলোকত নানা প্ৰকাৰ যাতনা ভোগ কৰে; আৰু সেই যাতনাৰ পৰা মুক্ত হৈ, জীৱে বহু বহু দেহধাৰী জন্মধাৰাৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে।

Verse 10

गत्वा मनुष्यभावे तु पापचिह्ना भवन्ति ते । तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप

যেতিয়া সিহঁতে পুনৰ মানৱ-ভাৱলৈ ঘূৰি আহে, তেতিয়া পাপৰ চিহ্ন সিহঁতৰ ওপৰত থাকে। হে নৃপ, সেই চিহ্নসমূহ মই এতিয়া তোমাক ক’ম—একাগ্ৰ মনেৰে শুনা।

Verse 11

सहित्वा यातनां सर्वां गत्वा वैवस्वतक्षयम् । विस्तीर्णयातना ये तु लोकमायान्ति चिह्निताः

সকলো যাতনা সহি বৈৱস্বত (যম)ৰ ধামলৈ গৈ, যিসকলে দীঘলীয়া দণ্ডভোগ কৰে, সিহঁতে চিহ্নিত হৈ পুনৰ লোকলৈ উভতি আহে।

Verse 12

गद्गदोऽनृतवादी स्यान्मूकश्चैव गवानृते । ब्रह्महा जायते कुष्ठी श्यावदन्तस्तु मद्यपः

মিছা কথা কোৱা জন গদ্গদাই কথা কয়; আৰু গৰু-সম্পৰ্কীয় বিষয়ে মিছা কোৱা জন মূক হয়। ব্ৰাহ্মণ-হন্তা কুষ্ঠৰোগী হৈ জন্মে; আৰু মদ্যপৰ দাঁত শ্যাম বৰ্ণ হয়।

Verse 13

कुनखी स्वर्णहरणाद्दुःश्चर्मा गुरुतल्पगः । संयोगी हीनयोनिः स्याद्दरिद्रोऽदत्तदानतः

সোণ চুৰি কৰাত নখ বিকৃত ৰোগী হয়; আৰু গুৰুৰ শয্যা লঙ্ঘনকাৰী ভয়ংকৰ চর্মৰোগে পীড়িত হয়। নিষিদ্ধ সংযোগকাৰী নীচ যোনিত জন্মে; আৰু যি দানযোগ্য দান নেদিয়ে সি দৰিদ্ৰ হয়।

Verse 14

ग्रामशूकरतां याति ह्ययाज्ययाजको नृप । खरो वै बहुयाजी स्याच्छ्वानिमन्त्रितभोजनात्

হে নৃপ, যি অযাজ্যৰ বাবে যজ্ঞ কৰায় সি গাঁওৰ শুকৰ হয়। আৰু কুকুৰ-নিমন্ত্ৰণৰ অশুচি ভোজন খাই বহু যজ্ঞকাৰীও গাধা হয়।

Verse 15

अपरीक्षितभोजी स्याद्वानरो विजने वने । वितर्जकोऽथ मार्जारः खद्योतः कक्षदाहतः

যি বিবেচনা নকৰাকৈ আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, সি নিৰ্জন বনত বানৰ হয়। যি নিন্দা-উপহাস কৰে, সি মাৰ্জাৰ (বিড়াল) হয়; আৰু যি ঝোপ-ঝাড় জ্বলাই দিয়ে, সি খদ্যোত (জোনাকি) হয়।

Verse 16

अविद्यां यः प्रयच्छेत बलीवर्दो भवेद्धि सः । अन्नं पर्युषितं विप्रे ददानः क्लीबतां व्रजेत्

যি অবিদ্যা প্ৰদান কৰে, সি নিশ্চয় বলীবৰ্দ (বাঁহ) হয়। হে বিপ্ৰ! যি ব্ৰাহ্মণক বাসি অন্ন দান কৰে, সি ক্লীবতা (নপুংসকতা) অৱস্থালৈ যায়।

Verse 17

मात्सर्यादथ जात्यन्धो जन्मान्धः पुस्तकं हरन् । फलान्याहरतोऽपत्यं म्रियते नात्र संशयः

মাত্সৰ্যৰ ফলত মানুহ জন্মান্ধ হয়। যি পুথি চুৰি কৰে, সি অন্ধ হৈ জন্মে। আৰু যি ফল কেঢ়ি লৈ যায়, তাৰ সন্তান মৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 18

मृतो वानरतां याति तन्मुक्तोऽथ गलाडवान् । अदत्त्वा भक्षयंस्तानि ह्यनपत्यो भवेन्नरः

মৃত্যুৰ পিছত সি বানৰৰ অৱস্থালৈ যায়; তাৰ পৰা মুক্ত হ’লে পুনৰ গলাৰ ৰোগে পীড়িত হয়। আৰু যি নেদি (অংশ/অনুমতি) সেই ফল ভক্ষণ কৰে, সি নৰ নিঃসন্তান হয়।

Verse 19

हरन्वस्त्रं भवेद्गोधा गरदः पवनाशनः । प्रव्राजी गमनाद्राजन् भवेन्मरुपिशाचकः

যি বস্ত্ৰ চুৰি কৰে, সি গোধা (ইগুয়ানা) হয়। যি বিষ প্ৰয়োগ কৰে, সি পৱনাশন—বায়ুকেই আহাৰ কৰা—হয়। আৰু হে ৰাজন! যি প্ৰব্ৰজ্যা (সন্ন্যাস) ত্যাগ কৰি ভ্ৰমণ কৰে, সি মৰুভূমিৰ পিশাচ হয়।

Verse 20

वातको जलहर्ता च धान्यहर्ता च मूषकः । अप्राप्तयौवनां गच्छन् भवेत्सर्प इति श्रुतिः

শ্ৰুতি মতে, যি কুটিল কথা বোৱাই ফুৰে সি বাত-ৰোগত পীড়িত হয়; যি পানী চুৰায় সিও তেনেই হয়। যি ধান্য চুৰায় সি মূষক হয়। আৰু যি অপ্ৰাপ্ত-যৌৱনা কন্যাৰ ওচৰলৈ যায় সি সৰ্প হয়—এয়াই পৰম্পৰা।

Verse 21

गुरुदाराभिलाषी च कृकलासो भवेच्चिरम् । जलप्रस्रवणं यस्तु भिन्द्यान्मत्स्यो भवेन्नरः

যি গুৰুৰ পত্নীৰ প্ৰতি কামনা পোষে সি বহুদিন কৃকলাস (টিকটিকি) হয়। আৰু যি মানুহে পানীৰ প্ৰস্ৰৱণ-পথ ভাঙে সি মাছ হয়।

Verse 22

अविक्रेयान् विक्रयन् वै विकटाक्षो भवेन्नरः । अयोनिगो वृको हि स्यादुलूकः क्रयवञ्चनात्

যি বিক্ৰয়-অযোগ্য বস্তু বিক্ৰী কৰে সি বিকট-নয়ন (বিকৃত দৃষ্টি) হোৱা মানুহ হয়। যি অবৈধভাৱে স্ত্ৰীসমীপ গমন কৰে সি বৃক (নেকুৰা) হয়; আৰু ক্ৰয়-বিক্ৰয়ত প্ৰবঞ্চনা কৰা জন উলূক (পেঁচা) হয়।

Verse 23

मृतस्यैकादशाहे तु भुञ्जानः श्वोपजायते । प्रतिश्रुत्य द्विजायार्थमददन्मधुको भवेत्

মৃত্যুৰ পিছত একাদশাহ (এগাৰ দিন)ৰ ভিতৰত যি ভোজন কৰে সি কুকুৰ হৈ জন্ম লয়। আৰু ধৰ্মকাৰ্যৰ বাবে দ্বিজক দান দিব বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দি নেদিয়া জন মধুক (মৌমাখি) হয়।

Verse 24

राज्ञीगमाद्भवेद्दुष्टतस्करो विड्वराहकः । परिवादी द्विजातीनां लभते काच्छपीं तनुम्

ৰাজপত্নীৰ ওচৰলৈ অবৈধ গমন কৰিলে মানুহ দুষ্ট চোৰ হয় আৰু মলভোজী বৰাহ হৈ জন্ম লয়। আৰু দ্বিজাতিসকলৰ নিন্দা কৰা পৰিবাদী জন কচ্ছপীৰ দেহ লাভ কৰে।

Verse 25

व्रजेद्देवलको राजन्योनिं चाण्डालसंज्ञिताम् । दुर्भगः फलविक्रेता वृश्चिको वृषलीपतिः

হে ৰাজন! যি দেৱালয়ৰ সেবক অশুদ্ধ সেবাৰে জীৱিকা কৰে, সি চাণ্ডাল-সঞ্জ্ঞিত ৰাজকুলীয় যোনিত পতিত হয়। ফল বিক্ৰেতা দুৰ্ভাগ্যগ্ৰস্ত হয়; আৰু যি নীচজাতীয়া স্ত্ৰীক পত্নী কৰে, সি বৃশ্চিক হয়।

Verse 26

मार्जारोऽग्निं पदा स्पृष्ट्वा रोगवान्परमांसभुक् । सोदर्यागमनात्षण्ढो दुर्गन्धश्च सुगन्धहृत्

যি পায়েৰে অগ্নি স্পৰ্শ কৰে, সি বিড়াল হৈ জন্ম লয়—ৰোগাক্ৰান্ত আৰু মাংসভোজী। নিজৰ ভগ্নীৰ ওচৰলৈ যোৱাত ষণ্ঢ জন্ম হয়; আৰু যি সুগন্ধ চুৰি কৰে, সি দুৰ্গন্ধময় হয়।

Verse 27

ग्रामभट्टो दिवाकीर्तिर्दैवज्ञो गर्दभो भवेत् । कुपण्डितः स्यान्मार्जारो भषणो व्यास एव च

গাঁৱৰ চাটুকাৰ, কেৱল দিনত খ্যাতি পোৱা লোক, আৰু দৈৱজ্ঞ—এইসকল গাধা হৈ জন্ম লয়। কুপণ্ডিত বিড়াল হয়; আৰু যি কেৱল বকবক কৰে—নিজকে ‘ব্যাস’ বুলিলেও—সিও তেনে গতি পায়।

Verse 28

स एव दृश्यते राजन्प्रकाशात्परमर्मणाम् । यद्वा तद्वापि पारक्यं स्वल्पं वा यदि वा बहु

হে ৰাজন! অন্তৰৰ পৰম গোপন কথা প্ৰকাশ পালে সেই একে চিহ্ন দেখা যায়—সেয়া পৰৰ ব্যক্তি/সম্পত্তিৰ বিষয় হওক, অলপ হওক বা অধিক।

Verse 29

कृत्वा वै योनिमाप्नोति तैरश्चीं नात्र संशयः । एवमादीनि चान्यानि चिह्नानि नृपसत्तम

এনেদৰে কৰ্ম কৰি মানুহ নিশ্চিতভাৱে তিৰ্যক—পশুযোনি লাভ কৰে; ইয়াত সন্দেহ নাই। হে নৃপসত্তম! এনে আৰু বহু চিহ্নো আছে।

Verse 30

स्वकर्मविहितान्येव दृश्यन्ते यैस्तु मानवाः । ततो जन्म ततो मृत्युः सर्वजन्तुषु भारत

মানৱসকলে নিজৰ কৰ্মে বিধান কৰা অৱস্থাই ভোগ কৰি দেখা যায়। সেই কৰ্মফলৰ পৰাই জন্ম, আৰু সেই কৰ্মফলৰ পৰাই মৃত্যু—হে ভাৰত—সৰ্বজন্তুত।

Verse 31

जायते नात्र सन्देहः समीभूते शुभाशुभे । स्त्रीपुंसोः सम्प्रयोगेण विषुद्धे शुक्रशोणिते

ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই যে শুভ-অশুভ ফল সমভাৱে পকিলে জন্ম ঘটে। নাৰী-পুৰুষৰ সংযোগে, বিশুদ্ধ শুক্ৰ আৰু শোণিত উপস্থিত থাকিলে।

Verse 32

पञ्चभूतसमोपेतः सषष्ठः परमेश्वरः । इन्द्रियाणि मनः प्राणा ज्ञानमायुः सुखं धृतिः

পঞ্চ মহাভূতে সমন্বিত আৰু সিহঁতৰ ওপৰত ‘ষষ্ঠ’ স্বৰূপ পৰমেশ্বৰেই দেহধাৰীত ইন্দ্ৰিয়, মন, প্ৰাণ, জ্ঞান, আয়ু, সুখ আৰু ধৈৰ্য গঢ়ি তোলে।

Verse 33

धारणं प्रेरणं दुःखमिच्छाहङ्कार एव च । प्रयत्न आकृतिर्वर्णः स्वरद्वेषौ भवाभवौ

তেওঁ ধাৰণ আৰু প্ৰেৰণ, দুখ, ইচ্ছা আৰু অহংকাৰো উৎপন্ন কৰে; প্ৰয়াস, আকৃতি আৰু বৰ্ণ; নিজৰ ৰাগ-দ্বেষ, আৰু ভৱ-অভৱৰ অৱস্থাসমূহ।

Verse 34

तस्येदमात्मनः सर्वमनादेरादिमिच्छतः । प्रथमे मासि स क्लेदभूतो धातुविमूर्छितः

এই সকলো সেই আত্মাৰেই, যি অনাদি হয়তো আৰম্ভণি ইচ্ছা কৰে। প্ৰথম মাহত গৰ্ভ কেলেদ-ৰূপ সেঁতসেঁতে পিণ্ড হয়, ধাতুবোৰ তেতিয়াও অস্পষ্ট আৰু অগঠিত থাকে।

Verse 35

मास्यर्बुदं द्वितीये तु तृतीये चेन्द्रियैर्युतः । आकाशाल्लाघवं सौक्ष्म्यं शब्दं श्रोत्रबलादिकम् । वायोस्तु स्पर्शनं चेष्टां दहनं रौक्ष्यमेव च

দ্বিতীয় মাহত ই গৰ্ভ গাঁঠৰ দৰে ফুলি উঠা পিণ্ড হয়; তৃতীয় মাহত ই ইন্দ্ৰিয়সমূহেৰে যুক্ত হয়। আকাশ তত্ত্বৰ পৰা লাঘৱ, সূক্ষ্মতা, শব্দ আৰু শ্ৰৱণবল আদি জন্মে; আৰু বায়ু তত্ত্বৰ পৰা স্পৰ্শ, গতি-চেষ্টা আৰু ৰূক্ষতা লক্ষণ ৰূপে উদ্ভৱ হয়।

Verse 36

पित्तात्तु दर्शनं पक्तिमौष्ण्यं रूपं प्रकाशनम् । सलिलाद्रसनां शैत्यं स्नेहं क्लेदं समार्दवम्

পিত্ত তথা অগ্নি-তত্ত্বৰ পৰা দৰ্শনশক্তি, পাচন, উষ্ণতা, ৰূপ আৰু প্ৰকাশ জন্মে। জল-তত্ত্বৰ পৰা ৰসনা (স্বাদ), শীতলতা, স্নেহ, আর্দ্ৰতা আৰু কোমলতা প্ৰকাশ পায়।

Verse 37

भूमेर्गन्धं तथा घ्राणं गौरवं मूर्तिमेव च । आत्मा गृह्णात्यजः पूर्वं तृतीये स्पन्दते च सः

ভূমি-তত্ত্বৰ পৰা গন্ধ, ঘ্ৰাণেন্দ্ৰিয়, গৌৰৱ (ভাৰ) আৰু মূৰ্তিমান কঠিন ৰূপ জন্মে। অজ, অৰ্থাৎ অজন্মা আত্মাই প্ৰথমে এইবোৰ গ্ৰহণ কৰে, আৰু তৃতীয় মাহত সি স্পন্দিত হৈ নড়িবলৈ ধৰে।

Verse 38

दौर्हृदस्याप्रदानेन गर्भो दोषमवाप्नुयात् । वैरूप्यं मरणं वापि तस्मात्कार्यं प्रियं स्त्रियाः

দৌৰ্হৃদ, অৰ্থাৎ গৰ্ভৱতীৰ অন্তৰৰ তীব্ৰ আকাঙ্ক্ষা পূৰণ নকৰিলে গৰ্ভে দোষ লাভ কৰিব পাৰে—বিকৃত ৰূপ বা মৃত্যুও হ’ব পাৰে। সেয়ে স্ত্ৰীৰ যি প্ৰিয় আৰু হিতকৰ, সেয়া যোগান ধৰা উচিত।

Verse 39

स्थैर्यं चतुर्थे त्वङ्गानां पञ्चमे शोणितोद्भवः । षष्ठे बलं च वर्णश्च नखरोम्णां च सम्भवः

চতুৰ্থ মাহত অঙ্গসমূহ স্থিৰতা লাভ কৰে; পঞ্চম মাহত ৰক্তৰ উৎপত্তি হয়। ষষ্ঠ মাহত বল আৰু বৰ্ণ (কান্তি) প্ৰকাশ পায়, আৰু নখ-ৰোমৰো উদ্ভৱ ঘটে।

Verse 40

मनसा चेतनायुक्तो नखरोमशतावृतः । सप्तमे चाष्टमे चैव त्वचावान् स्मृतिवानपि

মন আৰু চেতনাৰে যুক্ত, শত শত নখ আৰু ৰোমে আৱৃত; সপ্তম আৰু অষ্টম মাহত গৰ্ভে ত্বক লাভ কৰে—আৰু স্মৃতিও জাগ্ৰত হয়।

Verse 41

पुनर्गर्भं पुनर्धात्रीमेनस्तस्य प्रधावति । अष्टमे मास्यतो गर्भो जातः प्राणैर्वियुज्यते

পুনঃ পুনঃ পাপ গৰ্ভলৈ আৰু তাক ধাৰণ কৰা মাতৃলৈ ধাৱিত হয়। সেয়ে অষ্টম মাহত যদি সন্তান জন্মে, তেন্তে সি প্ৰাণবায়ুৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হয় (আৰু স্থিত নহয়)।

Verse 42

नवमे दशमे वापि प्रबलैः सूतिमारुतैः । निर्गच्छते बाण इव यन्त्रच्छिद्रेण सज्वरः

নৱম বা দশম মাহত, প্ৰসৱৰ প্ৰবল বায়ুৰ দ্বাৰা ঠেলি দিয়া হৈ, শিশু বাহিৰ ওলাই আহে—যেন যন্ত্ৰৰ ছিদ্ৰেদি নিক্ষিপ্ত বাণ—প্ৰায়ে জ্বৰৰ যন্ত্ৰণাসহ।

Verse 43

शरीरावयवैर्युक्तो ह्यङ्गप्रत्यङ्गसंयुतः । अष्टोत्तरं मर्मशतं तत्रास्था तु शतत्रयम्

শৰীৰৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গৰে যুক্ত এই দেহত একশ আঠটা মর্মস্থান আছে; আৰু ইয়াৰ ভিতৰত তিনিশ অস্থি আছে বুলি কোৱা হয়।

Verse 44

सप्त शिरःकपालानि विहितानि स्वयम्भुवा । तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च रोम्णामङ्गेषु भारत

স্বয়ম্ভূ স্ৰষ্টাই মূৰৰ সাতটা কপাল-পট্টি বিধান কৰিছে; আৰু, হে ভাৰত, অঙ্গসমূহত ৰোম তিনিকোটি আৰু আধা কোটি আছে।

Verse 45

द्वासप्ततिसहस्राणि हृदयादभिनिसृताः । हितानाम हि ता नाड्यस्तासां मध्ये शशिप्रभा

হৃদয়ৰ পৰা বাহাত্তৰ হাজাৰ নাড়ী ওলাই আহে। সিহঁতক ‘হিতা’ নাড়ী বোলা হয়; সিহঁতৰ মাজত চন্দ্ৰপ্ৰভাৰ দৰে দীপ্তিময় এটা নাড়ী আছে।

Verse 46

एवं प्रवर्तते चक्रं भूतग्रामे चतुर्विधे । उत्पत्तिश्च विनाशश्च भवतः सर्वदेहिनाम्

এইদৰে চাৰিধৰণৰ ভূতসমষ্টিত চক্র ঘূৰি থাকে। সকলো দেহধাৰীৰ ক্ষেত্ৰত জন্ম আৰু বিনাশ—দুয়োটাই সংঘটিত হয়।

Verse 47

गतिरूर्ध्वा च धर्मेण ह्यधर्मेण त्वधोगतिः । जायते सर्ववर्णानां स्वधर्मचलनान्नृप

ধৰ্মে গতি ওপৰলৈ যায়, আৰু অধৰ্মে গতি তললৈ নামে। হে নৃপ, সকলো বৰ্ণৰ এই ভাগ্য নিজ নিজ স্বধৰ্মৰ পৰা বিচ্যুত হোৱাৰ ফলত জন্মে।

Verse 48

देवत्वे मानवत्वे च दानभोगादिकाः क्रियाः । दृश्यन्ते या महाराज तत्सर्वं कर्मजं फलम्

দেৱত্বতেই হওক বা মানবত্বতেই, দান-ভোগ আদি যি কৰ্ম দেখা যায়—হে মহাৰাজ—সেয়া সকলো কৰ্মজ ফল।

Verse 49

स्वकर्म विहिते घोरे कामक्सोधार्जिते शुभे । निमज्जेन्नरके घोरे यस्योत्तारो न विद्यते

যেতিয়া নিজৰ কৰ্ম ভয়ংকৰ হয়—কাম আৰু ক্ৰোধে অৰ্জিত, যদিও ‘শুভ’ যেন লাগে—তেতিয়া মানুহ ভয়ংকৰ নৰকত নিমজ্জিত হয়, য’ৰ পৰা উদ্ধাৰ নাই।

Verse 50

उत्तारणाय जन्तूनां नर्मदातटसंस्थितम् । एवमेतन्महातीर्थं नरकेश्वरमुत्तमम्

জীৱসমূহৰ উদ্ধাৰৰ বাবে নর্মদাৰ তীৰত অৱস্থিত এই পবিত্ৰ তীৰ্থ। এইদৰে এই মহাতীৰ্থ ‘নৰকেশ্বৰ’ক সৰ্বোত্তম বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 51

नरकापहं महापुण्यं महापातकनाशनम् । तत्तीर्थं सर्वतीर्थानामुत्तमं भुवि दुर्लभम्

সেই তীৰ্থ নৰক অপসাৰণ কৰে, মহাপুণ্য দান কৰে আৰু মহাপাতক বিনাশ কৰে। সেই তীৰ্থ সকলো তীৰ্থৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ, পৃথিৱীত দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 52

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि नरकं नैव पश्यति

সেই তীৰ্থত যি স্নান কৰি মহেশ্বৰক পূজা কৰে, সি মহাপাতকযুক্ত হলেও নৰক নেদেখে।

Verse 53

तत्र तीर्थे तु यो दद्याद्धेनुं वैतरणीं शुभाम् । स मुच्यते सुखेनैव वैतरण्यां न संशयः

সেই তীৰ্থত যি শুভ ‘বৈতৰণী গাই’ দান কৰে, সি নিশ্চয়েই সহজে মুক্ত হয়; বৈতৰণীৰ বিষয়ে সন্দেহ নাই।

Verse 54

युधिष्ठिर उवाच । यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । किंरूपा किंप्रमाणा सा कथं सा वहति द्विज

যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: ‘যমৰ ভয়ংকৰ দ্বাৰত যি বৈতৰণী নামৰ নদী, সি কেনে ৰূপৰ, তাৰ পৰিমাপ কিমান, আৰু সি কেনেকৈ বয়, হে দ্বিজ?’

Verse 55

कथं तस्याः प्रमुच्यन्ते केषां वासस्तु संततम् । केषां तु सानुकूला सा ह्येतद्विस्तरतो वद

‘তাৰ পৰা প্ৰাণীসকল কেনেকৈ মুক্ত হয়? কাহাৰ বাবে তাত সদায় বাস থাকে? আৰু কাহাৰ প্ৰতি সি অনুকূল? এই সকলো কথা মোক বিস্তাৰে কোৱা।’

Verse 56

श्रीमार्कण्डेय उवाच । धर्मपुत्र महाबाहो शृणु सर्वं मयोदितम् । या सा वैतरणी नाम यमद्वारे महासरित्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: ‘হে ধৰ্মপুত্ৰ, মহাবাহো, মই যি কওঁ সেয়া সকলো শুনা। যমৰ দ্বাৰত থকা সেই মহাসৰিতৰ নাম বৈতৰণী।’

Verse 57

अगाधा पाररहिता दृष्टमात्रा भयावहा । पूयशोणिततोया सा मांसकर्दमनिर्मिता

সি অগাধ, পাৰ নথকা; কেৱল দেখা মাত্ৰেই ভয়ংকৰ। তাৰ জল পুঁজ আৰু ৰক্ত; আৰু সি মাংসৰ কাদাৰে গঠিত।

Verse 58

तत्तोयं भ्रमते तूर्णं तापीमध्ये घृतं यथा । कृमिभिः सङ्कुलं पूयं वज्रतुण्डैरयोमुखैः

সেই দ্ৰৱ তীব্ৰ বেগে ঘূৰে, যেন প্ৰচণ্ড তাপৰ মাজত ঘিউ ঘূৰে। তাত থকা পুঁজ কৃমিৰে ভৰপূৰ—লোহামুখীয়া, বজ্ৰ-ঠোঁটযুক্ত।

Verse 59

शिशुमारैश्च मकरैर्वज्रकर्तरिसंयुतैः । अन्यैश्च जलजीवैः सा सुहिंस्रैर्मर्मभेदिभिः

সি শিশুমাৰ আৰু মকৰৰে ভৰপূৰ, যিহঁতৰ বজ্ৰসদৃশ কটাৰী আছে; আৰু আন জলজ প্ৰাণীৰেও—অতি হিংস্ৰ, মর্মভেদী।

Verse 60

तपन्ति द्वादशादित्याः प्रलयान्त इवोल्बणाः । पतन्ति तत्र वै मर्त्याः क्रन्दन्तो भृशदारुणम्

তাত দ্বাদশ আদিত্য প্ৰলয়ান্তৰ দৰে ভয়ংকৰভাবে দহি উঠে। তাত মৰ্ত্যসকল পৰি যায় আৰু অতি দাৰুণ যন্ত্ৰণাত ক্ৰন্দন কৰে।

Verse 61

हा भ्रातः पुत्र हा मातः प्रलपन्ति मुहुर्मुहुः । असिपत्त्रवने घोरे पतन्तं योऽभिरक्षति

‘হায় ভ্ৰাতা! হায় পুত্ৰ! হায় মাতৃ!’—সিহঁতে বাৰে বাৰে বিলাপ কৰে। ভয়ংকৰ অসিপত্ত্ৰ-বনত যি পতিতজনক ৰক্ষা কৰে…

Verse 62

प्रतरन्ति निमज्जन्ति ग्लानिं गच्छन्ति जन्तवः । चतुर्विधैः प्राणिगणैर्द्रष्टव्या सा महानदी

জন্তুসকল তৰায়, নিমজ্জিত হয়, আৰু ক্লান্তিত পৰে। চাৰিবিধ প্ৰাণীগণৰ বাবে সেই মহানদী দৰ্শনীয়।

Verse 63

तरन्ति तस्यां सद्दानैरन्यथा तु पतन्ति ते । मातरं ये न मन्यन्ते ह्याचार्यं गुरुमेव च

তাত সৎদান—ধৰ্মদানেৰে—সিহঁতে পাৰ হয়; নতুবা পৰি যায়। যিসকলে মাতৃক সন্মান নকৰে, আৰু আচার্য-গুৰুকো নকৰে, সিহঁতে নিৰাপদ পাৰাপাৰ নাপায়।

Verse 64

अवजानन्ति मूढा ये तेषां वासस्तु संततम् । पतिव्रतां साधुशीलामूढां धर्मेषु निश्चलाम्

যি মূঢ়ে তাক অৱজ্ঞা কৰে, সিহঁতৰ বাস সদায় (দুখত) স্থায়ী হয়। সিহঁতে পতিব্ৰতা, সাধুশীলা, ধৰ্মত অচল-নিশ্চলা নাৰীক তুচ্ছ কৰে।

Verse 65

परित्यजन्ति ये पापाः संततं तु वसन्ति ते । विश्वासप्रतिपन्नानां स्वामिमित्रतपस्विनाम्

যিসকল পাপী সদায় তেওঁলোকক ত্যাগ কৰি বিশ্বাসঘাত কৰে, তেওঁলোক সেই দণ্ডাৱস্থাত নিৰন্তৰ বাস কৰে—যিসকলে বিশ্বাস স্থাপন কৰিছিল: স্বামী, বন্ধু আৰু তপস্বীসকল।

Verse 66

स्त्रीबालवृद्धदीनानां छिद्रमन्वेषयन्ति ये । पच्यन्ते तत्र मध्ये वै क्रन्दमानाः सुपापिनः

যিসকলে নাৰী, শিশু, বৃদ্ধ আৰু দীন-দুৰ্বলৰ দোষ-ছিদ্ৰ বিচাৰে, সেই মহাপাপীসকল তাত যন্ত্ৰণাৰ মাজত পচে, উচ্চস্বৰে ক্ৰন্দন কৰি।

Verse 67

श्रान्तं बुभुक्षितं विप्रं यो विघ्नयति दुर्मतिः । कृमिभिर्भक्ष्यते तत्र यावत्कल्पशतत्रयम्

যি দুৰ্বুদ্ধি মানুহে ক্লান্ত আৰু ক্ষুধাৰ্ত ব্ৰাহ্মণক বাধা দিয়ে, সি তাত কৃমিয়ে খাই থাকে—তিনিশ কল্প পৰ্যন্ত।

Verse 68

ब्राह्मणाय प्रतिश्रुत्य यो दानं न प्रयच्छति । आहूय नास्ति यो ब्रूते तस्य वासस्तु संततम्

যি ব্ৰাহ্মণক দান দিব বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দি নেদিয়ে, আৰু যি কাকো মাতি আনি কয় ‘একো নাই’—তাৰ বাবে তাত বাস নিৰন্তৰ।

Verse 69

अग्निदो गरदश्चैव राजगामी च पैशुनी । कथाभङ्गकरश्चैव कूटसाक्षी च मद्यपः

অগ্নিদাতা, বিষদাতা, ৰজাঘৰত অনধিকার প্ৰৱেশকাৰী বা ৰজাৰ ওচৰলৈ দুষ্ট উদ্দেশ্যে গমনকাৰী, নিন্দুক; প্ৰতিজ্ঞাভংগকাৰী, কূটসাক্ষী আৰু মদ্যপ—এইসকল অপৰাধী দণ্ডৰ ভাগী।

Verse 70

वज्रविध्वंसकश्चैव स्वयंदत्तापहारकः । सुक्षेत्रसेतुभेदी च परदारप्रधर्षकः

যি সীমা-চিহ্ন ধ্বংস কৰে, নিজে দিয়া দান পুনৰ হৰণ কৰে; সুক্ষেত্ৰৰ বাঁধ-সেঁতু ভাঙে আৰু পৰস্ত্ৰীক অপমান কৰে—এনে দোষী নিন্দিত।

Verse 71

ब्राह्मणो रसविक्रेता वृषलीपतिरेव च । गोकुलस्य तृषार्तस्य पालीभेदं करोति यः

যি ব্ৰাহ্মণে ৰস (মাদক পানীয়) বিক্ৰী কৰে, আৰু যি শূদ্ৰা-স্ত্ৰীক পত্নী কৰে; আৰু যি তৃষ্ণাতুৰ গোকুলৰ বাবে ঘেৰ/বাঁধ ভাঙে—এই কৰ্মসমূহ নিন্দিত।

Verse 72

कन्याभिदूषकश्चैव दानं दत्त्वा तु तापकः । शूद्रस्तु कपिलापानी ब्राह्मणो मांसभोजनी

যি কন্যাৰ সতীত্ব দুষিত কৰে, আৰু যি বিধানমতে দান দি পুনৰ তাপ দিয়ে—সিও এই দানৰ দ্বাৰা উপশম পায়। তদ্ৰূপ কপিলা-মদ্যত আসক্ত শূদ্ৰ আৰু মাংসভোজী ব্ৰাহ্মণো দানৰ দ্বাৰা শুদ্ধ হয়।

Verse 73

एते वसन्ति सततं मा विचारं कृथा नृप । सानुकूला भवेद्येन तच्छृणुष्व नराधिप

হে নৃপ, তেওঁলোকে তাত সদায় বাস কৰে—সন্দেহ নকৰিবা। এতিয়া, হে নৰাধিপ, শুনা—যাৰ দ্বাৰা সেই তীৰ্থ-ঘাট তোমাৰ বাবে অনুকূল আৰু সহায়ক হয়।

Verse 74

अयने विषुवे चैव व्यतीपाते दिनक्षये । अन्येषु पुण्यकालेषु दीयते दानमुत्तमम्

অয়ন, বিষুৱ, ব্যতীপাত, দিনৰ অন্তত, আৰু অন্য পুণ্যকালসমূহত—সেই সময়ত উত্তম দান দিয়া উচিত।

Verse 75

कृष्णां वा पाटलां वापि कुर्याद्वैतरणीं शुभाम् । स्वर्णशृङ्गीं रूप्यखुरां कांस्यपात्रस्य दोहिनीम्

কৃষ্ণা বা পাটলা বৰ্ণৰ শুভ ‘বৈতৰণী’ ধেনু গঢ়িব লাগে; স্বৰ্ণশৃংগ, ৰূপ্যখুৰ, আৰু কাঁসৰ পাত্ৰত দোহনীয়াকৈ স্থাপন কৰিব।

Verse 76

कृष्णवस्त्रयुगाच्छन्नां सप्तधान्यसमन्विताम् । कुर्यात्सद्रोणशिखर आसीनां ताम्रभाजने

কৃষ্ণবস্ত্ৰৰ যুগলৰে আচ্ছাদিত কৰি, সপ্তধান্যসহিত, দ্ৰোণ-মাপৰ টিলাক ‘শিখৰ’ ৰূপে স্থাপন কৰি, তাম্ৰভাজনৰ ওপৰত তাক বহুৱাব লাগে।

Verse 77

यमं हैमं प्रकुर्वीत लोहदण्डसमन्वितम् । इक्षुदण्डमयं बद्ध्वा ह्युडुपं पट्टबन्धनैः

লোহদণ্ডসহিত স্বৰ্ণময় যমৰ প্ৰতিমা প্ৰস্তুত কৰিব লাগে; আৰু ইক্ষুদণ্ডেৰে, পট্টবদ্ধনেৰে বান্ধি, সৰু উডুপ (নাও/ভেলা) গঢ়িব লাগে।

Verse 78

उडुपोपरि तां धेनुं सूर्यदेहसमुद्भवाम् । कृत्वा प्रकल्पयेद्विद्वाञ्छत्त्रोपानद्युगान्विताम्

সেই উডুপৰ ওপৰত, সূৰ্যদেহসম্ভৱ যেন দীপ্তিময় ধেনুটিক স্থাপন কৰিব লাগে; আৰু বিদ্বানে তাক ছত্ৰ আৰু উপানদ-যুগলসহ যথাবিধি সজ্জিত কৰিব।

Verse 79

अङ्गुलीयकवासांसि ब्राह्मणाय निवेदयेत् । इममुच्चारयेन्मन्त्रं संगृह्यास्याश्च पुच्छकम्

অঙ্গুলীয়ক আৰু বস্ত্ৰ ব্ৰাহ্মণক নিবেদন কৰিব লাগে; তাৰ পাছত ধেনুৰ পুচ্ছ ধৰি এই মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 80

ॐ यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । तर्तुकामो ददाम्येनां तुभ्यं वैतरणि नमः । इत्यधिवासनमन्त्रः

ওঁ। যমৰ দুৱাৰত অতি ভয়ংকৰ সেই বৈতৰণী নদী আছে। তাক পাৰ হ’বলৈ ইচ্ছা কৰি মই এই (গো-দান/সহায়) তোমাক অৰ্পণ কৰোঁ। হে বৈতৰণী, তোমাক নমস্কাৰ।—ইয়াই অধিবাসন মন্ত্র।

Verse 81

गावो मे चाग्रतः सन्तु गावो मे सन्तु पृष्ठतः । गावो मे हृदये सन्तु गवां मध्ये वसाम्यहम्

গাই মোৰ আগত থাকক; গাই মোৰ পাছত থাকক। গাই মোৰ হৃদয়ত বাস কৰক; আৰু মই গাইৰ মাজত বাস কৰোঁ।

Verse 82

ॐ विष्णुरूप द्विजश्रेष्ठ भूदेव पङ्क्तिपावन । सदक्षिणा मया दत्ता तुभ्यं वैतरणि नमः । इति दानमन्त्रः

ওঁ! হে বিষ্ণুৰূপ, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, হে ভূদেৱ, পংক্তিপাৱন! যথোচিত দক্ষিণাসহ এই দান মই তোমাক দিছোঁ। হে বৈতৰণী, তোমাক নমস্কাৰ।—ইয়াই দানমন্ত্র।

Verse 83

ब्राह्मणं धर्मराजं च धेनुं वैतरणीं शिवाम् । सर्वं प्रदक्षिणीकृत्य ब्राह्मणाय निवेदयेत्

ব্ৰাহ্মণ, ধৰ্মৰাজ আৰু শুভ বৈতৰণী ধেনু—এই সকলোকে প্ৰদক্ষিণা কৰি, তাৰ পাছত সকলো বস্তু ব্ৰাহ্মণক বিধিপূৰ্বক নিবেদন কৰিব।

Verse 84

पुच्छं संगृह्य सुरभेरग्रे कृत्वा द्विजं ततः

তাৰ পাছত সুৰভীৰ পুচ্ছ ধৰি, আৰু গাইৰ আগফালে ব্ৰাহ্মণক স্থাপন কৰি,

Verse 85

धेनुके त्वं प्रतीक्षस्व यमद्वारे महाभये । उत्तितीर्षुरहं धेनो वैतरण्यै नमोऽस्तु ते । इत्यनुव्रजमन्त्रः

হে ধেনু! মহাভয়ংকৰ যমদ্বাৰত তুমি মোৰ বাবে অপেক্ষা কৰা। হে ধেনু! মই পাৰ হ’বলৈ ইচ্ছুক—হে বৈতৰণী, তোমাক নমস্কাৰ। এইয়েই ‘অনুব্ৰজ’ মন্ত্ৰ।

Verse 86

अनुव्रजेत गच्छन्तं सर्वं तस्य गृहं नयेत् । एवं कृते महीपाल सरित्स्यात्सुखवाहिनी

যি গৈ আছে, তাক অনুব্ৰজ কৰি সংগ দিয়া আৰু সকলো (দানবস্তু) তাৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা। এইদৰে কৰিলে, হে মহীপাল, নদী সুখবাহিনী হয়।

Verse 87

तारयते तया धेन्वा सा सरिज्जलवाहिनी । सर्वान्कामानवाप्नोति ये दिव्या ये च मानुषाः

সেই ধেনুৰ দ্বাৰাই সি (নদী) তৰণকাৰী জলধাৰা হয়। মানুহে সকলো কামনা লাভ কৰে—দিব্যো আৰু মানৱীয়ো।

Verse 88

रोगी रोगाद्विमुक्तः स्याच्छाम्यन्ति परमापदः । स्वस्थे सहस्रगुणितमातुरे शतसंमितम्

ৰোগী ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু পৰম আপদসমূহ শান্ত হয়। সুস্থ অৱস্থাত কৰিলে পুণ্য সহস্ৰগুণ বৃদ্ধি পায়; অসুস্থ অৱস্থাত কৰিলে শতগুণ গণ্য হয়।

Verse 89

मृतस्यैव तु यद्दानं परोक्षे तत्समं स्मृतम् । स्वहस्तेन ततो देयं मृते कः कस्य दास्यति । इति मत्वा महाराज स्वदत्तं स्यान्महाफलम्

কিন্তু যি দান মৃত ব্যক্তিৰ বাবে, তেওঁৰ অনুপস্থিতিত কৰা হয়, তাক সমান (সীমিত) বুলিয়েই স্মৃতিত কোৱা হৈছে। সেয়ে নিজৰ হাতে দান কৰা উচিত—মৃত্যু আহিলে কোনে কাক দিব? এই কথা ভাবি, হে মহাৰাজ, নিজে দিয়া দান মহাফলদায়ক হয়।

Verse 90

इत्येवमुक्तं तव धर्मसूनो दानं मया वैतरणीसमुत्थम् । शृणोति भक्त्या पठतीह सम्यक्स याति विष्णोः पदमप्रमेयम्

এইদৰে, হে ধৰ্মপুত্ৰ, মই তোমাক বৈতৰণী-সম্বন্ধীয় দান বিষয়ে কৈ দিলোঁ। যিয়ে ভক্তিভাৱে শুনে বা ইয়াত শুদ্ধকৈ পাঠ কৰে, সি বিষ্ণুৰ অপ্ৰমেয় পদধাম লাভ কৰে।

Verse 91

श्रीमार्कण्डेय उवाच । प्राप्ते चाश्वयुजे मासि तस्मिन्कृष्णा चतुर्दशी । स्नात्वा कृत्वा ततः श्राद्धं सम्पूज्य च महेश्वरम्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: আৰ্শ্বযুজ মাহ আহিলে, কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত, স্নান কৰি তাৰ পাছত শ্ৰাদ্ধ কৰিব আৰু মহেশ্বৰ (শিৱ)ক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব।

Verse 92

पितृभ्यो दीयते दानं भक्तिश्रद्धासमन्वितैः । पश्चाज्जागरणं कुर्यात्सत्कथाश्रवणादिभिः

ভক্তি আৰু শ্ৰদ্ধাৰে পিতৃসকলৰ উদ্দেশ্যে দান দিব লাগে। তাৰ পাছত সৎকথা শ্ৰৱণ আদি পুণ্য আচৰণেৰে জাগৰণ কৰিব লাগে।

Verse 93

ततः प्रभातसमये स्नात्वा वै नर्मदाजले । तर्पणं विधिवत्कृत्वा पित्ःणां देवपूर्वकम्

তাৰ পাছত প্ৰভাতসময়ে নৰ্মদাৰ জলে স্নান কৰি, বিধিমতে তৰ্পণ কৰিব—আগতে দেৱতাসকলক, তাৰ পাছত পিতৃসকলক।

Verse 94

सौवर्णे घृतसंयुक्तं दीपं दद्याद्द्विजातये । पश्चात्संभोजयेद्विप्रान् स्वयं चैव विमत्सरः

সোনাৰ পাত্ৰত ঘিউযুক্ত দীপ দ্বিজাতক দান দিব লাগে। তাৰ পাছত ঈৰ্ষামুক্ত হৈ বিপ্ৰসকলক ভোজন কৰাব আৰু নিজেও বিনয়ভাৱে প্ৰসাদ গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 95

एवं कृते नरश्रेष्ठ न जन्तुर्नरकं व्रजेत् । अवश्यमेव मनुजैर्द्रष्टव्या नारकी स्थितिः

হে নৰশ্ৰেষ্ঠ, এইদৰে বিধি সম্পন্ন কৰিলে কোনো প্ৰাণী নৰকলৈ নাযায়। তথাপি মৰ্ত্যমানৱৰ বাবে নাৰকীয় অৱস্থা নিশ্চিতভাৱে ‘দেখা’ হয়—সতৰ্কতা আৰু ধৰ্মশিক্ষাৰ বাবে।

Verse 96

अनेन विधिना कृत्वा न पश्येन्नरकान्नरः । तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां विधिना नृप

এই বিধি অনুসাৰে কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলে মানুহে নৰকসমূহ নেদেখে। আৰু হে ৰাজন, সেই তীৰ্থত যিসকল মানুহ মৃত্যুবৰণ কৰে, তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰতো ফল বিধানমতে নিয়ম অনুসাৰে হয়।

Verse 97

मन्वन्तरं शिवे लोके वासो भवति दुर्लभे । विमानेनार्कवर्णेन किंकिणीशतशोभिना

এটা সম্পূৰ্ণ মন্বন্তৰ জুৰি, দুষ্প্ৰাপ্য শিৱলোকত বাস লাভ হয়। সূৰ্যবৰ্ণ বিমানে আৰোহণ কৰি যায়, যি শত শত ঝংকাৰময় ঘণ্টাৰে শোভিত।

Verse 98

स गच्छति महाभाग सेव्यमानोऽप्सरोगणैः । भुनक्ति विविधान्भोगानुक्तकालं न संशयः

হে মহাভাগ্যৱান, তেওঁ সেই লোকলৈ গমন কৰে, অপ্সৰাগণৰ সেবাত পৰিবেষ্টিত হৈ। আৰু নিৰ্দিষ্ট সময়জুৰি নানাবিধ ভোগ উপভোগ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 99

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

নিৰ্ধাৰিত সময় পূৰ্ণ হ’লে তেওঁ পুনৰ ইয়াত মানৱজন্ম লাভ কৰে। সকলো ব্যাধিৰ পৰা মুক্ত হৈ, তেওঁ শত শৰৎ—অৰ্থাৎ শত বছৰ—জীৱন যাপন কৰে।

Verse 100

प्राप्य चाश्वयुजे मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पूजयित्वा महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि मुच्यते नात्र संशयः

আশ্বযুজ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত তাত উপস্থিত হৈ দিন-ৰাতি অৱস্থান কৰি মহেশ্বৰক পূজা কৰিলে, মহাপাপত বোজা থকা লোকেও মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 101

अष्टाविंशतिकोट्यो वै नरकाणां युधिष्ठिर । विमुक्ता नरकैर्दुःखैः शिवलोकं व्रजन्ति ते

হে যুধিষ্ঠিৰ! নৰকসমূহৰ অষ্টাৱিংশতি কোটি আছে। সেই নৰকৰ দুখৰ পৰা মুক্ত হৈ তেওঁলোকে শিৱলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 102

तत्र भुक्त्वा महाभोगान्दिव्यैश्वर्यसमन्वितान् । लभन्ते मानुषं जन्म दुर्लभं भुवि मानवाः

তাত দিব্য ঐশ্বৰ্যসহ মহাভোগ ভোগ কৰি, তাৰ পাছত মানুহে পৃথিৱীত দুৰ্লভ মানৱ জন্ম লাভ কৰে।