Rig Veda 9.42.3 — Mandala 9, Sukta 42, Mantra 3

Sukta 9.42

Devata: Soma Pavamāna (Soma in the act of purification)

Samhita Patha (Devanagari)

वावृधानाय तूर्वये पवन्ते वाजसातये । सोमाः सहस्रपाजसः ॥

Transliteration

vāvṛdhānā́ya tū́rvaye páʋante vā́ja-sātaye | sómāḥ sahásra-pājasaḥ ||

Translation

চিৰবৃদ্ধিমান তূৰ্বয়—দ্ৰুত শক্তিৰ বাবে—সোমধাৰাসকল পৱিত্ৰ হয়, সম্পদ-জয়ৰ দিশে ধাৱমান; এইসকল সোম—সহস্ৰ আলোকশক্তিসম্পন্ন।

Word by Word

• वावृधानाय: to/for the growing (one); for the increaser
• वावृधानाय: सम्प्रदान (यस्यार्थे/याय) — ‘वर्धमानाय/वर्धिताय’
• Type: विशेषण (कृदन्त-रूपेण)
• Root: √वृध् (वर्धते) / प्रातिपदिक: वावृधान- (वृध्-धातोः क्त/क्विप्-आधारितः ‘वर्धमान/वर्धित’ अर्थे)

• तूर्वये: to Turvi (a person/hero); for Turvi
• तूर्वये: सम्प्रदान — ‘तूर्वि-नाम्ने’
• Type: संज्ञा/विशेषण
• Root: प्रातिपदिक: तूर्वि- (पुरुषनाम/विशेषण; ‘तूर्वि’ इति)

• पवन्ते: they flow/purify themselves
• पवन्ते: (अकर्मक) कर्तृ-क्रिया; कर्ता = ‘सोमाः’
• Type: क्रिया
• Root: √पू (पवते) ‘शुद्धौ/प्रवाहे’

• वाजसातये: for the winning/attainment of prize (strength, booty)
• वाजसातये: सम्प्रदान — ‘वाज-प्राप्त्यर्थम्’
• Type: संज्ञा
• Root: प्रातिपदिक: वाजसाति- (वाज + साति ‘प्राप्ति/विजय/लाभ’)

• सोमाः: the Soma (drops/juices)
• सोमाः: कर्ता — पवन्ते इति क्रियायाः
• Type: संज्ञा
• Root: प्रातिपदिक: सोम-

• सहस्रपाजसः: having thousandfold might/splendour
• सहस्रपाजसः: कर्ता-विशेषणम् (सोमाः)
• Type: विशेषण
• Root: बहुव्रीहिः/तत्पुरुषसमास-प्रातिपदिक: सहस्र-पाजस्- (पाजस् ‘तेजस्/बलम्/शक्ति’)