
Sukta 6.56
Bharadvāja
Pūṣan
Triṣṭubh (contextual; verify)
পূষণলৈ উৎসৰ্গিত এই সৰু সূক্তত পথ-নিৰ্দেশ, ৰক্ষা আৰু সমগ্ৰ মঙ্গল-কল্যাণৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। ইয়াত জোৰ দিয়া হৈছে যে দেৱতাক কেৱল নাম-উপাধি বা বাহ্যিক চিহ্নে ধৰা নাযায়; সত্য চিনাক্তকৰণ আৰু জীৱন্ত, অনুশীলিত সম্পৰ্কৰ দ্বাৰাই তেওঁক বুজা যায়। সূক্তখনে বাহ্য বৰ্ণনাৰ সীমা অতিক্ৰম কৰি পূষণৰ স্বৰূপ নিৰ্দেশ কৰে, তাৰ পিছত উপাসকৰ অভিপ্ৰায় সফল হ’বলৈ অনুৰোধ জনায়, আৰু শেষত আজি আৰু কাইলৈৰ বাবে সুৰক্ষা আৰু পূৰ্ণতাৰ স্পষ্ট আশীৰ্বাদে সমাপ্ত হয়।
Mantra 1
य एनमादिदेशति करम्भादिति पूषणम् । न तेन देव आदिशे ॥
যি জনে তেওঁক ‘কৰম্ভ-অৰ্পণৰ পৰা পূষণ’ বুলি কেৱল আঙুলিয়াই দেখুৱায়, সেই নাম-মাত্ৰে দেৱতাক সত্যতে নিৰ্দেশ কৰা নাযায়; তেওঁ নামৰ চিহ্নে নহয়, অন্তৰৰ চিনাক্ততাতেই বোধগম্য।
Mantra 2
उत घा स रथीतमः सख्या सत्पतिर्युजा । इन्द्रो वृत्राणि जिघ्नते ॥
আৰু নিশ্চয়েই তেওঁ—সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ৰথচালক, সখ্য আৰু যুজাৰ দ্বাৰা সত্য-গৃহৰ অধিপতি—ইন্দ্ৰ বাধাদায়ক শক্তিসমূহক বধ কৰে; তেনেই আমাৰ অগ্ৰগতিত পথ পৰিষ্কাৰ কৰে।
Mantra 3
उतादः परुषे गवि सूरश्चक्रं हिरण्ययम् । न्यैरयद्रथीतमः ॥
আৰু তাতেই, ৰুক্ষ গাভী-ক্ষেত্ৰত সূৰ্যই সোণালী চক্ৰখন গতি দিলে; সৰ্বোত্তম ৰথচালকে তাক তললৈ নামাই শৃঙ্খলিত চলনত স্থাপন কৰিলে—কঠিন পদাৰ্থত দীপ্তিময় ঋত-শৃঙ্খলা আনিলে।
Mantra 4
यदद्य त्वा पुरुष्टुत ब्रवाम दस्र मन्तुमः । तत्सु नो मन्म साधय ॥
হে বহুশ্ৰুত-স্তুত, হে দস্ৰ (অদ্ভুত) মন্তুমান! আজি আমি যি কথা তোমাক কওঁ, সেইটো আমাৰ মন্ম (অন্তৰ-সংকল্প) সফল কৰা; আমাৰ অন্তৰৰ ভাব সঠিক সিদ্ধিত সম্পন্ন কৰা।
Mantra 5
इमं च नो गवेषणं सातये सीषधो गणम् । आरात्पूषन्नसि श्रुतः ॥
আৰু জয়লাভৰ বাবে গৱেষণ (গাভী/ৰশ্মি-অন্বেষণ) এই আমাৰ অনুসন্ধান, আগবাঢ়ি চাপ দিয়া এই গণ—হে পূষণ, ওচৰৰ পৰা শুনা; তুমি সঁহাৰি দিয়া বুলি খ্যাত।
Mantra 6
आ ते स्वस्तिमीमह आरेअघामुपावसुम् । अद्या च सर्वतातये श्वश्च सर्वतातये ॥
আমি তোমাৰ পৰা স্বস্তি বিচাৰোঁ—অঘ (অমঙ্গল) দূৰ কৰি, সত্য ধন ওচৰলৈ আনোতা। আজি সম্পূৰ্ণতাৰ বাবে, আৰু কাইলৈও সম্পূৰ্ণতাৰ বাবে।
Pūṣan is the Vedic guide and nourisher who protects travelers, helps one reach the right goal, and brings practical welfare—safety, prosperity, and right attainment.
It suggests that merely calling the god by a label does not truly reveal him; real knowing comes through inner recognition, devotion, and lived connection.
It asks for continuous well-being—protection from harm, nearness of true wealth, and complete welfare that extends beyond the present moment into the next day.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.