Rig Veda 5.48.2: Mandala 5, Sukta 48, Mantra 2

Sukta 5.48

Devata: Likely the Waters (Āpaḥ) as cosmic powers operating under vṛta/ṛta; possibly in a hymn complex where a higher deity directs them.

Samhita Patha (Devanagari)

ता अत्नत वयुनं वीरवक्षणं समान्या वृतया विश्वमा रजः । अपो अपाचीरपरा अपेजते प्र पूर्वाभिस्तिरते देवयुर्जनः ॥

Recitation with translationRig Veda 5.48.2

Transliteration

tā́ atnata vayúnam vīrávakṣaṇaṃ samānyā́ vṛtáyā víśvam ā́ rájaḥ | apó apā́cīr áparā́ ápējate prá pū́rvābhis tirate devayúr jánaḥ ||

Translation

সিহঁতে বীৰবক্ষণ (বীৰ-শক্তি বহনকাৰী) বয়ুন (কাৰ্যজ্ঞান/বিধি) বিস্তাৰ কৰে; একে সমান্য ঋত (সামূহিক নিয়ম)দ্বাৰা সিহঁতে সমগ্ৰ ৰজঃ (মধ্যলোক) প্ৰসাৰিত কৰে। জলসমূহ—কিছুমান আগলৈ, কিছুমান পিছলৈ—চলি দুলে, উথলি উঠে; আৰু দেবযু (দেৱ-অন্বেষী) জনতা পূৰ্বসীমাৰ ওপৰলৈ আগবাঢ়ে।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ताः: those (f.)
• ताः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अत्नत: they stretched/extended
• अत्नत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √तन् (तनू) विस्तारॆ

• वयुनम्: skill, wise device/plan
• वयुनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वयुन (प्रातिपदिक)

• वीरवक्षणम्: man-strengthening / hero-nourishing
• वीरवक्षणम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वीर-वक्षण (समास-प्रातिपदिक; कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्राय)

• समान्याः: common, united
• समान्याः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: समान्य (प्रातिपदिक)

• वृतयः: bands/companies, circles
• वृतयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृतय (प्रातिपदिक; ‘वृत’/‘वृत्ति’ से)

• विश्वम्: all, the whole
• विश्वम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• आ: to, unto, towards
• आ: Upasarga
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• रजः: space/region; (also) dust, atmosphere
• रजः: Karma
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)

• अपः: waters
• अपः: Karma
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• अपाचीः: backward-flowing, turned away
• अपाचीः: Karma
• Type: Adjective
• Root: अपाच्/अपाची (प्रातिपदिक)

• अपरा: the later/other (one)
• अपरा: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)

• अपेजते: moves away, withdraws
• अपेजते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √इज् (इजँ) कम्पने/गत्यर्थे, उपसर्ग: अप-

• प्र: forth, forward
• प्र: Upasarga
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• पूर्वाभिः: with the former/earlier (ones)
• पूर्वाभिः: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• तिरते: crosses over, passes through
• तिरते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √तॄ (तॄ) तरणे

• देवयुः: god-seeking, devoted to the gods
• देवयुः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: देवयु (प्रातिपदिक; ‘देव’ + यु ‘seeking’)

• जनः: the people, a man/folk
• जनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)