Opening the text

Sukta 10.99
Indra (implied through vajra and Vṛtra-slaying mythic frame)
এই সূক্তত বৃত্ৰ-বধৰ পৰিচিত কাঠামোৰে ইন্দ্ৰৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে—বজ্ৰ গঢ়া আৰু নিক্ষেপ, বাধাদায়ক শক্তিসমূহ ভাঙি পেলোৱা, আৰু উপাসকৰ বাবে সমৃদ্ধিৰ পথ মুকলি কৰা। ইয়াত বীৰ-মিথৰ সৈতে নৈতিক আৰু সামাজিক সুৰ মিলি আছে—ইন্দ্ৰ সত্যবাদীক ৰক্ষা কৰে, বৈৰী দুৰ্গসমূহ চূর্ণ কৰে, আৰু ইষা (প্ৰেৰণা), ঊৰ্জ (জীৱনীশক্তি), আৰু সুক্ষিতি (নিৰাপদ বাসস্থান) দান কৰে। শেষত ‘পিঁপৰা’ ইন্দ্ৰৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়ি অহাৰ চিত্ৰই নম্ৰ, অধ্যৱসায়ী ভক্তিক দেৱীয় বৃদ্ধি আৰু সাৰ্বজনীন দীপ্তিৰ উপায় হিচাপে উজ্জ্বল কৰে।
Mantra 1
कं नश्चित्रमिषण्यसि चिकित्वान्पृथुग्मानं वाश्रं वावृधध्यै । कत्तस्य दातु शवसो व्युष्टौ तक्षद्वज्रं वृत्रतुरमपिन्वत् ॥
হে চিকিৎৱান্ (জ্ঞানী), আমাৰ বাবে তুমি কোন দীপ্ত আশ্চৰ্যক ইষণা কৰিছা—পৃথুগ্মান (বিস্তাৰ-গামী), বীৰ, গম্ভীৰ-গর্জনশীলক বৃদ্ধি কৰিবলৈ? উষাৰ ব্যুষ্টিত (প্ৰভাত-ভাঙনত) শক্তিৰ দাতা কোনে বজ্ৰ গঢ়িলে, আৰু তাক চলাই দিলে যাতে বৃত্ৰতুৰ (আৱৰক-বধক) হৈ আৱৰকক চূর্ণ কৰে?
Mantra 2
स हि द्युता विद्युता वेति साम पृथुं योनिमसुरत्वा ससाद । स सनीळेभिः प्रसहानो अस्य भ्रातुर्न ऋते सप्तथस्य मायाः ॥
সেইজনাই দীপ্তি আৰু বিদ্যুৎ-ঝলকণিৰে গতি কৰে; সাম-গীতসহ আহে; অসুৰত্ব (ঈশ্বৰীয় অধিপত্য) দ্বাৰা বিস্তৃত যোনিত আসন গ্ৰহণ কৰিছে। একে নীড়ৰ সঙ্গীসকলৰ সৈতে তেওঁ প্ৰবল হয়; সপ্তথ (সপ্তজ) ভ্ৰাতাৰ মায়া-কর্ম নোহোৱাকৈ নহয়।
Mantra 3
स वाजं यातापदुष्पदा यन्त्स्वर्षाता परि षदत्सनिष्यन् । अनर्वा यच्छतदुरस्य वेदो घ्नञ्छिश्नदेवाँ अभि वर्पसा भूत् ॥
সেইজনাই বাজিক (বাজ) অভিমুখে যায়—দুৰ্গম পদক্ষেপ অতিক্ৰম কৰি; স্বৰ্-জয় কৰি লাভ-অন্বেষণে পৰি আসন গ্ৰহণ কৰে। যেতিয়া অনৰ্ৱা (অচ্যুত), শতদুৰ (শত-দ্বাৰ) দৃঢ় দুর্গৰ বেদ (জ্ঞানী) মিথ্যা-দেৱসকলক আঘাত কৰি নিপাত কৰিলে, তেতিয়া তেওঁ অতিশয়-প্ৰভাৱশালী ৰূপে প্ৰকাশিত হ’ল।
Mantra 4
स यह्व्योऽवनीर्गोष्वर्वा जुहोति प्रधन्यासु सस्रिः । अपादो यत्र युज्यासोऽरथा द्रोण्यश्वास ईरते घृतं वाः ॥
সেই যহ্ব্য (উদ্দাম, তীব্ৰ) জনাই গোৱালৈৰ মাজত চলমান স্ৰোতসমূহ ঢালি দিয়ে; যুদ্ধসমূহত সি দ্ৰুত আগবাঢ়ে। য’ত যুঁজিবলৈ যোগ্য, পাদহীন ৰথসমূহ জোঁতাবলৈ সাজু, আৰু দ্ৰোণীত অশ্বসমূহ স্থিত—তাত ঘৃত-সমৃদ্ধ ধাৰাসমূহ গতি লাভ কৰে।
Mantra 5
स रुद्रेभिरशस्तवार ऋभ्वा हित्वी गयमारेअवद्य आगात् । वम्रस्य मन्ये मिथुना विवव्री अन्नमभीत्यारोदयन्मुषायन् ॥
সি ৰুদ্ৰসকলৰ সৈতে আহিল—নিন্দনীয় নহয় এনে বস্তু বাছি লোৱা দক্ষ জন; গয়াক পিছত এৰি সি আগবাঢ়িল। মোৰ মতে, পিঁপৰাৰ ঢিপিত থকা যুগলটোক সি ফালি মুকলি কৰিলে; আহাৰৰ ওচৰলৈ গৈ তাক কঁদুৱাই, চুৰি কৰি লৈ গ’ল।
Mantra 6
स इद्दासं तुवीरवं पतिर्दन्षळक्षं त्रिशीर्षाणं दमन्यत् । अस्य त्रितो न्वोजसा वृधानो विपा वराहमयोअग्रया हन् ॥
সি নিশ্চয়েই দাসক দমন কৰিলে—উচ্চ-গর্জনকাৰীজনক; ষড়্চক্ষুৰ অধিপতিক, ত্ৰিশিৰ্ষকক। তেতিয়া ত্ৰিত, বলত বৃদ্ধি পাই, অগ্ৰভাগে লৌহ-নোকা অস্ত্ৰে বৰাহটোক বধ কৰিলে।
Mantra 7
स द्रुह्वणे मनुष ऊर्ध्वसान आ साविषदर्शसानाय शरुम् । स नृतमो नहुषोऽस्मत्सुजातः पुरोऽभिनदर्हन्दस्युहत्ये ॥
সেই বীৰে ঊৰ্ধ্বলৈ উঠি, দ্ৰোহী মানুহৰ ওপৰত—আক্ৰমণকাৰীৰ ওপৰত—তীৰ নিক্ষেপ কৰিলে। সেয়াই নৃতম নহুষ, আমাৰ মাজৰ পৰা সুজাত; দস্যু-হত্যাত যোগ্য হৈ, দুৰ্গসমূহৰ দুৱাৰ ভাঙি আগবাঢ়িল।
Mantra 8
सो अभ्रियो न यवस उदन्यन्क्षयाय गातुं विदन्नो अस्मे । उप यत्सीददिन्दुं शरीरैः श्येनोऽयोपाष्टिर्हन्ति दस्यून् ॥
ঘাঁহ-চৰণিৰ বাবে তৃষ্ণাতুৰ বৰষুণ-মেঘৰ দৰে, তেওঁ আমাৰ বাবে বাসস্থানলৈ যোৱা পথ বিচাৰি পায়। যেতিয়া তেওঁ দেহধাৰী শক্তিসমূহেৰে সোমাৰ ওচৰত উপবিষ্ট হয়, তেতিয়া লোহাৰ নখ থকা শ্যেনৰ দৰে দস্যুসকলক আঘাত কৰি নিধন কৰে।
Mantra 9
स व्राधतः शवसानेभिरस्य कुत्साय शुष्णं कृपणे परादात् । अयं कविमनयच्छस्यमानमत्कं यो अस्य सनितोत नृणाम् ॥
এই উচ্ছ্বসিত শক্তিসমূহেৰে বল বৃদ্ধি কৰি, তেওঁ কুত্সাৰ বাবে শুষ্ণক দীনতালৈ নিক্ষেপ কৰি পৰাস্ত কৰিলে। এই প্ৰভুৱে—প্ৰশংসিত হৈ থকা—কবিক আগুৱাই নিলে: অত্কক; যি তেওঁৰ বাবে বিজয়-লাভ কৰোঁতা, আৰু মানুহৰ বাবেও।
Mantra 10
अयं दशस्यन्नर्येभिरस्य दस्मो देवेभिर्वरुणो न मायी । अयं कनीन ऋतुपा अवेद्यमिमीताररुं यश्चतुष्पात् ॥
এইজন, বীৰ্যৱান শক্তিসমূহৰ পৰা সেৱা লাভ কৰি, দেৱসকলৰ মাজত আশ্চৰ্য্য—কাৰ্যসিদ্ধিৰ মায়াবান অধিপতি বৰুণৰ দৰে। এই কিশোৰ ঋতুপালকে উপলব্ধি কৰিছে; চাৰিখন পায়ে স্থিৰ থকা দৃঢ় আধাৰখন তেওঁ মাপি-বণ্টাই স্থাপন কৰিছে।
Mantra 11
अस्य स्तोमेभिरौशिज ऋजिश्वा व्रजं दरयद्वृषभेण पिप्रोः । सुत्वा यद्यजतो दीदयद्गीः पुर इयानो अभि वर्पसा भूत् ॥
তাঁৰ এই স্তোত্ৰসমূহেৰে ঔশিজ ঋজিশ্বনে বৃষভৰ বলত পিপ্ৰুৰ বাবে ব্ৰজ (আবৰণ) ভাঙি মুকলি কৰিলে। যেতিয়া পূজ্যজনে সোম পিষি তুলিলে, তেতিয়া তেওঁ গীৰ্—প্ৰেৰিত বাক্য—উজ্জ্বল কৰিলে; দুৰ্গসমূহৰ আগত আগবাঢ়ি, ৰূপত দীপ্তিমান হ’ল।
Mantra 12
एवा महो असुर वक्षथाय वम्रकः पड्भिरुप सर्पदिन्द्रम् । स इयानः करति स्वस्तिमस्मा इषमूर्जं सुक्षितिं विश्वमाभाः ॥
এনেকৈ, হে মহৎ অসুৰ, তোমাৰ বহন আৰু বৃদ্ধি লাভৰ বাবে, পিঁপৰাই নিজৰ পায়েৰে ইন্দ্ৰৰ ওচৰলৈ সৰি উঠে। তেওঁ আগবাঢ়ি আহি তাৰ বাবে স্বস্তি সাধে—ইষা, ঊৰ্জ, সুক্ষিতি; আৰু সকলো দীপ্তি আনি দিয়ে।
It praises Indra’s power to break obstruction (Vṛtra) with the vajra, defeat hostile forces, and restore flow—strength, prosperity, and well-being for the worshipper.
They are symbolic of Indra’s decisive victory over what ‘covers’ or blocks life: the thunderbolt represents focused force, and Vṛtra represents obstruction that must be shattered for waters/light to emerge.
It teaches that even small, steady effort and humble devotion can approach divine power; Indra then grants svasti (well-being), energy, good dwelling, and radiance.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.