Prakarana 31

Verse 622 (चौपाई)

कलित करिबरन्हि परीं अँबारीं। कहि न जाहिं जेहि भाँति सँवारीं।। चले मत्तगज घंट बिराजी। मनहुँ सुभग सावन घन राजी।। बाहन अपर अनेक बिधाना। सिबिका सुभग सुखासन जाना।। तिन्ह चढ़ि चले बिप्रबर बृन्दा। जनु तनु धरें सकल श्रुति छंदा।। मागध सूत बंदि गुनगायक। चले जान चढ़ि जो जेहि लायक।। बेसर ऊँट बृषभ बहु जाती। चले बस्तु भरि अगनित भाँती।। कोटिन्ह काँवरि चले कहारा। बिबिध बस्तु को बरनै पारा।। चले सकल सेवक समुदाई। निज निज साजु समाजु बनाई।।

হাতীবোৰ হাউদাৰে সজ্জিত আছিল; সেইবোৰ বৰ্ণনাতীত ধৰণে সজোৱা হৈছিল। মদমত্ত হাতীবোৰ ঘণ্টাৰে সজ্জিত হৈ গতি কৰিলে, যেন শাৱণ মাহৰ সুন্দৰ ডাৱৰ আনন্দেৰে আহিছে। বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ অগণিত বাহন আছিল: সুন্দৰ পালকি আৰু আৰামদায়ক আসন। এইবোৰত উঠি, শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ দলবোৰ যাত্ৰা কৰিলে, যেন বেদ আৰু ইয়াৰ ছন্দবোৰে শাৰীৰিক ৰূপ লৈছে। বাৰ্ড, প্ৰশংসাকাৰী আৰু স্তুতিগায়কসকল যাত্ৰা কৰিলে, প্ৰত্যেকে তেওঁৰ উপযুক্ত বাহনত উঠি। উট, ষাঁড় আৰু বলধ বহুতো জাতৰ আছিল, অগণিত ধৰণে সামগ্ৰীৰে ভৰা। লক্ষ লক্ষ পালকি-বাহক আৰু ভৰিয়াল যাত্ৰা কৰিলে; তেওঁলোকে কঢ়িয়াই নিয়া বিভিন্ন সামগ্ৰীৰ বৰ্ণনা কোনে কৰিব পাৰে? সকলো সেৱক দলত যাত্ৰা কৰিলে, প্ৰত্যেকে নিজা প্ৰস্তুতি কৰি নিজা দলত যোগদান কৰিলে।

Verse 623 (दोहा/सोरठा)

सब कें उर निर्भर हरषु पूरित पुलक सरीर। कबहिं देखिबे नयन भरि रामु लखनू दोउ बीर।।300।।

সকলোৰ হৃদয় আনন্দৰে পৰিপূৰ্ণ হ'ল, সকলোৰে শৰীৰ পুলকিত হ'ল। কেতিয়া তেওঁলোকৰ চকু দুটা ৰাম আৰু লক্ষ্মণ, সেই দুই বীৰক দেখাৰ বাবে পৰিপূৰ্ণ হ'ব?

Verse 624 (चौपाई)

गरजहिं गज घंटा धुनि घोरा। रथ रव बाजि हिंस चहु ओरा।। निदरि घनहि घुर्म्मरहिं निसाना। निज पराइ कछु सुनिअ न काना।। महा भीर भूपति के द्वारें। रज होइ जाइ पषान पबारें।। चढ़ी अटारिन्ह देखहिं नारीं। लिंएँ आरती मंगल थारी।। गावहिं गीत मनोहर नाना। अति आनंदु न जाइ बखाना।। तब सुमंत्र दुइ स्पंदन साजी। जोते रबि हय निंदक बाजी।। दोउ रथ रुचिर भूप पहिं आने। नहिं सारद पहिं जाहिं बखाने।। राज समाजु एक रथ साजा। दूसर तेज पुंज अति भ्राजा।।

হাতীসকলে গৰ্জন কৰিলে, ঘণ্টাসকলে ভয়ংকৰ ধ্বনি কৰিলে; ৰথ আৰু ঘোঁৰাৰ শব্দ চতুৰ্দিশে শুনা গ'ল। ঢোলসকলে ডাৱৰৰ দৰে গৰ্জন কৰিলে; নিজৰ বা পৰৰ কোনো কথা শুনা নগ'ল। মহান ৰজাসকলৰ দুৱাৰত ইমান ভিৰ হ'ল যে শিলৰ ফৰ্চিং ধূলিলৈ পৰিণত হ'ল। নাৰীসকলে টেৰেচলৈ উঠি চাবলৈ গ'ল, আৰতি প্ৰদীপ আৰু শুভ থাল লৈ। তেওঁলোকে বহুতো মনোহৰ গীত গালে; তেওঁলোকৰ আনন্দ বৰ্ণনা কৰিবলৈ নাযায়। তেতিয়া সুমন্ত্ৰই সূৰ্যৰ চিহ্নযুক্ত দুটা ঘোঁৰা জোপা লগালে; তেওঁ সূৰ্যৰ দৰে ঘোঁৰাসকলক সজালে। তেওঁ ৰজাৰ ওচৰলৈ দুখন সুন্দৰ ৰথ আনিলে; সেইবোৰ শৰৎ চন্দ্ৰৰ সৈতেও বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি। এখন ৰথ ৰাজকীয় সভাৰ বাবে সজা হ'ল; আনখন তেজৰ পুঞ্জৰে জিলিকি উঠিল।

Verse 625 (दोहा/सोरठा)

तेहिं रथ रुचिर बसिष्ठ कहुँ हरषि चढ़ाइ नरेसु। आपु चढ़ेउ स्पंदन सुमिरि हर गुर गौरि गनेसु।।301।।

সেই সুন্দৰ ৰথত, আনন্দৰে, তেওঁ ৰজাক উঠালে; তেওঁ নিজেও উঠিল, শিৱ, গুৰু, গৌৰী আৰু গণেশক স্মৰণ কৰি।

Verse 626 (चौपाई)

सहित बसिष्ठ सोह नृप कैसें। सुर गुर संग पुरंदर जैसें।। करि कुल रीति बेद बिधि राऊ। देखि सबहि सब भाँति बनाऊ।। सुमिरि रामु गुर आयसु पाई। चले महीपति संख बजाई।। हरषे बिबुध बिलोकि बराता। बरषहिं सुमन सुमंगल दाता।। भयउ कोलाहल हय गय गाजे। ब्योम बरात बाजने बाजे।। सुर नर नारि सुमंगल गाई। सरस राग बाजहिं सहनाई।। घंट घंटि धुनि बरनि न जाहीं। सरव करहिं पाइक फहराहीं।। करहिं बिदूषक कौतुक नाना। हास कुसल कल गान सुजाना ।

বশিষ্ঠৰ সৈতে, ৰজা জিলিকি উঠিল, যেনেকৈ দেৱতাসকলৰ অধিপতি ইন্দ্ৰ বৃহস্পতিৰ সংগতত জিলিকে। নিজ বংশৰ ৰীতি আৰু বেদৰ বিধান পালন কৰি, ৰজাই সকলোকে সন্তুষ্ট কৰি সকলো ব্যৱস্থা কৰিলে। ৰামক স্মৰণ কৰি আৰু গুৰুৰ আজ্ঞা লাভ কৰি, ৰজাই শংখ বজাই যাত্ৰা কৰিলে। দেৱতাসকলে বিবাহ শোভাযাত্ৰা দেখি আনন্দিত হ'ল; শুভ দাতাই ফুল বৰ্ষণ কৰিলে। মহান কোলাহল হ'ল; ঘোঁৰা আৰু হাতীসকলে গৰ্জন কৰিলে; আকাশত বাদ্যযন্ত্ৰসকলে বাজিলে। দেৱতা, মানুহ আৰু নাৰীসকলে শুভ গীত গালে; শেহনাই মধুৰ সুৰত বাজিলে। ঘণ্টা আৰু গংগাৰ ধ্বনি বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি; সেৱকসকলে চামৰ লৰালে। বিদূষকসকলে বিভিন্ন কৌতুক পৰিৱেশন কৰে; তেওঁলোক হাঁহিত দক্ষ, ঠাট্টাত চতুৰ, আৰু গীত নৃত্যত পাৰদৰ্শী।

Verse 627 (दोहा/सोरठा)

तुरग नचावहिं कुँअर बर अकनि मृदंग निसान।। नागर नट चितवहिं चकित डगहिं न ताल बँधान।।302।।

ৰাজকুমাৰসকলে তেওঁলোকৰ ঘোঁৰাবোৰ নচায়; চতুৰ্দিশে মৃদংগ আৰু নিচান বাজিছে। নগৰবাসী আৰু অভিনেতাসকলে বিস্ময়েৰে চায়, তথাপিও তেওঁলোকে তালৰ এটাও সুৰ হেৰুৱালে নহয়।

Verse 628 (चौपाई)

बनइ न बरनत बनी बराता। होहिं सगुन सुंदर सुभदाता।। चारा चाषु बाम दिसि लेई। मनहुँ सकल मंगल कहि देई।। दाहिन काग सुखेत सुहावा। नकुल दरसु सब काहूँ पावा।। सानुकूल बह त्रिबिध बयारी। सघट सवाल आव बर नारी।। लोवा फिरि फिरि दरसु देखावा। सुरभी सनमुख सिसुहि पिआवा।। मृगमाला फिरि दाहिनि आई। मंगल गन जनु दीन्हि देखाई।। छेमकरी कह छेम बिसेषी। स्यामा बाम सुतरु पर देखी।। सनमुख आयउ दधि अरु मीना। कर पुस्तक दुइ बिप्र प्रबीना।।

বিবাহ শোভাযাত্ৰা গঠিত হ'লেও বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি; সকলো শকুন শুভ আছিল আৰু আশীৰ্বাদ প্ৰদান কৰিছিল। বাওঁফালে এটা বগলী দেখা দিলে; যেন সকলো শুভ ঘোষণা কৰা হৈছে। সোঁফালে, এটা সুন্দৰ ঠাইত কাউৰী দেখা গ'ল; সকলোৱে নেউলীৰ দৰ্শন লাভ কৰিলে। তিনি প্ৰকাৰৰ বতাহ অনুকূলে বলিল; সুন্দৰ কণ্ঠৰ নাৰীসকল আহিল, মধুৰ গীত গাই। এটা গাই ঘূৰি ঘূৰি নিজকে দেখুৱালে; তাই নিজৰ পোৱালিক গাখীৰ খুৱালে, মুখামুখি হৈ। হৰিণৰ পাল এটা সোঁফালে আহিল; যেন তেওঁলোকে শুভ শকুনৰ দল এটা দেখুৱালে। এটা গিৰিকিটা দেখা দিলে, বিশেষ কৃপাৰ সংকেত; বাওঁফালে এগৰাকী শ্যামা নাৰী স্পষ্টভাৱে দেখা গ'ল। দুজন পণ্ডিত ব্ৰাহ্মণ আগুৱাই আহিল, এজনে দৈৰে ভৰা কলহ আৰু আনজনে মাছ কঢ়িয়াই আনিলে, আৰু এজনে হাতত কিতাপ ধৰিলে।

Verse 629 (दोहा/सोरठा)

मंगलमय कल्यानमय अभिमत फल दातार। जनु सब साचे होन हित भए सगुन एक बार।।303।।

শুভতাত পৰিপূৰ্ণ, কল্যাণত পৰিপূৰ্ণ, ইচ্ছিত ফল প্ৰদানকাৰী, যেন সকলো শকুন একেলগে সকলোৰে কল্যাণৰ বাবে সত্য হ'ল।

Verse 630 (चौपाई)

मंगल सगुन सुगम सब ताकें। सगुन ब्रह्म सुंदर सुत जाकें।। राम सरिस बरु दुलहिनि सीता। समधी दसरथु जनकु पुनीता।। सुनि अस ब्याहु सगुन सब नाचे। अब कीन्हे बिरंचि हम साँचे।। एहि बिधि कीन्ह बरात पयाना। हय गय गाजहिं हने निसाना।। आवत जानि भानुकुल केतू। सरितन्हि जनक बँधाए सेतू।। बीच बीच बर बास बनाए। सुरपुर सरिस संपदा छाए।। असन सयन बर बसन सुहाए। पावहिं सब निज निज मन भाए।। नित नूतन सुख लखि अनुकूले। सकल बरातिन्ह मंदिर भूले।।

সকলো শকুন শুভ আৰু অনুকূল আছিল; চিহ্নসকল শুভ আছিল, আৰু ব্ৰহ্মা নিজে তেওঁৰ পুত্ৰ আছিল। সীতা, ৰামৰ সমান কইনা, আৰু পৱিত্ৰ হৃদয়ৰ দশৰথ আৰু জনক বিবাহৰ সম্বন্ধী হ'ল। এনে বিবাহৰ কথা শুনি, সকলো শকুন নাচিলে; এতিয়া ব্ৰহ্মাই আমাক সত্য কৰিলে। এই প্ৰকাৰে বিবাহ শোভাযাত্ৰা যাত্ৰা কৰিলে; ঘোঁৰা আৰু হাতীসকলে গৰ্জন কৰিলে, আৰু ঢোল বজোৱা হ'ল। সূৰ্যবংশ ওচৰ চাপি অহা জানি, জনকই নদীসমূহত দলং নিৰ্মাণ কৰিলে। মাজে মাজে উত্তম শিবিৰ সজা হ'ল, আৰু দেৱনগৰৰ দৰে সম্পত্তি বিয়পি পৰিল। উত্তম খাদ্য, শয্যা আৰু সুন্দৰ বস্ত্ৰ প্ৰদান কৰা হ'ল; সকলোৱে নিজ নিজ হৃদয়ত প্ৰিয় বস্তু লাভ কৰিলে। প্ৰতিদিন নতুন সুখ দেখি, সমগ্ৰ বিবাহ দলটোৱে আনন্দত নিজকে পাহৰি গ'ল।

Verse 631 (दोहा/सोरठा)

आवत जानि बरात बर सुनि गहगहे निसान। सजि गज रथ पदचर तुरग लेन चले अगवान।।304।।

উত্তম বিবাহ শোভাযাত্ৰা ওচৰ চাপি অহা জানি, আৰু গগননাদ ঢোলৰ শব্দ শুনি, তেওঁলোকে হাতী, ৰথ, পদাতিক সৈন্য আৰু ঘোঁৰা সজাই স্বাগতম জনাবলৈ গ'ল।

Verse 632 (चौपाई)

कनक कलस भरि कोपर थारा। भाजन ललित अनेक प्रकारा।। भरे सुधासम सब पकवाने। नाना भाँति न जाहिं बखाने।। फल अनेक बर बस्तु सुहाईं। हरषि भेंट हित भूप पठाईं।। भूषन बसन महामनि नाना। खग मृग हय गय बहुबिधि जाना।। मंगल सगुन सुगंध सुहाए। बहुत भाँति महिपाल पठाए।। दधि चिउरा उपहार अपारा। भरि भरि काँवरि चले कहारा।। अगवानन्ह जब दीखि बराता।उर आनंदु पुलक भर गाता।। देखि बनाव सहित अगवाना। मुदित बरातिन्ह हने निसाना।।

সোণৰ কলহত দৈ আৰু চাউলেৰে ভৰোৱা, আৰু বহুতো প্ৰকাৰৰ সুন্দৰ বাটি আৰু থাল প্ৰস্তুত কৰা হ'ল। অমৃতৰ দৰে সকলো প্ৰকাৰৰ সুস্বাদু খাদ্য অগণনীয় প্ৰকাৰে প্ৰস্তুত কৰা হ'ল, যি বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি। বহুতো উত্তম ফল আৰু সুন্দৰ উপহাৰ ৰজাই তেওঁৰ বন্ধুৰ বাবে আনন্দৰে পথালে। অলংকাৰ, বস্ত্ৰ আৰু বহুতো মহামূল্যবান ৰত্ন, লগতে চৰাই, হৰিণ, ঘোঁৰা আৰু হাতী বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ পথোৱা হ'ল। শুভ শকুন আৰু মধুৰ সুগন্ধি ৰজাই বহু প্ৰকাৰে পথালে। দৈ আৰু চিউৰা, অপাৰ উপহাৰ, কাহাৰসকলে টোপোলাৰ পিছত টোপোলা কঢ়িয়াই নিলে। বিবাহ দলটোৱে স্বাগতমকাৰী দলটো দেখিলে, তেওঁলোকৰ হৃদয় আনন্দৰে পৰিপূৰ্ণ হ'ল আৰু শৰীৰ পুলকিত হ'ল। স্বাগতমকাৰী দলৰ সৌন্দৰ্য দেখি, আনন্দিত বিবাহ দলটোৱে ঢোল বজালে।

Verse 633 (दोहा/सोरठा)

हरषि परसपर मिलन हित कछुक चले बगमेल। जनु आनंद समुद्र दुइ मिलत बिहाइ सुबेल।।305।।

আনন্দেৰে তেওঁলোক পৰস্পৰ লগ পালে আৰু শুভেচ্ছা বিনিময় কৰিলে, তাৰ পিছত একেলগে খোজ কাঢ়িলে; যেনে আনন্দৰ দুই সাগৰ মিলিত হৈছে, সকলো ক্লান্তি পিছত এৰি।

Verse 634 (चौपाई)

बरषि सुमन सुर सुंदरि गावहिं। मुदित देव दुंदुभीं बजावहिं।। बस्तु सकल राखीं नृप आगें। बिनय कीन्ह तिन्ह अति अनुरागें।। प्रेम समेत रायँ सबु लीन्हा। भै बकसीस जाचकन्हि दीन्हा।। करि पूजा मान्यता बड़ाई। जनवासे कहुँ चले लवाई।। बसन बिचित्र पाँवड़े परहीं। देखि धनहु धन मदु परिहरहीं।। अति सुंदर दीन्हेउ जनवासा। जहँ सब कहुँ सब भाँति सुपासा।। जानी सियँ बरात पुर आई। कछु निज महिमा प्रगटि जनाई।। हृदयँ सुमिरि सब सिद्धि बोलाई। भूप पहुनई करन पठाई।।

দেৱতাসকলে ফুল বৰষিলে, সুন্দৰী স্বৰ্গীয় অপ্সৰাসকলে গান গালে, আৰু আনন্দিত দেৱতাসকলে নগাড়া বজালে। ৰজাই সকলো উপহাৰ তেওঁলোকৰ আগত ৰাখিলে আৰু গভীৰ ভক্তিৰে বিনয়েৰে অনুনয় কৰিলে। প্ৰেমেৰে ৰজাই সকলো গ্ৰহণ কৰিলে; যাচকসকলক উপহাৰ দিয়া হ'ল। সন্মান জনাই আৰু মহান শ্ৰদ্ধা প্ৰদৰ্শন কৰি, তেওঁলোকক তেওঁলোকৰ বাসস্থানলৈ লৈ যোৱা হ'ল। তেওঁলোকে উজ্জ্বল কাৰ্পেট আৰু ধনী বস্ত্ৰৰ ওপৰেদি খোজ কাঢ়িলে; এনে সম্পত্তি দেখি, তেওঁলোকে সকলো অহংকাৰ এৰি দিলে। অতি সুন্দৰ বাসস্থান তেওঁলোকক দিয়া হ'ল, য'ত সকলো দিশত সকলো প্ৰীতিকৰ আছিল। সীতাৰ বিবাহ শোভাযাত্ৰা চহৰলৈ আহিছে বুলি জানি, তাই নিজৰ কিছু মহিমা প্ৰকাশ কৰিলে। হৃদয়ত স্মৰণ কৰি, তাই সকলো সিদ্ধিক মাতিলে আৰু ৰজাৰ অতিথিসকলক সন্মান জনাবলৈ পথালে।

Verse 635 (दोहा/सोरठा)

सिधि सब सिय आयसु अकनि गईं जहाँ जनवास। लिएँ संपदा सकल सुख सुरपुर भोग बिलास।।306।।

সকলো সিদ্ধই সীতাৰ আজ্ঞাত সেই ঠাইলৈ গ'ল য'ত বিবাহ শোভাযাত্ৰা আছিল। তেওঁলোকে সকলো সমৃদ্ধি, সুখ, আৰু স্বৰ্গীয় নগৰৰ আনন্দ আৰু বিলাস আনিলে।

Verse 636 (चौपाई)

निज निज बास बिलोकि बराती। सुर सुख सकल सुलभ सब भाँती।। बिभव भेद कछु कोउ न जाना। सकल जनक कर करहिं बखाना।। सिय महिमा रघुनायक जानी। हरषे हृदयँ हेतु पहिचानी।। पितु आगमनु सुनत दोउ भाई। हृदयँ न अति आनंदु अमाई।। सकुचन्ह कहि न सकत गुरु पाहीं। पितु दरसन लालचु मन माहीं।। बिस्वामित्र बिनय बड़ि देखी। उपजा उर संतोषु बिसेषी।। हरषि बंधु दोउ हृदयँ लगाए। पुलक अंग अंबक जल छाए।। चले जहाँ दसरथु जनवासे। मनहुँ सरोबर तकेउ पिआसे।।

নিজ নিজ বাসস্থান চাই, বিবাহ শোভাযাত্ৰাৰ অতিথিসকলে সকলো স্বৰ্গীয় আনন্দ সকলো দিশত সহজে পালে। কোনোৱে পদবীৰ কোনো পাৰ্থক্য নাজানিলে; সকলোৱে ঘোষণা কৰিলে যে এয়া জনকৰ কাৰ্য। সীতাৰ মহিমা জানি, ৰঘুনাথে হৃদয়ত আনন্দিত হ'ল, কাৰণ চিনাক্ত কৰিলে। দুই ভাতৃয়ে পিতৃৰ আগমন শুনি, তেওঁলোকৰ হৃদয় অসীম আনন্দেৰে পূৰ্ণ হ'ল। তেওঁলোকে লাজ অনুভৱ কৰিলে আৰু গুৰুক ক'ব নোৱাৰিলে, তথাপি তেওঁলোকৰ হৃদয়ে পিতৃৰ দৰ্শন কামনা কৰিলে। বিশ্বামিত্ৰৰ মহান বিনয় দেখি, তেওঁৰ হৃদয়ত বিশেষ সন্তুষ্টি জাগিল। আনন্দিত হৈ দুই ভাতৃয়ে তেওঁক আকোঁৱালি ধৰিলে; তেওঁলোকৰ দেহ উত্তেজিত হ'ল, আৰু চকুলোৱে তেওঁলোকৰ চকু ঢাকিলে। তেওঁলোকে দশৰথ থকা ঠাইলৈ যাত্ৰা কৰিলে, যেনে তৃষ্ণাতুৰ ব্যক্তিয়ে হ্ৰদৰ ফালে চায়।

Verse 637 (दोहा/सोरठा)

भूप बिलोके जबहिं मुनि आवत सुतन्ह समेत। उठे हरषि सुखसिंधु महुँ चले थाह सी लेत।।307।।

ৰজাই যেতিয়া মুনি তেওঁৰ পুত্ৰসকলৰ সৈতে আহি থকা দেখিলে, তেতিয়া তেওঁ আনন্দেৰে উঠিল আৰু তেওঁলোকক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ গ'ল, যেনে সুখৰ সাগৰত ডুব মাৰিলে।

Verse 638 (चौपाई)

मुनिहि दंडवत कीन्ह महीसा। बार बार पद रज धरि सीसा।। कौसिक राउ लिये उर लाई। कहि असीस पूछी कुसलाई।। पुनि दंडवत करत दोउ भाई। देखि नृपति उर सुखु न समाई।। सुत हियँ लाइ दुसह दुख मेटे। मृतक सरीर प्रान जनु भेंटे।। पुनि बसिष्ठ पद सिर तिन्ह नाए। प्रेम मुदित मुनिबर उर लाए।। बिप्र बृंद बंदे दुहुँ भाईं। मन भावती असीसें पाईं।। भरत सहानुज कीन्ह प्रनामा। लिए उठाइ लाइ उर रामा।। हरषे लखन देखि दोउ भ्राता। मिले प्रेम परिपूरित गाता।।

ৰজাই মুনিক প্ৰণাম কৰিলে, বাৰংবাৰ তেওঁৰ ভৰিৰ ধুলিত মূৰ দি। তেওঁ কৌশিকক হৃদয়ত ধৰিলে, আশীৰ্বাদ দিলে, আৰু তেওঁৰ কল্যাণৰ বিষয়ে সোধিলে। তাৰ পিছত দুই ভাতৃয়ে প্ৰণাম কৰিলে; এয়া দেখি ৰজাৰ হৃদয়ত আনন্দ ধৰি ৰাখিব নোৱাৰিলে। তেওঁ পুত্ৰসকলক হৃদয়ত ধৰিলে আৰু অসহ্য দুখ মচি পেলালে, যেনে মৃতদেহত প্ৰাণ ঘূৰি আহিল। তাৰ পিছত তেওঁলোকে বশিষ্ঠৰ ভৰিত মূৰ দিলে; শ্ৰেষ্ঠ মুনিয়ে প্ৰেম আৰু আনন্দেৰে তেওঁলোকক আকোঁৱালি ধৰিলে। দুই ভাতৃয়ে ব্ৰাহ্মণ সভাক প্ৰণাম কৰিলে আৰু তেওঁলোকৰ হৃদয়ত প্ৰীতিকৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰিলে। ভৰত আৰু শত্ৰুঘ্নই প্ৰণাম কৰিলে; ৰামে তেওঁলোকক উঠাই হৃদয়ত ধৰিলে। লক্ষ্মণে দুই ভাতৃক দেখি আনন্দিত হ'ল; তেওঁলোকৰ দেহ পূৰ্ণ প্ৰেমেৰে ভৰি গ'ল।

Verse 639 (दोहा/सोरठा)

पुरजन परिजन जातिजन जाचक मंत्री मीत। मिले जथाबिधि सबहि प्रभु परम कृपाल बिनीत।।308।।

নাগৰিকসকল, আত্মীয়সকল, কুটুম্বসকল, যাচকসকল, মন্ত্ৰীসকল, আৰু বন্ধুসকল সকলোৱে প্ৰভুক নিজ নিজ স্থান অনুসৰি লগ পালে; তেওঁ অত্যন্ত দয়ালু আৰু বিনয়ী আছিল।

Verse 640 (चौपाई)

रामहि देखि बरात जुड़ानी। प्रीति कि रीति न जाति बखानी।। नृप समीप सोहहिं सुत चारी। जनु धन धरमादिक तनुधारी।। सुतन्ह समेत दसरथहि देखी। मुदित नगर नर नारि बिसेषी।। सुमन बरिसि सुर हनहिं निसाना। नाकनटीं नाचहिं करि गाना।। सतानंद अरु बिप्र सचिव गन। मागध सूत बिदुष बंदीजन।। सहित बरात राउ सनमाना। आयसु मागि फिरे अगवाना।। प्रथम बरात लगन तें आई। तातें पुर प्रमोदु अधिकाई।। ब्रह्मानंदु लोग सब लहहीं। बढ़हुँ दिवस निसि बिधि सन कहहीं।।

ৰামক দেখি বিবাহ শোভাযাত্ৰা আনন্দেৰে পূৰ্ণ হ'ল; তেওঁলোকৰ প্ৰেম আৰু স্নেহৰ কথা কি ক'ব? এয়া বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি। ৰজাৰ ওচৰত চাৰি পুত্ৰ উজ্জ্বল হ'ল, যেনে সম্পত্তি, ধৰ্ম আৰু অন্যান্যই দেহ ধাৰণ কৰিছে। চহৰবাসী, পুৰুষ আৰু নাৰীসকল দশৰথক তেওঁৰ পুত্ৰসকলৰ সৈতে দেখি আনন্দিত হ'ল। ফুল বৰষিল, দেৱতাসকলে বাদ্য বজালে, আৰু স্বৰ্গীয় নৰ্তকসকলে নৃত্য আৰু গান কৰিলে। শতানন্দ আৰু ব্ৰাহ্মণ পৰামৰ্শদাতাসকল, ভাটসকল, প্ৰশংসাকাৰীসকল আৰু গায়কসকল সকলো বিবাহ শোভাযাত্ৰা ৰজাৰ দ্বাৰা সন্মানিত হ'ল; বিদায় লৈ তেওঁলোক নিজ বাসস্থানলৈ উভতি গ'ল। প্ৰথম বিবাহ শোভাযাত্ৰা নিৰ্ধাৰিত সময়ত উপস্থিত হৈছিল; সেয়েহে চহৰ অত্যধিক আনন্দেৰে পূৰ্ণ হ'ল। সকলো লোকে ব্ৰহ্মৰ আনন্দ লাভ কৰিলে; তেওঁলোকে ক'লে যে দিন আৰু ৰাতি ব্ৰহ্মৰ বাক্যত বৃদ্ধি পাইছে।

Verse 641 (दोहा/सोरठा)

रामु सीय सोभा अवधि सुकृत अवधि दोउ राज। जहँ जहँ पुरजन कहहिं अस मिलि नर नारि समाज।।।309।।

ৰাম আৰু সীতা অযোধ্যাৰ গৌৰৱ; দুয়োে পুণ্যৰ অৱতাৰ। নাগৰিকসকলে য'ত য'ত এনেদৰে কয়, তাত তাত পুৰুষ আৰু নাৰীসকল সভাত একত্ৰিত হয়।