Bala Kanda

উত্তৰকাণ্ডৰ সমগ্ৰ ভাব-প্ৰবাহ ‘বিৰহ-সমাধান’ৰ পৰা ‘শান্ত-তত্ত্ব’ৰ দিশে আগবাঢ়ে। আৰম্ভণিতে অযোধ্যা আৰু ভৰতৰ দীঘলীয়া বিৰহ ৰাম-আগমনৰ ‘লিটাৰ্জিকেল’ উৎকৰ্ষত গলি যায়—কৰুণাৰ পৰা হৰ্ষ/আনন্দলৈ। তাৰ পাছত ৰাজ্যাভিষেক বাহ্য উৎসৱ নাথাকি ‘চিত্তাভিষেক’ হৈ উঠে: ৰাম-সীতাৰ শোভা (ভক্তি-শৃঙ্গাৰ) আৰু সেৱক-ত্ৰাণ (দাস্য)ৰ সৈতে শান্ত-ৰস গাঢ় হয়। মধ্য-উত্তৰত অদ্ভুতৰ উছলনি (মায়া/ব্ৰহ্মাণ্ড-দৰ্শন, ভক্তি-প্ৰতাপ) সাধকক বিস্ময়ৰ পৰা বৈৰাগ্যৰ দিশে ঘূৰাই দিয়ে। অন্ততঃ কলিযুগ-বৰ্ণনা, অধম-লক্ষণৰ তালিকা, আৰু ‘বিনু X ন Y’ ধৰণৰ সূত্ৰসমূহে শান্ত-ৰসক নীতি-উপদেশৰ ধাৰ দিয়ে—কৰুণা (ভ্ৰমিত জীৱৰ ওপৰত দয়া) আৰু বৈৰাগ্য (অসাৰ জগতৰ পৰা বিৰক্তি)ৰ সৈতে কাহিনীৰ উপসংহাৰ ‘ভক্তি-চিন্তামণি’ৰ স্থিৰতাত সম্পন্ন হয়।